inter connect LInK naar de toekomst

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "inter connect LInK naar de toekomst"

Transcriptie

1 inter connect LInK naar de toekomst n 41 I Viermaandelijks I Maart 2013 klimaat we hebben te lang gewacht Op de wereld IMeC SPIn-oFF MAGWeL BLIKt terug op 10 JAAr een nieuwe KeUKen Voor toekomstige CHIPS

2 pure luxe! Sinds een half jaar kom ik elke dag met de fiets naar het werk. Donkere ochtenden, winterse landschappen of voorjaarsregens houden me niet tegen. In het begin deed ik het uit milieuoverwegingen, maar nu moet ik toegeven dat ik het gewoon pure luxe vind om met de fiets van en naar het werk te kunnen rijden. Geen verkeersfrustraties of drukte meer, maar genieten van vogelgezang, en eenden in het park. Vooral na het werk de ideale manier om het hoofd terug tot rust te brengen. Ik was dan ook zeer geïnteresseerd om de (fiets)plannen te horen van de Leuvense schepen van milieu en van de projectleider van Leuven Klimaatneutraal 2030 (zie p16). een belangrijk actiepunt van Leuven Klimaatneutraal is mobiliteit in de stad. De stad zou meer autovrij/luw gemaakt worden, en op verschillende plaatsen in de stad zouden elektrische fietsen beschikbaar gesteld worden (concept van fietsdelen). Ik vind het trouwens een prachtig initiatief dat Leuven klimaatneutraal wil worden tegen Samen met vele steden over heel de wereld gaat Leuven de strijd aan om de klimaatopwarming af te remmen. Als de wereldleiders niet tot een akkoord kunnen komen, moet het maar van de basis komen. ook bij imec hebben we heel wat eco-acties opgezet. Zo hebben we al onze kantoorruimten bedekt met zonnepanelen. De hoeveelheid energie die ze leveren is het equivalent van het jaarlijkse energieverbruik van 65 gezinnen. toch blijft dit maar een fractie van ons totale energieverbruik doordat we onze cleanrooms draaiende moeten houden. Het zijn de ruimtes waar processen ontwikkeld worden voor de volgende generatie chips die in je laptop, smartphone of tablet zullen terecht komen (zie p22). De nadruk ligt hierbij op het energiezuiniger maken van deze chips. Als we er kunnen voor zorgen dat de elektronische toepassingen die we dagelijks gebruiken minder energie gaan verbruiken, hebben we op die manier weer ons steentje bijgedragen aan het milieu. Binnenkort bouwen we extra cleanroomruimte bij. onze directeur gebouwen & infrastructuur wil bij deze bouwwerken het BreeAM-certificaat verdienen. BreeAM is een beoordelingsmethode om de duurzaamheid van gebouwen te bepalen. De scores die je kan halen zijn pass, good, very good, excellent of outstanding. De nieuwe cleanroomruimte moet excellent worden. Volgens BreeAM; en natuurlijk ook op alle andere vlakken. In Leuven haalde het Balk Van Beel-gebouw onlangs de hoogste BreeAM-score. Het gebouw maakt deel uit van een uniek project: wijk tweewaters. Heel het project staat in het teken van ecologisch wonen. Als je de beelden op de website bekijkt, zie je hoe aangenaam wonen in een ecowijk kan zijn. Veel groenruimtes, veel fietsinfrastructuur, mooie lichte woonruimtes. eco heeft duidelijk zijn geitenwollensokkenkarakter afgegooid. eco is pure luxe. inhoudstafel 04 geef je product zintuigen seminarie sensors of the Future 16 we hebben te lang gewacht Op de wereld peter tom jones ku Leuven MOhaMed ridouani stad Leuven els parton, Hoofdredacteur InterConnect colofon Alle rechten voorbehouden. niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geauto mati seerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enig andere manier, zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. verantwoordelijke uitgever: Luc van den hove, algemeen directeur en ceo imec disclaimer: redactie: els parton, jan provoost, Mieke van bavel en chris vanherck concept en vormgeving: Kunstmaan.be fotografie: jan pollers en fred Loosen voor meer informatie: els parton, deze Interconnect werd volledig klimaatneutraal geproduceerd. de co 2 -uitstoot van dit drukwerk bedraagt 821 kg co 2 voor de oplage van ex. deze uitstoot wordt gecompenseerd door de aankoop van groene emissierechten voor een windenergieproject in taiwan. Imec is een geregistreerd trademark voor de activiteiten van IMec International (stichting van openbaar nut volgens belgisch recht), imec belgië (IMec vzw gesteund door de vlaamse overheid), imec nederland (stichting IMec nederland, deel van Holst centre dat gesteund wordt door de nederlandse overheid), imec taiwan (IMec taiwan co.) en imec china (IMec Microelectronics (shangai) co. Ltd.). voor gratis abonnement: registreer op Bent u ic-abonnee, en wil u InterConnect liever digitaal ontvangen, of bent u IC-abonnee en wilt u zich uitschrijven, laat het ons weten via 28 doorgelezen een andere kijk op duurzame innovatie bart Onsia IMeC

3 InterConneCt 41, MAArt perfecte frieten en erwtjes christiaan fivez Best sorting 09 greenpeak s sleutel tot de slimme woning cees links en bram van den bosch GreenPeak 12 nieuws uit de wereld 20 imec-nieuws 22 een nieuwe keuken voor toekomstige chips 25 imec spin-off Magwel blikt terug Op 10 jaar OnderneMen hans lebon IMeC wim schoenmaker en peter Meuris MaGWeL 30 doorgelicht ook in europa heeft elektronica-ontwikkeling en -productie een toekomst 31 agenda geert willems IMeC

4 04 InterConnect 41, Maart 2013 Geef je product zintuigen Kijken, voelen en ruiken; het is al lang niet alleen meer voor de mens weggelegd. Allerhande sensoren voorzien machines van dezelfde zintuigen. Tijdens het seminarie Sensors of the future kregen we tekst en uitleg over de mogelijkheden van dergelijke sensoren.

5 InterConnect 41, Maart De sensormarkt is een enorme groeimarkt. Denk aan de sensoren die je smartphone slimmer zullen maken en je auto nog veiliger. Denk aan accelerometers, druksensoren, gyroscopen, beeldsensoren,... Tegen 2016 zou het wereldwijd een markt van 20 miljard dollar worden. Belangrijk dus dat België zijn sterktes samenbrengt om een belangrijke speler te worden in deze internationale business, benadrukt Rudi Cartuyvels, senior vice president van imec. Hij verwijst hierbij naar de COHESI-community die onderzoekers en bedrijven samenbrengt rond dit thema. En COHESI als organisator van dit seminarie zet deze missie duidelijk om in daden: zeven bedrijven en vijf onderzoeksinstellingen komen hier vertellen over nieuwe sensortechnologieën en praktische toepassingen van sensoren. Lees hieronder over enkele van de topics die aan bod kwamen en ontdek hoe sensoren mogelijk jouw product kunnen innoveren. Ogen die alles zien Het bedrijf Xenics maakt infraroodsensoren. Ze worden geïntegreerd in camera s die voor allerhande toepassingen kunnen gebruikt worden. Patrick Merken, technical business development manager: Met infrarood kan je in het donker kijken, interessant voor bv. veiligheidscamera s. Maar het wordt ook gebruikt voor heel andere dingen, bv. om doorheen schilderijen te kijken. Zo worden schetsen van de kunstenaar zichtbaar of een ander schilderij waar overheen werd geschilderd. Verder kan je IR-camera s ook gebruiken voor medische toepassingen zoals detectie van borstkanker en inspectie van het netvlies. Klaas Tack, senior researcher bij imec heeft het over hyperspectrale camera s: Door hyperspectrale informatie van een object te verzamelen kan je objecten van elkaar onderscheiden die je met een gewone breedbandige camera zoals een RGB-camera niet kan onderscheiden. Een mooie toepassing hiervan is een intelligent sproeisysteem dat onkruid onderscheidt van het landbouwgewas en enkel sproeit op het onkruid. Een evaluatiekit met onze geïntegreerde hyperspectrale camera is vandaag beschikbaar voor bedrijven. Materialen en machines laten voelen Wat krijg je als je optische sensoren en elektronische componenten integreert in een polymeerfolie? Dan krijg je een artificiële huid die wrijvingen kan voelen. Jeroen Missinne, senior researcher UGent: Zo n plooibare sensorfolie kan heel handig zijn om protheses op punt te stellen. Je wil immers dat het contactoppervlak zo weinig mogelijk wrijving veroorzaakt bij de patiënt. Ook analyse van het voetoppervlak bij sporters is een interessante toepassing. Het voordeel van een flexibele folie is dat je het kan aanbrengen op onregelmatige en bewegende oppervlakken. Het bedrijf FBGS maakt optische vezels die gebruikt worden voor de monitoring van temperatuur, rek of druk in verschillende marktdomeinen. Zo worden de vezels ondermeer gebruikt in katheters voor medische diagnose, monitoring van productieprocessen, stressmetingen in composieten, monitoring van windturbines, en veel meer. Johan Vlekken, CTO van FBGS: Het voordeel van optische vezelsensoren is dat je heel veel sensoren en dus meetpunten hebt in één vezel. Zo n vezel kan verschillende kms lang zijn. Door de vezel in te bedden in je materiaal of hem aan te brengen op het oppervlak kan je als het ware voelen wat het object voelt. Golden Noses Golden Noses zijn mensen met een goed ontwikkeld geurvermogen. Ze worden bijvoorbeeld ingezet bij de ontwikkeling van parfums. Ze verdienen veel geld en kunnen door de aard van het werk maar gedurende korte tijdspannes werken. De ideale job dus. Maar wat als we een elektronische neus zouden kunnen maken? Devrez Karabacak, senior researcher bij Holst Centre/imec: Een elektronische neus kan gebruikt worden voor bv. kwaliteitscontrole, het monitoren van de luchtkwaliteit, of voor het opsporen van medische aandoeningen zoals astma. Onze onderzoekers maakten een chip met 160 meetelementen die een vingerafdruk van een geur kan maken. Die meetelementen zijn minuscule brugjes die doorbuigen wanneer bepaalde gasmoleculen ermee binden. Hierdoor verandert de eigenfrequentie en dit kan gemeten worden. Door elk brugje gevoelig te maken voor een specifiek soort gasmolecule kan je een geur ontleden. Ook aan het onderzoekstopic van Hila Einati, senior researcher bij Holst Centre/imec, zit een geurtje: Onze onderzoekers ontwikkelen zweetsensoren. Als je deze integreert in een soort pleister of in textiel is het een handig instrument om dehydratatie op te sporen bij oudere mensen of bij atleten. De koudeketen meten Romano Hoofman, projectleider bij NXP Semiconductors stelt de resultaten voor van het Pasteur-project: We ontwikkelen een sensortag die allerlei factoren kan meten waaraan een product in de koudeketen onderhevig is. Bijvoorbeeld: temperatuur, vochtigheid, zuurstof, koolstofdioxide, ethyleen,... Het doel is om een goedkope tag te maken (minder dan 1 dollar) waardoor de producent kan opvolgen of zijn product tijdens transport steeds in de optimale omstandigheden vertoeft. We verwachten dat de farmaceutische en de elektronicamarkt de eerste zullen zijn die dit soort tags zullen gebruiken. Je merkt het: het aanbod aan sensoren is zeer ruim. En de ontwikkelingen in de verschillende domeinen gaan razendsnel. Hopelijk lieten we je in dit artikel proeven van de mogelijkheden. Altijd op de hoogte met COHESI Ben je geïnteresseerd in de laatste ontwikkelingen in de wereld van de microsystemen? Neem dan zeker een kijkje op Dit Vlaamse innovatieplatform organiseert regelmatig bijeenkomsten waar deze informatie gedeeld en besproken wordt. Op deze manier vinden nieuwe technologieën sneller hun weg naar producten waarmee lokale bedrijven het verschil kunnen maken. De COHESI-community werd in 2009 opgericht door imec, KU Leuven, UGent en VUB. Ondertussen zijn 9 kennisinstellingen, 11 bedrijven en 7 organisaties lid geworden. Als lid kan je deelnemen aan de workshops, je krijgt toegang tot gespecialiseerde trainingen en geniet van talrijke netwerkmogelijkheden. Nieuw is dat er eveneens open COHESIevenementen georganiseerd worden die ook toegankelijk zijn voor niet-leden. Wil je hiervan op de hoogte gebracht worden? Laat dit dan weten via

6 InterConnect 41, Maart Perfecte frieten en erwtjes Heb je er al ooit bij stilgestaan hoe mooi dun en perfect geel de frietjes zijn in je favoriete fastfoodrestaurant? Of hoe egaal groen de diepvrieserwtjes zijn die je vanavond klaarmaakt? Het is hoogstwaarschijnlijk het werk van een hoogtechnologische sorteermachine van het Leuvense Best Sorting. CTO Christiaan Fivez vertelt over zijn eerste röntgensorteermachine en over de enorme mogelijkheden die de recente overname door Tomra Sorting Solutions met zich meebrengt.

7 InterConnect 41, Maart We wandelen door de imposante demoruimte van Best Sorting in Haasrode. Hier vind je sorteermachines met allerhande detectiemechanismen (lasers, infraroodcamera s, röntgencamera s). Ze vinden de stukjes plastic tussen de rozijnen, de stenen tussen de aardappelen, ze kijken of wel alle kersen ontpit zijn en of er nog steeltjes aan de bonen hangen. Niets gaat voorbij aan het alziend oog van de Bestsorteermachines. Christiaan Fivez: In deze ruimte ontvangen we klanten van over heel de wereld. Ze brengen stalen mee van hun producten en testen ze hier uit op onze machines. Slechts 3% van onze klanten komen uit België. Wereldwijd installeren we zo n 400 machines per jaar. Oude liefde Tijdens zijn loopbaan werkte Christiaan Fivez achtereenvolgens bij KU Leuven, Agfa Gevaert, Barco en Alcatel Bell Space. Maar in 2002 kriebelde het ondernemerschap zo sterk dat hij Alcatel Bell Space verliet en bij Best Sorting ging aankloppen met een plan. Christiaan Fivez: Ik wou terug met mijn oude liefde bezig zijn: röntgenstralen. Bij Best geloofden ze ook in deze technologie en ik richtte met hen een dochteronderneming op BestRay die zou focussen op röntgensorteermachines. Met röntgenstralen kan je een finale inspectie doen van een product: je kan doorheen een laag noten of een blik tomaten kijken en bv. nagaan of er vreemde bestanddelen zijn achtergebleven. Prototypes bouwen In 2008 kreeg Christiaan Fivez de vraag om CTO van Best te worden. Een kans die hij met beide handen greep. Christiaan Fivez: Ik kreeg de kans om een volwaardig R&D-team van zo n 70 mensen uit te bouwen. Dat is heel wat voor een bedrijf van 300 mensen. We hebben een multidisciplinair team met PhD s, fysici, burgerlijk en industrieel ingenieurs,... We houden de ogen open voor nieuwe technologieën die van betekenis kunnen zijn voor onze sorteermachines. Dat doen we o.a. door samen te werken met het B-Phot photonics team van de Vrije Universiteit Brussel (bilateraal en via IWT-projecten) en door deel te nemen aan gebruikerscommissies van bv. IWT-projecten. Als er technologieën zijn waarvan we denken dat we er op korte termijn iets mee kunnen doen, gaan we er zelf mee aan de slag en bouwen we prototypes. Want pas dan weet je wat een technologie echt waard is. Diepte of breedte? Best Sorting is actief in de markt van voeding en tabak. Sinds enkele jaren wilden ze een nieuwe markt betreden, die van recycling. Het Noorse Tomra is actief in deze markt en wou zijn activiteiten verder uitbreiden naar het sorteren van voedingsproducten. Christiaan Fivez: Het zou niet lang meer geduurd hebben of we waren elkaars concurrenten geworden. In plaats daarvan heeft Tomra ons overgenomen. Op die manier zijn we nu de grootste speler geworden in zowel de markt van de voeding, recycling als mijnbouw. Het aantal medewerkers van alle vestigingen van Tomra Sorting Systems samen telt 800 mensen, verspreid over België, Nederland, Ierland, Duitsland, Noorwegen, Slovakije en Australië. In mijn afdeling heeft de overname voor rust gezorgd. We kunnen ons nu volledig concentreren op sorteermachines voor voeding, specialty products zoals tabak en raw materials zoals plastic pellets en rubber. In de andere vestigingen concentreert men zich op de markt van recycling en mijnbouw. We kunnen nu nog meer in de diepte gaan werken. Meer reizen Met de overname werd Christiaan Fivez één van de vier technische directeurs van Tomra Sorting, verantwoordelijk voor voeding, specialty products en raw materials. De R&D-activiteiten daarvoor zitten verspreid over Heverlee (B), Eindhoven (NL) en Dublin (IRL). Christiaan Fivez: Ik kan niet zeggen dat ik er alleen voor sta, we zijn nu met een 100-tal R&D-ers en we hebben een zeer sterk multidisciplinair team. De technische directeur voor recycling zit in Koblenz (D), die voor mijnbouw in Wedel (D) en de verantwoordelijke voor core R&D heeft zijn kantoor ook in Koblenz. De samenwerking verloopt zeer vlot. Eén van de redenen daarvoor is dat onze culturen goed matchen. Natuurlijk reizen we nu meer en onze videoconferentie-infrastructuur wordt meer gebruikt. Maar het is vooral een verrijking doordat we ideeën en technologieën kunnen uitwisselen. Ik ben ook van plan om een uitwisselingsprogramma op te zetten waarbij medewerkers van het onderzoeksteam voor een bepaalde tijd naar een andere vestiging (bv. het Ierse Odenberg) kunnen gaan om te leren hoe ze daar te werk gaan. Een interessant concept leerde Christiaan Fivez kennen in het Duitse filiaal: In Duitsland heb je een systeem waarbij studenten bv. burgerlijk ingenieurs vanaf hun eerste jaar tot hun laatste, stage lopen in een bedrijf, zo n 50 dagen per jaar. Ze verdienen zo wat zakgeld en leren hoe het er op de werkvloer aan toe gaat. Uiteindelijk doen ze ook hun eindwerk in hetzelfde bedrijf. In de Duitse vestiging werken zo n 10 studenten mee in R&D. Een heel interessant principe dat ik hier in België ook wel graag zou zien. Verborgen ideeën Een ander initiatief dat Christiaan Fivez wil opstarten is de uitbouw van een innovatieteam. Dit team zou een 10-tal medewerkers samenbrengen van de voedselsorteerafdeling in België, Nederland en Ierland. Christiaan Fivez: Het moet een soort overlegorgaan worden dat processen uitdenkt om innovatie te stimuleren. Ik wil er mensen in van verkoop, onderhoud, technologie en operations. Ik heb het gevoel dat er nu soms heel goede ideeën blijven liggen van mensen in de organisatie. Die wil ik naar boven halen, de goede eruit filteren en realiseren. De sorteermachine van de toekomst Bekijk de filmpjes op de websites van Best Sorting, het Ierse Odenberg of Tomra Sorting Solutions en je zal je avondeten anders gaan bekijken. Zo indrukwekkend is het als je de worteltjes, frieten en blauwe bessen ziet voorbijvliegen over een transportband. En als je goed kijkt, zie je dat er op het einde heel gericht af en toe een foute friet wordt weggeschoten. Ongelooflijk hoe minutieus dit gebeurt. Hoe zullen sorteermachines verder evolueren? Christiaan Fivez: De opbrengst zal zeker nog belangrijker worden. Hoe groter de

8 InterConnect 41, Maart Christiaan Fivez Ik ben van plan om een uitwisselingsprogramma op te zetten waarbij medewerkers van het onderzoeksteam voor een bepaalde tijd naar een andere vestiging kunnen gaan om te leren hoe ze daar te werk gaan. nauwkeurigheid waar mee we onjuistheden kunnen verwijderen, hoe groter de opbrengst voor de producent. Ook zullen we meer integratie zien in de toekomst. Nu ook al worden verschillende detectieprincipes gecombineerd in één machine, maar het blijven aparte blokkendozen. In de toekomst zullen technologieën meer geïntegreerd worden en zullen de resultaten van de verschillende detectiemechanismen efficiënter samengebracht worden. Machines zullen dus slimmer en compacter worden. Onze machines zullen ook meer evolueren naar inspectiemachines. De klant kan onze metingen gebruiken om zijn proces bij te stellen. Is er bv. een te hoog percentage slecht geschilde aardappelen bij, dan kan de schilprocedure bijgeregeld worden. Traceability zal ook veel belangrijker worden. Als iemand een glasscherf in een potje babyvoeding vindt, zal dit kunnen getraceerd worden naar een welbepaalde fabriek, dag, uur. Alle data zullen worden bijgehouden en gemakkelijk doorzoekbaar worden. Verder geloof ik ook in remote en automatische diagnose van de toestellen. Een sorteermachine zal zelf kunnen aangeven wanneer een onderdeel hapert. Ook groepsdiagnose wordt mogelijk: als we over de hele wereld 100 lasersorteermachines hebben staan, zullen we op basis van meetgegevens de gemiddelde levensduur van de machines automatisch kunnen afleiden. Het wordt een explosie van data. Softwareontwikkeling zal meer en meer belangrijk worden. Onontgonnen terrein Er staat dus nog veel te gebeuren voor Best Sorting op het gebied van technische ontwikkelingen. Maar ook wat betreft de internationale groei ziet het er goed uit. Christiaan Fivez: Er zijn zeker nog veel onontgonnen markten waar we met onze sorteermachines voor voedingsproducten terecht kunnen. Vooral Azië en Zuid-Amerika zijn belangrijke toekomstige markten. En het Midden-Oosten blijft een belangrijke groeimarkt. We wensen Best Sorting nog veel reis-, innovatie en sorteerplezier! Imec werkt samen Best Sorting en imec bekijken samen de mogelijkheden van hyperspectrale beeldvorming voor het sorteren van voedsel. Een hyperspectrale kleurencamera, die spectroscopie en beeldvorming combineert, kan het onderscheid maken tussen objecten die met traditionele RGB-beeldvorming niet van elkaar te onderscheiden zijn. De huidige hyperspectrale camera s werken langzaam, zijn zeer duur en niet flexibel. Imec s chipgebaseerde technologie moet een snelle, compacte, flexibele en betaalbare hyperspectrale camera mogelijk maken. Verder werkt Best ook samen met imec in het kader van het Sensors For Food project (www.sensorsforfood.com).

9 InterConneCt 41, MAArt GreenpeAK s sleutel tot de slimme woning we kunnen ons vandaag geen wereld meer indenken zonder wifi. Maar de draadloze golf die er met de communicatiestandaard zigbee zit aan te komen, zou nog vele malen groter zijn. en deze begint bij de slimme woning. cees Links en bram van den bosch van greenpeak geven hun visie op de slimme woning, en op de plaats die daarin is weggelegd voor Greenpeak s zigbee-chips. Greenpeak

10 InterConnect 41, Maart Bram Van den Bosch Cees Links Onlangs verscheepte GreenPeak zijn tienmiljoenste chip. Deze chips, radiochips voor draadloze communicatie volgens de ZigBee-standaard, worden ingebouwd in een settopbox, of in een afstandsbediening die de settopbox aanstuurt. In een bredere context wordt de chip een cruciale bouwsteen van de slimme woning, een woonconcept waarbij allerlei toestellen zoals de thermostaat en het alarmsysteem op een slimme manier verbonden zijn met de settopbox, en via de ingebouwde gateway met het internet. Om van daaruit vanaf eender welke locatie door de bewoner beheerd te worden, zowel in het huis als vanaf iedere andere plaats op de wereld. Drie fasen Cees Links, oprichter en CEO van GreenPeak: Wij zien de evolutie naar de slimme woning in drie fasen verlopen. In 2011 is de eerste fase ingegaan. In deze fase worden ZigBee-chips ingebouwd in zowel de settopbox als de afstandsbediening van de settopbox, die voordien vooral via infraroodsignalen werkte. Vanaf 2014 verwachten we de tweede fase, waarbij toestellen zoals een thermostaat, individueel met de settopbox zullen worden verbonden. ZigBee-chips zullen ook hier instaan voor de draadloze communicatie tussen deze individuele sensorsystemen en de settopbox. Pas in de derde fase zal de slimme woning echt van start gaan. Een groot aantal toestellen zal dan op een intelligente manier met elkaar en met de settopbox verbonden zijn. Je zal ze kunnen aansturen door apps en via het internet, zodat je ze ook kan bedienen op je smartphone, zelfs als je op dat moment niet thuis bent. Bijvoorbeeld, een bewegingssensor in de huiskamer zal kunnen communiceren met een applicatielaag die weet of het alarm aan staat of niet. Als er beweging wordt waargenomen en het alarm staat aan, dan zal het alarm afgaan en wordt de bewoner via zijn smartphone op de hoogte gebracht. Staat het alarm niet aan, dan zal bv. het licht in de huiskamer automatisch aangaan. De bewegingssensor zal dus een gecombineerde functie hebben in zowel de veiligheidstoepassing als de verlichtingsaansturing. Zuinige ZigBee Het ontwerpen van ZigBee-chips voor slimmewoningtoepassingen vormt de kernactiviteit van het Belgisch/Nederlandse bedrijf GreenPeak. De productie ervan wordt uitbesteed aan een grote Taiwanese chipfabrikant. Bram Van den Bosch, systeemarchitect: ZigBee is als communicatiestandaard complementair aan wifi en Bluetooth. Wifi bijvoorbeeld wordt al sinds 15 jaar in huis en op kantoor gebruikt om grote hoeveelheden data draadloos door te sturen. Wifi-chips zitten in je router, in je laptop, tablet, tv en smartphone, in de spelconsole van je kinderen, noem maar op, maar ze verbruiken relatief veel energie omdat er aan heel hoge snelheden gecommuniceerd wordt. ZigBee is als communicatiestandaard meer geschikt voor toepassingen waar een laag energieverbruik centraal staat, zoals het doorsturen van sensorgegevens en procesbesturing. In de toekomst zullen we dus twee draadloze netwerken in huis hebben: wifi en ZigBee. De ZigBee-chips die onze ingenieurs ontwerpen, onderscheiden zich vooral door hun ongevoeligheid aan interferentie met wifi en door hun extreem laag vermogenverbruik. Met onze chip kan een afstandsbediening gedurende tien jaar gebruikt worden zonder de batterij te vervangen. De batterij gaat dus langer mee dan de verwachte levensduur van het product. Sleutel Het idee van een slimme woning is niet nieuw, en wordt al meer dan 40 jaar naar voren geschoven. Lang niet iedereen gelooft dat het concept binnenkort werkelijkheid wordt. Waarom GreenPeak dan zo overtuigd is? Cees Links: Een belangrijk element in de overgang naar de derde fase is de essentiële rol die weggelegd is voor kabeloperatoren, zoals Telenet. Zij kunnen hun huidig dienstenaanbod (telefoon, tv, internet en gsm, de zogenaamde Four Plays) uitbreiden met een breed gamma van nieuwe diensten die nodig zijn voor de slimme woning, de zogenaamde Fifth Play. Deze businessopportuniteit is een drijvende kracht achter de invoering van de slimme woning.

11 InterConnect 41, Maart Ook buiten de slimme woning zijn er gigantisch veel toepassingsmogelijkheden voor ZigBee-netwerken. Waardeketen Kabeloperatoren spelen dan ook een cruciale rol in de complexe waardeketen rond GreenPeak. Cees Links: Wij overtuigen kabeloperatoren wereldwijd om onze chips in hun settopbox te integreren. Wanneer zij overtuigd zijn, geeft de operator aan zijn leverancier van settopboxen de opdracht om onze chips te kopen en in zijn producten te implementeren. Uiteindelijk plaatsen wij een bestelling bij onze Taiwanese chipfabrikant, die onze chips voor deze opdracht in productie zal brengen. En het zijn juist deze twee uiteinden van de waardeketen de operatoren die de beslissingen nemen over welke chips gebruikt worden in hun produkten, en de chipfabrikanten zoals GreenPeak die in de ZigBeestandaardisatiecomités zitten. In deze comités wordt bepaald welke nieuwe functies gespecifieerd en gestandaardiseerd moeten worden en hoe deze nieuwe functies exact moeten werken. Ook GreenPeak maakt deel uit van het standaardisatiecomité voor ZigBee. Bram Van den Bosch: Voor een bedrijf als GreenPeak is het belangrijk om actief aan de standaardisatie mee te werken. Het laat ons toe om geloofwaardigheid op te bouwen bij de operatoren, die beslissen welke chips er worden gebruikt in hun settopbox. Mee bouwen aan de standaardisatie is in deze context dan ook een onderdeel van ons verkoopproces. Maar het geeft ons ook een technologisch voordeel: we kunnen als eerste inspelen op nieuwe standaardisatiebeslissingen en we kunnen onze eigen ideeën integreren in de standaard. The cloud is the limit Volgens GreenPeak is de slimme woning eigenlijk maar een aanloop naar iets veel grootser: the internet of things, waarbij miljarden apparaten met het internet verbonden zijn en, veelal zonder tussenkomst van de mens, informatie uitwisselen. Cees Links: Wifi is eind jaren 90 doorgebroken in huisautomatisering, en van daaruit in kantoorautomatisering, industriële automatisering enz. Wie vandaag draadloos internet heeft, heeft al gauw een tiental wifi-chips in huis. Maar de golf van draadloze netwerken die er zit aan te komen met ZigBee, is nog vele malen groter dan wat we met wifi gezien hebben. In een slimme woning zal er plaats zijn voor zeker 100 ZigBee-chips, verdeeld over de sensorsystemen, de settopbox, en de afstandsbediening. De lijst met mogelijkheden om hiervoor producten te ontwikkelen en diensten aan te bieden, lijkt onuitputtelijk. Ook buiten de slimme woning zijn er gigantisch veel toepassingsmogelijkheden voor ZigBee-netwerken: in de logistiek, in de zorgsector, in de kleinhandel, in de automobielsector, in de landbouwsector... Grensoverschrijdend In GreenPeak werken ze er met z n 60 aan. Het bedrijf is in 2007 ontstaan uit de samenvoeging van het voormalig Vlaams bedrijf Ubiwave en het Nederlandse Xanadu Wireless. Bram Van den Bosch: Op Vlaamse en Nederlandse bodem werkt GreenPeak samen met hogescholen, universiteiten en wetenschappelijke instellingen. En we doen beroep op het IWT. Eén van de producten die we met steun van het IWT konden ontwikkelen, is een energy harvested switch, een autonome schakelaar die zijn energie haalt uit het indrukken van de schakelaar. Vandaag is GreenPeak een wereldspeler met een wereld product. En die markt lijkt geen grenzen te kennen. Imec werkt samen GreenPeak doet regelmatig beroep op de ASIC development and manufacturing services van imecservices. De samenwerking omvat zowel het fysisch ontwerp (de chiplayout van het digitaal gedeelte) van de ZigBee-chips als het productieklaar maken van nieuwe generatie chips door middel van prototyping. GreenPeak is ook lid van de Wireless Community (www.wireless-community.be), die door imec wordt gecoördineerd.

12 12 Interconnect 41, Maart 2013 nieuws uit de wereld een greep van nieuwe technologieën en toepassingen die momenteel wereldwijd worden ontwikkeld of al op de markt zijn huisbijtjes Philips Design De onderzoekers van Philips Design ontwikkelen concepten voor de toekomst. Ze benadrukken hierbij dat ze de toekomst niet willen voorspellen, maar wel bepaalde concepten willen uittesten. een van hun projecten is een huis als gesloten ecosysteem. Het doel is om bestaande oplossingen rond energie, voeding, afval en verlichting volledig te herdenken. Zo werd een toestel bedacht dat Pet-flessen kan afbreken met behulp van schimmels. In het keukeneiland is een composteervak voorzien waarin bacteriën biogas produceren. Dit gas wordt gebruikt om de verlichting en het kookfornuis van energie te voorzien. Maar zeker het mooiste idee is de bijenkorf die in het raam verwerkt wordt. Langs de buitenkant is het een bloembak waarlangs de bijtjes naar binnen komen. Langs de binnenkant zie je de honingraat en kan je eenvoudig honing aftappen. Dit alles bewijst dat een duurzame toekomst mooi en comfortabel kan zijn, als we maar inventief genoeg zijn. doorklikken naar Design futures 03 sensoren voor tandartsen Amerikaanse onderzoekers ontwikkelen een sensor die op een tand kan aangebracht worden. De sensor is heel flexibel en dun waardoor het een soort sticker lijkt. De sensor is uitgerust met een laagje biomoleculen die de bacteriën herkennen en ermee binden. Bijvoorbeeld voor patiënten met chronische tandvleesontsteking kan het interessant zijn om een continue meting te doen van specifieke bacteriën. Maar ook voor heel andere ziektes zien de wetenschappers potentieel. In speeksel zijn immers ook biologische merkers aanwezig voor bv. maagzweren. Dat innovaties ook minder hightech kunnen zijn, bewees een Indonesische tandarts. Hij merkte dat veel van zijn patiënten bang waren als hij de tandboor bovenhaalde. om het drilgeluid van de boor te maskeren, rustte hij de boor uit met een mp3-speler en LeD-lichtjes. en vanaf toen kwam iedereen met veel plezier naar de tandarts. Ja toch? 04 schitterend Bloemenpark Het Japanse bloemenpark nabana no Sato hult zich in prachtige kleuren. In de lente zijn het perzikbomen en tulpen die de show stelen; in de zomer zijn het hydrangea s en irissen; in de herfst dahlia s. Maar hoe lok je bezoekers naar je bloemenpark als de winter aanbreekt? De Japanners installeerden lichtinstallaties met miljoenen LeD-lichtjes (5,8 miljoen om precies te zijn) die de kleurenpracht van de bloemen bijna evenaren.

Apparaten schakelen op afstand

Apparaten schakelen op afstand Offerte SLIMMER Huis Sanne Kruithoven & Peter Vlierbes Haarlem Situatie: Sanne Kruithoven en Peter Vlierbes wonen samen met hun zoon in een moderne tweeonder-een-kapwoning aan de Postelstraat 94, 1234

Nadere informatie

Monitoren energieverbruik

Monitoren energieverbruik Offerte SLIMMER Huis Sanne Kruithoven & Peter Vlierbes Haarlem Situatie: Sanne Kruithoven en Peter Vlierbes wonen samen met hun zoon in een moderne tweeonder-een-kapwoning aan de Postelstraat 94, 1234

Nadere informatie

Automatisch ventileren in de badkamer

Automatisch ventileren in de badkamer Offerte SLIMMER Huis Sanne Kruithoven & Peter Vlierbes Haarlem Situatie: Sanne Kruithoven en Peter Vlierbes wonen samen met hun zoon in een moderne tweeonder-een-kapwoning aan de Postelstraat 94, 1234

Nadere informatie

Sales handleiding. Versie april 2015. Onder voorbehoud van wijzigingen en (type-)fouten.

Sales handleiding. Versie april 2015. Onder voorbehoud van wijzigingen en (type-)fouten. Sales handleiding Versie april 2015. Onder voorbehoud van wijzigingen en (type-)fouten. Comfortabele warmte voor iedere ruimte - gezond en milieuvriendelijk - met ThermIQ infrarood verwarmingspanelen.

Nadere informatie

De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein.

De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein. De beste, mooiste en meest intelligente oplossing voor de automatisering en beveiliging van uw domein. Fibaro is een complete en krachtige oplossing voor het monitoren, beheren en intelligent automatiseren

Nadere informatie

Veilig op vakantie door slim verlichten

Veilig op vakantie door slim verlichten Offerte SLIMMER Huis Sanne Kruithoven & Peter Vlierbes Haarlem Situatie: Sanne Kruithoven en Peter Vlierbes wonen samen met hun zoon in een moderne tweeonder-een-kapwoning aan de Postelstraat 94, 1234

Nadere informatie

De sensor, die in het verpakkingsmateriaal wordt ingebouwd en over vijf jaar in de supermarkten wordt verwacht, kan ook lekken opsporen.

De sensor, die in het verpakkingsmateriaal wordt ingebouwd en over vijf jaar in de supermarkten wordt verwacht, kan ook lekken opsporen. Sensor spoort bederf in voedsel-verpakking op 14-01-2014 Pag. 13 Onderzoekers uit Gent, Leuven, Brussel en Nijmegen werken aan een sensor die het mogelijk maakt te controleren of verpakte levensmiddelen

Nadere informatie

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen

duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen duurzame energievoorziening voor bedrijventerreinen De toekomst van de energievoorziening Gemeenten, provincies, bedrijven en projectontwikkelaars gaan zich steeds meer richten op duurzame energiedoelstellingen,

Nadere informatie

BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET

BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET BETER ZORGEN VOOR ONSZELF EN ONZE PLANEET Meer dan 550.000 gezinnen hebben al een milieubewuste en verantwoorde kijk op energie. Omdat je energiebudget steeds belangrijker wordt, biedt Lampiris je verschillende

Nadere informatie

Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag

Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag De digitale revolutie vindt nu ook zijn weg in huis Slimme elektronica retailer speelt in op veranderende vraag De laatste paar jaar volgen de technologische ontwikkelingen zich in een snel tempo op. Wat

Nadere informatie

Ontdek de voordelen van domotica

Ontdek de voordelen van domotica Ontdek de voordelen van domotica Audio - Video Verlichting - Zonwering Camera - Beveiliging Verwarming - Energie Zorg - Domotica Eenvoudig - Draadloos Domotica showroom Audio - Video Afstandsbediening

Nadere informatie

Leuven Klimaatneutraal 2030

Leuven Klimaatneutraal 2030 Leuven Klimaatneutraal 2030 Persconferen)e 6 juni 2012 1. Intro & Logo Mohamed Ridouani (Stad Leuven) 2. Projectwerking: stand van zaken Peter Tom Jones (KU Leuven) Mohamed Ridouani (Stad Leuven) 3. Resultaten

Nadere informatie

Belfius Smart City Award 2015

Belfius Smart City Award 2015 Belfius Smart City Award 2015 «Stadslab2050 Energie voor het Antwerpse hart» Stad Antwerpen Stadslab2050 (http://stadslab2050.be/) is een stedelijk laboratorium dat de omslag naar een duurzaam Antwerpen

Nadere informatie

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur

Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Smart Factory: Voordelen communicatieve infrastructuur Wereldwijde veranderingen vereisen nieuwe manieren van denken en doen op het gebied van wereldwijde megatrends Demografische veranderingen Globale

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

056 / genieten / Audi magazine

056 / genieten / Audi magazine 056 / genieten / Audi magazine Visionaire veelvraat Leuven krijgt straks een nieuwe wijk. En niet zomaar eentje. Dankzij het project Tweewaters,, een van de grootste centrumstedelijke ontwikkelingen van

Nadere informatie

Het POP C gamma van ALCATEL ONETOUCH : Hippe en kleurrijke en smartphones

Het POP C gamma van ALCATEL ONETOUCH : Hippe en kleurrijke en smartphones Persbericht Het POP C gamma van ALCATEL ONETOUCH : Hippe en kleurrijke en smartphones Brussel, 16 juni 2014 ALCATEL ONETOUCH stelt haar nieuwe gamma betaalbare, makkelijk te kiezen en erg gebruiksvriendelijke

Nadere informatie

Telecommunicatie op maat van uw onderneming.

Telecommunicatie op maat van uw onderneming. Telecommunicatie op maat van uw onderneming. Licom info@licom.be www.licom.be Industriezone Herdersbrug Pathoekeweg 9B 009 B-8000 Brugge T +32(0)50 45 78 00 Licom Z.1 Researchpark 310 B-1731 Zellik T +32(0)2

Nadere informatie

Stevig gebouwd: De rubberen afwerking van het lcd-scherm en de basis dempt de schokken en biedt zo de beste bescherming tegen vallen.

Stevig gebouwd: De rubberen afwerking van het lcd-scherm en de basis dempt de schokken en biedt zo de beste bescherming tegen vallen. Dell Chromebook 11 Superieure duurzaamheid en ontwerp Schoolbestendig: De Dell Chromebook 11 is MIL-STD (Amerikaanse militaire standaard) getest op duurzaamheid, druk, temperatuur, vochtigheid, schokken

Nadere informatie

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems Maak je woning energie onafhankelijk h by WIE ZIJN WE? energy systems Met 25 jaar ervaring is een pionier op het vlak van groene energie. We leveren en installeren verschillende hernieuwbare energieoplossingen

Nadere informatie

JunkersControl CT 100. Eenvoudig. Intelligent.

JunkersControl CT 100. Eenvoudig. Intelligent. JunkersControl CT 100 Eenvoudig. Intelligent. Handset niet inbegrepen. JunkersControl CT 100 De JunkersControl CT100 is de eerste van een nieuwe generatie Junkers-regelingen. De JunkersControl is een slimme,

Nadere informatie

Technologie geïntegreerd in verlichting. Rob Verbeelen. December, 2014

Technologie geïntegreerd in verlichting. Rob Verbeelen. December, 2014 Technologie geïntegreerd in verlichting Rob Verbeelen Luxendi - Xicato Benelux www.luxendi.com December, 2014 Welke technologie kan je integreren in licht? LED lichtbron(led array) Elektronische driver

Nadere informatie

Diver Telemetrie. Draadloze grondwater- en oppervlaktewaterdata transmissie

Diver Telemetrie. Draadloze grondwater- en oppervlaktewaterdata transmissie Telemetrie Draadloze grondwater- en oppervlaktewaterdata transmissie Maximaliseer datakwaliteit Verminder operationele kosten Near real-time informatie -NETZ BEHEER 3 UW DATA IN STAPPEN Introductie -NETZ

Nadere informatie

Functioneren infrarood panelen ES systems

Functioneren infrarood panelen ES systems INFRAROOD VERWARMINGSSYSTEEM Productie- en verkoopmaatschappij ES systems, opgericht in 2010, is een jong en dynamisch bedrijf dat zich snel ontwikkelt. Bij het opstarten van dit bedrijf is gebruik gemaakt

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort

Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort WARMTEPOMPTECHNIEK Warmtepompen besparen op energie, niet op comfort Voor verwarming en productie van sanitair warm water in nieuwbouw en renovatie Warmtepomptechniek in nieuwbouwprojecten Nieuw bouwen?

Nadere informatie

LoRa van KPN. Connectiviteit voor Internet of Things

LoRa van KPN. Connectiviteit voor Internet of Things LoRa van KPN Connectiviteit voor Internet of Things Energie-efficiënt verbindingen maken Internet of Things is steeds meer een wezenlijk onderdeel van ons bestaan. Alles en iedereen kan tegenwoordig met

Nadere informatie

Dienstverlening 25,- Prijs per min 0,90

Dienstverlening 25,- Prijs per min 0,90 Dienstverlening Buitendienst Heeft u thuis hulp nodig met uw netwerk, computer of andere apparaten? Neem contact op om een afspraak te maken voor het bezoek van een van onze servicemonteurs. Voorrij kosten

Nadere informatie

Zonnecellen 2.0. Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013

Zonnecellen 2.0. Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013 Zonnecellen 2.0 Oktober 2013 Beurs Elektrotechniek 2013 Innovatiereis 0-energieomgeving De toekomst van zonne-energie Oktober 2013 3 Inhoud Commerciële haalbaarheid Zonne-cellen 2.0 Smart grid Rexel Nederland

Nadere informatie

Aritech Comfort security systemen CS375 CS575 CS875. g GE Interlogix

Aritech Comfort security systemen CS375 CS575 CS875. g GE Interlogix Aritech Comfort security systemen CS375 CS575 CS875 g GE Interlogix Een gerustgevoel, comfortabele beveiliging De comfort security systemen van GE Interlogix zijn meer dan eenvoudige alarmsystemen, zij

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

CV-regelapparatuur. de standaard in kamer- en klokthermostaten. Honeywell perfect geregeld

CV-regelapparatuur. de standaard in kamer- en klokthermostaten. Honeywell perfect geregeld CV-regelapparatuur de standaard in kamer- en klokthermostaten Honeywell perfect geregeld Het hele huis behaaglijk warm Chronotherm Vision Chronotherm Vision Geavanceerde touchscreen bediende klokthermostaat

Nadere informatie

HR-ketels. Het rendement van betrouwbaarheid

HR-ketels. Het rendement van betrouwbaarheid HR-ketels Het rendement van betrouwbaarheid 01.04.2012 Rendement van betrouwbaarheid Zoekt u een oerdegelijke en zuinige hr-ketel waarvan u jarenlang kunt genieten? Dan is Vaillant een uitstekende keuze:

Nadere informatie

Siemens NV Dulle-Grietlaan 17 B-9050 Gentbrugge Phone +32 (0)9 272 73 40 Fax +32 (0)9 272 73 50 www.siemens.be www.siemens.

Siemens NV Dulle-Grietlaan 17 B-9050 Gentbrugge Phone +32 (0)9 272 73 40 Fax +32 (0)9 272 73 50 www.siemens.be www.siemens. Siemens NV Dulle-Grietlaan 17 B-9050 Gentbrugge Phone +32 (0)9 272 73 40 Fax +32 (0)9 272 73 50 www.siemens.be www.siemens.com/homesecurity The information in this document contains general descriptions

Nadere informatie

Productbrochure. Leitz Reference Xe. Coördinatenmeetmachine

Productbrochure. Leitz Reference Xe. Coördinatenmeetmachine Productbrochure Leitz Reference Xe Coördinatenmeetmachine 2 Leitz Reference Xe Coördinatenmeetmachine De CMM voor kleine en middelgrote ondernemingen Leitz Reference Xe Kleine en middelgrote ondernemingen,

Nadere informatie

geotherm hybride systeem

geotherm hybride systeem geotherm hybride systeem Duurzaam comfort door slimme samenwerking 01-08 - 2015 Het goede gevoel, het juiste te doen. Volop comfort Verwarmen, koelen én heerlijk warm water Met het geotherm hybride systeem

Nadere informatie

Gebruikershandleiding

Gebruikershandleiding Gebruikershandleiding Xperia SmartTags NT1/NT2 Inhoudsopgave Inleiding...3 Aan de slag...4 De NFC-functie inschakelen...4 NFC-detectiegebied...4 Smart Connect gebruiken om labels te beheren...4 Xperia

Nadere informatie

OPTIMAAL COMFORT, MINIMAAL ENERGIE- VERBRUIK. LG ELECTRONICS COMMERCIAL AIRCONDITIONERS CASSETTE UNIT 4 ZIJDIG UITBLAZEND UNIEKE KENMERKEN

OPTIMAAL COMFORT, MINIMAAL ENERGIE- VERBRUIK. LG ELECTRONICS COMMERCIAL AIRCONDITIONERS CASSETTE UNIT 4 ZIJDIG UITBLAZEND UNIEKE KENMERKEN LG ELECTRONICS COMMERCIAL AIRCONDITIONERS OPTIMAAL COMFORT, MINIMAAL ENERGIE- CASSETTE UNIT 4 ZIJDIG UITBLAZEND VERBRUIK. UNIEKE KENMERKEN ENERGIE EFFICIËNT LAAG GELUIDSNIVEAU GEZOND KLIMAAT LIFE S GOOD

Nadere informatie

Controle over openbare verlichting. Altijd en overal met de TeleController

Controle over openbare verlichting. Altijd en overal met de TeleController Controle over openbare verlichting Altijd en overal met de TeleController 2 Met de TeleController van Ziut bedient u snel, betaalbaar en veilig iedere lichtmast op afstand Controle over openbare verlichting

Nadere informatie

Niko Home Control in een notendop Een overzicht van de mogelijkheden

Niko Home Control in een notendop Een overzicht van de mogelijkheden Niko Home Control in een notendop Een overzicht van de mogelijkheden Illuminating ideas. 1 Niko Home Control de nieuwe elektrische installatie. Niko Home Control overstijgt de mogelijkheden van een traditionele

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Event menu Minigids event app

Event menu Minigids event app Event menu Minigids event app Hoe en waarom een mobiele evenementen app? Introductie De evenementenbranche verandert. Een evenement is niet langer een ad hoc activiteit. Het is een belangrijk onderdeel

Nadere informatie

De chip: hoe iets piepkleins een ware wereldrevolutie veroorzaakte

De chip: hoe iets piepkleins een ware wereldrevolutie veroorzaakte De chip: hoe iets piepkleins een ware wereldrevolutie veroorzaakte Gilbert Declerck, CEO IMEC Imke Debecker, Outreach Communications Katrien Marent, Corporate Communications Director Zonder de uitvinding

Nadere informatie

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus New World Water & Sanitatie Campus Agri & Food De New World Campus is dé plek waar oplossingen worden gevonden voor mondiale vraagstukken

Nadere informatie

Korte beschrijving van het project Inhoud van dit document Contactinformatie Team: Email: Telefoon: Persinformatie

Korte beschrijving van het project Inhoud van dit document Contactinformatie Team: Email: Telefoon: Persinformatie SpaceBillboard Onze missie is om mensen te inspireren en ruimtevaartonderzoek te steunen, door het eerste reclamepaneel ooit in de ruimte te lanceren. Korte beschrijving van het project SpaceBillboard

Nadere informatie

Alle meetgegevens. Altijd en overal. Op iedere smartphone, tablet of PC. Het WiFi dataregistratiesysteem testo Saveris 2. Analyse & Rapportage

Alle meetgegevens. Altijd en overal. Op iedere smartphone, tablet of PC. Het WiFi dataregistratiesysteem testo Saveris 2. Analyse & Rapportage Analyse & Rapportage Coldstore east 14.09.2014 tot 16.09.2014 Grafische weergave 14/09/2014 15/09/2014 16/09/2014 Data logger 1 ( C) Data logger 2 ( C) Data logger 3 ( C) Tabelvorm weergave Alarmen Alle

Nadere informatie

Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten. Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014

Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten. Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014 Internet of Things Businesskansen met slimme en internet-verbonden producten en diensten Joris Castermans Workshop Internet of Things 1-12-2014 Intro IoT IoT en business! I-real B.V.: H2g0 Real-time

Nadere informatie

geotherm elektrische warmtepomp Op alle fronten betrouwbaar

geotherm elektrische warmtepomp Op alle fronten betrouwbaar Op alle fronten betrouwbaar 01.09.2012 onbezorgd comfort De betrouwbare geotherm Verwarming uit de bodem met een warmtepomp. Ingewikkeld? Niet bij Vaillant. Want Vaillant staat garant voor onbezorgd comfort

Nadere informatie

Perstekst. Inrichting gebouw EnergyVille van start. 15 december 2015

Perstekst. Inrichting gebouw EnergyVille van start. 15 december 2015 Perstekst Inrichting gebouw EnergyVille van start 15 december 2015 Vandaag leggen de aannemers in Thor Park de laatste hand aan de gevel van het energieneutrale gebouw van EnergyVille dat de toekomstige

Nadere informatie

HomeWizard FEATURE GUIDE

HomeWizard FEATURE GUIDE HomeWizard FEATURE GUIDE HomeWizard zorgt voor meer comfort en veiligheid in huis. Draadloze, koppelbare rookmelders geven alarm en versturen een push-bericht zodra er rook gedetecteerd wordt. De HomeWizard

Nadere informatie

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie.

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. 2 Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos 3 Een duurzame samenleving staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Een wezenlijke

Nadere informatie

De schakel tussen mens en techniek

De schakel tussen mens en techniek 3, 4 en 5 november 2015 Venray De schakel tussen mens en techniek voor Midden- en Zuidoost-Nederland Schrijf u nu online in! Evenementen HAL HARDENBERG GORINCHEM VENRAY Evenementenhal Venray De Voorde

Nadere informatie

Inspirerende cases. CASE 14 De Rijksdienst voor Pensioenen innoveert met Voxtron, Belgacom en Microsoft Lync. case 13

Inspirerende cases. CASE 14 De Rijksdienst voor Pensioenen innoveert met Voxtron, Belgacom en Microsoft Lync. case 13 Inspirerende s CASE 14 De Rijksdienst voor Pensioenen innoveert met Voxtron, Belgacom en Microsoft Lync 13 De bevolking vergrijst, maar de Rijksdienst voor Pensioenen is springlevend. Een mooi bewijs daarvan

Nadere informatie

y Verwarming op brandstof 87

y Verwarming op brandstof 87 Klimat 5 1 y Verwarming op brandstof 87 912-B, 912-D Op. no. 87516 01- Benzine 30618 095-1 Diesel 3730 340-1 20000 excl. automaat Benzine 30618 095-1 Er is een nieuwe generatie verwarming geïntroduceerd

Nadere informatie

Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond.

Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond. Een aangenaam binnenklimaat, het hele jaar rond. Verbeter uw comfort met de ideale zonwerende en isolerend glasfolie. Verbeter de isolatie tot 41% (K-waarde), bespaar energie, hou overdreven warmte buiten

Nadere informatie

Niko Home Control in een notendop Een overzicht van de mogelijkheden

Niko Home Control in een notendop Een overzicht van de mogelijkheden Niko Home Control in een notendop Een overzicht van de mogelijkheden Illuminating ideas. 1 2 Het touchscreen informeert je op elk moment van de dag over je elektriciteits-, gas- en waterverbruik. Niko

Nadere informatie

Zorg om talent: van inzicht naar implementatie

Zorg om talent: van inzicht naar implementatie Zorg om talent: van inzicht naar implementatie Johan Hellings voorzitter Zorgvernieuwingsplatform ViA Ronde Tafel, Brussel, 18 februari 2013 Flanders Care Bredere kader = Gekaderd in doorbraak warme samenleving

Nadere informatie

ENERGIE & KLIMAATBESCHERMING

ENERGIE & KLIMAATBESCHERMING Om bij te dragen aan de bescherming van het klimaat, beperken we de CO2-voetafdruk in onze gehele waardeketen. Daarbij kijken we verder dan alleen onze eigen activiteiten. Ook door nauw samen te werken

Nadere informatie

Personeel EnergyVille betrekt nieuw gebouw Campus EnergyVille op Thor Park in Waterschei

Personeel EnergyVille betrekt nieuw gebouw Campus EnergyVille op Thor Park in Waterschei Perstekst Personeel EnergyVille betrekt nieuw gebouw Campus EnergyVille op Thor Park in Waterschei Vandaag heeft het personeel van EnergyVille voor het eerst haar nieuwe gebouw betrokken in Waterschei.

Nadere informatie

Deluxe wandunit MSZ-FH. Kent en herkent u. Klimatisering op maat met de Deluxe wandunit

Deluxe wandunit MSZ-FH. Kent en herkent u. Klimatisering op maat met de Deluxe wandunit Deluxe wandunit MSZ-FH Kent en herkent u Klimatisering op maat met de Deluxe wandunit NIEUWE WANDUNIT MSZ-FH 09/2012 MSZ-FH25VE / MUZ-FH25VE Nieuwe Deluxe wandunit met 3D I-see Sensor Het doel voor ogen.

Nadere informatie

De kansen van online samenwerken

De kansen van online samenwerken De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 De kansen van online samenwerken Independent Insurances Whitepaper 10/10 10-2015 INDEPENDENT INSURANCES Introductie De

Nadere informatie

RADIATORMETERS. Verbruiksmonitoring Meten is weten

RADIATORMETERS. Verbruiksmonitoring Meten is weten RADIATORMETERS Verbruiksmonitoring Meten is weten 1 Slimme radiatormeters die u zelf kunt uitlezen De CADIS Elektronische radiatormeter (CA-ERM- RADIO) is ontwikkeld om een correcte afrekening te maken

Nadere informatie

Innovatie voor systeemintegratie

Innovatie voor systeemintegratie Innovatie voor systeemintegratie PERFORMANCE MADE SMARTER PR-backplane Een gebruiksvriendelijke en betrouwbare montageoplossing tussen het DCS/PLC/SIS-systeem en isolatoren/i.s. interfaces TEMPERATUUR

Nadere informatie

Werken aan de zorg van morgen

Werken aan de zorg van morgen Werken aan de zorg van morgen Uitkomsten zorgdebat VNG Jaarcongres 2015 E-health, wonen en zorg Whitepaper Ruim baan voor initiatieven om langer gezond thuis te wonen Hoofdstuk 1: Uitdagingen Hoofdstuk

Nadere informatie

Een nieuwe kijk op houtenergie

Een nieuwe kijk op houtenergie Een nieuwe kijk op houtenergie HOUT EEN MODERNE ENERGIEBRON AUTHENTIEK EN TOEKOMSTGERICHT In Europa is hout de primaire bron van duurzame energie. Duizenden gezinnen hebben een houtkachel ter beschikking.

Nadere informatie

Departement industriële wetenschappen en technologie

Departement industriële wetenschappen en technologie Departement industriële wetenschappen en technologie Universitaire Campus, gebouw B B-3590 DIEPENBEEK Tel.: 011-23 07 90 Fax: 011-23 07 99 Aansturen en testen van een hybride infrarood beeldopnemer Abstract

Nadere informatie

Bert Gyselinckx, Programmadirecteur draadloze autonome sensorsystemen Katrien Marent, Corporate Communications Director

Bert Gyselinckx, Programmadirecteur draadloze autonome sensorsystemen Katrien Marent, Corporate Communications Director Genezen met chips Bert Gyselinckx, Programmadirecteur draadloze autonome sensorsystemen Katrien Marent, Corporate Communications Director Chips zijn ook in de geneeskunde niet meer weg te denken. Pacemakers,

Nadere informatie

Een aangename temperatuur overal in huis

Een aangename temperatuur overal in huis Een aangename temperatuur overal in huis De nieuwe digitale kamerthermostaat voor verwarmingssystemen gebruiksvriendelijk, energie-efficiënt en kostenbesparend Answers for infrastructure Welkom in de comfortzone

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Het EPCglobal-netwerk: Wereldwijd paspoort voor RFID

Het EPCglobal-netwerk: Wereldwijd paspoort voor RFID Het EPCglobal-netwerk: Wereldwijd paspoort voor RFID Het EPCglobal-netwerk: Wereldwijd paspoort voor RFID U heeft te maken met eisen op het gebied van tracking & tracing. U wilt uw concurrenten voor blijven

Nadere informatie

Jen Kegels, Eveline De Wilde, Inge Platteaux, Tamara Van Marcke. Hardware. De computer in een oogopslag. 1 / 11 Cursusontwikkeling

Jen Kegels, Eveline De Wilde, Inge Platteaux, Tamara Van Marcke. Hardware. De computer in een oogopslag. 1 / 11 Cursusontwikkeling Hardware De computer in een oogopslag 1 / 11 Cursusontwikkeling Opslag Er worden verschillende apparaten gebruikt om gegevens op te slaan. Dit zijn de meest voorkomende apparaten. Harde schijf; CD / DVD;

Nadere informatie

De beste investering op het gebied van condensatie. >> Gegarandeerd hoog rendement >> Warm water in overvloed >> Eenvoudig in te bouwen

De beste investering op het gebied van condensatie. >> Gegarandeerd hoog rendement >> Warm water in overvloed >> Eenvoudig in te bouwen C o n d e n s a t i e G a s w a n d k e t e l Vivadens EASYLIFE De beste investering op het gebied van condensatie >> Gegarandeerd hoog rendement >> Warm water in overvloed >> Eenvoudig in te bouwen DE

Nadere informatie

Nedap Varkens Prestatie Test

Nedap Varkens Prestatie Test Complete oplossingen voor varkenshouderij Nedap biedt middels elektronische individuele dieridentificatie efficiënte en slimme oplossingen voor dierverzorging in de gehele varkenshouderij. Nedap Varkens

Nadere informatie

Introductie eco2heat. Duurzaam verwarmen op basis van natuurlijke straling. Gezond, duurzaam en voordelig verwarmen

Introductie eco2heat. Duurzaam verwarmen op basis van natuurlijke straling. Gezond, duurzaam en voordelig verwarmen Introductie eco2heat Duurzaam verwarmen op basis van natuurlijke straling Wie is Eco2heat? Eco2heat kiest voor duurzame, groene warmte. Aangezien ongeveer 30% van het wereld energie verbruik verwarming

Nadere informatie

DE VISIE VAN DELL OP MOBILITEIT

DE VISIE VAN DELL OP MOBILITEIT DE VISIE VAN DELL OP MOBILITEIT PRECIES WAT U VERWACHT VAN UW LAPTOP U wilt een laptop met ongekend gebruiksgemak. U wilt downtime zoveel mogelijk beperken en systemen gebruiken die zijn opgewassen tegen

Nadere informatie

Voor elk verwarmingsysteem een Round die past

Voor elk verwarmingsysteem een Round die past Voor elk verwarmingsysteem een Round die past Vertrouwde werking. Vernieuwde functionaliteit. Verfijnd design. Ronduit de meest logische keuze. P2 Het rondje van Honeywell De eenvoudige bediening? Die

Nadere informatie

HANDLEIDING HUAWEI E-5330 MIFI ROUTER

HANDLEIDING HUAWEI E-5330 MIFI ROUTER HANDLEIDING HUAWEI E-5330 MIFI ROUTER Copyright 2015. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt

Nadere informatie

INNOVATIEVE BALENPERSEN ORWAK POWER

INNOVATIEVE BALENPERSEN ORWAK POWER INNOVATIEVE BALENPERSEN ORWAK POWER ORWAK POWER Met trots presenteren wij ORWAK POWER, een nieuwe lijn van vier dynamische balenpersen. ORWAK POWER is gebaseerd op onze Black Star Technology. Dit concept

Nadere informatie

UPPLEVA. Een slimme keuze, voor tv, geluid én meubel. nieuw. UPPLEVA, een slimme keuze tv, geluid én meubel 1

UPPLEVA. Een slimme keuze, voor tv, geluid én meubel. nieuw. UPPLEVA, een slimme keuze tv, geluid én meubel 1 2015 UPPLEVA Een slimme keuze, voor tv, geluid én meubel UPPLEVA tv, geluidsinstallatie en 3D-bril 5 jaar gratis garantie; kwaliteit voor elke dag. BESTÅ/UPPLEVA combinatie met 55 tv/2.1 geluidssysteem

Nadere informatie

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower

Warmtekrachtkoppeling. Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Warmtekrachtkoppeling Waarom Vaillant? Om eenvoudigweg dubbel gebruik te maken van energie. ecopower Waarom ecopower? Eenvoudigweg omdat het de moeite waard is! Bij een traditionele productie van energie

Nadere informatie

Airconditioning. Mono- en Multisplit vivair

Airconditioning. Mono- en Multisplit vivair Airconditioning Mono- en Multisplit vivair DC inverter klasse follow me ionisatie vivair, een oplossing voor elk seizoen GAMMA TOP COMFORT DC INVERTER Residentieel gamma: model monosplit Residentieel gamma:

Nadere informatie

Desktop, Laptop, Netbook, Ultrabook or Tablet? Which is best for what? Keuzes maken

Desktop, Laptop, Netbook, Ultrabook or Tablet? Which is best for what? Keuzes maken Desktop, Laptop, Netbook, Ultrabook or Tablet? Which is best for what?. Keuzes maken Wanneer je een computer wilt aanschaffen denk je tegenwoordig niet meteen meer aan de desktop. De desktop is een "grote"

Nadere informatie

Deze kachel is ook uw CV-ketel!

Deze kachel is ook uw CV-ketel! Deze kachel is ook uw CV-ketel! Gezellige warmte in uw woonkamer Radiatoren en vloerverwarming Sanitair warm water -haarden en -kachels aangesloten op centrale verwarming Uw kachel verwarmt ook uw radiatoren,

Nadere informatie

Als het snel moet gaan, is bouwen met houtskelet ideaal. www.sibomat.be

Als het snel moet gaan, is bouwen met houtskelet ideaal. www.sibomat.be Als het snel moet gaan, is bouwen met houtskelet ideaal. www.sibomat.be Wie zegt baksteen in de maag, denkt aan Luc D. (46). Bouwen zit in zijn bloed. Nadat hij zijn eerste woning had gerenoveerd, wilde

Nadere informatie

Draadloos alarmsysteem. alarm assortiment

Draadloos alarmsysteem. alarm assortiment Draadloos alarmsysteem alarm assortiment Protexial io Draadloos alarmsysteem In Protexial io is het beste van de huidige alarmtechnologie samengebracht. Met Somfy biedt u een op maat gemaakt beveiligingssysteem

Nadere informatie

Specifieke kenmerken van de Art Cool unit:

Specifieke kenmerken van de Art Cool unit: Bent u op zoek naar een unieke airconditioner, eentje die anders is dan de rest? Kies dan voor Art Cool, een stijlvolle, innovatieve en aantrekkelijk ogende airconditioner. Vormgegeven als een kunstwerk,

Nadere informatie

Lucht ARIANEXT NIEUW GAMMA WARMTEPOMPEN

Lucht ARIANEXT NIEUW GAMMA WARMTEPOMPEN Lucht ARIANEXT NIEUW GAMMA WARMTEPOMPEN Persmap Januari 2014 ARIANEXT, EEN COMPLEET GAMMA WARMTEPOMPEN VOOR ENERGIEZUINIGE WONINGEN Chaffoteaux vergroot zijn gamma multi-energiesystemen voor de verwarming

Nadere informatie

Thema. Kernelementen. Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips

Thema. Kernelementen. Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips Thema Kernelementen Oplossingsgericht taalgebruik Voorbeeld van communiceren 10 communicatie-tips Tips voor de trainer: Doseer je informatie: less is more. Beoordeel wat je gymnasten doen, niet wie ze

Nadere informatie

EPLAN User group. Siemens in Nederland. Unrestricted Siemens Nederland N.V. 2015

EPLAN User group. Siemens in Nederland. Unrestricted Siemens Nederland N.V. 2015 EPLAN User group Siemens in Nederland siemens.nl Wereldwijde aanwezigheid Dicht bij de klant overal ter wereld 10,9 115.000 69 Omzet (in miljard ) 2 15% van wereldwijd totaal Werknemers 3 33 % van wereldwijd

Nadere informatie

Spookfiles A58 is één van de projecten binnen het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Spookfiles A58 is één van de projecten binnen het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Factsheet Algemene informatie Wat is het project Spookfiles A58? In de hele wereld wordt gewerkt aan manieren om het verkeer sneller, veiliger, comfortabeler en duurzamer maken. Nederland loopt voorop

Nadere informatie

Voor elk verwarmingsysteem een Round die past

Voor elk verwarmingsysteem een Round die past Voor elk verwarmingsysteem een Round die past Vertrouwde werking. Vernieuwde functionaliteit. Verfijnd design. Ronduit de meest logische keuze. P2 Het rondje van Honeywell De eenvoudige bediening? Die

Nadere informatie

Altijd iemand dichtbij

Altijd iemand dichtbij Altijd iemand dichtbij UES030_brochureA5_06.indd 1 27/10/15 17:41 UES030_brochureA5_06.indd 2 27/10/15 17:41 Het mooiste cadeau: altijd iemand dichtbij. Het is voor veel mensen erg herkenbaar: uw ouders,

Nadere informatie

Dennis Wagenaar 19-03-10 v 1.1

Dennis Wagenaar 19-03-10 v 1.1 Analyserapport Save Energy Leiden Dennis Wagenaar 19-03-10 v 1.1 Inhoudsopgave Inleiding...3 1. Huidige situatie...4 2. Doelgroep...4 3. Concurrentie analyse...5 4. Prototype...6 5. Usecase diagrammen...7

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

www.bosch-professioneel.nl / www.bosch-professioneel.be

www.bosch-professioneel.nl / www.bosch-professioneel.be Real Bosch! Meetresultaten direct digitaal overbrengen NIEUW! De laserafstandsmeter GLM 100 C Professional & app De slimme oplossing voor het overbrengen en documenteren van uw meetresultaten. Blauw elektrisch

Nadere informatie

Remote maintenance 4.0

Remote maintenance 4.0 Locatie A Locatie B Remote maintenance 4.0 Onderwerpen 1 2 3 Uitleg Remote maintenance 4.0 Verschillende manieren van Remote maintenance Remote maintenance als een service 4 Twee voorbeelden van mogelijke

Nadere informatie

eerste in oplossingen van morgen, vandaag XS4 //re-volution 11 jaar, 1,200,000 sloten, en nog steeds innoverend limited edition

eerste in oplossingen van morgen, vandaag XS4 //re-volution 11 jaar, 1,200,000 sloten, en nog steeds innoverend limited edition GESELECTEERD EN VERZORGD DOOR info@optilox.com 078 6170707 eerste in oplossingen van morgen, vandaag XS4 //re-volution 11 jaar, 1,200,000 sloten, en nog steeds innoverend limited edition XS4 RE-VOLUTION

Nadere informatie

Surface Pro 4. Productsheet - Oktober 2015

Surface Pro 4. Productsheet - Oktober 2015 Surface Pro 4 Productsheet - Oktober 2015 Surface Pro 4 is het perfecte huwelijk tussen laptop en tablet, met alle kracht en prestaties van een premium laptop. Ontworpen voor Windows en Office heeft hij

Nadere informatie