Duurzaamheid: kansen en grenzen in het recht

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzaamheid: kansen en grenzen in het recht"

Transcriptie

1 Duurzaamheid: kansen en grenzen in het recht 1

2

3 Inhoud Voorwoord (M.T.H. de Gaay Fortman) 5 Duurzaam inkopen Duurzaam aanbesteden (J.W.A. Meesters) 7 Duurzaam bouwen Duurzaamheidseisen in exploitatieplannen en overeenkomsten (J.C. Ellerman en A. de Snoo) 15 Duurzame gebiedsontwikkeling (J.F. de Groot) 21 De energieprestatiecoëfficiënt in het Bouwbesluit (G. Aarts) 29 Duurzaam gebruik Energiebesparingsmaatregelen onder het Activiteitenbesluit (M.C. Brans) 35 Duurzaamheid en (milieu)verslaglegging (T.I. Leemans-van Koten) 43 Besluit energieprestatie gebouwen (C. Burgemeestre) 49 Duurzaam slopen (B.J.M. Veldhoven) 57 Duurzaam leveren Duurzame productie en levering (B. de Wit) 61 Duurzame stadsverwarming (R. Verstegen) 67 Particuliere elektriciteitsnetten en duurzaamheid (M.T.H. de Gaay Fortman en M.C. Aarts) 75 Praktijkvoorbeeld Duurzame energieopwekking en het goederenrecht (G. Kleykamp van der Ben) 81 Over Houthoff Buruma 86 Contactgegevens overige leden duurzaamheidswerkgroep 87 t/m 98 Inhoud 3

4 Marry de Gaay Fortman studeerde in 1988 af aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Sinds dat jaar werkt zij als advocaat bij Houthoff Buruma. Sedert 1997 is zij als partner aan de sectie Real Estate / Public Law (Amsterdam) verbonden. In de periode 2001 tot 2007 is zij tevens Managing Partner van Houthoff Buruma geweest. Haar specialisaties zijn het milieurecht, (ruimtelijk) bestuursrecht, huurrecht, zorg en aanbestedingsrecht. Zij geeft leiding aan het milieuteam. Naast de sector Overheid en Vastgoed is zij actief in de gereguleerde markten telecom en energie. Naast haar dagelijkse praktijk is ze lid van de Centrale Plancommissie van het Centraal Plan Bureau, de Commissie Duurzaamheid van VNO-NCW en commissaris van Royal Haskoning. Marry de Gaay Fortman 4

5 Duurzaamheidswerkgroep Houthoff Buruma Binnen Houthoff Buruma bestaat bijzondere aandacht voor het aspect duurzaamheid. Het betreft hier een sectieoverschrijdend initiatief waarbij in zeer uiteenlopende en niet alleen de meer voor de hand liggende rechtsgebieden als milieu, ruimtelijke ordening en energie, maar ook op terreinen als aanbesteding en ondernemingsrecht wordt nagedacht en geadviseerd over de juridische mogelijkheden op het gebied van duurzaamheid en de praktische implicaties daarvan. Concreet kan daarbij bijvoorbeeld worden gedacht aan het realiseren van een duurzaam bedrijventerrein met toepassing van vegetatiedaken, energiezuinige (LED) openbare verlichting en oprichting van een gezamenlijk energiebedrijf of het verrichten van transacties gerelateerd aan duurzame energie zoals investeringen in windmolenprojecten of ontwikkeling van schonere motoren. De duurzaamheidswerkgroep brengt de (juridische) kansen en mogelijkheden op het gebied van duurzaamheid verder in kaart. De werkgroep adviseert zowel marktpartijen als overheden. Daarnaast organiseert de werkgroep regelmatig bijeenkomsten op het gebied van duurzaamheid en verzorgt zij (wetenschappelijke) publicaties. Meer informatie over de leden van de duurzaamheidswerkgroep van Houthoff Buruma vindt u verderop in deze uitgave. Marry de Gaay Fortman Advocaat te Amsterdam en voorzitter duurzaamheidswerkgroep Houthoff Buruma Voorwoord 5

6 Janet Meesters is advocaat sinds 2005 en is sinds 2008 verbonden aan Houthoff Buruma (sectie Real Estate / Public Law te Amsterdam). Haar werkzaamheden liggen op het grensvlak van privaat- en bestuursrecht. Zij houdt zich voornamelijk bezig met Europees en Nederlands aanbestedingsrecht, maar combineert dit met (ruimtelijk) bestuursrecht. Janet is lid van de Nederlandse Vereniging voor Aanbestedingsrecht, de Vereniging voor Bestuursrecht (VAR) en de Vereniging Jonge Onroerend goed Juristen. In december 2008 heeft zij de Grotius specialisatieopleiding Europees en Nederlands aanbestedingsrecht cum laude afgerond. Janet Meesters 6

7 Duurzaam aanbesteden. Het aanbestedingsrechtelijk kader verkend Bij de aanbesteding van overheidsopdrachten neemt het onderwerp duurzaamheid al enkele jaren een prominente plaats in. Naar aanleiding van een motie van Tweede Kamerleden in 2005 heeft de Rijksoverheid zich ten doel gesteld om uiterlijk dit jaar bij 100% van de rijksaankopen en rijksinvesteringen duurzaamheid als zwaarwegend criterium mee te nemen. Gemeenten, provincies en waterschappen zijn gevolgd: gemeenten willen in % en in % duurzaam inkopen en provincies en waterschappen hebben zich ten doel gesteld om in % duurzaam in te kopen. De overheid acht het van belang het goede voorbeeld te geven en kritisch te kijken naar wat zij inkoopt. Wanneer de overheid niet over haar koopgedrag zou nadenken, kan dat van particulieren en marktpartijen ook niet worden verwacht, zo is de gedachte. In de praktijk blijkt bovendien dat de impact van duurzaam inkopen door overheden groot is. Wanneer de hele Nederlandse overheid duurzaam zou inkopen, levert dat een bijdrage van 5% aan de totale CO 2 -reductiedoelstelling voor Bovendien zou de overheid dan zelf tot 20% kunnen besparen op haar energie-inkoop. Duurzaamheidscriteria Duurzaam inkopen betekent rekening houden met milieucriteria en sociale aspecten in alle fasen van het inkoopproces. Agentschap NL (voorheen SenterNovem) heeft in opdracht van het ministerie van VROM en in overleg met alle betrokken overheden in 2009 zogeheten duurzaamheidscriteria vastgesteld die passen bij de inkoop van de productgroepen waarvan de overheid gebruik maakt en die bij elke inkoop in de aanbestedingsdocumenten kunnen worden opgenomen. Naar aanleiding van input uit het bedrijfsleven en opmerkingen van andere direct betrokkenen (zoals inkopers) zijn eind 2009 in alle criteriadocumenten kleine wijzigingen doorgevoerd. Ook in de toekomst zullen de criteriadocumenten voortdurend worden beoordeeld en geactualiseerd. De voortgang van de door alle overheden uitgesproken doelstellingen ten aanzien van duurzaam inkopen wordt door het ministerie van VROM tweejaarlijks gemonitord. Voor de praktijk zijn onder meer een Handleiding Duurzaam Inkopen en een factsheet Cradle to Cradle opgesteld. Agentschap NL blijft een ondersteunende rol vervullen en ontwikkelt daartoe onder meer criteria en instrumenten voor de praktijk van het duurzaam inkopen. Duurzaam inkopen 7

8 Aanbestedingsrechtelijk kader Aanbestedende diensten, zoals de Staat (waaronder alle ministeries), gemeenten, provincies en waterschappen, zijn gehouden bij de gunning van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten met een geraamde waarde boven de Europese drempelwaarden, de Europese aanbestedingsregelgeving in acht te nemen. Voor opdrachten verstrekt door decentrale overheden zijn de drempelwaarden thans (exclusief BTW) ,- voor werken en ,- voor leveringen en diensten. Overheidsopdrachten die binnen het bereik van de Europese aanbestedingsrichtlijn 2004/18/EG vallen, moeten door middel van een Europese aanbesteding in de markt worden gezet. Deze richtlijn is in Nederland geïmplementeerd door middel van het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten ( Bao ). Hoofddoel van de aanbestedingsregelgeving is het openstellen van overheidsopdrachten voor alle ondernemingen in de Europese Unie, ongeacht hun nationaliteit. Anders gezegd: een open en vrij toegankelijke markt. Dit betekent onder meer dat overheden de opdrachten die zij voornemens zijn te gunnen, vooraf bekend moeten maken, opdat ondernemingen uit binnen- en buitenland hun interesse in die opdrachten kenbaar kunnen maken. Verder moeten de eisen die aan de geïnteresseerde ondernemingen en aan de aanbiedingen worden gesteld, zodanig zijn dat ondernemingen uit de eigen lidstaat daardoor niet worden bevoordeeld (non-discriminatie). Ook moet er gedurende de gehele aanbestedingsprocedure voldoende transparantie worden betracht, opdat de deelnemers de procedure kunnen toetsen op overeenstemming met de aanbestedingsregels. 8

9 Duurzaamheid en de aanbestedingsregelgeving In de considerans van de Europese aanbestedingsrichtlijn wordt expliciet verwezen naar het belang van bescherming van het milieu. De richtlijn verduidelijkt hoe aanbestedende diensten kunnen bijdragen aan de bescherming van het milieu en de bevordering van duurzame ontwikkeling op een wijze die het mogelijk maakt voor hun opdrachten de beste prijs-kwaliteitverhouding te krijgen. Hoewel duurzaam inkopen op deze wijze vanuit Europa wordt gestimuleerd, moet bedacht worden dat bij overheidsaanbestedingen altijd de aanbestedingsrechtelijke beginselen van gelijke behandeling, transparantie en evenredigheid (proportionaliteit) in acht moeten worden genomen. Dat blijkt in de praktijk niet altijd eenvoudig. Zo kunnen duurzaamheidscriteria, hoe goedbedoeld hun achterliggende gedachte ook is, een discriminerend effect hebben wanneer zij ondernemingen uit de eigen lidstaat bevoordelen ten opzichte van ondernemingen uit andere lidstaten. Een voorbeeld daarvan is het criterium dat aan de offerte van een ondernemer een hogere score zal worden toegekend naarmate de ondernemer een minder grote afstand hoeft af te leggen bij het leveren van zijn product (en dus minder vervuiling veroorzaakt door het transport). Ten aanzien van een dergelijk criterium kan een onderneming uit de eigen lidstaat immers naar verwachting (veel) meer punten scoren, hetgeen een ongeoorloofde bevoordeling oplevert. De Europese Commissie is zich bewust van dit spanningsveld en heeft daarom door de jaren heen al een aantal zogeheten interpretatieve mededelingen uitgebracht, waarin zij handvatten biedt voor de wijze waarop in haar visie milieucriteria en sociale criteria (zoals fair trade) kunnen worden geïntegreerd in het aanbestedingsproces. Ook heeft de Europese Commissie in 2005 een handboek Groen kopen! uitgebracht, waarin de mogelijkheden om duurzaamheid te integreren in alle fasen van het aanbestedingsproces op praktische wijze zijn benoemd. >> 9

10 De verschillende fasen van een aanbesteding Duurzaamheidscriteria kunnen in verschillende fasen van het aanbestedingsproces een rol spelen: bij de specificaties van de opdracht, de selectiecriteria (geschiktheidseisen), de gunningscriteria en de uitvoeringsvoorwaarden in de overeenkomst bij de uitvoering van de opdracht. Specificaties De specificaties van de opdracht moeten verband houden met het product (technische specificaties) of met de prestaties van het product (prestatie-eisen). Het staat aanbestedende diensten in beginsel vrij om de specificaties van de opdracht te bepalen. Als zij een duurzaam product willen inkopen, mogen zij van de aanbieders verlangen dat het aangebodene aan duurzame specificaties moet voldoen. Van belang is wel dat de specificaties zo moeten zijn geformuleerd dat zij niet discriminerend uitwerken. Een interessante vraag is overigens of het een gemeente is toegestaan om voor haar eigen behoefte een duurzaam gebouw te laten realiseren en aan dit gebouw eisen te stellen op het gebied van duurzaamheid die boven de wettelijke normen uitgaan. Te denken valt aan de realisatie van een nieuw gemeentehuis met een hogere energieprestatiecoëfficiënt dan de norm voor energieprestaties uit het Bouwbesluit. Op grond van artikel 122 Woningwet is het gemeenten niet toegestaan te contracteren over de onderwerpen waarin het Bouwbesluit en hoofdstuk vier van de Woningwet (bouwvergunningverlening) voorzien (zie een uitvoeriger uiteenzetting hierover elders in deze bundel). Een strikte uitleg van deze bepaling zou tot de conclusie kunnen leiden dat een gemeente ook bij vastgoed dat zij voor zichzelf laat realiseren, bijvoorbeeld een nieuw gemeentehuis, niet mag contracteren over duurzaamheidscriteria. In mijn optiek schiet artikel 122 Woningwet met een dergelijke verstrekkende uitleg echter zijn doel voorbij. Ik meen dat het artikel tot doel heeft te voorkomen dat de verlening van een bouwvergunning contractueel afhankelijk kan worden gesteld van verdergaande eisen dan waartoe de aanvrager van een bouwvergunning op grond van de Woningwet kan worden verplicht. Wanneer het echter gaat om een gebouw waarvoor de gemeente als opdrachtgever 10

11 een overeenkomst sluit en de bouwvergunning dus ook bestemd is voor de gemeente zelf kan mijns inziens niet staande worden gehouden dat in het licht van artikel 122 Woningwet geen duurzaamheidscriteria mogen worden gehanteerd. Daarbij acht ik ook van belang dat artikel 122 Woningwet zich alleen richt tot de gemeente, die immers tevens de bouwvergunningverlenende instantie is. Voor andere overheden, zoals het Rijk of de provincie, bestaat een dergelijk verbod niet. Dit duidt er naar mijn mening eveneens op dat duurzaamheidseisen ten aanzien van bouwwerken die ten behoeve van de gemeente zelf worden gerealiseerd, wel toelaatbaar zijn. Selectie In een aanbestedingsprocedure wordt eerst de geschiktheid van de geïnteresseerde ondernemingen beoordeeld, voordat aan een beoordeling van hun aanbiedingen wordt toegekomen. Alleen van partijen die, gelet op hun financiële draagkracht en hun bekwaamheden, geschikt zijn om de opdracht uit te voeren, wordt de aanbieding beoordeeld. Voor de beoordeling van de technische bekwaamheden van de inschrijvers c.q. gegadigden bevat het Bao een gesloten systeem dat weinig ruimte laat voor de introductie van duurzaamheidscriteria. Bovendien bepaalt het Bao dat selectiecriteria (mede) verband moeten houden met en in een redelijke verhouding moeten staan tot de opdracht. Dat betekent onder meer dat selectiecriteria die betrekking hebben op de gehele onderneming van de inschrijver of gegadigde in beginsel niet toelaatbaar zijn. Wel mag bij overheidsopdrachten voor werken en voor diensten gevraagd worden welke milieubeheersmaatregelen de ondernemer kan toepassen in het kader van de uitvoering van de opdracht. In dat geval kan een internationaal certificaat, zoals een ISO 14001, als voldoende bewijs dienen dat aan het betreffende milieucriterium wordt voldaan. Ook ieder ander bewijs waaruit blijkt dat gelijkwaardige milieubeheersmaatregelen worden genomen, moet echter worden geaccepteerd. >> 11

12 Gunning Aanbestede opdrachten worden gegund op basis van de laagste prijs of op basis van de economisch meest voordelige inschrijving. Wanneer gebruik wordt gemaakt van het gunningscriterium van de economisch meest voordelige inschrijving, spelen naast de prijs ook andere (economische) criteria een rol, zoals de leverings- of productietermijn, de gebruikskosten, de kwaliteit, de esthetische of functionele kenmerken en de technische voordelen. Ook duurzaamheidscriteria kunnen in beginsel worden gehanteerd teneinde te bepalen welke inschrijving de economisch meest voordelige is. Zo volgt uit jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Unie dat bij de gunning van een opdracht rekening mag worden gehouden met criteria betreffende milieubescherming, mits deze verband houden met het voorwerp van de opdracht, de aanbestedende dienst geen onvoorwaardelijke keuzevrijheid geven, uitdrukkelijk vermeld zijn in het bestek of in de aankondiging van de opdracht en alle fundamentele beginselen van gemeenschapsrecht, en met name het discriminatieverbod, eerbiedigen. Uitvoeringsvoorwaarden Uitvoeringsvoorwaarden zijn voorwaarden die worden opgenomen in de overeenkomst tussen de aanbestedende dienst en de winnende inschrijver (opdrachtnemer), waaraan de opdrachtnemer zich tijdens de uitvoering van de opdracht dient te houden. Voorbeelden van uitvoeringsvoorwaarden zijn de eis dat producten geleverd moeten worden buiten piekuren, dat verpakkingen gerecycled en hergebruikt moet worden en dat producten in geconcentreerde vorm moeten worden vervoerd en worden verdund ter plaatse. Van belang is dat de uitvoeringsvoorwaarden geen verkapte specificaties of selectie- en gunningscriteria mogen behelzen. Iedere inschrijver moet eraan kunnen voldoen indien hij wordt aangewezen als winnaar van de aanbesteding. Ook moeten uitvoeringsvoorwaarden al worden vermeld in de aankondiging van de opdracht of het bestek. 12

13 Afronding Hoewel het hierboven omschreven kader op het eerste gezicht duidelijk oogt, is de praktijk weerbarstiger. Aanbestedende diensten vinden het vaak lastig om te bepalen welke duurzaamheidscriteria al dan niet toelaatbaar zijn en goedbedoelde duurzaamheidscriteria kunnen toch (onverwachte) discriminatoire effecten hebben. Bovendien is het Europese aanbestedingsrecht voortdurend in beweging. Er kan dan ook niet in alle gevallen met zekerheid worden gezegd of een duurzaamheidscriterium in overeenstemming is met het Europese aanbestedingsrecht. De Europese en nationale jurisprudentie zal hierover de komende jaren wellicht meer duidelijkheid geven. Vermeldenswaardig in dat verband is dat de Europese Commissie in 2009 een ingebrekestelling en een zogeheten met redenen omkleed advies naar de lidstaat Nederland heeft verzonden ter zake van een aanbestedingsprocedure voor duurzame (biologische fair trade) koffie en thee waarin de duurzaamheidscriteria volgens de Europese Commissie op een met het Europese aanbestedingsrecht onverenigbare wijze zouden zijn verwerkt. Ten tijde van de afronding van dit artikel is onzeker of die ingebrekestelling zal leiden tot een juridische procedure bij het Hof van Justitie van de Europese Unie. Ook als dat niet het geval is, moet er rekening mee worden gehouden dat de Europese Commissie de focus op duurzaamheid heeft, mede in relatie tot het Europese aanbestedingsrecht. Duurzaamheid is hot en speelt in een groot deel van de aanbestedingen al een rol. De komende jaren zal duidelijk moeten worden op welke wijze duurzaamheid optimaal kan worden ingepast in het aanbestedingsrechtelijke kader. Janet Meesters Advocaat te Amsterdam << 13

14 Arjen de Snoo is advocaat-medewerker van de sectie Real Estate / Public Law (Amsterdam). Arjen studeerde in 2006 af aan de Universiteit Utrecht. Sindsdien werkt hij bij Houthoff Buruma. Hij is gespecialiseerd in het algemeen (ruimtelijk) bestuursrecht met de focus op grondexploitatie, de Wet voorkeursrecht gemeenten en het onteigeningsrecht. Arjen is lid van de Vereniging voor Bestuursrecht, Vereniging voor Bouwrecht en de Vereniging voor Jonge Onroerend goed Juristen. Hanneke Ellerman is advocaat-senior medewerker van de sectie Real Estate / Public Law (Amsterdam). Hanneke studeerde Nederlands recht aan de Universiteit van Amsterdam. Sinds 2000 werkt zij voor Houthoff Buruma. De rechtsgebieden waarop Hanneke werkt, zijn vooral het algemeen bestuursrecht en omgevingsrecht. Verder geeft zij regelmatig cursussen en lezingen en is ze lid van de Vereniging voor Bouwrecht en de Vereniging voor Administratiefrecht. Naast haar werk als advocaat is zij Voorzitter van de Algemene bezwaar- en beroepscommissie van het stadsdeel Amsterdam Oud-Zuid en het stadsdeel Amsterdam Centrum. Hanneke Ellerman en Arjen de Snoo 14

15 Duurzaamheidseisen in exploitatieplannen en- overeenkomsten In het kader van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling, waarbij gedacht kan worden aan zowel een uitleglocatie als een binnenstedelijke herontwikkeling, komt het steeds vaker voor dat door de betrokken partijen de wens wordt geuit de ontwikkeling duurzaam te laten zijn. Zowel gemeenten als bewoners en ontwikkelaars, waarvoor maatschappelijk verantwoord ondernemen steeds belangrijker wordt, willen graag ontwikkelingen tot stand brengen die duurzaam zijn. De vraag is in hoeverre in het kader van gebiedsontwikkeling duurzaamheideisen overeengekomen danwel afgedwongen kunnen worden. Kader Ten behoeve van de betreffende ontwikkeling moet veelal een bestemmingsplan of projectbesluit en, na invoering van de Wabo, de omgevingsvergunning die het projectbesluit vervangt, worden vastgesteld. Sinds de invoering van de Wet ruimtelijke ordening ( Wro ) op 1 juli 2008 dient gelijktijdig met de vaststelling van een bestemmingsplan of projectbesluit waarin bouwmogelijkheden zijn voorzien in beginsel een exploitatieplan te worden vastgesteld. Door middel van dit exploitatieplan dienen het kostenverhaal, de kostenverevening en de locatie-eisen te worden geregeld. In de Wro is bepaald dat van het vaststellen van het exploitatieplan slechts mag worden afgezien indien aan drie eisen is voldaan, te weten: het kostenverhaal anderszins is verzekerd, het bepalen van een tijdvak of fasering is niet noodzakelijk en het stellen van locatie-eisen is ook niet noodzakelijk. Deze situatie zal zich voordoen indien de genoemde onderwerpen zijn geregeld in een voorafgaand aan de vaststelling van het bestemmingsplan gesloten overeenkomst, die de anterieure overeenkomst wordt genoemd. Locatie-eisen De duurzaamheidseisen die de gemeente en de ontwikkelaar zouden willen vastleggen, zullen onderdeel moeten uitmaken van de locatie-eisen om in het exploitatieplan te kunnen worden opgenomen. Uit het systeem van de wet blijkt dat sprake is van een keus tussen twee mogelijkheden voor het vastleggen van locatie-eisen: de anterieure overeenkomst of het exploitatieplan, waarbij het privaatrechtelijk vastleggen de voorkeur van de wetgever heeft. Duurzaam bouwen 15

16 Exploitatieplan versus anterieure overeenkomst Zoals hierboven is beschreven, behoeft geen exploitatieplan te worden vastgesteld indien de daarin te regelen onderwerpen door middel van het sluiten van een anterieure overeenkomst zijn zeker gesteld. De wetgever heeft ook de voorkeur uitgesproken voor het sluiten van een anterieure overeenkomst. De gedachte is dat de gemeente en de ontwikkelaar dienen te onderhandelen over een anterieure overeenkomst, waarbij het exploitatieplan als stok achter de deur fungeert. Slechts indien het niet lukt een overeenkomst te sluiten zal het exploitatieplan moeten worden vastgesteld. Uit de wetsgeschiedenis blijkt verder dat in de anterieure overeenkomst in ieder geval al die onderwerpen kunnen worden geregeld die ook in het exploitatieplan kunnen worden geregeld. Wat dat betreft vormt de anterieure overeenkomst een volwaardig alternatief voor het exploitatieplan. Voor de ontwikkelaar heeft de overeenkomst echter als groot voordeel dat hij in het kader van de onderhandelingen de inhoud mede kan bepalen. Een exploitatieplan wordt daarentegen door de gemeente opgesteld en eenzijdig aan de ontwikkelaar opgelegd. Voor de gemeente heeft de anterieure overeenkomst als voordeel dat daarmee kan worden vastgelegd dat de gebiedsontwikkeling ook daadwerkelijk zal worden uitgevoerd. Met het vaststellen van het bestemmingsplan en het exploitatieplan wordt daartoe alleen maar de mogelijkheid geboden zonder dat er een verplichting voor de ontwikkelaar ontstaat. Deze verplichting kan wel in de overeenkomst worden opgenomen. Het exploitatieplan kent als voordeel voor de gemeente dat het via het publiekrecht kan worden gehandhaafd. Verder biedt het de gemeente enige flexibiliteit, omdat het jaarlijks moet worden herzien. 16

17 Duurzaamheidseisen in het exploitatieplan Naar aanleiding van het voorgaande komt de vraag op in hoeverre duurzaamheidseisen kunnen worden opgenomen in het exploitatieplan. Uit de beschrijving in de Wro en het Besluit ruimtelijke ordening van wat als locatie-eis in het exploitatieplan kan worden opgenomen, blijkt dat deze betrekking hebben op de eisen die gesteld worden aan (de aanleg van) nutsvoorzieningen, het bouw- en woonrijp maken van het gebied en de inrichting van de openbare ruimte. De locatie-eisen hebben geen betrekking op de in het gebied te ontwikkelen gebouwen en bouwwerken. Zo kan bijvoorbeeld de eis dat alle gebouwen moeten worden voorzien van kozijnen van FSC-hout niet als locatie-eis worden opgenomen in het exploitatieplan. Uit het een en ander volgt dat de mogelijkheid tot het opnemen van duurzaamheidseisen in het exploitatieplan zeer beperkt is. In concreto zal het kunnen gaan om het bouw- en woonrijp maken - waarbij gedacht zou kunnen worden aan een regel die verplicht tot het beperken van de verkeersbewegingen bij de uitvoering van deze werkzaamheden - en de voorzieningen van openbaar nut, waarbij gedacht zou kunnen worden aan het verplicht stellen van milieuvriendelijke straatverlichting. >> 17

18 Duurzaamheidseisen in de anterieure overeenkomst De vraag is nu of in de anterieure overeenkomst ook andere locatie-eisen op het gebied van duurzaamheid dan in het exploitatieplan mogen worden overeengekomen. Hiervoor bleek dat in het exploitatieplan duurzaamheidseisen met betrekking tot het bouw- en woonrijp maken en de voorzieningen van openbaar nut in het exploitatieplan kunnen worden opgenomen. Deze eisen zullen derhalve ook in de anterieure overeenkomst kunnen worden opgenomen. Vervolgens is het de vraag of in de anterieure overeenkomst méér dan in het exploitatieplan mag worden geregeld. Dit is het geval indien de bevoegdheid het meerdere overeen te komen niet uitdrukkelijk is uitgesloten in een publiekrechtelijke regeling en het overeenkomen van het meerdere ook niet leidt tot een onaanvaardbare doorkruising van een publiekrechtelijke bevoegdheid. De eisen die aan gebouwen en bouwwerken kunnen worden gesteld volgen uit de Woningwet en het daarop gebaseerde Bouwbesluit. Het Bouwbesluit bevat gedetailleerde technische voorschriften voor bestaande en nieuw te bouwen bouwwerken. In artikel 122 Woningwet is bepaald dat de gemeente geen rechtshandeling naar burgerlijk recht mag verrichten - dat wil zeggen geen overeenkomsten mag sluiten - ten aanzien van onderwerpen die in het Bouwbesluit zijn geregeld. Op grond van deze bepaling is het in beginsel niet mogelijk in een anterieure overeenkomst bepalingen op te nemen omtrent onderwerpen die ook in het Bouwbesluit zijn geregeld. Dit heeft tot gevolg dat in een anterieure overeenkomst geen duurzaamheidseisen ten aanzien van gebouwen en bouwwerken kunnen worden opgenomen. Het meerdere ten opzichte van het exploitatieplan is derhalve voor wat dit betreft niet mogelijk. Op grond van de wetsgeschiedenis zou nog wel kunnen worden betoogd dat hieromtrent wel gecontracteerd mag worden indien dit op basis van volledige vrijwilligheid van beide partijen is. Van deze volledige vrijwilligheid zal in het geval van een anterieure overeenkomst echter geen sprake zijn; de gemeente heeft immers altijd het dwangmiddel van het exploitatieplan achter de hand. Het een en ander heeft tot gevolg dat in een anterieure overeenkomst niet méér duurzaamheidseisen dan in het exploitatieplan kunnen worden opgenomen. Hiervoor zagen wij reeds dat de mogelijkheden daartoe ook in het exploitatieplan beperkt zijn. 18

19 Conclusie Een gemeente en een ontwikkelaar kunnen gezamenlijk of ieder voor zich de wens koesteren een gebiedsontwikkeling duurzaam te laten zijn. De mogelijkheid de bijbehorende duurzaamheidseisen in een exploitatieplan of anterieure overeenkomst vast te leggen is echter zeer beperkt. In beide vormen zullen immers slechts duurzaamheidseisen met betrekking tot het bouw- en woonrijp maken en de voorzieningen van openbaar nut kunnen worden vastgelegd. De in de praktijk veel belangrijkere categorie duurzaamheidseisen, namelijk die met betrekking tot de te realiseren gebouwen en bouwwerken, kan niet worden vastgelegd. De Woningwet biedt nog wel een mogelijkheid voor het vragen van een ontheffing ten behoeve van duurzame ontwikkelingen. De hiervoor te doorlopen procedure is echter zo zwaar dat hiervan in de praktijk slechts zelden gebruik wordt gemaakt. Dat aan het realiseren van een duurzame gebiedsontwikkeling wet- en regelgeving in de weg staan is niet van deze tijd. Het ligt op de weg van de wetgever hier meer ruimte voor te creëren. Tot het zover is, zal een gemeente de duurzaamheid niet kunnen afdwingen en zal een ontwikkelaar slechts volkomen vrijwillig en op eigen initiatief duurzaamheid kunnen ontwikkelen. Hanneke Ellerman en Arjen de Snoo Advocaten te Amsterdam << 19

20 Jan Frans de Groot studeerde notarieel en privaatrecht aan de Vrije Universiteit te Amsterdam en studeerde belastingkunde aan de Katholieke Universiteit Brabant te Tilburg. Na enkele jaren te hebben gewerkt bij het wetenschappelijk bureau van de Hoge Raad, werd hij in 1996 advocaat. Sedert 2004 is hij als partner aan de sectie Real Estate / Public Law (Amsterdam) verbonden. Jan Frans de Groot geeft leiding aan de Praktijkgroep Gebiedsontwikkeling. Hij is in het bijzonder gespecialiseerd in ruimtelijk bestuursrecht en grondbeleid. Verder treedt Jan Frans de Groot veelvuldig op als spreker en docent op congressen en studiedagen. Hij is gastdocent Onteigeningsrecht aan de Universiteit van Amsterdam en doceert Grondbeleid bij het Instituut voor Bouwrecht. Jan Frans de Groot is lid van de werkgroep van het ministerie van VROM, VNG en VVG die het voorbeeldexploitatieplan voorbereidt en maakt deel uit van de visiegroep Cradle to Cradle (RVOB / DLG). Jan Frans de Groot 20

21 Duurzame gebiedsontwikkeling: werk in uitvoering Duurzame ontwikkeling is een ontwikkeling die voorziet in de behoefte van de huidige generatie zonder daarmee voor toekomstige generaties de mogelijkheden in gevaar te brengen om ook in hun behoeften te voorzien (Brundtland, 1987) Terwijl het ontwikkelen van duurzame gebouwen allengs terrein wint, staat het concept van duurzame gebiedsontwikkeling nog in de kinderschoenen. Dat zal niet lang meer duren. Gebiedsontwikkelingen van de toekomst zullen zonder twijfel duurzaam zijn. De eerste duurzaamheidsetiketten worden reeds op ontwikkelingen geplakt. Duurzame gebiedsontwikkeling kan worden gedefinieerd als de integrale ontwikkeling van een gebied waarbij binnen het proces een balans wordt gezocht tussen economische, sociaal-maatschappelijke, milieutechnische- en ruimtelijke kwaliteitsfactoren, die kan voldoen aan de behoefte van zowel huidige als toekomstige gebruikers die eenzelfde afweging maken. In deze bijdrage bespreek ik de stand van zaken, en formuleer ik een agenda voor het vervolg. Duurzaam bouwen 21

22 Decentraal wat kan; centraal wat moet Dit motto van het kabinet, gehanteerd in het kader van de vaststelling van de nieuwe Wet ruimtelijke ordening in 2008, blijkt opgeld te doen voor duurzame gebiedsontwikkeling. Duurzame ontwikkeling vormt een belangrijk onderdeel van het ruimtelijke Rijksbeleid. Omdat het incorporeren van duurzaamheidsaspecten potentieel financieel uitdagend is, in het bijzonder in tijden van economische crisis die de bouw- en ontwikkelbranche niet voorbij gaat, is het niet verwonderlijk dat invloed van hogerhand onontbeerlijk blijkt om het duurzaamheidsconcept bij ontwikkelende partijen gemeenten en marktpartijen draagvlak te laten krijgen. Via het Rijks Vastgoed- en Ontwikkelingsbedrijf (RVOB; voorheen Gemeenschappelijk Ontwikkelingsbedrijf van het Rijk) en de Dienst Landelijk Gebied (DLG) is het Rijk betrokken bij aansprekende duurzame gebiedsontwikkelingen, zoals Klavertje 4 (Greenport) Venlo en Westflank Haarlemmermeer. Bij deze projecten bleek het Cradle to Cradle -concept op enthousiasme te kunnen rekenen. De slag die gemaakt moest worden was het vertalen van de ambities van Cradle to Cradle naar concrete aanwijzingen voor gebiedsontwikkeling. Het RVOB heeft DLG verzocht een Visiegroep Cradle to Cradle samen te stellen die bouwstenen moest aandragen voor dergelijke aanwijzingen. De Visiegroep is in september 2009 met haar eerste publicatie gekomen ( Cradle to cradle als inspiratiebron voor duurzame gebiedsontwikkeling ). Ongeveer parallel verscheen een advies van de Raad voor Ruimtelijk, Milieu- en Natuuronderzoek (RMNO), waarin eveneens getracht is de verbinding te leggen tussen Cradle to Cradle en concrete realisering. Alvorens in te gaan op de gemaakte vorderingen, allereerst enkele opmerkingen over de ambities van Cradle to Cradle. 22

Inkoop- & Aanbestedingsbeleid. Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting

Inkoop- & Aanbestedingsbeleid. Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting Inkoop- & Aanbestedingsbeleid Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting 1 INLEIDING De SEV stimuleert de ontwikkeling van praktische, innovatieve oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken op het gebied

Nadere informatie

Aanbestedingen zo zit dat!

Aanbestedingen zo zit dat! D A T U M 17-2-2009 P A G I N A 0 White paper Serie Acquisitie in Re-integratie deel 3 Aanbestedingen zo zit dat! Versie december 2008 D A T U M 17-2-2009 P A G I N A 1 Wat kunt u er wel en niet van verwachten?

Nadere informatie

Beleidsregels toepassing Wet BIBOB bij aanbestedingen en omgevingsvergunningen

Beleidsregels toepassing Wet BIBOB bij aanbestedingen en omgevingsvergunningen Beleidsregels toepassing Wet BIBOB bij aanbestedingen en omgevingsvergunningen 2013 Beleidsregels inzake toetsing van de integriteit bij aanbestedingen als bedoeld in artikel 5 van de Wet BIBOB (Beleidsregels

Nadere informatie

Inleiding aanbestedingsrecht

Inleiding aanbestedingsrecht Inleiding aanbestedingsrecht Ditmar Waterman PIANOo PIANOo Professioneel en Innovatief Aanbesteden, Netwerk voor Overheidsopdrachtgevers Aan deze tekst kunnen geen rechten worden ontleend. 2 Opzet 1. Oorsprong

Nadere informatie

Versiegeschiedenis. Vaststelling door Raad van Bestuur 13 mei 2013.

Versiegeschiedenis. Vaststelling door Raad van Bestuur 13 mei 2013. Inkoopbeleid 2013 Versiegeschiedenis Vaststelling door Raad van Bestuur 13 mei 2013. Goedkeuring van Actualisatie artikel 4.3 Actualisatie artikel 4.4 Toevoegen bijlage 7.1. 29 januari 2014. Samenvatting

Nadere informatie

Aanbesteding en inkoop van zorg

Aanbesteding en inkoop van zorg Aanbesteding en inkoop van zorg Richard-Jan Roks 8 september 2015 Inhoudsopgave Wat is aanbestedingsrecht en bronnen Private aanbesteding versus overheidsaanbesteding Aanbesteding en zorgverzekeraars Gezamenlijke

Nadere informatie

Inkoop en aanbesteden is maatwerk!

Inkoop en aanbesteden is maatwerk! Checklist Dit document bevat een checklist die u helpt om op de juiste wijze invulling te geven aan de inrichting van uw aanbestedingstraject na inwerkingtreding van de Aanbestedingswet. Aan de hand van

Nadere informatie

Voorstel (nieuwe) Aanbestedingswet (deel II)

Voorstel (nieuwe) Aanbestedingswet (deel II) Nieuwsflash Aanbesteding 44 22 april 2011 Voorstel (nieuwe) Aanbestedingswet (deel II) In Nieuwsflash Aanbesteding 40 bespraken wij het wetsvoorstel voor de nieuwe Aanbestedingswet. In Nieuwsflash Aanbesteding

Nadere informatie

Eisen conform artikel 10 inzake aanbesteding en marktconformiteit. Inkoop en aanbesteding. Marktconformiteit

Eisen conform artikel 10 inzake aanbesteding en marktconformiteit. Inkoop en aanbesteding. Marktconformiteit Bijlage 2 Behorend bij artikel 10, vijfde lid van de Regeling van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 5 maart 2006, nr. PO/ZO-2006/10847, houdende voorschriften van OCW inzake dagarrangementen

Nadere informatie

Toelichting behorende bij het Exploitatieplan Centrum Vlijmen 1 e herziening

Toelichting behorende bij het Exploitatieplan Centrum Vlijmen 1 e herziening pagina 1 van 5 Toelichting behorende bij het Exploitatieplan Centrum Vlijmen 1 e herziening 1. Aanleiding Op 18 juni 2013 is het Exploitatieplan Centrum Vlijmen, gemeente Heusden door de gemeenteraad vastgesteld.

Nadere informatie

Aanbestedingsregeling Bestuurskantoor

Aanbestedingsregeling Bestuurskantoor Aanbestedingsregeling Bestuurskantoor aangepast op 1 juni 2013 Aanbestedingsregeling 2013 1 Inhoudsopgave INLEIDING... 3 A) INKOOP- EN AANBESTEDINGSBELEID NADER OMSCHREVEN... 4 Het specificeren van werken,

Nadere informatie

LJN: BO2154,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 10/2913 en 10/3065

LJN: BO2154,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 10/2913 en 10/3065 LJN: BO2154,Voorzieningenrechter Rechtbank 's-hertogenbosch, AWB 10/2913 en 10/3065 Print uitspraak Datum uitspraak: 22-10-2010 Datum publicatie: 29-10-2010 Rechtsgebied: Bouwen Soort procedure: Voorlopige

Nadere informatie

Uit- en aanbesteden in de Wet Werk en Bijstand

Uit- en aanbesteden in de Wet Werk en Bijstand 1 Uit- en aanbesteden in de Wet Werk en Bijstand Inleiding Over het onderdeel uit- en aanbesteden van de Wet werk en bijstand (WWB) is de nodige informatie verschenen. Mede gezien de wijzigingen die sindsdien

Nadere informatie

Aanbestedingswet en Gids Proportionaliteit

Aanbestedingswet en Gids Proportionaliteit Aanbestedingswet en Gids Prof. Mr J.M. Hebly Waardenburg, 12 april 2013 1 VOORGESCHIEDENIS Eigen nationaal wettelijk kader ontbreekt Europees kader (2004) Nationaal kader (2005) Rapport Parlementaire Enquête

Nadere informatie

Notitie. Beleid ten behoeve van. Ontheffingen in het kader van de Wet ruimtelijke ordening

Notitie. Beleid ten behoeve van. Ontheffingen in het kader van de Wet ruimtelijke ordening Notitie Beleid ten behoeve van Ontheffingen in het kader van de Wet ruimtelijke ordening Gemeente Bussum Afdeling Ruimtelijke Inrichting September 2009 1 1. AANLEIDING De gemeente Bussum heeft in het jaar

Nadere informatie

Informatie en bekendmaking van beleid. Artikel 2 Coördinatiebesluit organisatie bedrijfsvoering rijksdienst 2011

Informatie en bekendmaking van beleid. Artikel 2 Coördinatiebesluit organisatie bedrijfsvoering rijksdienst 2011 Secretarissen-generaal Directeur-generaal Organisatie Bedrijfsvoering Rijk Directie Faciliteiten, Huisvestings- en Inkoopbeleid Rijk Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag Contactpersoon

Nadere informatie

Toelichting op de Coördinatieverordening

Toelichting op de Coördinatieverordening Toelichting op de Coördinatieverordening Hoofdstuk 1: Algemene toelichting 1. Coördinatieregeling ex artikel 3.30 Wro Afdeling 3.6 Wro bevat verschillende coördinatieregelingen voor Rijk, provincie en

Nadere informatie

Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit

Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit Rijkswaterstaat Ministerie van Infrastructuur en Milieu Energie Bouwbesluit en het Activiteitenbesluit Het behalen van energie-efficiëntieverbetering in een bepaald type gebouw wordt zowel door het Bouwbesluit

Nadere informatie

ons kenmerk ECGR/U201301490 Lbr. 13/100

ons kenmerk ECGR/U201301490 Lbr. 13/100 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Modelverordening elektronische kennisgeving uw kenmerk ons kenmerk ECGR/U201301490 Lbr. 13/100 bijlage(n)

Nadere informatie

NIEUWE AANBESTEDINGSWET

NIEUWE AANBESTEDINGSWET NIEUWE AANBESTEDINGSWET WHITE PAPER Aanbesteden wordt makkelijker. Kunnen we er dan ook minder tijd aan besteden? Deze white paper wordt u aangeboden door Asito Nr. 1 maart 2013 Aanbesteden: Asito ontzorgt!

Nadere informatie

Masterclass Communicatie & acquisitie voor, tijdens en na een aanbesteding

Masterclass Communicatie & acquisitie voor, tijdens en na een aanbesteding Masterclass Communicatie & acquisitie voor, tijdens en na een aanbesteding Berenschot Johan Stuiver Martijn Röfekamp Hanzehogeschool Groningen Geke Werkman-Bouwkamp Marius van der Woude Gert Walhof Groningen,

Nadere informatie

Duurzame kansen nieuwe grondexploitatiewet

Duurzame kansen nieuwe grondexploitatiewet Duurzame kansen nieuwe grondexploitatiewet Kansen voor energiezuinige en duuzame aanleg Workshop grondexploitatie SenterNovem, 10 oktober, Martijn Blom Inhoud presentatie Huidige situatie exploitatie grond

Nadere informatie

Memo. Mr. J.C. de Looff 3 augustus 2012. Gemeente Oisterwijk 313295430. Begeleiding contract Bosrand. 1. Inleiding

Memo. Mr. J.C. de Looff 3 augustus 2012. Gemeente Oisterwijk 313295430. Begeleiding contract Bosrand. 1. Inleiding Memo Deloitte Financial Advisory Services B.V. Real Estate Advisory Orteliuslaan 982 3528 BD Utrecht Postbus 3180 3502 GD Utrecht Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9985 www.deloitte.nl Behandeld

Nadere informatie

Reglement voor aanbestedingen van de gemeente Ferwerderadiel 2010

Reglement voor aanbestedingen van de gemeente Ferwerderadiel 2010 Reglement voor aanbestedingen van de gemeente Ferwerderadiel 2010 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Ferwerderadiel; overwegende dat: - de gemeente een groot aantal taken tijdelijk

Nadere informatie

Bijgaand het 2e kwartaalbericht over 2012 met een selectie van mogelijk voor u interessante actuele informatie over bouw- en aanbestedingsrecht:

Bijgaand het 2e kwartaalbericht over 2012 met een selectie van mogelijk voor u interessante actuele informatie over bouw- en aanbestedingsrecht: Geachte dame, heer, Bijgaand het 2e kwartaalbericht over 2012 met een selectie van mogelijk voor u interessante actuele informatie over bouw- en aanbestedingsrecht: Aanbestedingsrecht: materiaal voor defensie

Nadere informatie

Duurzaam Inkopen. Ric Hettinga. Programmadirectie Duurzaam Inkopen. Ministerie van VROM

Duurzaam Inkopen. Ric Hettinga. Programmadirectie Duurzaam Inkopen. Ministerie van VROM Duurzaam Inkopen Ric Hettinga Programmadirectie Duurzaam Inkopen Ministerie van VROM Wat is duurzaamheid? Relevante concepten: People, planet, profit Cradle to cradle (C2C) Duurzame bedrijfsvoering Wat

Nadere informatie

Tijdstip Onderwerp. 01. 10.30 Opening en mededelingen Bijgevoegd

Tijdstip Onderwerp. 01. 10.30 Opening en mededelingen Bijgevoegd Agenda bestuurlijke commissie Milieu en Mobiliteit Datum: donderdag 14 april 2011, 10.30 12.30 uur Plaats: VNG, Nassaulaan 12 Den Haag, Deetman zaal Tijdstip Onderwerp Bijlage 01. 10.30 Opening en mededelingen

Nadere informatie

FORUMDISCUSSIE - NVBU. Publiek en Privaat Aanbesteden. Twee werelden? FORUMDISCUSSIE - NVBU 21 januari 2014

FORUMDISCUSSIE - NVBU. Publiek en Privaat Aanbesteden. Twee werelden? FORUMDISCUSSIE - NVBU 21 januari 2014 FORUMDISCUSSIE - NVBU Publiek en Privaat Aanbesteden Twee werelden? 1 FORUMDISCUSSIE - NVBU 21 januari 2014 FORUMDISCUSSIE - NVBU Publiek en Privaat aanbesteden Twee werelden? Contractsvrijheid Uitgangspunt

Nadere informatie

Aanbesteden. Kamer van Koophandel. Kim Schofaerts 31 mei 2013. Bijeenkomst Ondernemen in de zorg

Aanbesteden. Kamer van Koophandel. Kim Schofaerts 31 mei 2013. Bijeenkomst Ondernemen in de zorg Aanbesteden Kamer van Koophandel Kim Schofaerts 31 mei 2013 Aanbesteden 2 Inkopen/aanbesteden is een complex proces VU informatiebijeenkomst Aanbestedingswet 3 Waarom aanbesteden? Het stimuleren van vrije

Nadere informatie

Tijdelijke ontheffing en tijdelijke bouwvergunning

Tijdelijke ontheffing en tijdelijke bouwvergunning Nr. 60207/PUV Tijdelijke ontheffing en tijdelijke bouwvergunning Zwolle, Op 9 maart 2009 hebben burgemeester en wethouders van Zwolle een aanvraag om bouwvergunning ontvangen en in behandeling genomen

Nadere informatie

Gemeente. Schijndel. Beleidsnotitie indieningsvereisten. Voor aanvragen omgevingsvergunning als bedoeld in artikel 2.12, lid 1, onder a.

Gemeente. Schijndel. Beleidsnotitie indieningsvereisten. Voor aanvragen omgevingsvergunning als bedoeld in artikel 2.12, lid 1, onder a. Gemeente Schijndel Voor aanvragen omgevingsvergunning als bedoeld in artikel 2.12, lid 1, onder a., sub 2 Wabo 2 3 bij verzoeken om afwijken van het bestemmingsplan Inleiding Op 24 september 2014 is het

Nadere informatie

CERTIFICATEN EN KEURMERKEN. PIANOo 1 december 2014

CERTIFICATEN EN KEURMERKEN. PIANOo 1 december 2014 CERTIFICATEN EN KEURMERKEN PIANOo 1 december 2014 MKB- vriendelijk 2 HET PROGRAMMA 12:00 12:30 Inloop 12:30 13:15 Welkom Certificaten en keurmerken: de juridische aspecten (Jacobien Muntz-Beekhuis, PIANOo)

Nadere informatie

De inkoop van Bijlage II B diensten onder de Aanbestedingswet 2012

De inkoop van Bijlage II B diensten onder de Aanbestedingswet 2012 De inkoop van Bijlage II B diensten onder de Aanbestedingswet 2012 mr. J.C. (Kees) van de Water, KW Legal, maart 2013 De praktijk van vóór 1 april 2013 laat zien, dat het in voorkomende gevallen voor een

Nadere informatie

Nederland-Diemen: Software en informatiesystemen 2014/S 174-307788. Aankondiging van een opdracht. Diensten

Nederland-Diemen: Software en informatiesystemen 2014/S 174-307788. Aankondiging van een opdracht. Diensten 1/5 Deze aankondiging op de TED-website: http://ted.europa.eu/udl?uri=ted:notice:307788-2014:text:nl:html Nederland-Diemen: Software en informatiesystemen 2014/S 174-307788 Aankondiging van een opdracht

Nadere informatie

ARW 2013 en Eigen Verklaring Seminar Aanbestedingswet 2012 27 november 2012. Richard-Jan Roks r.j.roks@kvdl.nl

ARW 2013 en Eigen Verklaring Seminar Aanbestedingswet 2012 27 november 2012. Richard-Jan Roks r.j.roks@kvdl.nl ARW 2013 en Eigen Verklaring Seminar Aanbestedingswet 2012 27 november 2012 Richard-Jan Roks r.j.roks@kvdl.nl Inleiding Historie ARW 2013 Systematiek en wettelijke inkadering Uniformiteit Model K Tussentijds

Nadere informatie

ONTWERP BESCHIKKING OMGEVINGS(DEEL-)VERGUNNING

ONTWERP BESCHIKKING OMGEVINGS(DEEL-)VERGUNNING ONTWERP BESCHIKKING OMGEVINGS(DEEL-)VERGUNNING Burgemeester en wethouders van Zoetermeer; gezien de aanvraag ingekomen d.d. : 17 juni 2015; dossiernummer : WB20150279; van : Vastgoedbedrijf Gemeente Zoetermeer,

Nadere informatie

Inbesteding of aanbesteding?

Inbesteding of aanbesteding? APRIL 2006 Inbesteding of aanbesteding? Opdrachten die door een aanbestedende dienst worden gegund aan een overheidsgedomineerde onderneming (met eigen rechtspersoonlijkheid) vallen in beginsel onder de

Nadere informatie

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen De Meeuw Nederland Industrieweg 8 Postbus 18 5688 ZG Oirschot T +31 (0)499 57 20 24 F +31 (0)499 57 46 05 info@demeeuw.com www.demeeuw.com De Meeuw en MVO Wijzer worden van Maatschappelijk Verantwoord

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Gas. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Gas 1. Scope/afbakening De productgroep Gas omvat alle gas die van het openbare gasnet en via transport over de weg betrokken wordt door

Nadere informatie

Duurzaamheidseisen in de bestaande bouw

Duurzaamheidseisen in de bestaande bouw Duurzaamheidseisen in de bestaande bouw Mr. G. Aarts* 1 Inleiding Kreten als een CO 2 -neutraal gebouw en maar liefst 45% onder de EPC-norm zijn niet vreemd in de nieuwbouwsector. Dit is anders in de bestaande

Nadere informatie

Grondexploitatiewet. Hendrik van Sandick. projectcoördinator Grondexploitatiewet Ministerie van VROM

Grondexploitatiewet. Hendrik van Sandick. projectcoördinator Grondexploitatiewet Ministerie van VROM Grondexploitatiewet Hendrik van Sandick projectcoördinator Grondexploitatiewet Ministerie van VROM Waarover gaat het bij grondexploitatie? Onderwerpen die de gemeente wil regelen bij grondexploitatie van

Nadere informatie

BIJLAGE 17. Memorandum inkoopprocedures. Per email: h.uneken@regiogenv.nl Hans Uneken Regio Gooi & Vechtstreek

BIJLAGE 17. Memorandum inkoopprocedures. Per email: h.uneken@regiogenv.nl Hans Uneken Regio Gooi & Vechtstreek BIJLAGE 17 W.M. Ritsema van Eck advocaat Rapenburg 83 2311 GK Leiden T 088 040 2124 F 088 040 2186 M 06 53 294 185 E w.ritsemavaneck@legaltree.nl W www.legaltree.nl Memorandum inkoopprocedures Per email:

Nadere informatie

BESLUIT OP BEZWAAR tegen het verlenen van een reguliere bouwvergunning voor het bouwen van 10 woningen aan de Kooweide (Schollenkamp) in Borculo.

BESLUIT OP BEZWAAR tegen het verlenen van een reguliere bouwvergunning voor het bouwen van 10 woningen aan de Kooweide (Schollenkamp) in Borculo. BESLUIT OP BEZWAAR tegen het verlenen van een reguliere bouwvergunning voor het bouwen van 10 woningen aan de Kooweide (Schollenkamp) in Borculo. Nummer : BA 2009435 Verzonden : BESLUIT Gelet op het bepaalde

Nadere informatie

Gelet op de projectomschrijving en op artikel 2.4 van de Wabo zijn wij in dit geval het bevoegde gezag om op de aanvraag te beslissen.

Gelet op de projectomschrijving en op artikel 2.4 van de Wabo zijn wij in dit geval het bevoegde gezag om op de aanvraag te beslissen. Omgevingsvergunning Zaaknummer 514989 1. Inleiding Op 15 juli 2015 hebben wij uw aanvraag om een omgevingsvergunning ontvangen voor het tijdelijk plaatsen klaslokaalcabines bij de Rehobothschool, voor

Nadere informatie

Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013

Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013 Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013 28-08-2013 INKOOPBELEID GEMEENTE UDEN 2013 PAGINA 1 28-08-2013 INKOOPBELEID GEMEENTE UDEN 2013 PAGINA 2 Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 3 Inleiding... 4 1. Doelstellingen

Nadere informatie

EMVI, de nieuwe aanbestedingswet en duurzaamheid

EMVI, de nieuwe aanbestedingswet en duurzaamheid EMVI, de nieuwe aanbestedingswet en duurzaamheid Marjo Meeuwsen-Dek www.justionadvocaten.nl Middelburg Rotterdam 1. Europese richtlijnen Richtlijnen 2004/17 en 2004/18 (en 2007/66) Aanbestedende dienst

Nadere informatie

gemeente Steenbergen De Heen Dinteloord Kruisland Nieuw-Vossemeer Steenbergen Welberg

gemeente Steenbergen De Heen Dinteloord Kruisland Nieuw-Vossemeer Steenbergen Welberg IIMIM III III II III IIII BM1401251 De raad van de gemeente Steenbergen; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 4 juni 2014; gelet op: gelet op de artikelen 147 en 149 van de Gemeentewet,

Nadere informatie

PROCEDURES AANBESTEDINGEN

PROCEDURES AANBESTEDINGEN PROCEDURES AANBESTEDINGEN Achtergrond Artikel 9, eerste lid van de Subsidieregeling ESF-3 en artikel 12, eerste lid van Subsidieregeling ESF-EQUAL gaan over subsidiabele kosten. Beide vermelden dat Verordening

Nadere informatie

Eventuele voettekst 1

Eventuele voettekst 1 Eventuele voettekst 1 gezien vanuit de aanbestedende dienst Charles Petit Christianne Prasing-Remmé NVvA 141120a CP+CP 141119e Charles.Petit@rws.nl Christianne.Prasing@rws.nl De menselijke maat... Reacties

Nadere informatie

Nieuwe Aanbestedingswet. Marktdag Zwolle, 10 maart 2016 Mr D.E. van Werven, Bouwend Nederland

Nieuwe Aanbestedingswet. Marktdag Zwolle, 10 maart 2016 Mr D.E. van Werven, Bouwend Nederland Nieuwe Aanbestedingswet Marktdag Zwolle, 10 maart 2016 Mr D.E. van Werven, Bouwend Nederland 1 evaluatie en implementatie wijziging Aw 2012 als gevolg van: evaluatie Aw 2012 en implementatie Richtlijnen

Nadere informatie

Beleidsnota projectbesluit / partiële herziening bestemmingsplan. Gemeente Wijk bij Duurstede

Beleidsnota projectbesluit / partiële herziening bestemmingsplan. Gemeente Wijk bij Duurstede Beleidsnota projectbesluit / partiële herziening bestemmingsplan Gemeente Wijk bij Duurstede Status: Ontwerp Afdeling: SBP Opgesteld door: Jacco de Feijter Datum: 20 februari 2009 Inleiding Op 1 juli 2008

Nadere informatie

Illlllllllllllllllllllill

Illlllllllllllllllllllill Voorstel aan Dagelijks Bestuur Illlllllllllllllllllllill routina met data: paraaf: overleg portefeuillehouder 19 november 2012 afdelingshoofd dagelijks bestuur 18-12-2012 commissie wb commissie bcwvm algemeen

Nadere informatie

Anterieure exploitatieovereenkomst zoals bedoeld in artikel 6.24 Wet ruimtelijke ordening

Anterieure exploitatieovereenkomst zoals bedoeld in artikel 6.24 Wet ruimtelijke ordening Anterieure exploitatieovereenkomst zoals bedoeld in artikel 6.24 Wet ruimtelijke ordening De partijen: I. De gemeente Asten, ter zake van deze overeenkomst rechtsgeldig vertegenwoordigd door de burgemeester,

Nadere informatie

Gelet op de projectomschrijving en op artikel 2.4 van de Wabo zijn wij in dit geval het bevoegde gezag om op de aanvraag te beslissen.

Gelet op de projectomschrijving en op artikel 2.4 van de Wabo zijn wij in dit geval het bevoegde gezag om op de aanvraag te beslissen. Omgevingsvergunning Zaaknummer 485964 1. Inleiding Op 28 mei 2015 hebben wij uw aanvraag om een omgevingsvergunning ontvangen voor het plaatsen van een dakkapel op de woning op het perceel Sandtlaan 6

Nadere informatie

27 juni 2011 - Seminar Wabo

27 juni 2011 - Seminar Wabo 27 juni 2011 - Seminar Wabo DE CLERCQ ONS KANTOOR - veelzijdig, multidisciplinair - 32 advocaten, 8 (kandidaat)notarissen - sedert 1850: 160 jaar jong - creatief, proactief - aantrekkelijk alternatief

Nadere informatie

De top 10 aanbestedingsvragen. Brigitte Faber-de Lange, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen

De top 10 aanbestedingsvragen. Brigitte Faber-de Lange, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen De top 10 aanbestedingsvragen Brigitte Faber-de Lange, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Antwoord op de top 10 basisvragen 1. Waarom gelden er regels voor aanbesteden? 2. Wat zijn de belangrijkste wetten

Nadere informatie

Uw kenmerk Uw brief van Ons kenmerk Datum 1601167 V2014/685 26 november 2015

Uw kenmerk Uw brief van Ons kenmerk Datum 1601167 V2014/685 26 november 2015 De heer J.J.M. Zuijdervliet Cassiopeiadreef 16 2401 HK ALPHEN AAN DEN RIJN Stadhuisplein 1 Postbus 13 2400 AA Alphen aan den Rijn Telefoon: 14 0172 E-mail: gemeente@alphenaandenrijn.nl Website: www.alphenaandenrijn.nl

Nadere informatie

OMGEVINGSVERGUNNING (definitief besluit) Nummer: W12/003358

OMGEVINGSVERGUNNING (definitief besluit) Nummer: W12/003358 OMGEVINGSVERGUNNING (definitief besluit) Nummer: W12/003358 Aanvraag Op 29 februari 2012 is een aanvraag voor een omgevingsvergunning ontvangen voor het oprichten van 28 woningen, kadastraal bekend gemeente

Nadere informatie

Raadsvergadering 12 februari 2015

Raadsvergadering 12 februari 2015 College Wilms) (portefeuillehouder Raadsvergadering 12 februari 2015 Agendapunt: 0 nee Voorstel tot het nemen van een voorbereidingsbesluit voor het gebied "Linnerpark". Van: Samenvatting: Voorstel: Bijlagen:

Nadere informatie

Ruimtelijke onderbouwing bij projectbesluit ten behoeve van Sport & Science, Hoeflingweg 20 te Lochem

Ruimtelijke onderbouwing bij projectbesluit ten behoeve van Sport & Science, Hoeflingweg 20 te Lochem Ruimtelijke onderbouwing bij projectbesluit ten behoeve van Sport & Science, Hoeflingweg 20 te Lochem Inleiding Bij besluit van 28 juli 2010 hebben burgemeester en wethouders van Lochem aan Sport & Science

Nadere informatie

Leges: bouwactiviteiten : 6.291,00 buitenplanse afwijking (bouw/aanleg) Wabo art 2.12 lid 1 onder a 3o : 4.917,00

Leges: bouwactiviteiten : 6.291,00 buitenplanse afwijking (bouw/aanleg) Wabo art 2.12 lid 1 onder a 3o : 4.917,00 ONTWERP OMGEVINGSVERGUNNING (Wabo artikel 2.1) Dossiernummer: VROM/HZ_WABO-2014-0257 Burgemeester en wethouders van de gemeente Someren Datum gezien de aanvraag van : Twan Kusters Holding B.V. vertegenwoordigd

Nadere informatie

3. De wet regelt de bekendmaking en de inwerkingtreding van de algemene maatregelen van bestuur.

3. De wet regelt de bekendmaking en de inwerkingtreding van de algemene maatregelen van bestuur. LJN: BW2472, College van Beroep voor het bedrijfsleven, AWB 09/1273 Datum uitspraak: Datum publicatie: Rechtsgebied: 03-04-2012 16-04-2012 Bestuursrecht overig Soort procedure: Eerste aanleg - meervoudig

Nadere informatie

Nieuwsbrief Zorg. 10 december 2015. De verhouding tussen de zorgverzekeraar en de zorgaanbieders bij inkoopprocedures

Nieuwsbrief Zorg. 10 december 2015. De verhouding tussen de zorgverzekeraar en de zorgaanbieders bij inkoopprocedures Nieuwsbrief Zorg 10 december 2015 De verhouding tussen de zorgverzekeraar en de zorgaanbieders bij inkoopprocedures Inleiding Het Gerechtshof van Den Bosch heeft in het arrest van 12 mei 2015 bij wijze

Nadere informatie

Regionale Bijeenkomst Selectie- en Gunningscriteria. De begrippen selectie- en gunningscriteria. Leusden, 13 november 2007

Regionale Bijeenkomst Selectie- en Gunningscriteria. De begrippen selectie- en gunningscriteria. Leusden, 13 november 2007 Regionale Bijeenkomst Selectie- en Gunningscriteria De begrippen selectie- en gunningscriteria Leusden, 13 november 2007 Anke Stellingwerff Beintema 1 Korte weergave juridisch kader Selectie- en gunningscriteria

Nadere informatie

Bijlage ALGEMENE TOELICHTING

Bijlage ALGEMENE TOELICHTING Bijlage ALGEMENE TOELICHTING 1. Coördinatieregeling ex artikel 3.30 Wro Afdeling 3.6 Wro bevat verschillende coördinatieregelingen voor Rijk, provincie en gemeente. In de coördinatieregeling voor de gemeente

Nadere informatie

Beleidsregels voor het plaatsen van een tijdelijke woonvoorziening

Beleidsregels voor het plaatsen van een tijdelijke woonvoorziening Beleidsregels voor het plaatsen van een tijdelijke woonvoorziening 1 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding 3 2. Nieuw beleid 3 2.1 Relevante regelgeving betreffende ruimtelijke ontwikkelingen 3 2.2 Relevante regelgeving

Nadere informatie

Uitspraak 200904084/1/R2 gevonden via '' d eze uitsp raa k il de ze uitsp ra ak Page 1 of 4 Uitspraken ZAAKNUMMER 200904084/1/R2 DATUM VAN UITSPRAAK woensdag 24 maart 2010 TEGEN het college van gedeputeerde

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbesluit gemeente Overbetuwe 2007

Inkoop- en aanbestedingsbesluit gemeente Overbetuwe 2007 Onderwerp: Inkoop- en aanbestedingsbesluit gemeente Overbetuwe 2007 Burgemeester en wethouders van de gemeente Overbetuwe; gelet op artikel 13a van de Financiële Verordening Overbetuwe; b e s l u i t e

Nadere informatie

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND

VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND gemeente Roermond VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN DE GEMEENTE ROERMOND datum indiening: 2 september 2013 datum/agendapunt B&Wvergadering: 170913/403 afdeling: Sociale Zaken Onderwerp: Aanbesteding

Nadere informatie

Door de aanbestedende dienst aan de opdracht gegeven benaming: Voorlichtingscampagne Duurzame Vis

Door de aanbestedende dienst aan de opdracht gegeven benaming: Voorlichtingscampagne Duurzame Vis AANKONDIGING VAN EEN OPDRACHT Diensten. AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST I.1) I.2) NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN) Productschap Vis, Postbus 72, 2280 AB Rijswijk (NL). Contactpunt(en): Productschap Vis,

Nadere informatie

Overeenkomst betreffende het aanbieden en (laten) verwerken van huishoudelijk restafval en soortgelijk afval

Overeenkomst betreffende het aanbieden en (laten) verwerken van huishoudelijk restafval en soortgelijk afval Overeenkomst betreffende het aanbieden en (laten) verwerken van huishoudelijk restafval en soortgelijk afval DE ONDERGETEKENDEN: 1. de gemeente x, vertegenwoordigd door naam, functie, handelend ter uitvoering

Nadere informatie

De aanvraag betreft de volgende activiteit(en): - Bouwen (art. 2.1 lid 1a)van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht)

De aanvraag betreft de volgende activiteit(en): - Bouwen (art. 2.1 lid 1a)van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht) Omgevingsvergunning Zaaknummer 1. Inleiding Op 22 september 2015 hebben wij uw aanvraag om een omgevingsvergunning ontvangen voor het verbouwen van het kantoorgebouw tot een gebouw met zes appartementen

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Riolering. Versie 7 mei 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Riolering. Versie 7 mei 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Riolering 1. Scope/afbakening Onder de productgroep Riolering valt het geheel aan werken, diensten of leveringen gericht op de inzameling

Nadere informatie

Controleprotocol provincie Utrecht

Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol provincie Utrecht Controleprotocol voor de accountantscontrole bij door de provincie Utrecht gesubsidieerde instellingen Januari 2010 Controleprotocol provincie Utrecht 1 van 7 Controleprotocol

Nadere informatie

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory.

Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Groen? Het is te doen! Audit.Tax.Consulting.Financial Advisory. Een uitdagend klimaat 20 20 2020 In 2020 moet de uitstoot van CO 2 in de EU met 20% zijn teruggebracht ten opzichte van het 1990 niveau.

Nadere informatie

Rapport. Rapport over een klacht over de Provincie Noord-Holland. Publicatiedatum: 23 september 2014. Rapportnummer: 2014 /124

Rapport. Rapport over een klacht over de Provincie Noord-Holland. Publicatiedatum: 23 september 2014. Rapportnummer: 2014 /124 Rapport Rapport over een klacht over de Provincie Noord-Holland. Publicatiedatum: 23 september 2014 Rapportnummer: 2014 /124 20 14/124 d e Natio nale o mb ud sman 1/6 Klacht T evens klaagt hij erover dat

Nadere informatie

Wijziging van de Aanbestedingswet 2012 in verband met de implementatie van aanbestedingsrichtlijnen 2014/23/EU, 2014/24/EU en 2014/25/EU

Wijziging van de Aanbestedingswet 2012 in verband met de implementatie van aanbestedingsrichtlijnen 2014/23/EU, 2014/24/EU en 2014/25/EU Wijziging van de Aanbestedingswet 2012 in verband met de implementatie van aanbestedingsrichtlijnen 2014/23/EU, 2014/24/EU en 2014/25/EU TWEEDE NOTA VAN WIJZIGING Het voorstel van wet wordt gewijzigd als

Nadere informatie

(Dis)proportioneel?!

(Dis)proportioneel?! (Dis)proportioneel?! Aanleiding Onlangs werd ik betrokken bij een Europese aanbesteding waarbij de aanbestedende dienst extreem hoge financiële selectie-eisen leek te willen gaan stellen. Bij een verwachte

Nadere informatie

BLAD GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING

BLAD GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING BLAD GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING Officiële uitgave van gemeenschappelijke regeling Hefpunt. Nr. 315 1 oktober 2015 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Hefpunt 2015 Artikel 1 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Hefpunt

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag > Retouradres Postbus 30941 2500 GX Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Betreft Beantwoording

Nadere informatie

Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens

Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens Nota van Zienswijzen behorende bij het Bestemmingsplan Buitengebied Rucphen 2012, De Leijkens Rucphen, 7 november 2012 INHOUD; 1. Procedure 2. Ingediende zienswijzen 3. Inhoud zienswijzen en inhoudelijke

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, SG-Greffe (2015)/D

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, SG-Greffe (2015)/D EUROPESE COMMISSIE SECRETARIAAT-GENERAAL Brussel, SG-Greffe (2015)/D PERMANENTE VERTEGENWOORDIGING VAN NEDERLAND BIJ DE EUROPESE UNIE Kortenberglaan 4-10 1040 BRUSSEL BELGIQUE Betreft: Aanvullend met redenen

Nadere informatie

ontwerp OMGEVINGSVERGUNNING Echelpoelweg, gemeente Weerselo sectie P nr. 2012 en 1836

ontwerp OMGEVINGSVERGUNNING Echelpoelweg, gemeente Weerselo sectie P nr. 2012 en 1836 ontwerp OMGEVINGSVERGUNNING Echelpoelweg, gemeente Weerselo sectie P nr. 2012 en 1836 Zaaknummer: : 14.16391 OLO nummer: : 1526543 Documentnummer : U15.002356 Burgemeester en wethouders van Dinkelland

Nadere informatie

Aanbestedingswet 2012

Aanbestedingswet 2012 Aanbestedingswet 2012 Het grote Aanbestedingswetcongres donderdag 14 maart 2013 Prof. mr. G.W.A. van de Meent Loyens & Loeff Amsterdam Programma Doel presentatie Aanstippen enkele in het oog springende

Nadere informatie

KENNISBIJEENKOMST SROI Lieke Knoups. 9 oktober 2014

KENNISBIJEENKOMST SROI Lieke Knoups. 9 oktober 2014 KENNISBIJEENKOMST SROI Lieke Knoups 9 oktober 2014 Severijn Hulshof Niche kantoor Civiel bouwrecht & aanbestedingsrecht Per 1 januari 2014 -> 1 vestiging Den Haag www.severijnhulshof.nl 2 Specialismen

Nadere informatie

NOTITIE TOEPASSING PARKEERNORMEN. 1. Inleiding

NOTITIE TOEPASSING PARKEERNORMEN. 1. Inleiding NOTITIE TOEPASSING PARKEERNORMEN Gemeente Zeewolde, maart 2009 2 NOTITIE TOEPASSING PARKEERNORMEN 1. Inleiding Iedere bouwaanvraag moet op grond van de huidige bouwverordening, artikel 2.5.30, voorzien

Nadere informatie

AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST AFDELING II: VOORWERP VAN DE OPDRACHT II.1 BESCHRIJVING I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN)

AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST AFDELING II: VOORWERP VAN DE OPDRACHT II.1 BESCHRIJVING I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN) AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN) Haagse Inkoop Samenwerking namens het Expertisecentrum Organisatie en Personeel van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Nadere informatie

Gemeente Breda ~Q~ ~A~ Raadsvoorstel. Registratienr: [ 39892]

Gemeente Breda ~Q~ ~A~ Raadsvoorstel. Registratienr: [ 39892] ~Q~ ~A~ Gemeente Breda Raadsvoorstel Agendapuntnummer: Registratienr: [ 39892] Aantal bijlagen: - 5 - Onderwerp Ontwerpverklaring van geen bedenkingen voor het verbouwen van de begane grond tot twee winkelunits

Nadere informatie

Feitelijke informatie De Afdeling bestuursrechtspraak heeft samengevat - het beroep gegrond verklaard op de volgende overwegingen.

Feitelijke informatie De Afdeling bestuursrechtspraak heeft samengevat - het beroep gegrond verklaard op de volgende overwegingen. Onderwerp Uitspraak RvS inzake wijzigingsbesluit Duinweg 56 Collegevoorstel Zaaknummer: OLOGMM27 Inleiding Op 30 november 2010 heeft uw college besloten het wijzigingsbesluit Duinweg 56, Drunen vast te

Nadere informatie

Door de aanbestedende dienst aan de opdracht gegeven benaming: Openbare aanbesteding inzake Evenementen

Door de aanbestedende dienst aan de opdracht gegeven benaming: Openbare aanbesteding inzake Evenementen AANKONDIGING VAN EEN OPDRACHT Diensten. AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST I.1) I.2) NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN) SenterNovem, Catharijnesingel 59, 3511 GG Utrecht (NL). E-mail: d.genet@senternovem.nl.

Nadere informatie

Beleidsregel Besluit locatiegebonden subsidies 2005 voor de stedelijke regio Emmen

Beleidsregel Besluit locatiegebonden subsidies 2005 voor de stedelijke regio Emmen Beleidsregel Besluit locatiegebonden subsidies 2005 voor de stedelijke regio Emmen (geconsolideerde versie, geldend vanaf 13-12-2007 tot 21-6-2011) Gegevens van de regeling Overheidsorganisatie Officiële

Nadere informatie

AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST AFDELING II: VOORWERP VAN DE OPDRACHT II.1 BESCHRIJVING I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN)

AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST AFDELING II: VOORWERP VAN DE OPDRACHT II.1 BESCHRIJVING I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN) AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN) Noorderpoort Projectbureau Huisvesting Postbus 530 9700 AM GRONINGEN Contactpunt(en): draaijer+partners Ter attentie van: A.N. de

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Versie 2016

Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Versie 2016 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Versie 2016 Inhoudsopgave 1. INLEIDING 3 2. DOEL VAN HET INKOOP- EN AANBESTEDINGSBELEID 3 3. ETHISCHE UITGANGSPUNTEN & DUURZAAMHEID 3 4. KADERS VAN INKOPEN EN AANBESTEDEN

Nadere informatie

AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST AFDELING II: VOORWERP VAN DE OPDRACHT II.1 BESCHRIJVING I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN)

AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST AFDELING II: VOORWERP VAN DE OPDRACHT II.1 BESCHRIJVING I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN) AFDELING I: AANBESTEDENDE DIENST I.1 NAAM, ADRESSEN EN CONTACTPUNT(EN) Gemeente Marum Hoofdstraat 97, 9861 AC Marum ( Nederland ) Ter attentie van: H.P. BoonstraDrost Telefoon: +31 594551543, Fax: +31

Nadere informatie

No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012

No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012 ... No.W03.12.0197/II 's-gravenhage, 16 juli 2012 Bij Kabinetsmissive van 18 juni 2012, no.12.001344, heeft Uwe Majesteit, op voordracht van de Minister van Veiligheid en Justitie, bij de Afdeling advisering

Nadere informatie

Keuzes van aanbesteders vóór of in het kader van een aanbesteding vergen juridische en economische inzichten. Public Procurement Research Centre

Keuzes van aanbesteders vóór of in het kader van een aanbesteding vergen juridische en economische inzichten. Public Procurement Research Centre Keuzes van aanbesteders vóór of in het kader van een aanbesteding vergen juridische en economische inzichten Public Procurement Research Centre Een samenwerkingsverband van de Universiteit Utrecht en de

Nadere informatie

Notitie. Betreft: Resultaten Aanbestedingsregistratie 2008

Notitie. Betreft: Resultaten Aanbestedingsregistratie 2008 Notitie Betreft: Resultaten Aanbestedingsregistratie 2008 In 2008 zijn ruim 2000 aanbestedingen geregistreerd. De analyse van de resultaten wijst uit dat er geen wezenlijke verschillen zijn in vergelijking

Nadere informatie

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie