TRADE FOR DEVELOPMENT EERLIJKE EN DUURZAME HANDEL IN RWANDA

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TRADE FOR DEVELOPMENT EERLIJKE EN DUURZAME HANDEL IN RWANDA"

Transcriptie

1 TRADE FOR DEVELOPMENT EERLIJKE EN DUURZAME HANDEL IN RWANDA 1

2 Verantwoordelijke uitgever Carl Michiels COÖRDINATIE La Machine à Écrire sccs - Samuel Poos (BTC) REDACTIE Marc VANHELLEMONT CONCEPT Julie RICHTER Foto cover Guenter GUNI BTC, Belgisch ontwikkelingsagentschap, january Alle rechten voorbehouden. De inhoud van deze publicatie mag enkel vermenigvuldigd worden mits toestemming van BTC en mits bronvermelding. De inhoud van deze publicatie van het Trade for Development Centre vertegenwoordigt niet noodzakelijk het standpunt van BTC.

3 Inleiding Joab Jonadav Keki, initiateur du projet Rwanda, gelegen in het hart van Oost-Afrika tussen Tanzania en Oeganda, kende in 1994 de snelste genocide uit de geschiedenis. Meer dan een miljoen inwoners werden toen uitgeroeid omdat ze als Tutsi geboren waren of bekend stonden als tegenstanders van de dictatuur. Vandaag werkt het Land van de Duizend Heuvels aan een waardige wederopbouw. De veiligheid is teruggekeerd, de corruptie is afgenomen, het transport is betrouwbaarder geworden Al die ontwikkelingen zijn pluspunten voor de bezoeker en voor de uitbouw van een eerlijke en/of duurzame handel. Ongeveer 90% van de bevolking werkt in de landbouw. Rwanda produceert voornamelijk twee grote exportgewassen (koffie en thee) naast een aantal voedingsgewassen (bonen, bananen, erwten, maniok, zoete aardappelen ). Het in 2000 gelanceerde overheidsprogramma Vision 2020 promoot met name het ondernemerschap en de modernisering van de landbouw. De zwakke prijzen van de koffie op de wereldmarkt, ongunstige klimaatomstandigheden en de noodzakelijke herstructurering van het land beletten echter al enkele jaren een echte herneming van de groei. De landbouwsector, die goed is voor meer dan 40% van het BBP, slaagt er nog altijd niet in de 8,5 miljoen Rwandezen te voeden. De initiatieven voor duurzame en eerlijke handel, die vooral uit Europa en Amerika buitenlandse investeerders aantrekken, zijn in deze context buitengewoon belangrijk. Deze brochure geeft een overzicht van de veranderingen die zich in Rwanda voltrekken en presenteert de initiatieven die in de voorbije jaren het licht hebben gezien. 2

4 Rwanda, een land in wederopbouw 4 Eerlijke handel: ketens, marktspelers en organismen 5 Oorsprong van de eerlijke handel Wat is eerlijke handel? De gelabelde en de geïntegreerde keten De belangrijkste actoren van de eerlijke handel De grote internationale koepelorganisaties van de eerlijke handel 7 WFTO - World Fair Trade Organisation FLO - Fairtrade Labelling Organisation EFTA - European Fair Trade Association FINE De initiatieven voor eerlijke handel in Rwanda 9 De rol van COFTA en RWAFAT Cards from Africa De Coopérative des Producteurs artisanaux de Butare (COPABU) De Dancing Pots van de vzw COPORWA De koffieketen in Rwanda 14 De coöperatie Abahuzamugambi Ba Kawa De door FLO gecertificeerde coöperaties De coöperatie Abakundakawa ABK De Coopérative pour la Promotion des Activités-Café COOPAC The Pygmy Survival Alliance Coopérative des caféiculteurs de Gashonga COCAGI De coöperatie Dukunde Kawa Starbucks en FLO met Dukunde Kawa De coöperatie Abahinzi ba Kawa Karaba Koakaka De acht fairtradecoöperaties van de Misozi Coffee Company Ltd Thee in Rwanda 26 Een nieuwe strategie voor de Rwandese theesector Een enkel bedrijf met FLO-certificering BTC in Rwanda 28 BESLUIT 30 3

5 Rwanda, een land in wederopbouw Het Land van de Duizend Heuvels Met een bevolking die in 2004 op 8,5 miljoen inwoners werd geschat 1, is Rwanda niet alleen het dichtst bevolkte land van Afrika maar ook een van de armste. Le pays des mille collines in het gebied van de Grote Meren is een opeenvolging van heuvels en steile bergen. Vooral de geografische ligging vormt echter een rem op de sociaaleconomische ontwikkeling. Rwanda wordt in Oost-Afrika immers ingesloten door Oeganda in het noorden, Tanzania in het oosten, Burundi in het zuiden en de Democratische Republiek Congo in het westen. De dichtstbijzijnde haven, Dar es Salaam, ligt in Tanzania, op ongeveer kilometer van de Rwandese grens - een reis van ongeveer tien dagen. Sinds enkele jaren werkt het land aan de uitbouw van zijn wegen- en luchtvaartinfrastructuur om zijn export en zijn competitiviteit op de internationale markten te versterken. Het programma Vision 2020 Sinds het einde van de burgeroorlog in 1994, waarin meer dan een miljoen Tutsi om het leven kwamen, is Rwanda zich langzaam aan het herstellen en voert het geleidelijk aan nieuwe democratische instellingen in. In 2003 werd een nieuwe grondwet aangenomen en in september van datzelfde jaar vonden parlementaire en presidentsverkiezingen plaats. De volgende verkiezingen zijn voor augustus 2010 gepland. Rwanda bezit weinig natuurlijke rijkdommen en een nauwelijks ontwikkelde industrie. Bijna 90% van de bevolking werkt in de landbouw. 47% van die bevolking is analfabeet 2. Het plan heeft tot doel het gebruik, de bescherming en het beheer van de grond te verbeteren, ( ), de vorming van samenwerkingsverbanden tussen landbouwers en de oprichting van beroepsverenigingen te bevorderen, en de opslag, de markten en de wegeninfrastructuur te verbeteren om de boeren uit hun isolement te halen. Daarnaast zal de diversificatie van de gewassen worden aangemoedigd alsook het verbouwen van producten die meer winst opleveren en een grotere voedingswaarde hebben, zoals aardappelen, maniok, maïs, sorghum, tarwe en soja 4. Thee en koffie De landbouw die momenteel nog de basis van de Rwandese economie vormt, vertegenwoordigde in de periode bijna 45% van het bruto binnenlands product (bbp) en ongeveer 80% van de inkomsten in vreemde valuta 5. De productie van thee, het belangrijkste handelsgewas, is tussen 1995 en 2002 sterk toegenomen, terwijl de productie van koffie in dezelfde periode met ongeveer 14% terugviel. Dat laatste was vooral te wijten aan de droogte en aan de prijsschommelingen op de internationale markten. Deze twee gewassen zijn de belangrijkste exportproducten van het land. De in deze brochure besproken initiatieven voor eerlijke handel mikken dan ook vooral op deze twee sectoren. In 2000 lanceerde de Rwandese minister van financiën en economische planning het plan Vision 2020 dat iets wil ondernemen tegen de onderontwikkeling van het land en de armoede onder de bevolking door economische groei met sociale vooruitgang te combineren (uitroeiing van de extreme armoede en de honger). Deze strategie, uitgewerkt in een Plan Stratégique de Transformation de l Agriculture (strategisch plan voor de transformatie van de landbouw) streeft naar de overgang van een overlevingslandbouw naar een marktlandbouw. Het wil vooral het gedeelte van de bevolking dat in de landbouw werkt, terugbrengen van 90 tot 50 procent 3. 4

6 Eerlijke handel: ketens, marktspelers en organismen Oorsprong van de eerlijke handel Wat is eerlijke handel? Eerlijke handel is ontstaan uit een eenvoudige vaststelling: ondanks de bedragen die in ontwikkelingshulp worden geïnvesteerd, blijft de armoedekloof tussen de bevolking van de rijkste landen en die van de armste landen groeien. In minder dan een eeuw is de verhouding tussen de inkomens in de 20% rijkste landen en de 20% armste landen gestegen van 11 tegen 1 in 1913 naar 75 tegen 1 vandaag. Oorlogen, natuurrampen, gebrekkige infrastructuur, corruptie, Er vallen veel oorzaken op te sommen voor dit verstoorde evenwicht, maar er spelen ongetwijfeld ook en vooral fundamenteel structurele economische kwesties mee. Grondstoffenspeculatie, de schuldenspiraal, de gesubsidieerde concurrentie van producenten uit de noordelijke landen: al die mechanismen vormen obstakels voor een opleving van de armste landen die hun ontwikkeling niet zelf in handen hebben. Hoewel de ongelijkheden in de handel al in de 19 e eeuw werden aangetoond (vooral vanaf de publicatie in 1860 van de roman van de Nederlander Edward Douwes Dekker, met Max Havelaar als held), zagen pas na de Tweede Wereldoorlog de eerste projecten voor eerlijke handel van Amerikaanse en Engelse organisaties het licht (Ten Thousand Villages in de VS; de ngo Oxfam in het Verenigd Koninkrijk). Op de UNCTAD (United Nations Conference on Trade and Development) van 1964 werd voor het eerst het concept «eerlijke handel» gedefinieerd: «Trade, not Aid» (handel, geen hulp) was het basisprincipe. Op het einde van de jaren 60 gingen in Europa de eerste winkels voor eerlijke handel open, terwijl in de ontwikkelingslanden producentencoöperaties en -verenigingen werden opgericht die voordeel zouden halen uit een eerlijker handelsverkeer. De landbouw- en de handwerksectoren kwamen als eerste aan bod. In 2001 zijn de belangrijkste internationale fairtradeorganisaties (de World Fair Trade Organisation, de Fair Trade Labelling Organizations (FLO) en het Network of European World Shops) het eens geworden over een gemeenschappelijke definitie: Eerlijke handel is een commercieel partnerschap dat steunt op dialoog, transparantie en respect, met als doelstelling te komen tot een rechtvaardiger wereldhandel. Eerlijke handel draagt bij tot duurzame ontwikkeling door betere handelsvoorwaarden te bieden en door de rechten van de gemarginaliseerde producenten en werknemers te waarborgen, vooral in het Zuiden. De organisaties voor eerlijke handel (gesteund door de consumenten) verbinden er zich actief toe de opinie te sensibiliseren en campagne te voeren voor veranderingen in de regels en praktijken van de conventionele internationale handel.» Om de implementatie van dit economische systeem te ondersteunen, hebben de organisaties 10 hoofdprincipes bepaald die moeten worden nageleefd: Kansen creëren voor de producenten die zich economisch in een benadeelde situatie bevinden. De transparantie en de geloofwaardigheid bevorderen. De individuele competentie aanmoedigen. Eerlijke handel stimuleren. De betaling van een rechtvaardige prijs garanderen. Waken over de gelijkheid tussen de geslachten. Aanvaardbare arbeidsomstandigheden garanderen. Kinderarbeid vermijden. Het milieu beschermen. Handelsrelaties aanmoedigen gebaseerd op vertrouwen en wederzijds respect. 5

7 Concreet garandeert eerlijke handel de producenten in de armste landen betere aankoopprijzen dan de prijzen op de wereldmarkt, een relatieve prijsstabiliteit en gunstige betalingsvoorwaarden en termijnen (zelfs voorfinancieringsmogelijkheden), zodat de boeren en ambachtslui hun producten niet tegen dumpingprijzen moeten verkopen of woekerleningen moeten aangaan. De eerlijke prijs wordt door onderhandelingen bepaald. Hij moet alle productiekosten voor het product kunnen dekken, met inbegrip van de milieukosten, en de producenten een aanvaardbare levensstandaard garanderen. De kopers van fairtradeproducten zetten zich in het algemeen in voor sociale programma s (alfabetisering, toegang tot de onderwijs- en medische zorgsystemen enz.) en steunen de productieve investeringen van de producentenorganisaties. De gelabelde en de geïntegreerde keten Sinds 1988 en de oprichting van de IFAT, de internationale federatie voor eerlijke handel (die in 2009 de WFTO werd, de World Fair Trade Organization), enerzijds en de lancering van het Max Havelaarlabel anderzijds, stellen we vast dat er twee grote distributieketens voor de regulering van de eerlijke handel zijn ontstaan, die naast elkaar blijven bestaan: de geïntegreerde keten (WFTO en EFTA) en de gelabelde keten (FLO Max Havelaar). De geïntegreerde keten, de historische organisatievorm van de eerlijke handel, heeft als belangrijkste kenmerk dat alle actoren die bij de productie en de commercialisering van het product betrokken zijn (producent, verwerker, importeur en verkooppunten) deelnemen aan de eerlijke handel en zich vrijwillig (en zelfs actief) aan de principes van eerlijke handel houden. De certificering komt dus ten goede aan de actoren van de keten. Ze gaat meestal samen met een logo en volgt regels en criteria die veelal in onderling overleg worden gedefinieerd. De belangrijkste actoren van de eerlijke handel De organisaties van producenten of arbeiders die de lokale grondstoffen produceren, verbouwen of verwerken. Om aan programma s voor eerlijke handel te kunnen deelnemen, moeten zij zich aansluiten bij een erkende organisatie. In de landen van het Zuiden worden de organisaties meestal door Fairtrade Labelling Organisations gecertificeerd. De marktoperatoren importeren, exporteren of verwerken de producten van de eerlijke handel. Voorbeelden zijn Oxfam Fair Trade of Maya Fair Trade in België, of alle andere conventionele marktspelers die werken met producten uit eerlijke handel. De kleinhandelaars ten slotte verkopen rechtstreeks aan de consument, ofwel in speciaalzaken zoals de Wereldwinkels, ofwel - en steeds vaker - in de traditionele supermarktketens. De gelabelde keten steunt op de certificering van het gecommercialiseerde product. De bedrijven die deze producten aanmaken, verbinden zich ertoe een specifiek lastenboek te respecteren en hun grondstoffen aan te kopen bij organisaties van producenten in ontwikkelingslanden (vaak coöperaties) die door de labelingorganismen zijn erkend. Deze gelabelde producten mogen vervolgens in om het even welk verkooppunt worden verkocht, ook in de klassieke grootdistributie. Max Havelaar, dat het FLO-label in België vertegenwoordigt, is het bekendste van deze labels. Het naast elkaar bestaan van deze twee ketens illustreert het bestaan van twee verschillende visies op eerlijke handel. Deze visies hebben hoofdzakelijk betrekking op het soort relaties dat met de private marktspelers wordt aangegaan (multinationals, grootdistributie) en op de verschillen tussen een ontwikkelingsvisie (en een aanklacht tegen de internationale handel) enerzijds, en een commercieel perspectief op basis van controle anderzijds. 6

8 De grote internationale koepelorganisaties van de eerlijke handel WFTO - WORLD FAIR TRADE ORGANISATION (Internationale fairtradeorganisatie) FLO - FAIRTRADE LABELLING ORGANIZATION (Fairtrade-keurmerkorganisatie) De WFTO, de internationale fairtradeorganisatie, groepeert 350 ledenorganisaties (waarvan 65% uit landen in het Zuiden) die alle schakels van de keten van de eerlijke handel vertegenwoordigen (producenten, verwerkers en distributeurs). Ze wordt sinds de oprichting in 1989 als de belangrijkste coördinator van de organisaties in de sector beschouwd. Sinds 2004 wordt het Afrikaanse hoofdstuk van de organisatie verzorgd door de Cooperation for Fair Trade in Africa (COFTA), die ongeveer 70 organisaties uit 20 Afrikaanse landen groepeert. In juni 2007 stichtte COFTA in Rwanda de Fédération rwandaise du commerce alternatif - RWAFAT, die op pagina 9 wordt voorgesteld. Tot voor kort droeg de WFTO de naam IFAT (International Fair Trade Association, internationale fairtradeorganisatie). Als symbolische organisatie van de geïntegreerde keten labelt de WFTO geen producten, maar organisaties. Deze organisaties krijgen het FTO-label, na een evaluatie op basis van strenge criteria en normen. In de WFTO wisselen organisaties informatie en ervaringen uit. Honderden organisaties nemen deel aan de internationale conferenties die ze organiseert en die tot de belangrijkste evenementen van de fairtradeketen worden gerekend. De FLO (Fairtrade Labelling Organization) is zowel een federatie van labelingorganisaties als een onafhankelijke structuur die een fairtradelabel toekent. Ze stelt fairtradenormen op, controleert hun toepassing en certificeert de producten die aan deze normen voldoen. Om haar opdrachten optimaal te vervullen, is de FLO samengesteld uit twee aparte structuren: FLO International en FLO-Cert. De vereniging FLO International telt meer dan 20 nationale certificeringsorganismen, waarvan 15 Europese (in België en in Frankrijk vertegenwoordigt Max Havelaar het label). Ze stelt fairtradenormen op en ontwikkelt ze (specifiek voor elk type product), steunt nieuwe handelsketens en versterkt de producentenorganisaties. FLO-Cert certificeert producentenorganisaties en verleent officiële goedkeuring aan de economische actoren van de keten (importeurs, exporteurs, verwerkers en merken) na regelmatige audits en controles. Meer dan 500 organisaties (coöperaties en plantages) in meer dan 50 landen in Afrika (waaronder Rwanda), Azië en Zuid- Amerika werden al gecertificeerd. Voor meer informatie: Voor meer informatie: 7

9 EFTA - EUROPEAN FAIR TRADE ASSOCIATION (Europese fairtradevereniging) De EFTA, een soort van historische club van organisaties die een toonaangevende rol spelen in hun land, groepeert de belangrijkste Europese fairtrade-importcentrales die zich bij ongeveer 400 groepen van producenten in groeilanden bevoorraden. De EFTA werd in 1990 opgericht als een platform voor het uitwisselen van informatie en goede praktijken en heeft tot doel de import van fairtradeproducten te ontwikkelen door de synergieën te versterken en de uitwisseling van ervaringen tussen de leden te bevorderen. De EFTA is meer een werkinstrument dan een instrument voor politieke vertegenwoordiging. Ze ontwikkelt onder meer gedeelde databanken en een monitoringsysteem dat gezamenlijk wordt gebruikt. Voor meer informatie: FINE Deze grote instellingen vormen FINE (acroniem van de initialen van de 4 organisaties) dat tot doel heeft hun acties te coördineren, eenzelfde betekenis te geven aan eerlijke handel en vooral het vertrouwen op te bouwen en in stand te houden dat nodig is voor een behoorlijke ontwikkeling van de eerlijke handel. 8

10 De initiatieven voor eerlijke handel in Rwanda De rol van COFTA en RWAFAT De in 2004 gestichte «Coopération pour le commerce équitable en Afrique COFTA» is de regionale afdeling van de Wereldorganisatie voor eerlijke handel (WFTO, het vroegere IFAT). Ze groepeert 90 organisaties uit 24 Afrikaanse landen, voornamelijk uit de handwerknijverheid (80% van het netwerk). COFTA legt zich toe op het versterken van de capaciteit van de leden om nieuwe markten te veroveren, door hen te helpen bij de ontwikkeling van hun producten en door middelen te delen, met respect voor de principes en structuren van de eerlijke handel. COFTA heeft al netwerken ontwikkeld in Kenia, Tanzania, Rwanda en Swaziland. Senegal en Zimbabwe zullen binnenkort volgen. Het is de bedoeling om in elk land dat lid is van de organisatie een netwerk uit te bouwen. 9

11 De Rwanda Fair Trade Association (Rwandese vereniging voor alternatieve handel - RWAFAT) werd in juni 2007 door COFTA opgericht. Ze groepeert uiteenlopende kleine fairtradeproducenten en wil een nationaal netwerk vormen dat bijdraagt tot de uitroeiing van de armoede in Rwanda. RWAFAT beschikt momenteel over een voorlopig comité (dat als stuurcomité optreedt) en voert, onder meer met de steun van BTC (het Belgisch ontwikkelingsagentschap), een strategisch tweejarenplan uit, het RWAFAT Network Development Network. Het plan focust op 4 doelstellingen: de ontwikkeling binnen het netwerk van volledig functionele systemen en structuren, en de versterking van de bestuursstructuren, de bevordering van de betrokkenheid en deelname van de aangesloten fairtradeproducenten bij en aan het besluitvormings- en groeiproces van het netwerk, de impact (met inbegrip van de lokale zichtbaarheid) van het netwerk in Rwanda versterken door de groei ervan te ondersteunen en bewustmakings- en lobbyacties te voeren, de leefbaarheid van het netwerk ondersteunen om aan de behoeften van de leden te voldoen (met inbegrip van de markttoegang), in het bijzonder door kleine producenten die nog niet klaar zijn voor de export te helpen om op de lokale en regionale markten te verkopen. De leden van RWAFAT RWAFAT telt momenteel drie leden: Cards from Africa, de Coopérative des Producteurs artisanaux de Butare (COPABU) en de vzw COPORWA. Cards from Africa «Cards from Africa», een onderneming die in 2004 door Chris Page werd opgericht, is geïnspireerd op een initiatief van een Keniaanse arts voor de vrouwen van de sloppenwijken van Nairobi. Het idee is eenvoudig: wezen, slachtoffers van de genocide, maken met de hand papieren prentkaarten die op heel het Afrikaanse continent worden verkocht. Het bedrijf is in een voorstad van Kigali gevestigd en verschaft een twintigtal wezen tussen 18 en 25 jaar hoogwaardig werk, zodat ze weer vertrouwen krijgen in zichzelf en hun capaciteiten. Als lid van COFTA en RWAFAT is Cards from Africa sterk aan de principes van de eerlijke handel gehecht, vertelt Chris Page. De minimumleeftijd om bij ons te werken is 18 jaar, zodat de toegang van de Rwandese kinderen tot het onderwijs gevrijwaard blijft. Wij betalen lonen boven het niveau van de lokale markt en moedigen onze werknemers aan om te sparen. Bovendien maken wij ons eigen papier van afvalpapier dat anders verbrand zou worden. Op die manier beschermen wij het milieu en dragen wij bij tot de lokale economie. Volgens zijn promotor heeft dit project het leven van de werknemers echt verbeterd, want de meeste jonge wezen van Rwanda hebben niet veel onderwijs gehad en klusjes brengen maar een dollar per dag op, vaak in gevaarlijke en moeilijke omstandigheden. Een cardmaker van Cards from Africa kan meer dan 6 dollar per dag verdienen, in een veilige, schone omgeving en met waardig werk. Het loon volstaat voor het eten, de huisvesting, de medische zorgen en het onderwijs van hun broertjes en zusjes. Wij hopen dat wij al onze mensen in staat kunnen stellen om later zelf een bedrijfje te starten. 6 Voor meer informatie: 10

12 De Coopérative des Producteurs artisanaux de Butare (COPABU) Na de massale terugkeer van de vluchtelingen, in oktober 1996, konden heel wat ambachtslieden terug aan het werk gaan. In Butare, een van de grootste steden van het land, hebben zij in 1997 met de steun van het Duitse project «GTZ-Promotie voor het ambacht in Butare», COPABU - Inganzo Yacu gesticht, een handelshuis dat ambachtelijke producten verkoopt op een «Tentoonstelling met permanente verkoop». De aangesloten ambachtslieden werken vanuit hun eigen atelier en leveren producten aan de coöperatie al naargelang hun capaciteit en vaardigheden. COPABU telt nu ongeveer 63 handwerklieden en 51 producentenverenigingen. De producten zijn erg divers (beeldjes van Jacaranda- en Umusavehout, houten speelgoed, traditioneel vlechtwerk, wenskaarten, blikwerk, objecten van smeedijzer). Ze worden verkocht tegen prijzen die de makers zelf bepalen. 22% van de opbrengst gaat naar de vereniging die het geld gebruikt om haar activiteiten uit te bouwen. De coöperatie is ook lid van de Fédération des Associations des Artisans de Butare (FAAB) waarin ze dankzij haar economische gewicht in de streek maar vooral dankzij haar export in het kader van de eerlijke handel met Italië een belangrijke rol speelt. Op die manier kan ze de leden die het wensen kleine kredieten verlenen, met de in de winkel verkochte producten als gedeeltelijk onderpand. Dankzij deze solide basis zal COPABU andere strategieën kunnen ontwikkelen om zijn binnen- en buitenlandse markt te verruimen, legt de leiding van FAAB uit. Men zal eerst de productiecapaciteit in de provincie Butare moeten verhogen, zodat men niet meer zoals vroeger producten uit de naburige provincies moet importeren. Er is nog een grote behoefte aan technische opleidingen, vooral voor vlechtwerk. Wij zoeken trouwens financiering voor de bouw van een centrum voor opleiding, productie en innovatie. ( ) Vervolgens moet de markt beetje bij beetje worden uitgebreid, met een diversificatie van de handelspartners uit zowel de eerlijke als de gewone handel. De contacten met Amerikaanse importeurs zijn veelbelovend maar hebben nog niet tot vaste contracten geleid. En ook in Rwanda zelf kan er nog marktaandeel veroverd worden. ( ) Ten derde vragen de typisch Afrikaanse handelsproblemen, zoals de kwaliteit van de producten en de stiptheid van de leveringen (planning en uitvoering), vooral in het kader van de export bijzondere aandacht. Een tekortkoming in een van beide categorieën leidt onvermijdelijk tot het verbreken van de handelsbanden. 7 Op het einde van 2006 stichtte COPABU samen met de coöperatie Kakira in de Oostprovincie de productiecoöperatie COPARWA in Muhanga en de productiecoöperatie COPAF (Union des Coopératives d Artisanat d Art du Rwanda RWANDA - ART) in Nyamagabe. Het is de bedoeling alle leden de kans te geven hun ambachtelijke producten te promoten op de Europese exportmarkt, in de buurlanden en in Zuid- Afrika. Voor meer informatie: Voor meer informatie: et 11

13 De «Dancing Pots» van de vzw COPORWA Het project «Dancing Pots» werd in 2001 met de steun van het Forest Peoples Programme (FPP) (zie kader) door een groep van 14 pottenbakkers gelanceerd, met als hoofddoel de steun aan de Rwandese Batwapygmeeën (ook bekend als de Twa). Het initiatief gaat trouwens uit van de «Communauté des Autochtones Rwandais» - CAURWA, de belangrijkste nationale organisatie van de Rwandese Twa. De Batwa-pygmeeën, de oorspronkelijke bewoners van de equatoriale wouden van Centraal Afrika, werden vaak verdreven en gemarginaliseerd, eerst door kolonisten en herders maar nog veel meer door de grootschalige ontbossing en de aanleg van jachtparken. Scholastique Mukasonga, de auteur van verscheidene boeken over de Tutsi en Rwanda: «De Batwa vormen zowel in Burundi als in Rwanda een bevolkingscategorie die helaas sinds lang gemarginaliseerd en misprezen wordt. Het zijn voornamelijk pottenbakkers die hun producten op de markten ruilen of verkopen. Toch hebben sommige Batwa belangrijke posities bekleed aan het koninklijke hof van Rwanda: zij waren de dansmeesters. De Batwa telden niet mee maar waren toch onmisbare ambachtslieden. Voor de komst van het Made in Hong Kong -vaatwerk, waren zij de enige leveranciers van keukengerei. Waar had men zonder de Batwa kruiken gevonden om water te gaan halen, voedsel te bereiden of bier te bewaren?» 8 Hoewel niet alle Batwa van Rwanda pottenbakkers zijn en niet alle pottenbakkers Batwa, werkt meer dan 90% van deze bevolkingsgroep in de pottenbakkerij, een kunst die dus in grote mate met de Twa geassocieerd wordt. Het project van CAURWA combineert de traditionele vaardigheden van de Batwa, namelijk de dans en het pottenbakken, in een ambachtelijk fairtradebedrijf waar de pygmeeën hun potten maken en ze in het «Centre de la Poterie» in Kigali en tijdens dansdemonstraties aan de man brengen. De belangrijkste activiteiten van de vzw, vertelt directeur Zéphyrin Kalimba, zijn «de modernisering en de valorisatie van producten die uit klei vervaardigd worden, de beroepsopleidingen in het moderne pottenbakkersvak en keramiek, de bouw van technische ovens en de handel in kleiproducten. Daarnaast zijn er heel wat activiteiten die bedoeld zijn om de vergeten cultuur van de pottenbakkers te beschermen (dans, poëzie, theater, liederen). 12

14 Na jaren onderhandelingen met de Rwandese regering, die na de etnische conflicten wil benadrukken dat alle Rwandezen autonoom zijn en dus liever niet meer in termen van etnieën denkt, veranderde de vzw in oktober 2007 van naam en werd ze de «Communautés des Potiers Rwandais», COPORWA. Op die manier kon ze zich vast laten registreren als ngo, zodat ze haar vitale steun aan de Batwa-gemeenschap kon voortzetten. De vzw heeft het Fair Trade-label van de World Fair Trade Organization gekregen en is ook lid van RWAFAT. Volgens de Groupe international de travail pour les Peuples Autochtones (GITPA), werkt COPORWA sinds 2007 verder aan de bestaansmiddelen, het onderwijs en de mensenrechten. Het ontvangt nog steeds overheidssubsidies voor zijn sociale programma s voor de (Ba)Twa-gemeenschappen, op het vlak van onderwijs, gezondheidszorg en huisvesting. ( ) Het project draagt bij tot de realisatie van de Millenniumdoelstellingen. Het past in het kader van de armoedebestrijding van de Rwandese regering en in de economische strategie voor het platteland, want het vermindert het aantal Rwandezen die afhankelijk zijn van overlevingslandbouw en moedigt de ontwikkeling aan van niet-landbouwactiviteiten die inkomsten opleveren. 9 COPORWA is gebaseerd op de principes van de eerlijke handel (eerlijk loon in verhouding tot de lokale context, deelname aan de besluitvorming, veilige arbeidsomstandigheden, bescherming van vrouwen en kinderen, respect voor het milieu). De vereniging heeft in 2007 een belangrijke financiering ontvangen van het Britse Big Lottery Fund. Ze kreeg daardoor de middelen om een nieuw vierjarenplan te ontwikkelen dat de vaardigheden en de productiecapaciteit van de ambachtslieden moet versterken en hun toegang tot de nationale en internationale markten zal vergroten. Van 2001 tot nu heeft Dancing Pots 10 coöperaties met in totaal 192 pottenbakkers (102 vrouwen en 90 mannen) begeleid, zegt Zéphyrin Kalimba. De vzw helpt bovendien elk jaar 150 kleine coöperaties van Batwa op het niveau van de productiemiddelen voor de landbouw (zaden, meststoffen, pesticiden...), de aankoop van kleinvee, de opleiding in de landbouw, de alfabetisering van de volwassen en de vertegenwoordiging in de politieke en administratieve instanties. Info: Communauté des Autochtones Rwandais COPORWA asbl, B.P Kigali, Rwanda tel. en fax: of

15 De initiatieven voor eerlijke handel De koffieketen in Rwanda De context De Rwandese koffie, lange tijd een van de beste ter wereld, begon in de jaren 1970 langzaam maar zeker achteruit te gaan. Dat was het gevolg van de daling van de koffieprijzen op de internationale markten maar ook van de nationale liberalisering van de sector. Het aantal gezinnen actief in de koffieproductie daalde van 42% in 1990 naar 18% in De inkomsten uit de export van koffie vielen in tien jaar tijd met 65% terug 10. Naast de problemen met het rendement, de kwaliteit en de prijs van de koffie is er nog een structurele kwestie. Men heeft in Rwanda zowat overal koffie geplant, zonder rekening te houden met het reële potentieel van de verschillende streken van het land voor dit gewas. Nu begint men beetje bij beetje de streken en de grond te kiezen die het best voor de teelt geschikt zijn en selecteert men de meest gemotiveerde producenten 11. Bovendien hebben veel boeren tijdens de jaren van de burgeroorlog hun koffieplanten in de steek gelaten of gerooid, om gewassen te verbouwen die belangrijker waren om te overleven. Voor de genocide waren er hectare koffieplantages. Hun eigenaren werden gedood of sloegen op de vlucht en de nieuwe bewoners verwaarloosden de planten of rooiden ze, zodat vier jaar later (in nvdr) slechts ongeveer hectare overbleef. 12 Sinds het begin van de jaren 2000 herstelt de sector zich langzaam. Rwanda plant 4 tot 6 miljoen koffiebomen per jaar en doet ook zijn voordeel met de stijging van de wereldkoersen en de waardevermindering van de nationale munt. Dit versterkt zijn competitiviteit en trekt buitenlandse investeerders aan, vooral uit Amerika en het Verenigd Koninkrijk (zie boven). 14

16 De instroom van kapitaal en de financiële steun van de overheid hebben de bouw van moderne installaties mogelijk gemaakt. Men heeft nieuwe wasstations geopend en vooral de planters opgeleid. 15

17 «Vandaag plukt de planter zijn rijpe koffiebessen en brengt hij ze naar het wasstation, waar hij er 0,15 euro per kilogram voor krijgt. Hij hoeft zich niet meer bezig te houden met het omslachtige en dure wassen en drogen. Vijf kilogram bessen leveren 1 kilogram koffie van hoge kwaliteit op. Een dorpeling uit Gatare, in de Westprovincie, vertelt dat een goed onderhouden plantage alsmaar rendabeler wordt. ( ) In sommige gevallen kan een veelbelovende plantage zelfs als bankwaarborg dienen. Nadat ze de oogst van mijn planten had geschat, heeft de volksbank mij een lening gegeven om de schoolkosten van mijn kinderen te betalen en me met andere uitgaven te helpen, zegt deze boer uit Ngoma, in het zuiden van het land.» 13 Ook de komst van het internet heeft grote veranderingen teweeggebracht. De consumenten kunnen hun producten nu kiezen in functie van de kwaliteit en geven in het geval van de Rwandese koffie voorrang aan koffie uit streken met een bekende en erkende kwaliteit. Dit nieuwe gegeven leidt tot een mentaliteitsverandering bij de planters, die geleidelijk kwaliteit boven kwantiteit verkiezen. In deze context ontstonden de eerste schuchtere fairtradeinitiatieven in Rwanda. Die handel vertegenwoordigde op het Afrikaanse continent 1% van de markt in 1996 en 36% in De coöperatie Abahuzamugambi Ba Kawa In een van de armste streken van het land kwaliteitskoffie produceren om de natie moed te geven. Dat is de uitdaging die het Office des Cultures Industrielles du Rwanda (OCIR), een dienst die direct afhangt van het ministerie van handel, in 2001 aanging. Het district Maraba, in de provincie Butare, een van de armste gebieden van het Land van de Duizend Heuvels, werd gekozen voor de bouw van een eerste wasstation in het kader van het project PEARL: Partnership for Enhancing Agriculture in Rwanda through Linkages. doen. Ze denken nu allemaal in termen van opbrengst en vergeten hun tegenstellingen. François Habimana, uitvoerend secretaris van de coöperatie, benadrukt dat gegeven: Wanneer mensen deel uitmaken van een vereniging of een coöperatie, hebben ze een gezamenlijke activiteit waarmee ze geld verdienen. Dat helpt hen om zich met elkaar te verzoenen 17. dit proefproject is een samenwerking met de Michigan State University en de Texas A&M University, gefinancierd door USAID, het Amerikaanse agentschap voor internationale ontwikkeling 15. Het wil de productie en de kwaliteit van de koffie in het district verbeteren om hem te verkopen op de markt van de speciaalkoffie, dankzij een betere begeleiding en organisatie van de producenten, betere landbouwpraktijken en een betere behandeling van de koffie ( ) 16. Een van de eerste begunstigden was de coöperatie Abahuzamugambi Ba Kawa, naam die de filosofie van de vereniging, met name Mensen met gemeenschappelijke doelstellingen, perfect samenvat. De coöperatie werd na de genocide gesticht door 300 kleine producenten die hun levenspeil wilden verbeteren. Ze telt nu bijna leden en is erin geslaagd om Tutsi en Hutu te laten samenwerken op de groene heuvels van Butare - een bewonderenswaardig succes. Etienne Bihogo, een van de leiders van de coöperatie, is er trots op: Het is een feit dat deze samenwerking bijdraagt tot de verzoening. We zien bijvoorbeeld in de wasstations voor koffie mensen samen hetzelfde werk 16

18 De coöperatie, die in oktober 2002 gecertificeerd werd door de Union Hand-Roasted Coffee (Londen), verkoopt haar koffie onder het merk Maraba in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, onder meer in de 350 winkels van de Sainsbury s-keten. Dankzij de kwaliteit van haar koffie maakt het bedrijf ongeveer winst en kan ze haar producten driemaal duurder verkopen dan de andere Rwandese koffieplanters. Twee cijfers zeggen alles over de evolutie van de coöperatie: een pond koffie dat in ,14 $ (0,09 ) opleverde, werd in 2004 voor 1,36 $ (0,9 ) verkocht 18. Abahuzamugambi Ba Kawa stelt vandaag een groot aantal weduwen tewerk, die dankzij het geld van de koffiehandel koeien kopen en hun kinderen naar school sturen. «( ) het is significant dat in de streek van Maraba honderden kinderen van koffieboeren allemaal naar school gaan, dat de poliklinieken nu over geneesmiddelen beschikken en vooral dat de huizen weer opgebouwd of gerenoveerd zijn. En dat kan nog verder gaan.» 19 RWASHOSCA PEARL heeft in Rwanda geholpen met de stichting van twaalf andere coöperaties, waarvan er twee het Fairtrade-label hebben gekregen. De dertien coöperaties groeperen meer dan leden en drijven nu handel met Europa en de Verenigde Staten. PEARL heeft er bovendien voor gezorgd dat de coöperaties na 2007, toen het programma ten einde liep, konden blijven bestaan door RWASHOSCA te stichten, de Rwandan Small Holder Specialty Coffee Association. Deze vereniging dient als «front office» voor de coöperaties. Ze verzorgt de marketing en de communicatie, de verzending van de producten en de boekhouding van de diensten. 17

19 De door FLO gecertificeerde coöperaties De FLO-certificering «Organisaties van producenten en arbeiders moeten uit een land komen met een laag menselijk ontwikkelingspeil om in aanmerking te komen voor certificering. De methodologie van FLO is gebaseerd op vijf algemeen erkende en toegepaste indicatoren voor de analyse van het ontwikkelingspeil. De landen die hulp ontvangen van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling worden getoetst aan de vier indicatoren van het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties: de index van de menselijke ontwikkeling (IDH), de index van de menselijke armoede (IPH), de verhouding van de armste 10% van de bevolking tegenover de rijkste 10% en de index van de ontwikkeling naar geslacht. Op die manier heeft FLO zijn actiedomein bepaald. 114 landen werden geïdentificeerd en gerangschikt naar prioriteit. 22% ligt in Latijns-Amerika, 46% in Afrika en 32% in Azië. Vervolgens evalueert men het ontwikkelingsniveau van de organisatie zelf. Men onderzoekt drie brede gegevenscategorieën. De eerste heeft betrekking op de productiecapaciteit van de organisatie: haar productieniveau, de omvang van de bedrijven, het mechanisatieniveau Er wordt ook rekening gehouden met de geografische ligging van de organisatie want dat maakt de analyse mogelijk van de toegang tot de infrastructuur en de diensten van het land (transport, onderwijs, gezondheidszorg, bankdiensten ). Een organisatie die ver van de grote economische assen ligt, heeft het moeilijker. Tot slot hecht men veel belang aan de gemeenschapscomponent van de organisatie. De inheemse gemeenschappen van Latijns-Amerika of de kaste van de paria s in India zijn bijvoorbeeld bevolkingsgroepen die in hun eigen land «structureel» benadeeld worden. Die algemene methode biedt FLO een onderbouwde basis om zijn actiegebied af te bakenen, met name de organisaties van de gemarginaliseerde producenten en arbeiders van de landen van het Zuiden.» Citaat uit Fair(e) Actualités n 4, uitgegeven door Max Havelaar France 18

20 De coöperatie Abakundakawa ABK De coöperatie Abakundakawa, in het noorden van het land, beschikt eveneens over een fairtradecertificering. Ze behandelt haar bourbonkoffie in het wasstation van Rushashi, dat dankzij de steun van het PEARL-project, OCIR-Café en RSSP kon worden gebouwd. 720 van de leden van de coöperatie zijn vrouwen. Een zeventigtal van hen vormt de groep «Duhingekawa», die haar koffie dankzij een speciale sortering van de beste bonen tegen interessantere prijzen kan verkopen. Dit initiatief wordt ook gesteund door het programma «African Women s Development Fund». Charles Habinshuti, de voorzitter van ABK, zegt zonder aarzelen dat de mannen van dit voorbeeld kunnen leren en dat zij hun vrouwen meer zouden moeten betrekken bij de koffieteelt, die traditioneel als mannenwerk wordt beschouwd. Als de koffie van de vrouwen meer dan het gemiddelde opbrengt en de mannen hun koffiestruiken met hun vrouwen weten te delen, kan dat de samenleving echt doen veranderen. De vrouwen hebben dan zelf geld, zodat hun status in de gemeenschap verbetert en een economisch evenwicht tussen de geslachten ontstaat. Het lijkt misschien een kleinigheid, maar het is gewoonweg revolutionair In 2006 sloot ABK zich aan bij de Misozi Union, die nu onder de naam Misozi Coffee Union acht coöperaties uit alle delen van het land verenigt (zie boven). Verschillende opleidingen zijn speciaal ontworpen voor vrouwen in Rwanda. Hier, twee vertegenwoordigers van verenigingen die behoren tot Abakunda Kawa en COOPAC. Info: Coopérative Abakundakawa B.P Nyabugogo KIGALI 19

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Met Fairtrade krijgen boeren en arbeiders in ontwikkelingslanden een eerlijke

Nadere informatie

De munten van Rwanda, een les in biologie

De munten van Rwanda, een les in biologie De munten van Rwanda, een les in biologie Leopold Verbist Rwanda is het Pays des Mille Collines (Land van de Duizend Heuvels). Het is een zeer vruchtbaar land en niet te warm omdat het hooggelegen is,

Nadere informatie

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen

Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Fair Trade in Openbare Aanbestedingen Workshop Duurzame voeding en catering, 22/11/2011 Inhoud workshop 1. Waarom een workshop van Max Havelaar? 2. Wat is Fair Trade en hoe herken je het? 3. Verschil met

Nadere informatie

Fair Trade. ontwikkelingsstrategie. Oxfam-Wereldwinkels 20 oktober 2011

Fair Trade. ontwikkelingsstrategie. Oxfam-Wereldwinkels 20 oktober 2011 Fair Trade als duurzame economische ontwikkelingsstrategie Oxfam-Wereldwinkels 20 oktober 2011 SITUERING OXFAM-WERELDWINKELS Oxfam-Wereldwinkels Deel van Oxfam-in-België en Oxfam International Deel van

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Veel boeren en arbeiders in arme landen (ook wel ontwikkelingslanden ) hebben

Nadere informatie

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade.

Factsheet. Ooit gedacht dat je met een potje pindakaas de wereld kunt veranderen? Of met een banaan? Het kan. Dankzij fairtrade. Elke dag π± Factsheet Initiatief fairbezig.nl Fairbezig.nl is een initiatief van Fair Trade Original, de Landelijke Vereniging van Wereldwinkels en Stichting Max Havelaar met steun van de Nationale Postcode

Nadere informatie

Vergelijking van drie koffie labels:

Vergelijking van drie koffie labels: Vergelijking van drie koffie labels: Fairtrade Rainforest Alliance UTZ Certified Juli 2010 1 Vergelijkende tabel voor koffielabels 1 Beheerder Startpunt/ Concept Fairtrade Rainforest Alliance UTZ CERTIFIED

Nadere informatie

International Association of Lions Clubs. Wij zijn Lions

International Association of Lions Clubs. Wij zijn Lions Wij zijn Lions De grootste humanitaire NGO 3 Canada Verenigde Staten Europa Verre Oosten Zuid-Oost-Azië 1.675 Lions Clubs 39.621 leden 12.845 Lions Clubs 379.738 leden 9.541 Lions Clubs 270.688 leden 7.509

Nadere informatie

V.U. Carl Michiels, Hoogstraat 147, 1000 Brussel - Foto cover : BTC / Tim Dirven FaiR TRaDe in een notendop

V.U. Carl Michiels, Hoogstraat 147, 1000 Brussel - Foto cover : BTC / Tim Dirven FaiR TRaDe in een notendop Fair trade in een notendop BTC / Dieter Telemans Wat is Fair trade? Fair trade (eerlijke handel) is een handelssysteem dat benadeelde producenten, voornamelijk uit het Zuiden, de kans geeft op duurzame

Nadere informatie

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit

Paradoxaal genoeg hebben juist veel landarbeiders geen toegang tot betaalbaar groenten en fruit DAAR PLUKKEN DE BOEREN DE VRUCHTEN VAN HET SUCCES VAN GRUPO HUALTACO Groenten en fruit zijn niet alleen gezond voor ons lichaam, maar ook voor de wereldeconomie. De groente- en fruitsector is een van de

Nadere informatie

FAIR TRADE IN EEN NOTENDOP

FAIR TRADE IN EEN NOTENDOP FAIR TRADE IN EEN NOTENDOP BTC / Dieter Telemans WAT IS FAIR TRADE? Fair trade (eerlijke handel) is een handelssysteem dat benadeelde producenten, voornamelijk uit het Zuiden, de kans geeft op duurzame

Nadere informatie

Hoe een coalitiecampagne uitwerken om kinderarbeidvrije cacao te bevorderen?

Hoe een coalitiecampagne uitwerken om kinderarbeidvrije cacao te bevorderen? Hoe een coalitiecampagne uitwerken om kinderarbeidvrije cacao te bevorderen? Oxfam Wereldwinkels en Fairtrade Campagne Kindslavernij lust ik niet! Doelgroepen Partners: hoe elkaar versterken? En nu? Oxfam

Nadere informatie

Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling. Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur

Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling. Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur Max Havelaar: 25 jaar ontwikkeling Persontmoeting 28 augustus 2014 Lily Deforce Directeur Agenda 25 jaar Fairtrade: van de boer in het Zuiden tot op ons bord - Evolutie van 1989 tot 2014 - Trade not aid

Nadere informatie

Herziene norm voor plantages

Herziene norm voor plantages Herziene norm voor plantages De nieuwe Fairtrade-norm voor werknemers in loondienst versterkt de positie van de arbeiders in het Fairtrade-systeem. Fairtrade bouwt haar steun voor arbeiders in het Fairtrade-systeem

Nadere informatie

PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA

PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA PLANTAGELANDBOUW IN LATIJNS-AMERIKA 0 Lesschema 1 WAT IS PLANTAGELANDBOUW? 1.1 Bestudeer de afbeeldingen en satellietbeelden van plantages 1.2 Input, proces en output 2 WAAR DOET MEN AAN PLANTAGELANDBOUW?

Nadere informatie

HANDVEST VAN FAIR TRADE BEGINSELEN

HANDVEST VAN FAIR TRADE BEGINSELEN HANDVEST VAN FAIR TRADE BEGINSELEN Januari 2009 Inhoud Inleiding4 Gemeenschappelijke visie5 Fair Trade definitie5 Kernbeginselen6 De Fair Trade dimensie in arbeidsrechten8 Uitvoering Twee verschillende

Nadere informatie

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis

Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis Duurzame overheidsopdracht-fiche: basis 1) Onderwerp 1) Voedsel en dranken uit de organische voedingsproducten en geproduceerd op een milieuvriendelijke wijze EN / OF 2) Voedsel en dranken die een eerlijke

Nadere informatie

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect.

Chocomelk. van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! www.oww.be. Handel, uit respect. Chocomelk van eerlijke handel, biologische landbouw en lokale boeren! > Handel, uit respect. We slaan de brug tussen boeren uit Noord & Zuid! www.oww.be > Kiezen Kiezen voor nóg meer duurzaamheid Oxfam

Nadere informatie

DUURZAAM ONDERNEMERSCHAP EFICO FOUNDATION ONDERSTEUNT DUURZAME MULTI-STAKEHOLDER PROJECTEN IN KOFFIE & CACAO PRODUCERENDE LANDEN PRESENTATIE

DUURZAAM ONDERNEMERSCHAP EFICO FOUNDATION ONDERSTEUNT DUURZAME MULTI-STAKEHOLDER PROJECTEN IN KOFFIE & CACAO PRODUCERENDE LANDEN PRESENTATIE DUURZAAM ONDERNEMERSCHAP EFICO FOUNDATION ONDERSTEUNT DUURZAME MULTI-STAKEHOLDER PROJECTEN IN KOFFIE & CACAO PRODUCERENDE LANDEN PRESENTATIE APRIL 2016 Meer dan 50 duurzame projecten in 16 koffie & cacao

Nadere informatie

De bananenteelt. Kleinschalige boeren. Grote plantages

De bananenteelt. Kleinschalige boeren. Grote plantages De bananenteelt Geen product ter wereld wordt meer verhandeld dan bananen. Jaarlijks produceren tropische landen als Colombia, Dominicaanse Republiek en Peru meer dan 100 miljoen ton bananen. Bananen worden

Nadere informatie

1,6 miljoen. Fairtrade in het Zuiden 87,7% 12,3% leden. kleinschalige boeren. arbeiders. kleinschalige boeren en arbeiders binnen Fairtrade.

1,6 miljoen. Fairtrade in het Zuiden 87,7% 12,3% leden. kleinschalige boeren. arbeiders. kleinschalige boeren en arbeiders binnen Fairtrade. Jaarcijfers Fairtrade in het Zuiden arbeiders en Dit zijn cijfers die verzameld zijn in op basis van auditrapporten van FLO Cert. Ze zijn verwerkt door Fairtrade International in en gepubliceerd begin

Nadere informatie

Change the world shopping

Change the world shopping Change the world shopping V.U./E.R.: Erik Devogelaere, Hoogstraat 35 E, 3360 Bierbeek, België - Belgique Op een plezierige manier de wereld veranderen Kies voor eerlijke kwaliteitsproducten Het hoeft

Nadere informatie

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel

> Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Ketenaanpak en -verantwoordelijkheid > Inzet: CO 2 reductie en eerlijke carbonhandel > Doel: boeren ondersteunen bij de impact van klimaatverandering en ontbossing tegen te gaan. Ons klimaat verandert

Nadere informatie

BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN

BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN BELEID OP VLAK VAN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING: IN BELGIË EN DAARBUITEN KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS 1. Het landbouwdossier Het feit dat Westerse landbouwproducten de lokale markten in het Zuiden verstoren.

Nadere informatie

TRADE FOR DEVELOPMENT EERLIJKE EN DUURZAME HANDEL IN TANZANIA

TRADE FOR DEVELOPMENT EERLIJKE EN DUURZAME HANDEL IN TANZANIA TRADE FOR DEVELOPMENT EERLIJKE EN DUURZAME HANDEL IN TANZANIA 1 Verantwoordelijke uitgever Carl MICHIELS COÖRDINATIE Piezo - Samuel Poos (BTC) REDACTIE Dan AZRIA CONCEPT Julie RICHTER Foto cover Max HAVELAAR

Nadere informatie

Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO

Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO Gebeurtenis Gebeurtenis MNO MNO De grote exportlanden (Ecuador, Costa Rica en Colombia) hebben je een contract aangeboden om nieuwe plantages te bouwen in hun landen. Je kan nu meer bananen telen en verkopen. Je winst stijgt enorm en

Nadere informatie

Fairtrade kerk Maarssen

Fairtrade kerk Maarssen Fairtrade kerk Maarssen Fairtrade presentatie 7 februari 2012 Over Fairtrade producten Informeren Inspireren Invullen Iedereen Missie Het bevorderen van eerlijke handel, in hoofdzaak door de exploitatie

Nadere informatie

onze planeet onze mensen ALSICO kleding

onze planeet onze mensen ALSICO kleding onze planeet onze mensen ALSICO kleding Levensvatbaar Ecologisch Economisch * Leefbaar Sociaal Eerlijk *Duurzaam gerecycleerd papier ALSICO & DUURZAAM ONDERNEMEN De ALSICO group is een familiebedrijf opgericht

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection.

De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection. De groene kant van de zwarte motor. maas coffee. your green selection. Uw footprint met MAAS International Duurzame koffie Introductie Het onderwerp duurzaamheid is zo breed dat velen door de bomen het

Nadere informatie

Burundi. Beroepsopleiding voor teruggekeerde vluchtelingen in Burundi. Uitvoeringsperiode 2011-2013. Marius Stehouwer, landendirecteur ZOA Burundi

Burundi. Beroepsopleiding voor teruggekeerde vluchtelingen in Burundi. Uitvoeringsperiode 2011-2013. Marius Stehouwer, landendirecteur ZOA Burundi Burundi Beroepsopleiding voor teruggekeerde vluchtelingen in Burundi Uitvoeringsperiode 2011-2013 Projectcoördinatie: Projectuitvoering: Marius Stehouwer, landendirecteur ZOA Burundi Miparec (Burundese

Nadere informatie

Fairtrade Max Havelaar Belgium

Fairtrade Max Havelaar Belgium Conference 2012, het Internationale Jaar van de Coöperaties. Voor Max Havelaar was dit hét moment om dieper in te gaan op de rol van coöperaties in hun eigen gemeeschappen en in de internationale handel.

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS)

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Gemeenteraadsverkiezingen 2012 Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Als erkende adviesraad van het gemeentebestuur groepeert de

Nadere informatie

Fairsterk je school!

Fairsterk je school! Fairsterk je school! Handleiding en achtergronden campagne Fairtrade School Versie april 2009 Fairtrade Scholen Inleiding In België en Groot-Brittannië is het al een groot succes: Fairtrade Gemeenten.

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel. de raad der gemeente EDE. Initiatiefvoorstel van de fractie

Initiatiefvoorstel. de raad der gemeente EDE. Initiatiefvoorstel van de fractie Initiatiefvoorstel de raad der gemeente EDE Verzameling Raadsstukken registratienummer sector datum: 2011 / 110 685552 Fractie GL/PE oktober 2011 Cie. n.v.t. betreft Raad 15-12-2011 Initiatiefvoorstel

Nadere informatie

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK

ILO-VERKLARING BETREFFENDE DE FUNDAMENTELE PRINCIPES EN RECHTEN OP HET WERK Toelichting In het onderstaande zijn de afzonderlijke elementen van het normatieve kader integraal opgenomen en worden ze nader toegelicht en beschreven. Daarbij wordt aandacht besteed aan de volgende

Nadere informatie

MDG. Eerst en tweede graad. Te lezen zinnen (in willekeurige volgorde!)

MDG. Eerst en tweede graad. Te lezen zinnen (in willekeurige volgorde!) MDG Eerst en tweede graad De leerkracht leest één van de volgende stellingen en de groep bekijkt de acht millenniumdoelstellingen om te achterhalen met welke doelstelling de zin overeenkomt. Ze leggen

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD

HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD HET BOEKEN MANIFEST LEZEN WAT JE WENST, WANNEER JIJ DAT WENST, IN IEDER DOOR JOU GEWENST FORMAAT. #MYNEXTREAD 2 I Het Boeken Manifest De Europese en Internationale Federatie van Boekhandels (EIBF) vertegenwoordigt

Nadere informatie

Fair Trade: hoe zit dat ook alweer?

Fair Trade: hoe zit dat ook alweer? Fair Trade: hoe zit dat ook alweer? Meer dan 200 gemeenten en 5 provincies maken werk van de campagne FairTradeGemeente. Ze willen op een heel concrete manier bijdragen aan een waardig bestaan voor de

Nadere informatie

Basisbeginselen : Brusselse ecologische economische en sociale cooperatieve. Contact

Basisbeginselen : Brusselse ecologische economische en sociale cooperatieve. Contact Brusselse ecologische economische en sociale cooperatieve BEES Coop is een project voor een coöperatieve, participatieve en niet commerciële supermarkt. Het iniatief wordt gedragen door burgers die een

Nadere informatie

Investeer in zuiver water en sanitaire voorzieningen

Investeer in zuiver water en sanitaire voorzieningen Investeer in zuiver water en sanitaire voorzieningen Betere sanitaire voorzieningen en drinkbaar water in 15 dorpen in en rond Businga op het Congolese platteland. Het tekort aan zuiver water is schrijnend

Nadere informatie

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor?

Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? 8 Ondernemers voor Ondernemers Jaarverslag 2014 9 Waar staat Ondernemers voor Ondernemers voor? Missie De missie van de vzw Ondernemers voor Ondernemers (opgericht in 2000) is het bevorderen van duurzame

Nadere informatie

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin

Katakle Business Plan 2011 2018. Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin Katakle Business Plan 2011 2018 Groeiplan voor het programma van The Hunger Project in Benin 0 1. Inleiding Achtergrond De Katakle investeerdersgroep werkt sinds 2008 met The Hunger Project aan het einde

Nadere informatie

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.2 Het moderne imperialisme

Tijd van burgers en stoommachines 1800 1900. 8.2 Het moderne imperialisme Onderzoeksvraag: Welke motieven hadden de Europeanen om in Afrika en Zuidoost Azië een groot koloniaal imperium op te bouwen? Kenmerkende aspect: De moderne vorm van imperialisme die verband hield met

Nadere informatie

De markt voor eerlijke handel in België 2006

De markt voor eerlijke handel in België 2006 De markt voor eerlijke handel in België 26 Samenvatting studie uitgevoerd in opdracht van BTC-CTB September 27 1. Inleiding De groeiende belangstelling van de Belgische consument voor eerlijke handel is

Nadere informatie

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS)

Gemeenteraadsverkiezingen 2012. Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout. Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Gemeenteraadsverkiezingen 2012 Memorandum voor de politieke partijen van Kampenhout Gemeentelijke Raad voor OntwikkelingsSamenwerking (GROS) Als erkende adviesraad van het gemeentebestuur groepeert de

Nadere informatie

Project Koffie Wasstation Rwanda.

Project Koffie Wasstation Rwanda. Project Koffie Wasstation Rwanda. Het project is uitgevoerd op initiatief van de vrouwen coöperatie in Rwanda: ABATERANINKUNGA. In Nederland is dit project ondersteund door de Stichting Afrika 2007 Zwolle

Nadere informatie

Internationaal codirecteur ziekteverzekering PERU

Internationaal codirecteur ziekteverzekering PERU BTC is het Belgisch ontwikkelingsagentschap. BTC stelt zijn middelen en expertise ter beschikking om de armoede in de wereld uit te roeien. Het agentschap sluit zich aan bij de inspanningen van de internationale

Nadere informatie

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek

een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek een wereld apart Vanuit aardrijkskundige (= geografische) invalshoek Wat is aardrijkskunde op zoek naar een verklaring voor de ruimtelijke verschijnselen aan het aardoppervlak. Beschrijvende vragen: bodem

Nadere informatie

U geniet van goede en eerlijke producten. U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong

U geniet van goede en eerlijke producten. U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong U geniet van goede en eerlijke producten U hebt oog voor mens en milieu bij Langerak de Jong Voor mens en milieu Steeds meer organisaties willen in de bedrijfsvoering een balans vinden tussen planet, people

Nadere informatie

Projectvoorstel Ondernemers. voor Ondernemers

Projectvoorstel Ondernemers. voor Ondernemers Pagina 1 van 7 Projectvoorstel Ondernemers voor Ondernemers Verbeteren van de landbouwproductie (2008-2014) CDI-Bwamanda Noordelijke Evenaarsprovincie, D.R. Congo Pagina 2 van 7 1. Projectlocatie, lokale

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005 EUROPEES PARLEMENT 2004 Zittingsdocument 2009 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005 ingediend overeenkomstig artikel 108, lid 5 van het

Nadere informatie

Geschreven door Max Havelaar donderdag 06 maart 2008 10:53 - Laatst aangepast vrijdag 12 september 2008 15:16

Geschreven door Max Havelaar donderdag 06 maart 2008 10:53 - Laatst aangepast vrijdag 12 september 2008 15:16 www.maxhavelaar.nl 05-03-2006 In dit artikel wordt ingegaan op de achtergronden van de koffieteelt en de problemen die de kleine koffieboeren arm houden. Initiatieven om deze boeren een eerlijker prijs

Nadere informatie

Naam instelling Stichting Wereldwinkel Nijefurd (statutaire naam) RSIN. Begine 28, 8711BK, Workum. wereldwinkelworkum@hotmail.com

Naam instelling Stichting Wereldwinkel Nijefurd (statutaire naam) RSIN. Begine 28, 8711BK, Workum. wereldwinkelworkum@hotmail.com ANBI gegevens Naam instelling Stichting Wereldwinkel Nijefurd (statutaire naam) RSIN 8048.75.510 Vestigingsadres Begine 28, 8711BK, Workum Telefoonnummer 0515543168 E-mail adres wereldwinkelworkum@hotmail.com

Nadere informatie

Fairsterk je kerk! Inleiding. Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014

Fairsterk je kerk! Inleiding. Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014 Fairsterk je kerk! Handleiding en achtergronden campagne De Fairste Kerk van Vlaanderen Versie 2013-2014 Inleiding In België, Nederland en Groot-Brittannië is het al een groot succes: FairTradeGemeenten.

Nadere informatie

Westerlo zet zich in voor het zuiden en jij kan ons hierbij helpen GEMEENTE WESTERLO. Parel van de Kempen

Westerlo zet zich in voor het zuiden en jij kan ons hierbij helpen GEMEENTE WESTERLO. Parel van de Kempen Westerlo zet zich in voor het zuiden en jij kan ons hierbij helpen GEMEENTE WESTERLO Parel van de Kempen 2 Inhoudsopgave - Westerlo zet zich in voor het Zuiden - werelddienst - wereldraad - subsidies vanuit

Nadere informatie

EerlijkWinkelen criteria 2016

EerlijkWinkelen criteria 2016 EerlijkWinkelen criteria 2016 Winkels kunnen op de EerlijkWinkelen site en app als ze aantoonbaar een substantieel aandeel eerlijke producten verkopen. In de beschrijving van de winkel moet aangegeven

Nadere informatie

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013

Internationale varkensvleesmarkt 2012-2013 Internationale varkensvleesmarkt 212-213 In december 212 vond de jaarlijkse conferentie van de GIRA Meat Club plaats. GIRA is een marktonderzoeksbureau, dat aan het einde van elk jaar een inschatting maakt

Nadere informatie

Aanwezig: 21 leden van de Fairtrade Gemeente campagne (zie DVD) Drie trainers en Melinda Choo

Aanwezig: 21 leden van de Fairtrade Gemeente campagne (zie DVD) Drie trainers en Melinda Choo Verslag Fair Trade van Binnen naar buiten Vrijdag 10 januari 2014 Aanwezig: 21 leden van de Fairtrade Gemeente campagne (zie DVD) Drie trainers en Melinda Choo Welkom en kennismaking Na het invullen van

Nadere informatie

KINDERRECHTEN IN UW KLAS?

KINDERRECHTEN IN UW KLAS? KINDERRECHTEN IN UW KLAS? Doe een beroep op UNICEF België voor gratis lesmateriaal, thematische gastlessen en concrete acties over kinderrechtenen ontwikkelingseducatie. Over UNICEF België UNICEF (het

Nadere informatie

Wat is sociaal ondernemen?

Wat is sociaal ondernemen? Wat is sociaal ondernemen? Wat is sociaal ondernemen Wat is een sociaal bedrijf? Wat is een sociale onderneming? Waar denk je aan bij maatschappelijk verantwoord ondernemen? Welke sociale ondernemingen

Nadere informatie

Principes en werkwijze

Principes en werkwijze Principes en werkwijze Handel die on Via het concept van ontwikkelingshandel biedt Fair Trade Original haar handelspartners toegang tot de exportmarkt en stelt hen in staat kansen te benutten die van invloed

Nadere informatie

Stichting Jyambere Aanmoediging tot ontwikkeling

Stichting Jyambere Aanmoediging tot ontwikkeling Jaarverslag 2013 2014 Stichting Jyambere Aanmoediging tot ontwikkeling Inhoudsopgave 1. Inleiding... 4 2. Doelstelling... 5 3. Visie... 6 4. Werkwijze... 7 5. Partners van Jyambere in Rwanda... 8 5.1.

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/25770 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/25770 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/25770 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Van Thuy, Pham Title: Beyond political skin : convergent paths to an independent

Nadere informatie

Advies over de strategienota s van DGOS

Advies over de strategienota s van DGOS Commission Femmes et Développement Commissie Vrouwen en Ontwikkeling Advies over de strategienota s van DGOS gevraagd door de staatssecretaris voor Ontwikkelingssamenwerking, de heer Eddy Boutmans, voorbereid

Nadere informatie

ANBI gegevens. Doelstelling. Wat wil de Wereldwinkel. Verkoopfilosofie. Naam Instelling :Wereld-Winkel Zelhem RSIN : 006708353

ANBI gegevens. Doelstelling. Wat wil de Wereldwinkel. Verkoopfilosofie. Naam Instelling :Wereld-Winkel Zelhem RSIN : 006708353 ANBI gegevens Naam Instelling :Wereld-Winkel Zelhem RSIN : 006708353 Adres :Prinses Irenestraat 3A, 7021 CG zelhem Telefoonnummer :06 30085115 E-mail adres: infowwzelhem@gmail.com Doelstelling In de Wereldwinkel

Nadere informatie

Waarom kiest u voor PEFC? Redenen die hout snijden.

Waarom kiest u voor PEFC? Redenen die hout snijden. Waarom kiest u voor PEFC? Redenen die hout snijden. Hout kom je overal tegen... 2 Nog wel ja. De vloer. Een pak kopieerpapier. Een verhuisdoos. Een deur. Een tuinstoel. Openhaardhout. Overal komen we hout

Nadere informatie

Personen met een handicap hebben gelijke rechten

Personen met een handicap hebben gelijke rechten Personen met een handicap hebben gelijke rechten De Europese strategie voor personen met een handicap 2010-2020 Europese Commissie Gelijke rechten, gelijke kansen Europese toegevoegde waarde Circa 80 miljoen

Nadere informatie

Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Formulier voor kandidaatstelling Oproep juli 2012

Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Formulier voor kandidaatstelling Oproep juli 2012 ,,,,,,,,,,,,,,,,,,, Steun aan jonge innovatieve ondernemingen Formulier voor kandidaatstelling Oproep juli 2012 Dit formulier dient in 5 exemplaren op papier + 1 elektronische versie te worden bezorgd

Nadere informatie

MAKE CHOCOLATE FAIR! WE VERZAMELDEN 122 826 HANDTEKENINGEN!

MAKE CHOCOLATE FAIR! WE VERZAMELDEN 122 826 HANDTEKENINGEN! MAKE CHOCOLATE FAIR! WE VERZAMELDEN 122 826 HANDTEKENINGEN! Op meer dan 400 evenementen in Europa werden 122 826 handtekeningen verzameld door een aantal Europese voedingsvakbonden en NGO s voor duurzame

Nadere informatie

Binnenwatersloot 30, Delft

Binnenwatersloot 30, Delft Binnenwatersloot 30, Delft Binnenwatersloot 30, Delft Fraaie winkel of kantoor aan een van de mooiste en bekendste grachten van het historische centrum van Delft. Nu de ontwikkeling Spoorzone vordert

Nadere informatie

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II

Eindexamen vmbo gl/tl economie 2011 - II Beoordelingsmodel Aan het juiste antwoord op een meerkeuzevraag wordt 1 scorepunt toegekend. MINpunten 1 maximumscore 1 2 / 6 x 100 % = 33,3% 2 maximumscore 1 Voorbeeld van een juiste reden: Klantenbinding:

Nadere informatie

Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR

Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR De Argentijnse Republiek, de Federatieve Republiek Brazilië, de Republiek Paraguay, de Republiek ten oosten van de Uruguay, de

Nadere informatie

Armoede en ongelijkheid in de wereld. Inleiding tot een eenvoudig én complex onderwerp Francine Mestrum, 27 maart 2016

Armoede en ongelijkheid in de wereld. Inleiding tot een eenvoudig én complex onderwerp Francine Mestrum, 27 maart 2016 Armoede en ongelijkheid in de wereld Inleiding tot een eenvoudig én complex onderwerp Francine Mestrum, 27 maart 2016 Wat gaan we bestuderen? Wanneer en hoe zijn armoede en ongelijkheid op de agenda van

Nadere informatie

En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig)

En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) En de boerin uit Namibië? (Uit: RECHT-vaardig, menswaardig) In een rollenspel ervaren de deelnemers de invloed van beleidsbeslissingen in het ene land op het leven van mensen in een ander land. De meerderheid

Nadere informatie

Stellingen over de uitdagingen voor de boeren in de Cordillera

Stellingen over de uitdagingen voor de boeren in de Cordillera Stellingen over de uitdagingen voor de boeren in de Cordillera MIJNBOUW AKKOORD OF NIET AKKOORD? STELLING 1 Bodemrijkdommen moeten ingezet worden voor de ontwikkeling van het land De overheid in de Cordillera:

Nadere informatie

ANBI gegevens. Naam Instelling :Wereldwinkel Zelhem RSIN : 006708353. :Prinses Irenestraat 3A, 7021 CG Zelhem. Telefoonnummer :06 30085115

ANBI gegevens. Naam Instelling :Wereldwinkel Zelhem RSIN : 006708353. :Prinses Irenestraat 3A, 7021 CG Zelhem. Telefoonnummer :06 30085115 ANBI gegevens Naam Instelling :Wereldwinkel Zelhem RSIN : 006708353 Adres :Prinses Irenestraat 3A, 7021 CG Zelhem Telefoonnummer :06 30085115 E-mail adres: infowwzelhem@gmail.com Doelstelling In de Wereldwinkel

Nadere informatie

Toerisme voor iedereen in Picardië: het label Tourisme et Handicap

Toerisme voor iedereen in Picardië: het label Tourisme et Handicap Toerisme voor iedereen in Picardië: het label Tourisme et Handicap I. Inventaris, context en achtergrond Vrij op vakantie kunnen gaan en sport en recreatie bedrijven is een zeer belangrijke factor voor

Nadere informatie

Maatschappelijke betrokkenheid in Tanzania

Maatschappelijke betrokkenheid in Tanzania Maatschappelijke betrokkenheid in Tanzania Tanzania heeft naast haar prachtige natuurreservaten de hoogste berg van Afrika, de Kilimanjaro, nog vele andere prachtige kanten welke je verliefd maken op dit

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

Zuid-Azie zag in deze periode zijn scholingsgraad in het basisonderwijs stijgen van 78 naar 93%. Bron: www.un.org

Zuid-Azie zag in deze periode zijn scholingsgraad in het basisonderwijs stijgen van 78 naar 93%. Bron: www.un.org Quiz 1. Hoeveel jongeren wereldwijd tussen 15 en 24 jaar kunnen niet lezen en schrijven? 4 miljoen 123 miljoen 850 miljoen 61% van hen zijn jonge vrouwen. Bron: www.un.org 2. Over de hele wereld is het

Nadere informatie

Diakonaal Project NoorderLicht

Diakonaal Project NoorderLicht Diakonaal Project NoorderLicht Uit de gemeente Uitstralen dat je leeft voor elkaar Goed doel steunen Betrokkenheid van de gemeente We hoeven niet alleen ver weg te kijken Continuïteit kunnen waarborgen

Nadere informatie

Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen?

Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen? Versie 2008 9 Erkenning van je rechten en hoe kan je ze verdedigen? Verantwoordelijke Uitgever: Daniël Samyn, Dienst Beroepsopleiding, departement Onderwijs en Vorming, Koning Albert-II laan 15, 1210 Brussel

Nadere informatie

Commissie economische ontwikkeling, financiën en handel ONTWERPVERSLAG

Commissie economische ontwikkeling, financiën en handel ONTWERPVERSLAG PARITAIRE PARLEMENTAIRE VERGADERING ACS-EU Commissie economische ontwikkeling, financiën en handel ACP-UE/101.868/B 19.3.2015 ONTWERPVERSLAG over de financiering van de investeringen en de handel, met

Nadere informatie

Renovatiekredieten populairder dan ooit

Renovatiekredieten populairder dan ooit Persbericht Beroepsvereniging van het Krediet Renovatiekredieten populairder dan ooit Brussel, 10/9/2009 De Beroepsvereniging van het Krediet (BVK), lid van Febelfin, heeft haar statistieken inzake hypothecair

Nadere informatie

Logo organisatie. EFQM Excellence. Organisatie naam

Logo organisatie. EFQM Excellence. Organisatie naam Logo organisatie EFQM Excellence Recognised for Excellence Organisatie naam Verantwoordelijke (België) 2004 EFQM Het is de bedoeling van EFQM om het algemene gebruik van dit materiaal binnen bedrijven

Nadere informatie

Stichting Paraplu Nepal Januari 2014

Stichting Paraplu Nepal Januari 2014 Beleidsplan 2014 Stichting Paraplu Nepal Januari 2014 Beleidsplan 2014 1. Introductie... 2 2. Doelstelling... 2 3. Projecten... 3 4. Bestuursorganisatie... 4 5. (Financieel) beleid... 4 6. Doelgroep...

Nadere informatie

Duvel Moortgat : courante netto winst +16%

Duvel Moortgat : courante netto winst +16% 15 Maart 2000 Duvel Moortgat : courante netto winst +16% Markante feiten van 1999 Beursintroductie: Duvel Moortgat werd begin juni geïntroduceerd op de Beurs van Brussel. Participatie in Noord Amerikaanse

Nadere informatie

VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT

VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT VOOR EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT EEN BETER EN EERLIJKER KLIMAAT Het klimaatprobleem treft ons allemaal. Maar huishoudens en kleine boeren in ontwikkelingslanden hebben meer last van klimaatverandering

Nadere informatie

EuropEEs InstItuut voor onderzoek over de MEdItErranE En Euro-arabIschE samenwerking www.medea.be

EuropEEs InstItuut voor onderzoek over de MEdItErranE En Euro-arabIschE samenwerking www.medea.be Europees Instituut voor Onderzoek over de Mediterrane en Euro-Arabische Samenwerking www.medea.be V O O R S T E L L I N G Voor Europa is de samenwerking met haar naaste buren de Arabische en Mediterrane

Nadere informatie

Projectoproep UCB Societal Responsibility Fund. Voorwaarden om in aanmerking te komen en selectiecriteria [2016]

Projectoproep UCB Societal Responsibility Fund. Voorwaarden om in aanmerking te komen en selectiecriteria [2016] Projectoproep UCB Societal Responsibility Fund Voorwaarden om in aanmerking te komen en selectiecriteria [2016] Inhoud Inhoud... 2 1. Context... 3 2. Doelstelling... 3 3. Methodologie... 4 4. Ontvankelijkheidsvoorwaarden...

Nadere informatie

INHOUDELIJK RAPPORT LANDBOUW PROJECT DIAKONESSEN RUBENGERA 2008 DE SCHOLING VAN BOEREN VOOR VERBETERINGEN IN DE LANDBOUW

INHOUDELIJK RAPPORT LANDBOUW PROJECT DIAKONESSEN RUBENGERA 2008 DE SCHOLING VAN BOEREN VOOR VERBETERINGEN IN DE LANDBOUW INHOUDELIJK RAPPORT LANDBOUW PROJECT DIAKONESSEN RUBENGERA 2008 DE SCHOLING VAN BOEREN VOOR VERBETERINGEN IN DE LANDBOUW Met het doel om de kennis te verhogen van de landbouwers/veehouders, hebben wij

Nadere informatie

FINANCIEEL VERSLAG 2011

FINANCIEEL VERSLAG 2011 FINANCIEEL VERSLAG 2011 RESULTATENREKENING 2011 (in duizend euro) INKOMSTEN Privé-middelen a) Giften in België 28.159 b) Legaten in België 4.654 c) Giften van AZG partnersecties 113.917 d) Giften van de

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt. Kwartaalbericht Varkens Q1 2016

Rabobank Food & Agri. Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt. Kwartaalbericht Varkens Q1 2016 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q1 2016 Opslagregeling en kleiner aanbod ondersteunen langzaam herstel Europese varkensmarkt Na een teleurstellend vierde kwartaal in het vorige jaar, start

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

Nieuw thee assortiment Fair Trade Original

Nieuw thee assortiment Fair Trade Original Nieuw thee assortiment Fair Trade Original Datum: september 2011 Introductie Mede op basis van onderzoek onder Wereldwinkels en consumenten heeft Fair Trade Original haar thee assortiment aangepast tot

Nadere informatie

Recente evolutie van de koffiesector in Burundi. Steun van het Trade for Development Centre aan de koffiecoöperaties

Recente evolutie van de koffiesector in Burundi. Steun van het Trade for Development Centre aan de koffiecoöperaties 01 Recente evolutie van de koffiesector in Burundi 02 Steun van het Trade for Development Centre aan de koffiecoöperaties Koffie in Burundi (p.4) Een sector in crisis (p.5) Een omstreden privatisering

Nadere informatie

De Kracht van Cacao. Werkblaadjes voor de leerling. Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek

De Kracht van Cacao. Werkblaadjes voor de leerling. Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek De Kracht van Cacao Hoe eerlijke handel het verschil maakt in de Dominicaanse Republiek Werkblaadjes voor de leerling 1 www.oxfamwereldwinkels.be Wat zie je op deze foto s? Wat zou het verband hiertussen

Nadere informatie