René Appel Een lange nasleep

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "René Appel Een lange nasleep"

Transcriptie

1 René Appel Een lange nasleep

2

3 Een lange nasleep

4

5 Een lange nasleep René Appel Noordhoff Uitgevers Groningen

6 Copyright 2013 René Appel In deze reeks verschenen eerder: Pierre Janssen, Een echt boek kun je horen (1984) Karel van het Reve, De leerboeken en ik (1986) Rudy Kousbroek, Is het zoo geschied? (1995) Hella S. Haasse, Toen ik schoolging (1996) Adriaan van Dis, Een waarze sat (1997) Marga Minco, Door het land (1998) Kees van Kooten, Kaft en koren (1999) Cees Nooteboom, Voltooid Vergeten Tijd (2000) Margriet de Moor, Zij waren schoolmeesters (2001) Herman Koch, Sadako wil leven (2002) Nelleke Noordervliet, Het middel van de man (2003) Joost Zwagerman, Showing, not telling (2004) Driek van Wissen, Alles is relatief (2005) Jan Siebelink, Een evenwichtig bestaan (2006) Kader Abdolah, De Man (2007) Renate Dorrestein, Heiligenlevens en bananenpitten (2008) Remco Campert, De scholier (2009) Ed Leeflang, Op Pennewips plek (2010) Aleid Truijens, Hello Kitty (2011) Pauline Slot, Het laatste uur (2012)

7 Ze zit op de derde rij, vrijwel in het midden. Voor haar leeftijd ziet ze er nog fantastisch uit. Zelfs van deze afstand is goed te zien dat ze zich het beschaafde decolleté nog heel goed kan veroorloven, terwijl ze toch al ver in de zestig moet zijn. Gek dat ik haar niet eerder heb opgemerkt, tijdens de koffie- of de lunchpauze, want zoveel belangstellenden zijn er niet op deze werkconferentie. De opkomst is een forse tegenvaller voor FBE. Hans heeft intern al lopen klagen en mopperen; ik heb het idee dat hij mij als oudste lid van het brainstormgroepje dat de conferentie heeft voorbereid, de schuld in de schoenen wil schuiven. Hans doet maar, denk ik, terwijl ik het volgende powerpointplaatje met een overzicht van het protocol laat zien. De zaal zit nog niet half vol, terwijl de drie parallelle workshops ook matig zijn bezet. Mijn lezing werd in de folder, pardon, de flyer, en op de website aangeprezen als enthousiasmerend en inspirerend, een innoverende benadering die handvatten wil bieden voor de praktijk, maar die woorden waren kennelijk niet verleidelijk genoeg. Er stond trouwens aanvankelijk handvaten. De hele oplage van de flyer moest worden overgedrukt; weer een extra kostenpost die waarschijnlijk aan mij als schrijver van de tekst te wijten was. Verdomme, was de reactie van Hans. Jij bent nota bene Neerlandicus. Vaten is het meervoud van vat, een hol vat bijvoorbeeld, holle vaten. Het leek me beter om niet op die provocatie te reageren. Ik laat mijn ogen weer door de zaal dwalen en klik voor de nieuwe dia. Hier ziet u een schema met de belangrijkste parameters en het gaat dan met name om de parameters waarop de leerkracht invloed kan uitoefenen en waarop hij of zij natuurlijk zijn of haar interventie kan richten. Misschien hadden we niet voor een tweedaagse conferentie moeten kiezen; dat maakt het voor scholen al snel te duur, zeker in deze tijden van crisis. Ik weet nog verdomd goed dat ik dat tegen Hans zei, maar die wist het natuurlijk weer beter: Ach, crisis, crisis, dat woord kan ik niet meer horen, het is dodelijk voor elk initiatief, voor alle creativiteit. Als de content oké is, komen de mensen heus wel. Dus niet. Suzan, Suzan Hogendoorn is haar naam, weet ik nog. Hoe zou ik het überhaupt kunnen vergeten na wat er gebeurd was. Ik heb het idee dat ze me lichtjes toeknikt als ik begin over het klas- 5

8 senklimaat, inclusief donderbuien, regenperiodes en hittegolf. Bij alle drie de weerverschijnselen vertoon ik een plaatje met de bijbehorende geluiden. Ik zie dat op een van de achterste rijen iemand wakker schrikt bij een donderslag. Natuurlijk is Suzan veranderd, ouder geworden, maar haar ogen zijn nog hetzelfde. Haar haar is donkerbruin, waarschijnlijk geverfd, maar de krullen heeft ze behouden. Met een geruststellende glimlach blijft ze me aankijken. Goed zo, prima presentatie, mooie lezing. Als ik denk aan wat er allemaal is voorgevallen, raak ik bijna de draad van mijn verhaal kwijt. Ik begin te haperen. De voorspellende waarde van dit type leerlinggedrag eh, dit gedrag van leerlingen kunnen we op de emotie-dimensie plaatsen in Haar gezicht transformeert moeiteloos tot dat van de Suzan Hogendoorn, zoals ik haar leerde kennen op die stralende augustusochtend. Ik was te vroeg, veel te vroeg, uit angst op mijn eerste werkdag te laat te komen. Langzaam liep ik van het station naar de school. De schooltijden had ik in mijn geheugen geprent, maar voor de zekerheid keek ik nog een keer op het stencil dat me was toegestuurd. Kwart voor negen eerste bel, tien voor negen tweede bel. Het was half negen. Ik was de vervanger van een leerkracht die zwangerschapsverlof had. Anderhalve maand geleden had ik met S5 de militaire dienst verlaten. Ruim voor de zomer bleek elke vacature al vervuld, maar ik was verplicht me te melden bij de inspecteur voor het middelbaar onderwijs voor Noord-Holland, omdat ik anders niet in aanmerking kwam voor een uitkering. Mompelend vertelde ik hem dat er vanwege de S5 voortijdig een eind was gekomen aan mijn militaire carrière. Misschien vormt dat eh, een probleem, stamelde ik, omdat de verhalen mij bekend waren: ooit met S5 uit militaire dienst, dan nooit meer een rijksbetrekking. Ach, zei de inspecteur vaderlijk, misschien is het wel een aanbeveling. Twintig voor negen. Het plein voor de school was bijna volgestroomd. Ik worstelde me door wat groepjes leerlingen, opende de grote zware deur van het gebouw en ging de hoge gang binnen. Ik kende nog niemand van de school en had alleen de directeur, mijnheer Verhoek, ontmoet voor een kort kennis- 6

9 makingsgesprek.een officiële sollicitatie bleek niet nodig, omdat ik voor slechts drie maanden werd aangesteld. Er verscheen een vrouw, zo te zien niet veel ouder dan ik zelf, die met kordate stappen op mij toeliep. Ik heb de eerste bel nog niet gehoord! zei ze bozig. Maar Kom, vooruit, naar buiten. Het is mooi weer, nog een paar minuten dan gaat de bel. Maar ik ben de nieuwe leraar, zei ik. Ze bekeek me van hoofd tot voeten. Toen brak er een glimlach door op haar gezicht, dat meteen straalde. Ze stak haar hand uit. Sorry, dat wist ik niet. Je ziet er nog zo eh, zo jong uit. Ik wist niet of dit als compliment was bedoeld. Hogendoorn, ging ze door, Suzan Hogendoorn. Ik schudde haar hand; die van mij moest wel erg klam aanvoelen. Eric Bogaard. Bogaerd met ae? vroeg ze, de ae overdreven sterk uitsprekend. Nee, dat is de rijke tak van de familie. Ze glimlachte. Je vervangt dus Madelon Nederlands. Dan zijn we directe collega s. Ik geef ook Nederlands. De bel ging en een stroom leerlingen, waar we bijna door werden overspoeld, kwam het gebouw binnen. Nu ze zo pratend en lachend door de gang liepen, wekten ze de indruk blij te zijn weer onderwijs te mogen volgen na zes weken vakantie. Afgaande op mijn eigen middelbare-schoolervaringen vreesde ik dat die indruk flink bezijden de waarheid was. De vragen na afloop van mijn presentatie zijn eenvoudig te beantwoorden. De algemeenheden waarmee ik makkelijk weg kom, kan ik ondertussen dromen. Het moeilijkste is nog een leerkracht die het dramatische geval naar voren brengt van de zelfmoord van een leerling, vermoedelijk doelwit van pestende medeleerlingen in haar klas. Haar stem breekt af en toe en ze heeft tranen in haar ogen. Ze eindigt met: Er waren zelfs een paar van die pestkoppen op haar begrafenis. Ik begrijp niet dat ze de gore moed hadden. Dit is niet zozeer een vraag, maar eerder een statement van een geschokte leerkracht, die desondanks een 7

10 reactie van mij verwacht. Liefst een reactie met een therapeutische lading. Aanvankelijk zwijg ik, om het volle gewicht van het suïcideverhaal goed tot zijn recht te laten komen. Dit is te erg voor woorden. Dit moet ik goed tot me door laten dringen. Ik denk na, ik overweeg. Na enkele seconden zeg ik het heel dapper te vinden dat de leerkracht haar emoties over deze verschrikkelijke gebeurtenis met ons wil delen. Ik kijk naar Suzan, maar van haar gezicht valt niets af te lezen. Zo n uitgestreken gezicht vertoonde ze vroeger ook wel, vooral als er tijdens een sectievergadering een problematische kwestie op tafel lag. Ik had altijd vermoed dat ze dat bewust deed, om anderen misschien vooral mij onzeker te maken. Wat zal ze bedoelen? Welke kant zal het volgens haar op moeten? Weer enkele seconden stilte. Dan vraag ik de vrouw hoe ze hier verder mee is omgegaan. Er volgt een wat warrig verhaal over het aanspreken van individuele leerlingen die vermoedelijk de aanstokers waren geweest, hoewel ze dat niet zeker wist. Opbouwend sluit ik daar bij aan. Heel goed om ze op hun verantwoordelijkheid te wijzen. Er is alleen een probleem en dat betreft de systematiek. Met enige moeite (de techniek laat je meestal op kritieke momenten in de steek) slaag ik erin om de dia te projecteren met daarop het registratiesysteem dat leerkrachten kunnen hanteren. Ik leg het nog eens uit en zeg iets over een proactieve benadering van pestgedrag van leerlingen op basis van de zogenoemde bully-index, die we hebben overgenomen uit een Amerikaans programma (overigens zonder ons om copyright of iets dergelijks te bekommeren; dat zou het allemaal veel te duur maken). Maar dat het in individuele gevallen toch nog gruwelijk uit de hand kan lopen, valt helaas niet te vermijden. Het registratiesysteem en de bijbehorende procedures kunnen er wel toe bijdragen dat de kans dat het inderdaad fout gaat, significant kleiner wordt. Ik weet dat ik dat woord significant hier eigenlijk niet mag gebruiken, maar met een beetje geluk zit er niemand in de zaal die verstand heeft van elementaire statistiek. Ik bedank de aanwezigen voor hun aandacht, maar durf ze er niet opnieuw op te attenderen dat hun school het zojuist gepre- 8

11 senteerde programma, inclusief begeleiding en training, kan aanschaffen. Tot slot wijs ik op de borrel die vanaf half zes in de lounge bij de bar wordt gehouden. Onder licht geroezemoes verlaat iedereen de zaal, behalve Suzan, die blijft dralen. Ik zoek mijn spullen bij elkaar, pak de laptop en daal het trapje af naar de zaal. Als een éénpersoonswelkomstcomité staat ze me op te wachten met een brede glimlach. Niet te ontlopen. We geven elkaar een hand. Even heb ik het idee dat ze me haar wang toekeert om een zoen te ontvangen, maar ik houd het bij een handdruk. Er is tenslotte te veel gebeurd om net te doen of we op zo n vriendschappelijke voet met elkaar staan dat zoenen voor de hand ligt. Bovendien, in de jaren zeventig was die toch altijd wat intieme begroeting veel minder gebruikelijk. Goh, dat is een tijd geleden. Haar stem klinkt nog net zo helder als vroeger. Zeg dat wel. Ik schaam me voor het cliché. Weet je nog die eerste keer, vervolg ik snel, dat je me bestraffend toesprak omdat je dacht dat ik een leerling was die nog voor de eerste bel de school binnenkwam? Dat was toen absoluut verboden. Dat staat me niet meer zo goed bij. Verdrongen? vraag ik me af. Gek genoeg weet ik nog wel die eerste sectievergadering, gaat ze door. Je zat daar als een timide leerling die nauwelijks zijn mond open durfde te doen of misschien wel helemaal niet. Tenminste als ik je niet een duwtje had gegeven. Klopt helemaal, gaf ik toe. Het was zelfs een forse duw. Iedereen een goeie vakantie gehad? Herman Mulder keek de kring rond. Hij had de hoogste anciënniteit en was waarschijnlijk daarom voorzitter van de sectie Nederlands. Er werd wat geknikt, gehumd en gejaja d. Het leek mij niet gepast om iets over mijn eigen vakantie te vertellen, die ik overigens gewoon had doorgebracht in Amsterdam. Toen eenmaal duidelijk was dat ik een baan kreeg als vervanger, had ik alle tijd nodig om me zo goed en zo kwaad als het ging voor te bereiden op mijn doceertaak. De sprong in het diepe. Mulder begon aan een wijdlopig verhaal over zijn verblijf in een Oostenrijks pension. Zo te horen was hem daarvan vooral 9

12 bijgebleven dat bij het ontbijt alleen in het weekend een eitje werd geserveerd. Verder beschreef hij in extenso de andere pensiongasten, van wie er een tijdens een korte bergwandeling was gestruikeld, waardoor hij zijn enkel had gebroken. Gewoon op een pad. Niet klimmen of dalen, maar een gewoon pad. Toch zomaar gebroken! Mulder vestigde zijn blik op mij alsof hij ervan uitging dat ik zijn verhaal zou kunnen bevestigen. Ik knikte begripvol, dat kon nooit kwaad. Daarna bleef het een tijdje stil, totdat Suzan Hogendoorn, die kennelijk secretaris van de sectie was, mij introduceerde als de nieuwe collega. Mulder excuseerde zich. Ja, sorry, natuurlijk. Had ik aan moeten denken. Maar daar heb je mij voor, zei Suzan. Het leek erop dat Mulder in naam voorzitter van de sectie was, maar dat Suzan in feite de touwtjes in handen had. Kan je iets over jezelf vertellen, Eric? Wat heeft jou in het onderwijs doen belanden? In telegramstijl diste ik enkele personalia op geboren in Harenkarspel. Middelbare school in Schagen. MO-B in Amsterdam, universitair. Drie maanden militaire dienst. Afgekeurd. S5 zeker? informeerde Suzan. Je had toch wel geraden dat ik psychisch labiel ben? Op Mulder na lachten alle collega s rond de tafel of ze glimlachten op z n minst. Dat moet je ook wel zijn om op deze school te solliciteren. Nou, nou, Suzan, zei Mulder. En je motivatie? vervolgde ze, alsof ze Mulder niet had gehoord. Waarom wil je je beste krachten wijden aan de scholing van een stel opstandige pubers? Er klonk enige ironie door in haar stem. Tja ik heb MO-B Nederlands, universitair Dat laatste zei ik er graag bij om mijn opleiding meer status te geven. Dan kun je niet veel anders. Dit argument leek me zelf tamelijk dun. En ik heb het idee dat het wel leuk en ook zinvol is, jonge mensen kinderen eigenlijk nog, om ze taalvaardiger, om ze mondiger te maken. Nou, merkte Mulder op, over het algemeen stellen we het op prijs dat ze op school wat minder mondig zijn. Anders gezegd, 10

13 dat ze hun mond houden. 25 of meer praters in de klas is wat te veel van het goede, hè Suzan? Wat hebben we voor vandaag nog meer op de agenda staan? Mulder vond kennelijk dat mijn introductie al meer dan genoeg vergadertijd in beslag had genomen. Suzan rommelde wat in de papieren die ze voor zich op tafel had liggen. Een nieuwe spellingmethode voor klas één en twee. Die oude kan echt niet meer, met al die stoffige zinnetjes vol niettegenstaandes en desalniettemins. Het moet een beetje moderner volgens mij. In de loop van dit jaar moeten we een beslissing nemen. Spellingonderwijs Natuurlijk wist ik van tevoren dat dit me te wachten stond op deze school werd zoals bijna overal nog traditioneel taalonderwijs gegeven, terwijl we op het Instituut waar ik studeerde, die bekrompen benadering al lang waren gepasseerd. Dit leek me echter niet het geschikte moment om nu over emancipatorisch, kritisch of geïntegreerd taalonderwijs te beginnen, laat staan over projectonderwijs. Misschien kon ik vragen wat Suzan bedoelde met moderner. Er was een kans dat ze met dat begrip al een beetje in de goede richting ging, zodat ik bij haar kon aansluiten. Het leek me niet gek: aansluiten bij Suzan, samen plannen ontwikkelen, ideeën uitwerken Alsof ze mijn vraag voelde aankomen, legde ze het uit. Dus een methode met moderne teksten, hedendaags, misschien een beetje prikkelend, niet steeds die weifelachtige monniken met wijde pijen die twijfelen of ze met de beschikbare financiën cacao moeten kopen. Er hoefde dus volgens haar niet echt iets te veranderen, begreep ik tot mijn teleurstelling. Een oppervlakkige facelift om de leerlingen te plezieren, maar aan taalonderwijs als communicatie-onderwijs was deze school nog lang niet toe. Proost. We tikken onze glazen tegen elkaar. Vergeet, vergeet waar ons zwak hart om schreit, declameert Suzan, Lach en stoot glazen stuk tegen elkander. Boutens? probeer ik. Dat vergeet, vergeet zegt ze waarschijnlijk niet zomaar, net als de rest van de eerste regel. Nee, Nijhoff, verbetert ze me. 11

14 Ik had altijd meer met proza. Hoewel ik lees ik niet meer zo veel romans. Vooral non-fictie, Geert Mak en zo, boeken over geschiedenis. Het liefst neem ik zo veel mogelijk afstand van die Nijhoff-regels. Suzans mobiel gaat over. Ze kijkt even op het scherm en zet hem dan uit. We zitten in een hoekje van de barlounge op een grote bank. Overal staan mensen te praten, te drinken en nootjes te eten. FBE heeft op de borrelhapjes bezuinigd, geen toastjes met gerookte zalm, geen minipasteitjes met kruidenkaas, geen crostini met carpaccio. Misschien zou ik wat door de ruimte moeten dwalen om hier en daar enkele geïnteresseerde congresbezoekers te spreken en zo wat PR te doen voor FBE. De persoonlijke benadering werkt altijd het best. Zeker in deze tijd is elke klant er één. Je netwerk, mensen kennen, mensen spreken, daar gaat het om, houdt Hans ons altijd voor. Als ze hun mond open hebben, kun je het meteen door hun strot duwen. Hoe is het nu met jou? vraagt Suzan. Heel goed, nog een paar jaar, dan kan ik met pensioen. Waarom voeg ik dat nu verdomme toe over dat pensioen? Zo moet ze wel denken dat ik me ongelukkig voel in deze baan. Ik zou misschien moeten vragen hoe het met haar gaat, maar begin te vertellen over mijn vrouw, Ariane, en onze twee kinderen. Ondertussen al twee kleinkinderen. Zo ontzettend leuk Ik pak de portefeuille uit mijn binnenzak en laat de prijsfoto van Rogier en Anne-Sophie zien. Suzan werpt er een vluchtige blik op. We zien ze jammer genoeg niet zo vaak. Waarom niet? Destijds zijn we naar het oosten van het land verhuisd, voor mijn werk. Weg van de drukte, heerlijk rustig, een verbouwd boerderijtje, prachtig uitzicht, weinig verkeer Behalve van een tractor met een mestkar. Ik negeer Suzans opmerking. Maar helaas wel een beetje afgelegen, dus de kinderen en de kleinkinderen komen bepaald niet elke dag langs. Maar je bent wel gelukkig met eh, met je Ariane? Ik ben even van de kaart door deze persoonlijke vraag. Ook niet zomaar Ariane, maar je Ariane. Eh gelukkig ja, we hebben het goed samen. Al meer dan dertig jaar met elkaar, dus 12

15 de passie is wel wat gesleten Ik lach even alsof ik me hiervoor moet verontschuldigen. Maar goed, dat komt in de beste huwelijken voor. Toch? Suzan reageert niet op dat toch? Is ze zelf inmiddels getrouwd? Nu zou ik haar moeten vragen over haar eigen leven nadat we elkaar op zo n ongelukkige wijze uit het oog zijn verloren. Maar misschien heeft ze die hele toestand gewist van haar mentale harde schijf. Als je er niet meer aan denkt, is het ook niet gebeurd. Zullen we nog wat drinken? stel ik voor. Ze knikt. Graag. Ik haal opnieuw twee glazen witte wijn bij de bar en pak een schaaltje knabbeltjes van een tafeltje. Als ik weer zit, zegt Suzan: Ik begrijp dat je al een tijd niet meer voor de klas staat. Ik kauw een paar cashewnoten weg. Nee, dat had ik na een jaar of tien wel gezien. Die onafzienbare rijen leerlingen die aan je voorbijtrekken, steeds maar weer dezelfde lesjes afdraaien, elke keer gedonder met lastige leerlingen het werd gewoon een sleur, ik wilde wel eens wat anders. In het begin had je het ook moeilijk, hè? Ze zegt het op een vrolijke toon, alsof ze een leuke gebeurtenis weer tot leven wil wekken, maar ik proef een sardonische onderlaag. Tsja. Ik vrees dat ik een beetje begin te kleuren. Nou ja, die ordeproblemen kent iedere leraar, vergoelijkt Suzan. Daar hoef je je toch helemaal niet voor te schamen? Bij mij liep het geloof ik wel erg uit de hand in het begin. Ik ben blij dat ze toen nog geen mobieltjes hadden, want dat schijnt ook een ramp te zijn tegenwoordig. Die verdomde trein had weer eens vertraging. Ik fietste zo snel mogelijk naar de school en kwam bezweet en hijgend zeker vijf minuten na de tweede bel het klaslokaal binnen. Een beroerde start van de dag, zeker met klas 3-B, die al een slechte reputatie had. Binnen een paar weken was me duidelijk geworden dat je in elke klas een stuk of drie lastige leerlingen had. Als je die kon isoleren (Mulder had het gehad over kaltstellen, maar dat begrip klonk me te militair in de oren), dan had je al heel wat gewonnen. Maar 3-B telde minstens vijf jongens die elke mogelijkheid 13

16 om de klas op stelten te zetten, probeerden uit te buiten. En de meisjes leken hun mond geen twee minuten stil te kunnen houden. Tijdens mijn opleiding had ik nooit stage gevolgd of gehospiteerd, dus mijn praktijkervaring was nul komma nul. Ik had weliswaar een studie gevolgd die opleidde voor het leraarschap, maar alles wat ik aan didactiek en pedagogiek had meegekregen, kwam uit een serie saaie colleges. Die werden gegeven door ex-leraren over wie gefluisterd werd dat ze deze baan hadden gekregen omdat ze in het voortgezet onderwijs grandioos waren mislukt. Het was een en al gepraat in de klas. Enkele leerlingen liepen heen en weer. De een probeerde een tas af te pakken van een ander. Er vloog een pennenetui door het lokaal. Achterin zaten twee jongens armpje te drukken. Iedereen gaat zitten en houdt zijn mond dicht, verordonneerde ik. Een leerling vroeg of ik me had verslapen. Nee, de trein had vertraging. Als wij zeggen dat we te laat zijn omdat we een lekke band hadden, gelooft niemand ons. Dan moeten we toch nablijven. Moet u nu ook nablijven, meneer? vroeg een andere leerling. Ik pakte mijn boek en mijn multomap met aantekeningen. Chantal heeft mijn boek, meneer, riep Nicole. Geef dat boek s terug, Chantal. Chantal deed of ze me niet hoorde. Geef dat boek terug en nu meteen! verordonneerde ik met stemverheffing. Chantal slingerde het boek op het tafeltje van Nicole, die in een rij naast haar zat. Het boek viel op de grond, de inhoud scheurde los uit de band. Trut! Stomme trut! schreeuwde Nicole. Leerlingen praatten nu door elkaar De een nam het op voor Chantal, de ander voor Nicole. Nicole moet dat boek, Ja, maar, Chantal doet altijd En nu allemaal stil! Ja, jij ook Nicole! Ik sloeg zo hard met mijn vlakke hand op de lessenaar dat het pijn deed. Pak jullie boek, pagina vijf. Is een raar wijf, zei een leerling. Ik besloot het te negeren. 14

17 Oefening vier had ik opgegeven als huiswerk. Even kijken eh, Jasper, wat heb jij als antwoord op de eerste vraag? Lees eerst die vraag nog even voor. Jasper bladerde in zijn boek en deed net of hij de betreffende pagina niet kon vinden. Pagina vijf, zei ik. Je kunt toch wel tot vijf tellen. Ik zal het proberen. Nee, dat hoeft niet. Lees maar voor vraag één bij tekst drie op pagina vijf. Jasper begon te tellen. Eén, drie o, nee één, twee, drie eh, vier, zes Toch wel gek om je weer s tegen te komen, zegt Suzan. Gek? Je hebt mijn naam toch op het programma zien staan? Jij lijkt me niet iemand die op de gok ergens naartoe gaat. Wilde je eens horen hoe ik het ervan af bracht? Haal nog maar een drankje. Oké. Ik begin al een beetje licht in mijn hoofd te worden (Ariane is geen drinker; daarom houd ik het meestal ook bij een enkel bescheiden glaasje), maar loop toch weer naar de bar. De meeste congresgangers zijn al verdwenen. Een wandeling? Naar hun kamer? Ik kan me nog haarscherp de jaarlijkse congressen van de Vereniging voor Moedertaalonderwijs herinneren, echte jaren-zeventigcongressen. Niet alleen vanwege de inhoud vol revolutionaire ideeën over taalonderwijs, maar vooral vanwege wat er s avonds laat en s nachts gebeurde in de slaapkamertjes. Voor veel Neerlandici de perfecte gelegenheid om vreemd te gaan. One night stands. Ik heb er destijds Ariane ontmoet; dat was voor heel wat langer dan one night. Suzan schuift op de bank naar me toe. Ik ruik haar parfum, met de heupen raken we elkaar. We proosten, waarbij ze me met haar ogen lijkt te willen fixeren. Ik slaag erin mijn blik niet af te wenden. Op vroeger, zegt Suzan, op het verleden. Ik neem een slokje van de witte wijn. Ja, dat moeten we maar afsluiten. Hopelijk valt voor haar alles onder het hoofdstuk Vergeven en vergeten. Nu ja, vergeten zal niet lukken, maar vergeven zeker wel. 15

18 Suzan zet haar glas neer. Maar je bent dus uit het onderwijs gestapt. Ja, ik had ondertussen mijn doctoraal gehaald en daarna hier en daar gesolliciteerd. Uiteindelijk ben ik bij het NILO terechtgekomen. NILO? Dat ken je toch wel? Het Nederlands Instituut voor Leerplanontwikkeling. Suzan kijkt me lachend aan. O, dus jij was verantwoordelijk voor al die onleesbare aanbevelingen en die stapels onuitvoerbare lessenschema s! Ik lach een beetje mee, al lang blij dat ze niet begint over de Affaire. Maar toen hield je je dus nog wel bezig met het onderwijs Nederlands, vervolgt Suzan. Ja, in de sectie Taalonderwijs Nederlands van het NILO. Ik realiseer me dat het moet klinken als een bekentenis. Alles moesten we daar doen, van spelling tot literatuuronderwijs. Ik heb nog meegewerkt aan dat rapport nou ja, eigenlijk was ik de eerste auteur van dat rapport over de verplichte leeslijst. Suzan legt een hand op mijn arm, alsof ze me wil troosten. Ik heb de indruk haar lichaamswarmte te kunnen voelen. Dat heeft, geloof ik, vooral heel lang in een stoffige la gelegen. Ja, jammer genoeg wel. Volgens mij zat er niet veel emancipatorisch taalonderwijs meer in, zegt ze met een lieve stem, terwijl je daar destijds zo mee wegliep. Mijn positie als invaller was iets steviger geworden. De inmiddels van een gezonde dochter bevallen lerares die ik verving, leed aan een postnatale depressie, die haar nog zeker een half jaar thuis zou houden. Ik kreeg een aanstelling voor de rest van het schooljaar. Het moment leek me aangebroken om in de sectie een aantal principiële kwesties in het taalonderwijs, misschien wel in het hele onderwijs, ter discussie te stellen. Een paar avonden had ik gewerkt aan een praatpapier, zoals ik het bescheiden had genoemd. Ter voorbereiding had ik me door een paar uiterst taaie Duitse artikelen geworsteld, zoals Zum angeleiten Rollespiel mit Arbeiterkindern im Schulalter. Het had enige 16

19 moeite gekost Mulder ervan te overtuigen dit punt op de agenda van de sectie-vergadering te zetten. Praatpapier, wat is dat nu weer? Alsof papier kan praten. Hij trok een grimas alsof hij een kolossale grap vertelde. Toen het als laatste punt aan de beurt kwam, zei Mulder, ondertussen op zijn horloge kijkend omdat het al kwart voor vijf was geweest: Voor mij hoeven we het niet zo nodig te bespreken, maar als onze jonge collega het belangrijk vindt, moeten we er natuurlijk aandacht aan schenken. Misschien dat je het geheel nog kan toelichten, Eric? Ik probeerde zo helder mogelijk samen te vatten wat de essentie van mijn discussiestuk was. In het onderwijs wordt de taal opgedeeld in stukjes, in kleine onderdelen, die allemaal apart worden geoefend, maar nooit in samenhang. Daardoor wordt taal ook een verbrokkeld geheel voor de leerlingen. Ze leren bijvoorbeeld spellen zonder dat het duidelijk voor ze is wat het doel daarvan is, het is een kunstje, een geïsoleerde vaardigheid, die los staat van echte communicatie Zeker met twee k s gespeld, zei Suzan. Ik liet me niet uit het veld slaan. Het Nederlands zoals leerlingen dat op school in partjes krijgen geserveerd, heeft niets met het echte leven, het leven buiten de school te maken. We zouden moeten streven naar geïntegreerd taalonderwijs En grammatica dan? vroeg Suzan. Moet dat ook maar aan de kant worden geschoven, omdat het niet bijdraagt aan communicatie? Wat hebben leerlingen eraan als ze een bepaling van gesteldheid kunnen onderscheiden van een bijwoordelijke bepaling van hoedanigheid? Wat koop je daarvoor als iemand een verbale boodschap wil overbrengen of de boodschap van een ander wil interpreteren? Dat is toch zinloze Ho, ho, wacht eens even, interrumpeerde Suzan. Het is goed voor je inzicht in de structuur van taal Ik probeerde haar te overstemmen. Maar sinds Chomsky weten we dat de linguistic competence als impliciete kennis Ze liet zich niet wegdrukken. Het is een onderdeel van je culturele vorming en het is gereedschap bij het leren van vreemde talen. Mulder stelde voor de discussie af te sluiten. 17

20 Ik wilde, als het kan, toch nog iets zeggen over ons methodegebruik, zei ik. Die methodes zijn kennelijk heilig. Misschien kunnen we beginnen met die ter discussie te stellen, ook met de leerlingen, zodat we wijzigingen kunnen aanbrengen op verzoek van een klas om het onderwijs ook democratischer te maken. Mulder keek me aan alsof ik een zojuist geland Marsmannetje was. De inrichting van het onderwijs is per definitie niet democratisch, poneerde Suzan met een zelfverzekerde stem, en kan dat ook niet zijn. Als we willen dat leerlingen zich ontwikkelen tot kritische, zelfstandige burgers, dan moeten we er daar op school juist aan werken. Emancipatorisch taalonderwijs kan daar een bijdrage aan leveren en Ik geloof dat je je opinie goed naar voren hebt kunnen brengen, sloot Mulder af. Het zijn op zich misschien interessante ideeën, maar de praktische uitvoering zal mijns inziens meer problemen opleveren dan oplossen. Laten we even kijken wanneer we de volgende sectievergadering houden. Mulder en de andere drie collega s vertrokken zo snel mogelijk nadat er een nieuwe afspraak was gemaakt. Alleen Suzan en ik bleven achter. Ik probeerde haar te winnen voor mijn standpunt, maar ze week geen centimeter. In ieder geval niet wat betreft haar opvattingen. Wel fysiek, want ze kwam steeds dichter bij me staan. In een opwelling stelde ik voor om samen nog iets te drinken in een café drie straten verderop. Ja, dat leek haar wel gezellig; ze had verder toch geen verplichtingen. Daar hebben we toen heel wat over gediscussieerd, zegt Suzan. Je was er zo door gegrepen dat je Nou, relativeer ik. Gegrepen? Ja, het ging maar door. Je was ontzettend radicaal. Alles moest anders volgens jou. Ik weet nog dat we een paar keer samen in een café belandden en dat je dan niet kon ophouden over geïntegreerd taalonderwijs, projectonderwijs en al dat soort dingen. Zwijgend dronk ik van mijn wijn, terwijl ik ons weer zag zitten, verwikkeld in een heftige discussie. Ik probeerde haar destijds te overtuigen omdat ik wist dat ze een belangrijke rol speelde in de sectie. Als ik haar meekreeg, zou de rest misschien wel 18

21 volgen. Terwijl ons beider standpunt onwrikbaar bleef, had ik de indruk dat we elkaar toch steeds meer naderden. Ik wist dat ze geen partner had, geen vaste relatie. Net zo min als ikzelf, trouwens. Een keer zaten we op een bank in het café en sloeg ik in een opwelling een arm om haar heen. Ze leek het vanzelfsprekend te vinden en liet zich een beetje tegen mij aan hangen. Een keer probeerde ik toen we afscheid namen op de stoep voor het café, haar te zoenen, maar dat weerde ze af. Laten we gewoon vriendjes blijven, zei ze, of op z n minst goede collega s. Hé. Suzan stoot me aan. Zit je een beetje te dromen? Nee, hoor. Ik kijk om me heen. De barlounge is vrijwel geheel verlaten. We moesten maar eens een hapje gaan eten. In de eetzaal lopen we langs het buffet. Ik beheers me en laad niet zoveel op mijn bord als veel mensen voor me; de laatste jaren ben ik toch al te zwaar geworden. Suzan neemt alleen wat van een salade. Daarom blijft ze waarschijnlijk zo slank. Heel anders dan Ariane, mijn Ariane. Alsof het afgesproken is om ons niet tussen de anderen te mengen, zoeken we een tafeltje waar we met zijn tweeën kunnen zitten. En daarna ben je dus naar FBE gegaan, For Better Education, hoe hebben ze het kunnen bedenken? Suzan prikt wat sla en tomaat aan haar vork, die ze naar haar mond brengt. Ik staar naar haar lippen, die ze een paar minuten geleden roder heeft gemaakt. Dat was een van haar kenmerken: rode lippen, kersenrode lippen meestal. Mijn gedachten lijken autonoom en dwalen af naar laatste keer dat ik haar zag op de school. Toen geen lipstick; ze zag eruit alsof ze een ernstige ziekte onder de leden had. Nee, of die haar al te pakken had. Daar had jij als Neerlandicus toch wel iets aan kunnen doen? Impossible, zeg ik. Ze lacht me toe. En bij FBE ben je je toen meer met algemene onderwerpen bezig gaan houden? Ik zal je zo vertellen hoe dat gegaan is. Maar zal ik eerst nog wat wijn halen? Ja, graag. Als ik terug ben, proosten we. Suzan drinkt als als wat is het ook alweer? O ja, als een tempelier. Dat soort uitdrukkingen moesten we de kinderen vroeger leren. Ik neem een paar happen 19

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden.

Ik moet Claire nu niet aankijken. Wij kennen elkaar te goed. Mijn ogen zouden me verraden. 1. We gaan eten in een restaurant. Serge heeft gereserveerd; dat doet híj altijd. Het is zo n restaurant waar je drie maanden van tevoren moet bellen. Of nog langer. Serge belt nooit drie maanden van tevoren.

Nadere informatie

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt.

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt. Manon De muziek dreunt in haar hoofd, haar maag, haar buik. Manon neemt nog een slok uit het glas dat voor haar staat. Wat was het ook alweer? O ja, rum-cola natuurlijk. Een bacootje noemen de jongens

Nadere informatie

Voor Olaf Bremer: bedankt voor de gezellige en leuke dagen in Spanje!

Voor Olaf Bremer: bedankt voor de gezellige en leuke dagen in Spanje! Voor Olaf Bremer: bedankt voor de gezellige en leuke dagen in Spanje! Proloog: 7 januari Van harte gefeliciteerd! Lindy sloeg haar armen om Mariëlle heen. Zestien! Nu mag je eindelijk op een scooter rijden.

Nadere informatie

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice.

Door het raam ziet ze Bea, de benedenbuurvrouw. Ze veegt de sneeuw weg van het pad voor de flat. Uitslover, denkt Alice. Alice ligt in bed. Heel langzaam wordt ze wakker. Haar lichaam ontspannen, haar hoofd leeg. De vertrouwde geur van haar man Jules hangt in de slaapkamer. Een geur van alcohol, nootmuskaat en oude man.

Nadere informatie

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI

Vlucht AVI AVI. Ineke Kraijo Veerle Hildebrandt. Kraijo - Hildebrandt Vlucht De Vier Windstreken. De Vier Windstreken AVI AVI E4* Alcoholisme, ruzie, bang zijn Midden in de nacht rinkelt de telefoon. Anna weet wat dat betekent. Ze moet vluchten, alweer. Ze rent de donkere nacht in. De volgende dag valt Anna in de klas in

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf.

Ze moet wel twee keer zo veel eten als Anne, en altijd weer die pillen vooraf. 1. Susan Susan ligt op een bed in haar tuinhuisje. De twee deuren van het huisje staan wijd open, zodat er frisse lucht naar binnen komt. Vanuit haar bed kan Susan precies tussen de struiken door de achterdeur

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker klaagde nooit. Hij was te arm om vlees te kopen. Elke

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116

LES 4. Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 LES 4 Handelingen 12:1-19; Van Jeruzalem tot Rome: Verlost uit de gevangenis blz.109-116 De boodschap God hoort en verhoort onze gebeden voor elkaar. Leertekst: Terwijl Petrus onder zware bewaking zat

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

Wat? Ambers mond valt open. Krijg ik dertigduizend euro? De notaris knikt. Dat klopt. Gefeliciteerd. Liz weet ook niet wat ze hoort.

Wat? Ambers mond valt open. Krijg ik dertigduizend euro? De notaris knikt. Dat klopt. Gefeliciteerd. Liz weet ook niet wat ze hoort. Een erfenis Dag dames, kan ik iets voor u doen? Amber kijkt Liz even aan en zegt dan: Ik heb hier een afspraak met de notaris. Mijn naam is Amber Overgauw. De vrouw kijkt op haar beeldscherm. Ik zie het,

Nadere informatie

HETTY LUITEN. Voorbij de einder. GROTE LETTER BIBLIOTHEEK deventer

HETTY LUITEN. Voorbij de einder. GROTE LETTER BIBLIOTHEEK deventer HETTY LUITEN Voorbij de einder GROTE LETTER BIBLIOTHEEK deventer 1 Ja, dit is m! dacht Ankie. Dit is de pagina die ik zocht. Ze wipte van enthousiasme met haar stoel op en neer en keek vol belangstelling

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan.

Vertel de kinderen, of praat met hen over het verschil tussen film, tv kijken of naar het theater gaan. LESBRIEF Binnenkort gaan jullie met jullie groep naar de voorstelling Biggels en Tuiten Hieronder een aantal tips over hoe je de groep goed kan voorbereiden op de voorstelling. VOOR DE VOORSTELLING Vertel

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets.

Stomme trutten. Qatar, Qatar!, giechelen de meisjes voor het huis aan de overkant. Kelly heeft gelijk. Nu zijn ze op de fiets. Stomme trutten Kijk, die stomme trutjes zijn er weer. Kelly wijst naar buiten. Sanne kijkt nieuwsgierig uit het raam. Voor het huis aan de overkant staan twee meisjes. Meisjes met blonde paardenstaartjes.

Nadere informatie

!!!!! !!!!!!!!!!!! Uit: Glazen Speelgoed (Tennesse Williams)! (zacht) Hallo. (Ze schraapt haar keel)! Hoe voel je je nu? Beter?!

!!!!! !!!!!!!!!!!! Uit: Glazen Speelgoed (Tennesse Williams)! (zacht) Hallo. (Ze schraapt haar keel)! Hoe voel je je nu? Beter?! Uit: Glazen Speelgoed (Tennesse Williams) Jim Laura Jim Laura Jim wijn aan) Laura Hallo Laura (zacht) Hallo. (Ze schraapt haar keel) Hoe voel je je nu? Beter? Ja. Ja, dankje. Dit is voor jou. Een beetje

Nadere informatie

GAAT ER OP UIT. Balder

GAAT ER OP UIT. Balder Balder GAAT ER OP UIT H et was die ene nacht van het jaar dat de tijd stil lijkt te staan voor het merendeel van de mensen, maar voor EEN persoon ging die nog altijd veel te snel. Er was nooit genoeg tijd

Nadere informatie

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden

Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden Gijsje zonder staart geschreven door Henk de Vos (in iets gewijzigde vorm) Er was eens een klein lief konijntje, dat Gijs heette. Althans, zo noemden zijn ouders hem, maar alle andere konijntjes noemden

Nadere informatie

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen.

Nooit had zijn moeder over haar vader gesproken en nu hij dood was, moest ze de hele dag huilen. 9-12 jaar De villa van Spoek De villa van Spoek was een grote villa aan de Tapijtweg nummer elf in het stadje Sonsbeek. Het huis stond aan een brede rivier en had een lange oprijlaan van glimmende witte

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee!

Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Ruth 1 - God gaat altijd met je mee! Gezinsdienst en Doop Norah Maaike Kloeze Liturgie Welkom Eerste adventskaars aansteken plus gedichtje Zingen 1. Groot en machtig is Hij (Opwekking 387) 2. God kent

Nadere informatie

DE VLUCHT & andere spannende verhalen

DE VLUCHT & andere spannende verhalen DE VLUCHT & andere spannende verhalen 2 Bianca Kruger DE VLUCHT & andere spannende verhalen Enschede 2015 3 Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave de uiterste zorg is besteed, aanvaarden auteur

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Vlinder en Neushoorn

Vlinder en Neushoorn Vlinder en Neushoorn Hoi, zei Vlinder. Hoi, zei Neushoorn, hoewel hij meestal niets zei. Maar hij was in een goede bui. Vlinder streek neer op de hoorn van Neushoorn en leek erg zenuwachtig. Hoi! zei Vlinder

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Bibliotheek Mysterie

Bibliotheek Mysterie Bibliotheek Mysterie Eerste druk, 2014 2014 Nicole van Oudheusden isbn: 9789048432257 nur: 284 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop.

de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. Woordenlijst bij hoofdstuk 4 de aanbieding reclame, korting De appels zijn in de a Ze zijn vandaag extra goedkoop. alleen zonder andere mensen Hij is niet getrouwd. Hij woont helemaal a, zonder familie.

Nadere informatie

CHATTEN. verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL

CHATTEN. verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL CHATTEN verborgen verdriet MARIAN HOEFNAGEL Stotteren Kom op, Roy. Het is allang tijd. De leraar informatica legt een hand op Roys schouder. Maar Roy kijkt niet op of om. Hij zit achter de fijnste computer

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Jezus was moe. Hij had het helemaal gehad. Het begon er allemaal mee toen sommige van de schiftgeleerden zagen hoe wij, zijn leerlingen, een stuk brood

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco.

3 Bijna ruzie. Maar die Marokkanen en Turken horen hier niet. Ze moeten het land uit, vindt Jacco. 1 Het portiek Jacco ruikt het al. Zonder dat hij de voordeur opendoet, ruikt hij al dat er tegen de deur is gepist. Dat gebeurt nou altijd. Zijn buurjongen Junior staat elke avond in het portiek te plassen.

Nadere informatie

Nehemia 8:10b - Feest met de wet

Nehemia 8:10b - Feest met de wet Nehemia 8:10b - Feest met de wet Je moet al zo veel, en dan moet je je van God ook nog aan zijn wetten houden? Hoe kun je nu blij zijn met de wet? Toch wordt in Jeruzalem feest gevierd als de wet gelezen

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou.

JUST BE YOU.NL. Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen. Marian Palsgraaf - www.justbeyou. JUST BE YOU.NL Het mooiste wat je kunt worden is jezelf! 23 tips voor direct meer zelfvertrouwen Marian Palsgraaf - www.justbeyou.nl Het mooiste wat je kunt worden is jezelf. Mijn passie is mensen te helpen

Nadere informatie

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij

De Yes Set. Dé manier om eenvoudig te beïnvloeden. Auteur: Edwin Selij Ok, het volgende wat we gaan doen. We gaan beginnen. Misschien voor de meesten van jullie de eerste inductie, bewust dan. Ik denk dat jullie in je leven wel vaker mensen gehypnotiseerd hebben. Wie heeft

Nadere informatie

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Hoofdstuk 5: Hoe Je De Kans Op Success Verruïneerd De Vijf Dodelijke Misvattingen Eén van de manieren om je kansen op succes gegarandeerd te verruïneren

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

De dageraad. Fragment. Frank Norbert Rieter

De dageraad. Fragment. Frank Norbert Rieter De dageraad Fragment Frank Norbert Rieter Copyright Frank Norbert Rieter Alle rechten voorbehouden. Correspondentieadres: St Geertruidestraat 27 6521 KG Nijmegen toneelteksten@ijlbode.nl De dageraad Personages

Nadere informatie

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ

IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Ferenc Göndör IK OVERLEEFDE AUSCHWITZ Uitgeverij Eenvoudig Communiceren 3 Mijn vader Lang geleden kwam een jonge, joodse man naar het land Hongarije. Mohr Goldklang was zijn naam. Dat was mijn opa. Mohr

Nadere informatie

Voor Maresa Jacobse: bedankt voor al je hulp Proloog: 7 januari Chantal dekte de tafel en keek op de klok. Nog even en dan was Menno er ook. Vanavond aten ze weer met zijn drieën. Soms vond ze dat nog

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

10 Een pluizig beestje

10 Een pluizig beestje 10 Een pluizig beestje REMCO CAMPERT Vooraf Remco Campert schrijft vooral verhalen en gedichten. Net als Hans Andreus (zie hoofdstuk 19) behoorde Campert tot de Vijftigers, een literaire stroming in de

Nadere informatie

Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn

Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn Het tweede avontuur van Broer Vos en Broer Konijn Oom Remus bron. Z.n., z.p. ca. 1950 Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/remu001twee01_01/colofon.php 2010 dbnl / erven J.C. Harries 2 [Het

Nadere informatie

Het huis Anubis - Hoofdstuk 1

Het huis Anubis - Hoofdstuk 1 Het huis Anubis - Hoofdstuk 1 Het is 7 uur in de ochtend. Het is een dag nadat Nienke de traan van Isis aan Anchesenamon had gegeven. Nienke was al vroeg wakker, want ze kon niet meer slapen. Ze had weer

Nadere informatie

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja

Voorwoord. Veel leesplezier! Liefs, Rhijja Voorwoord Verliefd zijn is super, maar ook doodeng. Want het kan je heel onzeker maken. En als het uiteindelijk uitgaat, voel je je intens verdrietig. In dit boek lees je over mijn liefdesleven, de mooie,

Nadere informatie

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties

Deel het leven Johannes 4:1-30 & 39-42 7 december 2014 Thema 4: Gebroken relaties Preek Gemeente van Christus, Het staat er een beetje verdwaald in dit hoofdstuk De opmerking dat ook Jezus doopte en leerlingen maakte. Het is een soort zwerfkei, je leest er ook snel overheen. Want daarna

Nadere informatie

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt.

Rianne haalt haar hand door Jochems haar terwijl ze naar de kamer loopt. Kijk eens wie we daar hebben? roept ze als ze uit het raam kijkt. Hoofdstuk 1 Zullen we deze ballonnen nog aan de lamp hangen? Vragend kijkt Rianne Jochem aan. Is goed, mompelt haar stiefbroertje zacht. Hé, wat is er? vraagt Rianne verbaasd. Vind je de slingers niet

Nadere informatie

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer -

Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon. - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon - Eelco de Boer - Gratis Rapport : Wat Te Doen Voor, Tijdens En Na Je Eerste Marathon Beste lezer, Ik hoop dat jouw doorzettingsvermogen

Nadere informatie

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk.

Micha kijkt Ruben aan. Hij trekt een gek gezicht. Micha houdt niet van puzzelen, want de puzzels die oma maakt, zijn altijd heel erg moeilijk. 1. Puzzelen Wie er het eerst is! Micha staat bij het schoolhek. Hij krijgt een harde klap op zijn schouder van Ruben, zijn grote broer. Oké. Micha is wel in voor een wedstrijdje. Hij begint meteen te rennen,

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

Verhaal: Jozef en Maria

Verhaal: Jozef en Maria Verhaal: Jozef en Maria Er was eens een vrouw, Maria. Maria was een heel gewone jonge vrouw, net zo gewoon als jij en ik. Toch had God haar uitgekozen om iets heel belangrijks te doen. Iets wat de hele

Nadere informatie

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion

Het Rosie Pr0ject. in makkelijke taal. Graeme Simsion Het Rosie Pr0ject in makkelijke taal Graeme Simsion Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen 1 Mijn naam is Don Tillman. Ik ben professor op een universiteit in Australië. Daar werk ik al tien jaar.

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Onze gemeentevisie GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Wij zijn gemeente van Jezus Christus die hem leren kennen, volgen en verkondigen. G K V - V Thematekst met gebaren: Sleutelvers: God

Nadere informatie

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005

rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 rijm By fightgirl91 Submitted: October 17, 2005 Updated: October 17, 2005 Provided by Fanart Central. http://www.fanart-central.net/stories/user/fightgirl91/21803/rijm Chapter 1 - rijm 2 1 - rijm Gepaard

Nadere informatie

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef

De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2. 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Thema 2 De Samenleving: samen of ieder voor zich? Oefening 2 1. b. Alle mensen zijn anders en dat moeten we respecteren. 2 Han van Eijk - Leef Niemand hoeft alleen maar goed of slecht te zijn. Niemand

Nadere informatie

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer,

Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder. Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28. Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, Hillegom, De Hoeksteen 7 september 2014 Maurits de Ridder Jesaja 56 : 1-7 Mattheus 15 : 21-28 Gemeente van Christus Jezus, onze Heer, "Nu even niet", was ooit de reclameslogan van een landelijk bekend

Nadere informatie

Langzaam staat Natasja op en loopt achter haar broertje aan naar beneden.

Langzaam staat Natasja op en loopt achter haar broertje aan naar beneden. Hoofdstuk 1 Met een plof laat Natasja zich languit op haar bed vallen. Heerlijk, weekend! Snel zet ze haar laptop aan en trekt daarna het zakje chips open dat ze van beneden meegenomen heeft. Terwijl de

Nadere informatie

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2

Vraag aan de zee. Vraag aan de tijd. wk 3. wk 2 Bladzijde negen, Bladzijde tien, Krijg ik het wel ooit te zien? Ander hoofdstuk, Nieuw begin.. Maar niets, Weer dicht, Het heeft geen zin. Dan probeer ik achterin dat dikke boek. Dat ik daar niet vaker

Nadere informatie

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!

Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou! Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

Het is al erg warm in de kantine. Een koel blikje cola gaat er altijd wel in.

Het is al erg warm in de kantine. Een koel blikje cola gaat er altijd wel in. 1. Leroy Het is opvallend hoe snel de vakantie voorbijgaat. De eerste week vakantie kruipt voorbij. Daarna gaan de vrije dagen sneller. Steeds sneller. Dan komt die gevreesde dag. Je wordt op een morgen

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Lieve vrienden van El Manguaré,

Lieve vrienden van El Manguaré, Lieve vrienden van El Manguaré, Vanuit een overstroomd Iquitos de tweede tamtam van 2012. Twee dagen geleden schreef ik onderstaand stukje: Manguaré kampt met wateroverlast! Zoals Yolanthe in de vorige

Nadere informatie

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je.

Oud wit Prins de Vos. Ik wil je. Oud wit Prins de Vos Ik wil je. Het is het eerste berichtje dat ik vandaag van hem ontvang. De uren waarin het stil blijf zijn ondragelijk. Pas als ik de trilling in mijn broekzak voel begint mijn hart

Nadere informatie

Lucy heeft een ballon

Lucy heeft een ballon Caro Kindercoach & begeleiding Maasdijk 16 4283 GA Giessen 0620380336 info@carokindercoach.nl www.carokindercoach.nl heeft een ballon Handleiding Doelgroep: Kinderen van 3 tot 6 jaar. Doel van het lezen

Nadere informatie

Doel. Doelgroep. Een film in je hoofd

Doel. Doelgroep. Een film in je hoofd Doel Het op gang brengen of houden van leesplezier! Van wat voor soort boeken houden de kinderen en waarom? Zouden ze zelf graag de hoofdpersoon zijn in één van hun lievelingsboeken? Welke omslagen spreken

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Andrea Voigt. Augustus in Parijs. Uitgeverij De Geus

Andrea Voigt. Augustus in Parijs. Uitgeverij De Geus Andrea Voigt Augustus in Parijs Uitgeverij De Geus I Loretta deed de deur open. Ze was op haar pantoffels. De roze lippenstift klonterde een beetje om haar mond en haar ogen waren zwartomlijnd. - Dat is

Nadere informatie

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak.

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak. Tik-tak - Lees het gedicht tik-tak voor. Doe dit in het strakke ritme van een langzaam tikkende klok: Tik - tak - tik - tak Ik tik - de tijd - op mijn - gemak. Enzovoort. - Laat de kinderen vrij op het

Nadere informatie

In de middag gingen we naar het Martiniziekenhuis, dit is mijn terrein. Omdat Daan op de kinderafdeling heeft gelegen ken ik daar mensen.

In de middag gingen we naar het Martiniziekenhuis, dit is mijn terrein. Omdat Daan op de kinderafdeling heeft gelegen ken ik daar mensen. Folders uitdelen Ik begin aan mijzelf te twijfelen, ben ik echt wel goed bezig. Ben ik echt wel toe aan andere ouders helpen. Zo overtuigd dat ik het aankon, zo erg is dat naar beneden gehaald omdat ik

Nadere informatie

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren.

glijden. Ik zie ze zachtjes wegstromen, oplossen en verdwijnen, om nooit meer terug te keren. INLEIDING Welkom in de affirmatiewereld. Je hebt ervoor gekozen om gebruik te gaan maken van het gereedschap dat in dit boek beschreven wordt en je hebt daarmee de bewuste beslissing genomen om je leven

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon

Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Een gesprekje met God De kleine ziel en de zon Parabel geschreven door Neale Donald Walsch Ergens in de tijd was er een Zieltje, dat tegen God zei: Ik weet wie ik ben! God zei: Dat is heel mooi. Wie ben

Nadere informatie