Verruimde reikwijdte wet milieubeheer wie durft?

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verruimde reikwijdte wet milieubeheer wie durft?"

Transcriptie

1 Verruimde reikwijdte wet milieubeheer wie durft? Verruimde reikwijdte: geen luxe maar noodzaak Afvalpreventie: een oude bekende Energiebesparing: in opmars Verkeer en vervoer: een lastiger onderwerp Grondstoffen: voor de echte durvers Wat kunt ú doen? Enkele belangrijke telefoonnummers, sites en documenten Verantwoording Verruimde reikwijdte: geen luxe, maar noodzaak In 1993 is de reikwijdte van de Wet milieubeheer verruimd. Sindsdien kunnen in de milieuvergunning ook voorschriften worden opgenomen over energie- en grondstoffenverbruik, verkeer en vervoer en afvalpreventie. Een paar jaar later maakten overheden nog maar mondjesmaat gebruik van deze mogelijkheden. Twaalf landelijke en provinciale milieuorganisaties vroegen zich af waarom dat zo is. In het project Vernieuwing milieuvergunning peilen deze organisaties welke voortgang er bij de toepassing van de verruimde reikwijdte wordt geboekt. Ook verkennen zij de grenzen van de in de vergunning op te nemen voorschriften. De opgedane ervaringen delen zij met collega-organisaties, maar ook met vergunningverleners. In 1997 en 1998 zijn ongeveer vijftig milieuvergunningen bekeken. Dat zijn er misschien niet zoveel, maar ze geven toch wel een beeld van de stand van zaken: het blijkt nog niet zo te vlotten met de verruimde reikwijdte. Tot diezelfde conclusie komt het onderzoek Ervaringen met preventie via regulering (april 1999). Dat is jammer, want de noodzaak voor het toepassen van de verruimde reikwijdte bestaat zeker. De Milieubalans 1999 laat zien dat de totale hoeveelheid in 1998 geproduceerd afval is toegenomen. Het aantal door het gemotoriseerde wegverkeer afgelegde kilometers is in dat jaar met ongeveer 2% gestegen. Voorlopige ramingen van de totale hoeveelheid in 1998 gebruikte energie wijzen op een groei van bijna 1%. Uiteraard hebben niet alleen bedrijven met een milieuvergunning deze stijgingen veroorzaakt, maar zij hebben er wel een bijdrage aan geleverd. Preventiekampioenschap De deelnemers aan het project Vernieuwing milieuvergunning waren ervan overtuigd dat diverse provincies en gemeenten de verruimde reikwijdte wèl serieus oppakken en daarmee een voorbeeldfunctie vervullen. Om hier achter te komen hebben zij in het voorjaar van 1999 alle gemeenten en provincies opgeroepen mee te dingen naar de

2 eervolle titel Preventiekampioen. Diverse provincies reageerden wat teleurgesteld. Het ging bij dit kampioenschap om preventie via de milieuvergunning, dus langs de weg van regulering. Veel provincies zijn vooral bezig bedrijven door stimulering aan te zetten tot vrijwillige preventie. Dat is natuurlijk ook een heel goede zaak, maar het één sluit het ander niet uit. Integendeel, deze twee sporen kunnen elkaar prima versterken. Uiteindelijk besloten drie gemeenten en een gewest mee te dingen naar de titel Preventiekampioen. Een wat magere respons, maar het is niet denkbeeldig dat veel vergunningverleners afwachten tot duidelijk is welke mogelijkheden er precies zijn en hoe ze deze het beste kunnen benutten. Gelukkig blijken er koplopers te zijn, die -zoals zij zelf zeggen- voldoende ruimte hebben gekregen van de leiding van hun organisatie om te experimenteren met de verruimde reikwijdte. Zij hebben, met vallen en opstaan, aardig wat ervaringen opgedaan. Deze komen in deze brochure aan bod, zodat anderen er hun voordeel mee kunnen doen. Misschien doet ú mee aan een volgend Preventiekampioenschap?! Het is jammer dat de verruimde reikwijdte nog zo weinig aandacht krijgt. Er zitten aantrekkelijke kanten aan, zowel voor vergunningverleners als bedrijven. Dat is de stellige overtuiging van Bram Verkerke van Vereniging Milieudefensie. De milieuwinst die je ermee kan behalen is van belang voor de vergunningverlener, de besparing van kosten voor het bedrijf. Verkerke geeft juridische ondersteuning aan lokale milieugroepen. In tegenstelling tot de provinciale milieufederaties raken deze vaak pas laat betrokken bij het vergunningverleningsproces. Milieufederaties praten in een toenemend aantal gevallen mee in de voorfase van de vergunningverlening. Plaatselijke groepen komen dikwijls pas met een vergunning in aanraking als er al een ontwerp op tafel ligt. Het is lastig om in zo n laat stadium nog nieuwe elementen in te brengen; in dat geval komen de milieubeweging, de vergunningverlener en het bedrijf elkaar al gauw tegen bij de Raad van State. Onze ervaring is dat intensieve betrokkenheid van milieugroepen bij het vooroverleg tot minder beroepsprocedures leidt, betoogt Verkerke. Met open gesprekken tussen vergunningverlener, bedrijf en milieugroepen is er voor alle partijen winst te boeken. Hoe komt het dat het toepassen van de verruimde reikwijdte nog geen gemeengoed is? Verkerke: Deels heeft dat te maken met onbekendheid bij gemeenten. Zij maken soms nog gebruik van oude formulieren en handboeken. Ook vergt de verruimde reikwijdte meer creativiteit en werkkracht van de organisatie. Bovendien moet er allerlei nieuwe kennis in huis worden gehaald. Die is overigens wel voorhanden, zoals bij InfoMil. Hij wijst ook op de rol van adviesbureaus. Veel bedrijven en kleine gemeenten huren deze in voor het opstellen van vergunningen. Een groot aantal bureaus is nog te weinig bekend met de mogelijkheden voor het toepassen van de verruimde reikwijdte. Gemeenten die, zoals het volgens de wet hoort, de verruimde reikwijdte voortvarend oppakken, lopen vooral bij de onderdelen grondstoffen en verkeer en vervoer tegen lastige vraagstukken aan. Toch is er op die terreinen veel te doen. Zo kan een bedrijf dat koper als grondstof gebruikt, kiezen voor erts, maar ook voor gerecycled materiaal. In ieder geval is het goed steeds een onderzoeksverplichting in de vergunning op te nemen. Dat geldt ook voor verkeer en vervoer. Breng de vervoersbewegingen maar eens in beeld en bedenk hoe je deze in meer milieuvriendelijke banen kunt leiden, bepleit Verkerke. Milieuorganisaties willen er graag achter komen welke grenzen er aan de verruimde reikwijdte zitten. Wij zijn benieuwd of ook de herkomst van

3 grondstoffen via de milieuvergunning is te regelen. Het maakt nogal uit of een papierfabrikant bomen uit een Fins oerbos gebruikt of hout dat in een duurzaam beheerd bos is geoogst. Over dit soort zaken bestaat nog geen jurisprudentie. Afvalpreventie: een oude bekende Artikel 1.1. lid 2 onder b Wet milieubeheer: onder de bescherming van het milieu valt ook de zorg voor de doelmatige verwijdering van afvalstoffen. De meest doelmatige verwijdering van afval is voorkomen dat het ontstaat. Afvalpreventie is geen nieuw fenomeen, er is al jaren ervaring mee opgedaan en met succes! Toch komt afvalpreventie in veel vergunningen slecht uit de verf. Dat kan anders, want, om een bekende slogan van het ministerie van VROM te citeren: met preventie is veel te winnen. Afvalpreventie hoort een normaal onderdeel van de milieuvergunning te zijn. Bij alle bedrijven, ook bij kleine met een gering aantal werknemers, is het een relevant onderwerp. Een Leidraad van InfoMil biedt hiervoor een duidelijke handreiking. Al bij de aanvraag van de vergunning moet een bedrijf aangeven wat het aan afvalpreventie doet en gaat doen. Om te beoordelen welke mate van preventie haalbaar is, kunt u diverse indicatoren bekijken: overzichten van afvalstromen, toegepaste technieken (in vergelijking met de branche), mogelijke inzet van andere grondstoffen, de aard van de afvalstromen, resultaten van preventiescans, enzovoort. Zo nodig kunt u in de vergunning een verplichting opnemen om de haalbaarheid van de voorgestelde maatregelen te onderzoeken (met een implementatieverplichting). Indien de kosten van een dergelijk onderzoek in een goede verhouding staan tot de mogelijke milieuwinst, hoeft u niet bang te zijn dat de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State de opgelegde verplichting schrapt. U kunt in de vergunning redelijke maatregelen voorschrijven. Hebben deze maatregelen een terugverdientijd van drie tot vijf jaar, dan zijn ze in veel gevallen een goede invulling van het ALARA-beginsel van de Wet milieubeheer. Voorbeeld van een (rapportage)voorschrift (bron: gemeente Delft): De vergunninghouder moet jaarlijks, uiterlijk... een rapportage ter goedkeuring aan het bevoegd gezag overleggen over het verloop van de uitvoering van de preventieactiviteiten en het resultaat daarvan. In de rapportage moeten tenminste de volgende gegevens zijn opgenomen: een overzicht van de in het voorafgaande kalenderjaar uitgevoerde preventieactiviteiten en andere maatregelen die van invloed zijn geweest op het ontstaan van afval en emissies; een evaluatie van de doelstellingen uit het eerdere preventieplan, waarbij afwijkingen moeten worden verklaard en activiteiten aangegeven, waarmee de doelstellingen alsnog kunnen worden gerealiseerd; een overzicht van de geplande preventieactiviteiten voor het komende jaar met planning en prioritering. De gemeente Amsterdam (met een bestand van vergunningplichtige bedrijven) verwacht, na controle van alle relevante bedrijven, het ontstaan van ton afval per jaar te kunnen voorkomen. En u?

4 Barend Joon beseft dat de afdeling milieu van de Dienst Beheer en Milieu van de gemeente Delft een bevoorrechte positie heeft. Wij zijn groot genoeg om allerlei specialistische kennis in huis te hebben. Daardoor kunnen wij voldoende aandacht besteden aan de verruimde reikwijdte. In kleine gemeenten, waar slechts twee of drie personen zich met milieu bezighouden, ligt dat heel anders. Bovendien hebben wij de politiek mee, de wethouder zit er hard achteraan. Door de invoering van de verruimde reikwijdte is, volgens Joon, milieu echt milieu geworden. Er vindt een verschuiving plaats van een puur technische benadering naar het invullen van het begrip duurzaamheid. Milieubeleid omvat meer dan alleen het vergroten van de leefbaarheid. Je kunt wel een oplossing bedenken voor een oude ventilator die staat te trillen en de buurt wakker houdt, maar het ding verbruikt nog steeds heel veel energie, ook al maakt ie geen lawaai meer. De gemeente Delft richt haar pijlen met name op energie en afval. Verkeer en vervoer en grondstoffen zijn veel lastiger onderwerpen, leert de ervaring. In onze gemeente hebben we vooral midden- en kleinbedrijf met een beperkt aantal werknemers. Met voorschriften over verkeer en vervoer valt bij deze bedrijven weinig te bereiken. We gaan ons in de toekomst wel bezighouden met grotere kantorenlocaties, waar we met clusters van bedrijven afspraken willen maken. In Delft zijn vrijwel geen industrieën gevestigd waar wijzigingen in het productieproces kunnen leiden tot het gebruik van minder milieubelastende grondstoffen. Het beleid voor energiebesparing wordt integraal aangepakt, dus niet alleen via het spoor van de milieuvergunningen. Joon: Op dit moment loopt er een project waarmee wij, in samenwerking met het Energiebedrijf en Koninklijke Horeca Nederland sectie Delft, de Delftse horeca stimuleren energiebesparende maatregelen te treffen. De gemeente heeft korte tijd geprobeerd het laten uitvoeren van een energieonderzoek wat aantrekkelijker te maken. Dat deed zij door dergelijke onderzoeken met korting aan te bieden. De respons viel tegen, we behalen meer resultaat door bedrijven individueel te benaderen en met hen over de noodzaak van zo n onderzoek te overleggen. Wanneer een bedrijf in de gaten krijgt dat het besparen van energie behalve milieuwinst ook financiële voordelen oplevert, is er al snel zaken te doen. Op het gebied van afval zorgt Delft ervoor dat vergunningen aandacht besteden aan onderwerpen als reductie, hergebruik en scheiding. Ook kunnen horeca-ondernemers in Delft, onder zekere voorwaarden, korting krijgen op de reinigingsheffing indien zij hun afval gescheiden aanbieden. Joon vindt dat het werk er sinds het van kracht worden van de verruimde reikwijdte leuker op is geworden. We zijn nu niet meer alleen met controles bezig, maar praten over reële besparingen. Dat is veel interessanter en levert uiteindelijk meer milieuwinst op! Energiebesparing: in opmars Artikel 1.1. lid 2 onder b Wet milieubeheer: onder de bescherming van het milieu valt ook de zorg voor een zuinig gebruik van energie. Na een aarzelende start is energiebesparing in de milieuvergunning op weg een serieuze zaak te worden. In de afgelopen jaren is over dit onderwerp tamelijk veel jurisprudentie ontstaan. De circulaire Omgaan met energie en meerjarenafspraken in de milieuvergunning en de Voorlopige handleiding van InfoMil boden veel aanknopingspunten voor eigen beleid. Het lijkt er dan ook op dat in de grote discussies over Kyoto de milieuvergunning een

5 belangrijkere rol gaat spelen als instrument om energiegebruik -en daarmee de uitstoot van CO2- te verminderen. Dat geldt zeker voor bedrijven die niet onder een Meerjarenafspraak Energie vallen. Ook bedrijven die daar wel aan meedoen, maar bijvoorbeeld heel veel energie gebruiken, zijn een belangrijke doelgroep. De nieuwe circulaire Energie in de milieuvergunning (najaar 1999) die de vorige circulaire en de voorlopige handleiding vervangt, noemt het aspect energie relevant als een inrichting jaarlijks meer dan kwh elektriciteit of m3 aardgas gebruikt. Dat komt bij de huidige prijzen overeen met een energierekening van ongeveer gulden per jaar. Net als bij afvalpreventie behoort de aanvraag voor een milieuvergunning over het onderwerp energie voldoende gegevens te bevatten. Eventueel kunt u (aanvullende) onderzoeks- (en implementatie)voorschriften opnemen. Het kan ook zinnig zijn een onderzoek voor te schrijven bij bedrijven die minder dan de hierboven genoemde hoeveelheid energie gebruiken. De Raad van State vindt dit niet onnodig bezwarend wanneer de energiestromen eenvoudig in kaart zijn te brengen.er wordt vaak getwist over de vraag wat redelijke maatregelen zijn. De nieuwe circulaire Energie in de milieuvergunning heeft om die reden lang op zich laten wachten. Uitgangspunt is nu dat maatregelen met een terugverdientijd tot en met vijf jaar redelijk zijn. Voor de Raad van State is de terugverdientijd niet het enige criterium om te bepalen of een maatregel redelijk is, maar als aan de termijn van vijf jaar wordt voldaan, is de maatregel niet onnodig bezwarend. U hoeft overigens niet alleen te denken aan besparende maatregelen. Ook de inzet van duurzame energiebronnen, zoals zonne-energie, kan aan de orde zijn. Voorbeeld van een voorschrift (opnemen van zekere maatregelen, bron: gemeente Delft): Uiterlijk (...termijn...) moet(en) in (...deel inrichting...) de (...maatregelen...) worden toegepast. De vergunninghouder kan een gelijkwaardige alternatieve maatregel toepassen, op voorwaarde dat dit vooraf ter goedkeuring aan het bevoegd gezag wordt voorgelegd. Onder gelijkwaardig wordt verstaan een maatregel die tenminste evenveel energie bespaart en geen stijging geeft van de totale milieubelasting. De gemeente Amsterdam verwacht, na controle van alle relevante bedrijven, een jaarlijkse energiebesparing te realiseren die overeenkomt met een verminderde uitstoot van ton CO2. En u? De invoering van de verruimde reikwijdte was voor ons niet de directe aanleiding om aandacht te besteden aan de zaken die daarin aan de orde zijn. Dat zegt Louis Lodder, coördinator milieuzaken en risicobeheer van TU Delft. Wij waren daar al langer mee bezig. De vergunningsituatie bij TU Delft is complex. Er is een groot aantal afzonderlijke milieu- en wvo-vergunningen, stuk voor stuk gekoppeld aan een bepaalde locatie. Volgens Lodder heeft dat voordelen: Per faculteit met één of meer gebouwen is de decaan verantwoordelijk voor het naleven van de daarvoor geldende voorschriften en daarop aanspreekbaar. Toch wil de universiteit, vanwege de uniformiteit, op termijn naar één vergunning op hoofdzaken. Die zou ook echt integraal moeten zijn, dat wil zeggen een combinatie van een milieu- en wvo-vergunning. De gemeente en het hoogheemraadschap voelen daar wel voor, maar wettelijk kan zoiets nog niet. Sinds 1991 voert TU Delft eens in

6 de zes weken overleg met de gemeentelijke milieudienst. Lodder: Dat heeft veel voordelen, het houdt beide partijen scherp. Bovendien kunnen we de gemeente laten zien dat we veel willen doen, maar niet alles in één keer kunnen bereiken. Uiteraard staat de verruimde reikwijdte regelmatig op de agenda. Wat doet TU Delft aan de aspecten die daarin worden genoemd? Al vanaf de jaren zestig heeft de universiteit een eigen warmtekrachtcentrale. In de jaren zeventig en tachtig is door aanpassingen in de bedrijfsvoering een energiereductie van maar liefst 40% behaald. We zijn nu bezig met het opzetten van een energiemanagementsysteem. Dat is best wel lastig in zo n complexe organisatie als de onze, waarin de diverse faculteiten een grote eigen verantwoordelijkheid hebben. We willen vooral via het spoor van financiële prikkels, zonder grote bureaucratie, tot verdere energiebesparing komen. Het was overigens heel lastig om het actuele energiegebruik per gebouw goed in kaart te brengen, het wemelt overal van de meters. Samen met tien andere universiteiten heeft TU Delft een meerjarenafspraak (MJA) energiebesparing getekend. Het zoeken naar mogelijkheden voor toepassing van duurzame energiebronnen is volgens deze MJA niet alleen een opdracht. TU Delft ziet dit ook als een uitdaging, waarin de eigen wetenschappelijke expertise een belangrijke rol kan spelen. De milieuvergunningen bevatten een verwijzing naar de MJA. Het handige daarvan is dat de doelstelling voor energiebesparing niet direct is gekoppeld aan de locatie waarvoor de betreffende vergunning geldt. We kunnen zelf prioriteiten stellen en kansen benutten op die plaatsen waar het effect naar verwachting het grootst is. TU Delft doet ook het nodige aan drinkwaterbesparing. Een groot aantal waterverslindende koelsystemen is inmiddels omgebouwd tot zuiniger installaties. Verder onderzoeken wij de mogelijkheden voor het benutten van regenwater; in de utiliteitsbouw is daar nog niet zoveel ervaring mee opgedaan, vertelt Lodder. Sinds enkele jaren hanteert de universiteit een afvalscheidingsmethodiek. Er loopt ook een afvalpreventieproject dat zich voornamelijk richt op het indammen van het papiergebruik en het overschakelen op minder milieubelastende papiersoorten. Gevaarlijke stoffen kopen we centraal in. Daarvoor geldt het beleid van mag het een beetje minder zijn?. Overigens worden in onze laboratoria duizenden stoffen in vaak kleine hoeveelheden gebruikt, het is onmogelijk daar goed grip op te krijgen. In de milieuvergunningen van TU Delft wordt niet gerept over verkeer en vervoer. Volgens een uitspraak van de Raad van State hoeft dat niet. Bovendien zagen wij daar de noodzaak niet van in omdat wij een centraal vervoersplan hebben, vertelt Lodder. Dat plan stimuleert het gebruik van het openbaar vervoer en de fiets en carpoolen. Sinds kort zijn er financiële regelingen aan dit plan gekoppeld, waardoor de TU-medewerkers eerder bereid zijn hun reisgedrag aan te passen. Verkeer en vervoer: een lastiger onderwerp Artikel 1.1. lid 2 onder b Wet milieubeheer: onder de bescherming van het milieu valt ook de zorg voor beperking van de nadelige gevolgen voor het milieu van het verkeer van personen en goederen van en naar de inrichting. Verkeer heeft flink wat nadelige gevolgen voor het milieu: geluidsoverlast, stank, energiegebruik, ruimtebeslag (parkeren en wegen) en schadelijke emissies. Om maar te zwijgen over andere aspecten, zoals verkeersveiligheid. Reden genoeg om niet alleen door ruimtelijke ordening, maar ook via de milieuvergunningen van bedrijven iets te doen aan de beperking van verkeer en vervoer. Dat blijkt in de praktijk makkelijker gezegd dan gedaan. De

7 jurisprudentie is niet alleen schaars, maar ook voor velerlei uitleg vatbaar en weinig stimulerend. Sommige vergunningverleners kiezen daarom het zekere voor het onzekere en nemen alleen maar hinderbeperkende voorschriften op in de vergunning. Toch is dat niet nodig. De Milieudienst Rijnmond (DCMR) heeft een handreiking Bedrijven en verkeer en vervoer (november 1997) voor de eigen medewerkers gemaakt. Hierin staan veel goede suggesties voor de aanpak van dit aspect van de verruimde reikwijdte, zowel voor woonwerkverkeer, goederenvervoer als zakelijk verkeer van en naar de inrichting. DCMR betrekt verkeer in beginsel in alle vergunningprocedures. De Milieudienst Amsterdam vindt dit relevant voor bedrijven met meer dan 100 werknemers, meer dan 500 bezoekers per dag of meer dan 2 miljoen transportkilometers per jaar. Voor kleine bedrijven is het inderdaad lastig met vervoersmanagement aan de slag te gaan, maar gezamenlijk kunnen zij vaak wel veel bereiken. Bij de aanvraag kunt u verlangen dat het bedrijf voldoende gegevens over de stand van zaken en voorgenomen beperkende activiteiten op het gebied van verkeer en vervoer aanlevert. Daarbij kunt u een onderscheid maken tussen activiteiten gericht op het verminderen van het verkeer (bijvoorbeeld minder transportbewegingen), op de aan het verkeer te stellen eisen (bijvoorbeeld zo min mogelijk rijden met lege vrachtauto s) en de aard van het verkeer (zoals spoor in plaats van wegverkeer). Zo nodig kunt u in de milieuvergunning onderzoeks-, registratie- en rapportageverplichtingen opnemen. Ook kunt u het maken en implementeren van een bedrijfsvervoersplan en een uitvoeringsprogramma voorschrijven. Aanvankelijk leek de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State van mening te zijn dat woon-werkverkeer en de keuze van een transportmiddel niet op basis van de Wet milieubeheer te reguleren zijn. Inmiddels geeft de Raad van State daar toch wat meer ruimte voor. Voorbeeld van een (onderzoeks)voorschrift (bron: gemeente Delft): Binnen één jaar na het in werking treden van deze beschikking moeten de resultaten van het bedrijfsvervoersonderzoek als bedoeld in voorgaand voorschrift worden verwerkt in een bedrijfsvervoersplan en moeten dit plan en het bedrijfsvervoersonderzoek worden overgelegd aan het bevoegd gezag. Het bedrijfsvervoersplan moet tenminste de volgende onderdelen bevatten: reële besparingsdoelstellingen uitgedrukt in auto(solo)kilometers; een overzicht van maatregelen die zullen resulteren in een verdergaande reductie; Een planning van de uitvoering van de te treffen maatregelen; een monitoring op de effectiviteit van de maatregelen. De gemeente Amsterdam kan nog geen inschatting maken van de reductie van het aantal vervoersbewegingen. U wel? Adjunct-directeur Jaap Rog zegt het vol overtuiging: Het Amsterdam RAI congres- en tentoonstellingscentrum heeft binnenkort een milieuvergunning waar we trots op kunnen zijn. RAI en de Milieudienst Amsterdam hebben de handen ineengeslagen om dit resultaat te bereiken. In een soort poldermodel hebben beide instanties gewerkt aan het totstandkomen van de nieuwe vergunning. Rog is zeer

8 tevreden over deze manier van werken. We zijn eerst onderling tot overeenstemming gekomen voordat we met deze nieuwe, integrale vergunning naar buiten zijn getreden. De vergunning besteedt veel aandacht aan afval en energie. Het gebruik van grondstoffen is bij RAI niet aan de orde. Verkeer en vervoer des te meer. Maar, zegt Rog, Wij ontvangen jaarlijks ruim twee miljoen bezoekers. Het is moeilijk meer personen dan nu al het geval is met het openbaar vervoer naar de RAI te laten komen. We proberen dat wel te bevorderen door gecombineerde trein-toegangsbiljetten beschikbaar te stellen en daarvoor reclame te maken. We kunnen mensen echter niet dwingen. Al voordat er sprake was van het opstellen van een vergunning met verruimde reikwijdte, was RAI bezig met het indammen van afvalstromen. Rog: Afval ontstaat bij ons vooral bij de afbraak van stands. Er vindt een scheiding van fracties plaats: papier, hout en een restgroep. De standbouwers betalen een bepaald bedrag om dit materiaal bij ons te mogen achterlaten, wij zorgen voor de afvoer. Dit systeem heeft geresulteerd in een afname van de hoeveelheid afval, hoewel dat lastig meetbaar is. Er zit veel variatie in het aantal en soort evenementen dat bij ons plaatsvindt, geen jaar is wat dat betreft hetzelfde. Dat laatste maakt het ook lastig om energiegebruik en - besparing in beeld te brengen. Bovendien is de terugverdientijd van bepaalde investeringen bij RAI langer dan bij andere bedrijven. Het licht brandt bij ons immers niet altijd. Zijn er nieuwe armaturen nodig, dan kiezen we zeker voor energiezuinige. In de nieuwbouw passen we die standaard toe. Dat geldt ook voor airco s: in de nieuwe gebouwen gaan we werken met koudeopslag. De airconditioning in de oudbouw is nog tamelijk nieuw en nog niet aan vervanging toe, legt Rog uit. Vanaf begin 2000 gaat RAI groene stroom gebruiken en wat later wordt een deel van het complex aangesloten op de stadsverwarming. Wellicht komen er zonnecellen op het dak van de nieuwbouw. RAI overlegt twee keer jaar met omwonenden. We zitten op een prima locatie, dichtbij de stad en allerlei infrastructuur. Maar we bevinden ons wel in een woongebied, de buurt kan last hebben van bezoekers- en bevoorradingsverkeer. Daarom is het goed regelmatig met buurtbewoners te praten. Tijdens een van die overleggen heeft de Milieudienst de bewoners geïnformeerd over de nieuwe milieuvergunning. Dat werd zeer gewaardeerd! Grondstoffen: voor de echte durvers Artikel 1.1., lid 2 onder b Wet milieubeheer: onder de bescherming van het milieu valt ook de zorg voor een zuinig gebruik van grondstoffen. Over de mogelijkheden om voorschriften over grondstoffen in de milieuvergunning op te nemen is nog weinig duidelijk. Er is nauwelijks jurisprudentie en er zijn vrijwel geen handreikingen voorhanden. Een vrijwel onontgonnen terrein dus. Voor de echte pioniers is er zinvol werk te verrichten! Toch hoeft u niet helemaal in het duister te tasten. De ervaringen, opgedaan op de andere terreinen van de verruimde reikwijdte, zijn ook grotendeels toepasbaar op de aanpak van grondstoffen. Net als bij de overige aspecten kunt u verlangen dat het bedrijf in de aanvraag voldoende inzicht biedt in het grondstoffenverbruik (aard, samenstelling en hoeveelheid), de mogelijkheden voor vermindering van dat verbruik en voor vervanging van grondstoffen door reststoffen. Ook in dit geval kunt u, zo nodig, onderzoeksen implementatieverplichtingen opnemen in de vergunning. Water is tot nu toe waarschijnlijk de grondstof waarvoor de meeste voorschriften zijn gesteld. Er zijn ook voorbeelden van voorschriften voor de samenstelling van grondstoffen of de keuze van (secundaire) grondstoffen.

9 Voorbeeld van een voorschrift (bron: vergunning voor HME van de provincie Noord- Brabant): 7.1 Grondstoffen Vergunninghoudster dient onderzoek te verrichten naar verdere vergroting van het in de hoofdstukken 2.1 en 5.2 van de aanvraag genoemde aandeel van 90% gebruikt koper. Het onderzoek dient met name gericht te zijn op het volledig toepassen van recycle-koper en de invloed daarop van de markt voor kopergrondstoffen. Jaarlijks vóór 1 april moet aan Gedeputeerde Staten in een schriftelijke rapportage van dit onderzoek verslag worden gedaan. De rapportage moet tevens bevatten een opgave van de verbruikte hoeveelheden secundair en primair koper De uit het onderzoek als zeker vastgestelde maatregelen/ activiteiten moeten in overleg met Gedeputeerde Staten worden geïmplementeerd. De gemeente Amsterdam verwacht, na controle van alle relevante bedrijven, een waterbesparing te realiseren van m3 leidingwater per jaar. Welke besparing van grondstoffen wilt u bereiken? Patrick Teunissen, werkzaam bij de Milieudienst Amsterdam, windt er geen doekjes om: Een goede ondernemer is niet alleen gefixeerd op het productieproces, maar zich ook bewust van zijn maatschappelijke positie. Hij heeft oog voor het milieu en besteedt daar de nodige aandacht aan. De verruimde reikwijdte biedt hem daarvoor veel mogelijkheden. Neem energiebesparing: het milieu is ermee gediend, maar ook de onderneming omdat de elektriciteits- en gasrekening omlaag gaan. Na de invoering van de verruimde reikwijdte in de Wet milieubeheer heeft de dienst van Teunissen eerst proefgedraaid met het toepassen ervan. Wij hebben geleerd dat het niet zinvol is een besparingsrapport te verlangen van bedrijven waarvan je van tevoren weet dat ze nauwelijks minder energie kúnnen gebruiken. Verder bleek dat het geen zin heeft een bepaalde bedrijfsvoering voor te schrijven. Bedrijven moeten met onderzoeksrapporten komen op grond waarvan zij zelf bepalen hoe ze de gestelde milieudoelen gaan halen. Wij controleren vervolgens of de genomen maatregelen inderdaad, binnen een redelijke termijn, tot het gewenste resultaat leiden. Om dat te bereiken hebben we altijd nog middelen als het opleggen van een dwangsom of het sluiten van het bedrijf achter de hand. Teunissen ziet de milieuvergunning, meer dan in het verleden, als een verlengstuk van het daarover gevoerde vooroverleg. Pas als een bedrijf vindt dat bepaalde besparingsmaatregelen onzin zijn, maar de Milieudienst deze aantoonbaar relevant acht, zal de dienst deze in de vergunning opnemen. Principiële verschillen van mening worden bij de Raad van State uitgevochten. Wij doen nu veel meer aan relatiebeheer. Het eerste gesprek over een vergunning houden we het liefst met de directie van het bewuste bedrijf. Daar vinden we vaak een gewilliger oor dan bij bijvoorbeeld het hoofd technische dienst. Die redeneert al gauw vanuit de nadelen die hij ziet opdoemen. Directieleden denken meestal wat ruimer en meer vooruit. Ook legt de Milieudienst Amsterdam allerlei contacten buiten de officiële kaders. Teunissen noemt een voorbeeld: Met goede voorlichting aan en overleg met omwonenden bereik je een groter draagvlak. Je kunt dan bij de vergunningverlening rekening houden met de gevoelens van de buurt. Voor de medewerkers van de Milieudienst was het wel even wennen om zonder vaste kaders en normen te werken. Je moet met onzekerheden kunnen leven. Het is een zoektocht, een creatief proces. Dat maakt het werk trouwens veel interessanter; het bestaat niet meer

10 alleen uit het controleren van de labeltjes van brandblusapparaten. De verruimde reikwijdte vereist ook meer teamwerk. Dat kan lastig zijn voor de inspecteurs, omdat ze niet meer, zoals eerst, hun eigen toko hebben. Bovendien moeten ze leren inzien dat ze niet op ieder vlak deskundig zijn. Wat kunt ú doen? Tot nu toe had de toepassing van de verruimde reikwijdte bij u misschien geen prioriteit. U wilde eerst het vergunningenbestand op een adequaat niveau brengen of afwachten tot er meer duidelijkheid zou zijn over de precieze mogelijkheden. Bovendien vraagt een bedrijf er waarschijnlijk niet zelf om en omwonenden letten eerder op hinder. Toch gaat het om belangrijke milieuaspecten. In de afgelopen jaren is voldoende kennis en ervaring met de verruimde reikwijdte opgedaan om er nu wel mee aan de slag te gaan. Voordat u zich direct op alle voorliggende vergunningaanvragen stort, nog enkele suggesties: zorg dat de leiding van uw organisatie u steunt voor uw activiteiten op dit terrein; zet uw beleid op papier. Welke uitgangspunten hanteert u of bent u van plan te gaan toepassen. U kunt naar hartenlust leentjebuur spelen bij andere vergunningverleners en InfoMil; probeer concrete doelen te stellen, zoals de Milieudienst Amsterdam heeft gedaan; werk zoveel mogelijk samen met bijvoorbeeld het Energie- en Waterleidingbedrijf (voor eventuele gratis onderzoeksrapporten); zorg voor goede voorlichting, opleidingen en instructies voor uw inspecteurs; let ook op aspecten van de verruimde reikwijdte bij bedrijven die onder een amvb vallen; controleer en handhaaf voorschriften op het terrein van de verruimde reikwijdte net zo serieus als gewone voorschriften; ga na wat de resultaten zijn van uw inspanningen en vent ze uit; doe mee aan een volgend Preventiekampioenschap! Enkele belangrijke telefoonnummers, sites en documenten: InfoMil (www.infomil.nl) Milieudienst Amsterdam (www.milieudienst.amsterdam.nl) Dienst Beheer & Milieu Delft DCMR Milieudienst Rijnmond Jurisprudentiebundel Verruimde reikwijdte, InfoMil, april 1999

11 Ervaringen met preventie via regulering, aanbevelingen voor beleid, VROM, april 1999 Vernieuwing milieuvergunning: bevindingen over 1997, Stichting Natuur en Milieu, april 1998 Vernieuwing milieuvergunning: bevindingen over 1998, Stichting Natuur en Milieu, april 1999 Milieuzorg in Bedrijf, Milieudienst Amsterdam, 1996 Circulaire Energie in de milieuvergunning, VROM en EZ, najaar 1999 Bedrijven en verkeer & vervoer, handleiding voor DCMR medewerkers, november 1997 Handleiding vervoersmanagement, VNG (zal najaar 1999 verschijnen) Verantwoording november 1999 Tekst: Marga Robesin, Stichting Natuur en Milieu Tekstredactie: Zeggen & Schrijven, Sjaak van 't Hof Grafische vormgeving: Ontwerpburo Suggestie & illusie Foto's: Sijmen Hendriks Internetpresentatie: Webciters, the website factory

Aanvragen van vergunningen Aandachtspunten & tips

Aanvragen van vergunningen Aandachtspunten & tips Aanvragen van vergunningen Aandachtspunten & tips MPZ 14 november 2006 Renate Hofmann Inhoud Melding of veranderings- / revisievergunning Coördinatie met WvO, bouwvergunning Vooroverleg Inventarisatie

Nadere informatie

Beleidsnotitie Vervoermanagement / Mobiliteitsmanagement van en naar een inrichting

Beleidsnotitie Vervoermanagement / Mobiliteitsmanagement van en naar een inrichting Postbus 30945 2500 GX Den Haag www.rijksoverheid.nl Beleidsnotitie Vervoermanagement / Mobiliteitsmanagement van en naar een inrichting Datum 4 april 2011 Op grond van de Wet milieubeheer (Wm) moet iedereen

Nadere informatie

sectorplan 3 Restafval van handel, diensten en overheden

sectorplan 3 Restafval van handel, diensten en overheden sectorplan Restafval van handel, diensten en overheden 1 Achtergrondgegevens 1. Belangrijkste afvalfracties Organisch afval, papier/karton, kunststoffen 2. Belangrijkste bronnen HDO-sectoren. Aanbod in

Nadere informatie

Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency

Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency 1. Het Convenant Benchmarking energie efficiency Op 6 juli 1999 sloot de Nederlandse overheid met de industrie het Convenant Benchmarking energieefficiency.

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord. Leeswijzer 7. 1 Toelichting op het benchmark-convenant 9. 2 Stappenplan bevoegd gezag 11

Inhoud. Voorwoord. Leeswijzer 7. 1 Toelichting op het benchmark-convenant 9. 2 Stappenplan bevoegd gezag 11 Inhoud Voorwoord Leeswijzer 7 1 Toelichting op het benchmark-convenant 9 2 Stappenplan bevoegd gezag 11 3 Vergunningverlening bij convenantbedrijven 17 4 Vergunningverlening bij bedrijven die niet deelnemen

Nadere informatie

Document: Energiemanagementplan

Document: Energiemanagementplan Energiemanagementplan Certificering op CO2-prestatieladder CO 2 -prestatieladder Niveau 3 Auteur(s): De heer W. de Vries De heer H. Kosse 26 juni 2014 Definitief rapport Inhoudsopgave: blz. 1. Inleiding

Nadere informatie

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw.

3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. 3.C.1 Communicatie over de voortgang van CO 2 bij Prins Bouw. Datum: 12-05-2016 Versie: 1 1. Inleiding Middels deze rapportage wil Prins Bouw de voorgang op de CO 2 reductiedoelstellingen laten zien, door

Nadere informatie

Handhavingsverzoek. Wat kunt u doen als u overlast ervaart van een bedrijf?

Handhavingsverzoek. Wat kunt u doen als u overlast ervaart van een bedrijf? Wat kunt u doen als u overlast ervaart van een bedrijf? Wat kunt u doen als u overlast ervaart van een bedrijf? Wanneer u overlast heeft van een bedrijf, dan kunt u op een aantal manieren actie ondernemen.

Nadere informatie

Milieubarometer 2010-2011

Milieubarometer 2010-2011 NOTITIE Nr. : A.2007.5221.01.N005 Versie : definitief Project : DGMR Duurzaam Betreft : Milieubarometer 2010-2011 Datum : 6 januari 2012 Milieubarometer 2010-2011 Inleiding De milieubarometer is een instrument,

Nadere informatie

MILIEUJAARVERSLAG 2014-2015

MILIEUJAARVERSLAG 2014-2015 MILIEUJAARVERSLAG 2014-2015 GEMEENTE HAARLEMMERLIEDE & SPAARNWOUDE Vastgesteld: april 2016 Inhoudsopgave Inleiding... - 3 - Procedure vaststelling Milieuverslag en programma... - 3 - Uitbesteding aan ODIJmond

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary)

Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015. Versie 2.0 (summary) Energiezorgplan Van Dorp Installaties bv 2011 2015 Versie 2.0 (summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Februari 2012 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening

1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% Er is helemaal geen klimaatprobleem. Weet niet / geen mening 1. Hoe dringend vindt u het klimaatprobleem? Helemaal niet dringend, we 1% kunnen wel even wachten met grote maatregelen 17% 1 Een beetje dringend, we kunnen nog wel even wachten met grote maatregelen,

Nadere informatie

Hollandridderkerk Groep

Hollandridderkerk Groep 2.A.3 Energie audit 2013 ten behoeve van de CO2-Prestatieladder Hollandridderkerk Groep Documentnummer Versienummer Datum Status EA2013 13.02 11 april 2013 Gereed Opgesteld door: M. Waarts KAM-coördinator

Nadere informatie

Inspiratielijst voor het verduurzamen van festivals en evenementen in Twente

Inspiratielijst voor het verduurzamen van festivals en evenementen in Twente Inspiratielijst voor het verduurzamen van festivals en evenementen in Twente Onderdeel 1. Gegevens en indicatoren van het evenement Gegevens Evenement Naam: Datum: Korte Omschrijving Bezoekers: Deelnemers:

Nadere informatie

Footprint eerste helft 2014:

Footprint eerste helft 2014: September 2014 Vanaf vorig jaar november is Pilkes door TÜV gecertificeerd voor niveau 3 van de CO 2-Prestatieladder. Met deze nieuwsbrief houden wij u graag op de hoogte van de vorderingen. Pilkes heeft

Nadere informatie

Klimaatneutrale organisatie

Klimaatneutrale organisatie Klimaatneutrale organisatie U heeft het voornemen om uw organisatie klimaatneutraal in te richten en wilt dit op een verantwoorde manier oppakken. Hieronder worden daar richtlijnen voor gegeven. Gradatie

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Rapportage 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op de totale bedrijfsvoering

Nadere informatie

CO 2 Voortgangsrapportage 2012. Kwartaal 3 en 4. Akkoord Directie:

CO 2 Voortgangsrapportage 2012. Kwartaal 3 en 4. Akkoord Directie: CO 2 Voortgangsrapportage Kwartaal 3 en 4 Akkoord Directie: 31 december Inhoud voortgangsrapportage, kwartaal 3 en 4 1. Directieverklaring 2. Carbon Footprint a. Scope 1: directe CO 2 emissies b. Scope

Nadere informatie

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu

Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu Een gebouw inrichten Lesbrief over inrichting en afwerking Project Topstages www.ontdektechniek.nu Deel A: Voorbereiding Inleiding Het Mondial College krijgt binnenkort een nieuw gebouw. In dit gebouw

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5

CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 CO2 reductiedoelstellingen niveau 5 Aannemingsbedrijf van der Meer B.V. Benthuizen 19 november 2014 J. van der Meer. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst Fijnstof. Jos van Lent, provincie Noord Brabant

Informatiebijeenkomst Fijnstof. Jos van Lent, provincie Noord Brabant Informatiebijeenkomst Fijnstof Jos van Lent, provincie Noord Brabant Overzicht presentatie Omvang problematiek Brabantse aanpak Saneringsopgave Voorkomen nieuwe overschrijdingen Voorlichting & stimulering

Nadere informatie

Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015

Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015 Halfjaarlijkse CO 2 rapportage 2015 Status: Definitief Datum van uitgifte: 16-08-2015 Datum van ingang: 07-09-2015 Versienummer: 1.0 Inhoud 1. INLEIDING... 3 2. CO 2 EMISSIES 1E HALFJAAR 2015... 4 2.1

Nadere informatie

Aan de slag: opstellen hoogst haalbare doelen & brancheverduurzamingsplannen versie 1.0, april 2014

Aan de slag: opstellen hoogst haalbare doelen & brancheverduurzamingsplannen versie 1.0, april 2014 Aan de slag: opstellen hoogst haalbare doelen & brancheverduurzamingsplannen versie 1.0, april 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Hoe werkt het opstellen van hoogst haalbare doelen en brancheverduurzamingsplannen?

Nadere informatie

DGMR Totaal. Figuur 1. DGMR - Milieubelasting per jaar

DGMR Totaal. Figuur 1. DGMR - Milieubelasting per jaar Notitie Project DGMR Duurzaam Betreft Milieubarometer 2011-2012 Ons kenmerk A.2007.5221.01.N006 Versie 001 Datum 7 oktober 2013 Verwerkt door VI GA Contactpersoon drs. ing. B.E.A. (Bianca) van Osch E-mail

Nadere informatie

Klimaatneutrale dienst

Klimaatneutrale dienst Klimaatneutrale dienst U heeft het voornemen om een klimaatneutrale dienst op de markt te brengen en wilt dit op een verantwoorde manier oppakken. Hieronder worden daar richtlijnen voor gegeven. Gradatie

Nadere informatie

Scope 1 doelstelling Scope 2 doelstelling Scope 1 en 2 gecombineerd 5% CO 2- reductie. 30% CO 2- reductie in 2016 6% CO 2 -reductie in 2016 ten

Scope 1 doelstelling Scope 2 doelstelling Scope 1 en 2 gecombineerd 5% CO 2- reductie. 30% CO 2- reductie in 2016 6% CO 2 -reductie in 2016 ten B. Kwantitatieve doelstellingen & beleid 1 INLEIDING Verhoef wil concreet en aantoonbaar maken dat we ons inspannen om CO 2 te reduceren. Daarvoor hebben wij dit reductiebeleid opgesteld. 2 HET CO 2 REDUCTIE

Nadere informatie

Voortgangsrapportage Carbon Footprint 1 e helft 2014

Voortgangsrapportage Carbon Footprint 1 e helft 2014 2014 Orona the Netherlands B.V. Pagina 2/5 Voortgangsrapportage Carbon footprint 2014 l versie 1.0 Verantwoording Titel : 2014 Revisie : 1.0 Datum : 23 september 2014 Auteur(s) : mw. M. Losekoot (IMR Advies)

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 5 november 2013 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Klimaatneutraal product

Klimaatneutraal product Klimaatneutraal product U heeft het voornemen om een klimaatneutraal product op de markt te brengen en wilt dit op een verantwoorde manier oppakken. Hieronder worden daar richtlijnen voor gegeven. Gradatie

Nadere informatie

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary)

Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015. Versie 3.0 (Summary) Energiezorgplan Van Dorp installaties bv 2011 2015 Versie 3.0 (Summary) Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: Augustus 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue

Nadere informatie

De Amsterdamse ziekenhuizen werken samen aan goede zorg voor een gezond milieu.

De Amsterdamse ziekenhuizen werken samen aan goede zorg voor een gezond milieu. De Amsterdamse ziekenhuizen werken samen aan goede zorg voor een gezond milieu. De Amsterdamse ziekenhuizen werken samen aan goede zorg voor een gezond milieu. Amsterdamse ziekenhuizen zetten in op de

Nadere informatie

Toelichting. I. Algemeen. 1. Inleiding

Toelichting. I. Algemeen. 1. Inleiding Toelichting I. Algemeen 1. Inleiding Aanleiding voor deze regeling is de wet van 21 juni 2001 houdende wijziging van de Wet milieubeheer (structuur beheer afvalstoffen) (Stb. 346) die op 8 mei 2002 in

Nadere informatie

3.C.1 Voortgangrapportage CO 2 2015(1) Ter Riele

3.C.1 Voortgangrapportage CO 2 2015(1) Ter Riele Datum: 11-09- Versie: 2 3.C.1 Voortgangrapportage CO 2 (1) Ter Riele A.J.J ter Riele Directeur 1. Inleiding Middels deze rapportage wil Ter Riele B.V. (Ter Riele) de voortgang op de CO 2 reductiedoelstellingen

Nadere informatie

Energie Management Programma A&M Recycling

Energie Management Programma A&M Recycling Energie Management Programma A&M Recycling Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Bedrijfsdoelstelling 4 2.2 Scope 1 4 2.3 Scope 2 4 3. Plan van Aanpak 5 3.1 Maatregelen voor behalen

Nadere informatie

Gezondheidseffectscreening Stad & Milieu Voor een gezonde inrichting van de woonomgeving

Gezondheidseffectscreening Stad & Milieu Voor een gezonde inrichting van de woonomgeving Gezondheidseffectscreening Stad & Milieu Voor een gezonde inrichting van de woonomgeving Uw gemeente en een gezond milieu Nieuwe woningen, nieuwe wegen, nieuwe bedrijven. In een gemeente die in beweging

Nadere informatie

3.C.1 Voortgangrapportage CO 2 2014 Ter Riele

3.C.1 Voortgangrapportage CO 2 2014 Ter Riele 3.C.1 Voortgangrapportage CO 2 2014 Ter Riele Datum: 11-9-2015 Versie: 3 A.J.J ter Riele Directeur 1. Inleiding Middels deze rapportage wil Ter Riele B.V. (Ter Riele) de voortgang op de CO 2 reductiedoelstellingen

Nadere informatie

2013, peiling 2 juli 2013

2013, peiling 2 juli 2013 resultaten 2013, peiling 2 juli 2013 Van 14 mei tot en met 26 mei 2013 is een peiling onder het HengeloPanel gehouden. Van de 2.715 panelleden die waren uitgenodigd, hebben 1.615 leden de vragenlijst ingevuld.

Nadere informatie

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03

http://enquete.groenepeiler.nl/admin/statistics.aspx?inquiry=47 1 van 13 5-7-2011 17:03 1 van 13 5-7-2011 17:03 Enquête Enquête beheer Ingelogd als: aqpfadmin Uitloggen Enquête sta s eken Enquête beheer > De Klimaat Enquête van het Noorden > Statistieken Algemene statistieken: Aantal respondenten

Nadere informatie

Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen

Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen Voortgang CO 2 Reductie doelstellingen M. van der Spek Hoveniers BV Benthuizen 30-10-2015 Hendrik-Jan Konijn Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave 0.0 Inhoud 1.0 Inleiding 2.0 Referentie

Nadere informatie

Arnold Maassen Holding BV. Verslag energieaudit. Verslag over het jaar 2014. G.R.M. Maassen

Arnold Maassen Holding BV. Verslag energieaudit. Verslag over het jaar 2014. G.R.M. Maassen Arnold Maassen Holding BV Verslag energieaudit Verslag over het jaar 2014 G.R.M. Maassen Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Inventarisatie van energieverbruik en emissiebronnen... 3 3 Energieverbruik en CO 2 Footprint...

Nadere informatie

VolkerWessels Bouw & Vastgoedontwikkeling. Energiemanagementplan

VolkerWessels Bouw & Vastgoedontwikkeling. Energiemanagementplan VolkerWessels Bouw & Vastgoedontwikkeling Energiemanagementplan Datum: 25-03-2015 Opgesteld: Thomas Heye Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Beleid en doelstellingen... 3 3 Planning... 4 3.1 Identificatie

Nadere informatie

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER

PUBLIEKSRAPPORT ONDERZOEK POWERPLAYER Rotterdammers besparen ruim 6% op hun totale energierekening door slimme meter en actief bekijken van hun verbruik via een display Slimme Meter In 2020 moeten netbeheerders zoals Stedin bij minimaal 80%

Nadere informatie

Management review Coolmark B.V. Mei 2013

Management review Coolmark B.V. Mei 2013 Management review Coolmark B.V. Mei 2013 CO 2 Prestatieladder 2.1 Coolmark B.V. Zweth 6 2991 LH Barendrecht Postbus 393 2990 AJ Barendrecht Tel: 0180-751300 Fax: 0180-751305 E-mail: info@coolmark.nl Versie

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. CO2 prestatieladder

Energiemanagement actieplan. CO2 prestatieladder Energiemanagement actieplan CO2 prestatieladder Opgesteld door : Karin van Roode en Yonni van der Vlies Datum : 12 maart 2015 Versie : 1.1 Goedgekeurd door Paraaf : Harry van Roode : Datum: 12 maart 2015

Nadere informatie

Energie management actieplan. Copier Groep B.V.

Energie management actieplan. Copier Groep B.V. Energie management actieplan Copier Groep B.V. Aspect van de CO 2 prestatieladder: 3.B.2. Datum: 31 maart 2015 Versie: 00 Auteur: M.J.A. Rijpert Vrijgegeven: T.J. Crum, J. Copier Voorwoord Voor u ligt

Nadere informatie

Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013

Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013 Deventer Digipanel Energiebesparend gedrag Juni 2013 Uitgave : Team Kennis en Verkenning Naam : Jaap Barink Telefoonnummer : (0570) 693369 Mail : j.barink@deventer.nl 2 Introductie Team Kennis en Verkenning

Nadere informatie

CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar

CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar CO 2 footprint tussenrapportage 2015 1 e half jaar Naam opdrachtgever: Unipro BV Adres: Bouwstraat 18 Plaats: Haaksbergen Uitgevoerd door: Zienergie BV Adres: Dokter Stolteweg 2 Plaats Zwolle Telefoon:

Nadere informatie

Energie auditverslag -2014 CO2 Prestatieladder

Energie auditverslag -2014 CO2 Prestatieladder Energie auditverslag -2014 CO2 Prestatieladder Aann.bedrijf H.van Haarst B.V. Kanaalstraat 329 te Enschede Datum Status Naam Functie Paraaf 25 juni 2012 Gecontroleerd Bas Anbergen Kam-coördinator 27 juni

Nadere informatie

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Beleidsnotitie Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Aanleiding De afgelopen periode is de interesse voor kleine windturbines in Nederland toegenomen. Verwacht wordt dat de komende jaren

Nadere informatie

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1

14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Energie Management Actieplan 2013 14 april 2013 (JF) Energie Management Actieplan 2013 1 Inhoudsopgave 6.1 Reductiedoelstellingen 3 6.2 Plan van aanpak 3 6.3 Samenvatting 6 Energie Management Actieplan

Nadere informatie

CO 2 -reductiedoelstelling 2011-2013

CO 2 -reductiedoelstelling 2011-2013 CO 2 -reductiedoelstelling 2011-2013 Cauberg-Huygen Raadgevende Ingenieurs BV december 2011 2010.0001-15 Inleiding Cauberg-Huygen is sinds 1975 koploper in oplossingen voor de bouw- en infrasector, industrie

Nadere informatie

Energie management Actieplan

Energie management Actieplan Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

Beschikking van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant

Beschikking van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant Beschikking van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant op de op 7 januari 2005 bij hen ingekomen aanvraag van N.V. Razob, Gulberg 9 te Nuenen om wijziging van de op 20 juni 2000 verleende milieuvergunning

Nadere informatie

Branchetoetsdocument: Milieuzorg 2

Branchetoetsdocument: Milieuzorg 2 pagina van 5 Branchetoetsdocument: Milieuzorg 2 Versie 4.0 VERVALLEN per --0-20 Deelbranche(s) Autowas Algemene beschrijving & doelstelling van de branchekwalificatie De beroepsbeoefenaar kent het belang

Nadere informatie

CO2- communicatieplan

CO2- communicatieplan CO2- communicatieplan Remmits Beheer Opgesteld : Gecontroleerd: Status : E. Luiken F. Pesch Definitief Augustus 2015-1 - Inhoudsopgave: 1.0 Inleiding 1.1 Voorwoord 1.2 Marktontwikkelingen 1.3 Doelstellingen

Nadere informatie

1 van 12. Periode: 1 januari t/m 31 december 2012

1 van 12. Periode: 1 januari t/m 31 december 2012 1 van 12 Periodieke rapportage: Rapportage 2012 en reductiedoelstellingen 2013 en 2014 Periode: 1 januari t/m 31 december 2012 2 van 12 Inhoudsopgave Naam 7.3 ISO 14064-1 Periodieke rapportage Inleiding

Nadere informatie

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0

Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder. Versie 4.0 Energiezorgplan 2011-2015 Van Dorp CO 2 Prestatieladder Versie 4.0 Auteurs: Van Dorp Dienstencentrum Datum: Update: oktober 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Energiebeleid... 3 2.1 Continue verbetering...

Nadere informatie

Participatie Deelname en initiatieven m.b.t. energiereductie Genap B.V.

Participatie Deelname en initiatieven m.b.t. energiereductie Genap B.V. Participatie Deelname en initiatieven m.b.t. energiereductie Genap B.V. Dit document is tot stand gekomen in samenwerking met Will2Sustain Copyright 2015 Genap B.V. Inhoud Inleiding... 2 1 Deelname en

Nadere informatie

Carbon footprint Van Raaijen Groep BV. Carbon Footprint 2014. Van Raaijen Groep BV. Mei 2015. Pagina 1 van 13

Carbon footprint Van Raaijen Groep BV. Carbon Footprint 2014. Van Raaijen Groep BV. Mei 2015. Pagina 1 van 13 Carbon Footprint 2014 Van Raaijen Groep BV Pagina 1 van 13 Carbon footprint Van Raaijen Groep B.V. Bedrijfsgegevens Bedrijf: Van Raaijen Groep BV Bezoekadres: De Binderij 54 Postcode en plaats: 1321 EK

Nadere informatie

Maatschappelijk Jaarverslag 2012

Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Maatschappelijk Jaarverslag 2012 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 2 1. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) 3 2. MVO en Prins Bouw 3 3. Beleid 4 4. Speerpunten 5 5. Duurzaam bouwen 9 6. Toekomst 10

Nadere informatie

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Een bedrijf waar Mensen gezamenlijk werken aan een kwalitatief en milieuvriendelijk product, rekening houdend

Nadere informatie

3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen. Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1

3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen. Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1 3B1 Reductiebeleid en Doelstellingen Datum : 3 jul. 2014 Door : Sandra Kleef Functie : KAM-manager Versie : 2014.1 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE 2 INLEIDING 3 01. HET CO2-REDUCTIEBELEID VAN ONS BEDRIJF 3

Nadere informatie

Milieubarometer 2009-2010

Milieubarometer 2009-2010 NOTITIE Nr. : A.2007.5221.01.N004 Versie : definitief Project : DGMR Duurzaam Betreft : Milieubarometer 2009-2010 Datum : 26 juli 2011 Milieubarometer 2009-2010 Inleiding De milieubarometer is een instrument,

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

CO2-reductieplan 2015

CO2-reductieplan 2015 CO2-reductieplan 2015 Samen zorgen voor minder CO2 Tussentijdse rapportage januari juni 2015 1 Inleiding Dit CO₂-reductieplan heeft, net zoals het volledige energiemanagementsysteem, zowel betrekking op

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan

CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan 2015 CO₂ Prestatieladder Energiemanagement actieplan Goedgekeurd door: H. van Wijk Auteurs: Y. van der Vlies & L. van Wijk Bedrijf: H. van Wijk transport- en Handtekening: aannemersbedrijf & H. van Wijk

Nadere informatie

Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3. Monitoring doelstellingen 2015 scope 1 en 2

Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3. Monitoring doelstellingen 2015 scope 1 en 2 4.B.2 Voortgangsrapportage emissies scope 1, 2 en 3 Evaluatie 1 e halfjaar 215 & Monitoring doelstellingen 215 scope 1 en 2 Van Steenis Geodesie BV Ringveste 7b 3992 DD HOUTEN Van Steenis Geodesie BV Duurstedeweg

Nadere informatie

Als u zaken doet met de overheid...

Als u zaken doet met de overheid... Als u zaken doet met de overheid... Het duurzame inkoopbeleid van de overheid Duurzaamheid staat hoog op de agenda van de overheid. Om de markt voor duurzame producten te stimuleren, geeft zij zelf het

Nadere informatie

Jade Beheer. Communicatieplan CO 2 Prestatieladder 3.C.1. 3.C.2 Invalshoek C: Transparantie Handboek CO2 Prestatieladder, versie 2.2 / 3.

Jade Beheer. Communicatieplan CO 2 Prestatieladder 3.C.1. 3.C.2 Invalshoek C: Transparantie Handboek CO2 Prestatieladder, versie 2.2 / 3. Jade Beheer Communicatieplan CO 2 Prestatieladder 3.C.1. 3.C.2 Invalshoek C: Transparantie Handboek CO2 Prestatieladder, versie 2.2 / 3.0 Document : Communicatieplan CO 2-prestatieladder Auteur : Jade

Nadere informatie

Inhoud. Pagina 2 van 7

Inhoud. Pagina 2 van 7 Energie Audit 2014 Inhoud 1. Introductie... 3 2. Doelstelling... 3 3. Energie-aspecten... 3 Uitstoot door procesemissies... 3 Uitstoot door fabriek installaties... 3 Uitstoot vanuit de kantoorpanden...

Nadere informatie

Energiebesparing Voortgezet en hoger onderwijs

Energiebesparing Voortgezet en hoger onderwijs Energiebesparing Voortgezet en hoger onderwijs Rotterdam en regio Rijnmond Auteur : Christian de Laat Willem de Neve Documentnummer : 20957328 Afdeling : Rotterdam en Regiogemeenten Datum : september 2009

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. 24 september 2015

Energiemanagement actieplan. 24 september 2015 Energiemanagement actieplan 24 september 2015 Energie Management Actieplan 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Bedrijfsdoelstelling 4 2.2 Scope 1 4 2.3 Scope 2 4 2.4 Scope

Nadere informatie

Carbon Footprint 2014

Carbon Footprint 2014 Carbon Footprint 2014 Opdrachtgever: Stuurgroep MVO Projectnummer: 550613 Versie: 1.1 Datum: 19-6-2015 Status: Defintief Adres Kievitsweg 13 9843 HA, Grijpskerk Contact Tel. 0594-280 123 E-mail: info@oosterhofholman.nl

Nadere informatie

Arnold Maassen Holding BV. Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014

Arnold Maassen Holding BV. Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014 Arnold Maassen Holding BV Voortgangsrapportage scope 1 en 2 1e halfjaar 2014 G.R.M. Maassen 24-10-2014 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Scope 1 en 2... 3 2.1 Voortgang in relatie tot reductiedoelstellingen....

Nadere informatie

V.o.f. transportbedrijf G.L. De Haan

V.o.f. transportbedrijf G.L. De Haan Datum: april 2015 versie 3 Pagina 1 van 6 3.B.2_2 Energie meetplan 2013-2017 V.o.f. transportbedrijf G.L. De Haan te Nijkerk Datum: april 2015 versie 3 Pagina 2 van 6 Inhoud 1 Inleiding energie meetplan

Nadere informatie

Plan van Aanpak CO2-footprint conform ISO 14064-1, CO2-reductiedoelen en CO2-reductiemaatregelen Energie audit verslag

Plan van Aanpak CO2-footprint conform ISO 14064-1, CO2-reductiedoelen en CO2-reductiemaatregelen Energie audit verslag Projectdossier CO2: Plan van Aanpak CO2-footprint conform ISO 14064-1, CO2-reductiedoelen en CO2-reductiemaatregelen Energie audit verslag : Koninklijke Bammens B.V. Wegenbouwbedrijf J. Rutte B.V. Maarssen,

Nadere informatie

Energiebesparing bij Bouwmarkten. Regio Rijnmond

Energiebesparing bij Bouwmarkten. Regio Rijnmond Energiebesparing bij Bouwmarkten Regio Rijnmond Energiebesparing bij bouwmarkten Regio Rijnmond Auteurs : W. de Neve en C. de Laat Documentnummer : 21258394 Afdeling : Gemeenten en MKB Datum : december

Nadere informatie

CO2-prestatieladder Periodieke voortgangsrapportage 1e+2e helft 2014

CO2-prestatieladder Periodieke voortgangsrapportage 1e+2e helft 2014 CO2-prestatieladder Periodieke voortgangsrapportage 1e+2e helft 2014 Verheij Infra b.v. Prisma 89 3364 DJ Sliedrecht Tel : 0184-433095 Getekend: Email Site : info@verheijsliedrecht.nl : www.verheijsliedrecht.nl

Nadere informatie

Rapportage 2015 S1 Swietelsky Rail Benelux B.V.

Rapportage 2015 S1 Swietelsky Rail Benelux B.V. Rapportage 2015 S1 Swietelsky Rail Benelux B.V. Energieverbruik en CO 2 emissies december 2015 Opgesteld door: E. Goudvis Rapportage 2015 S1 Energieverbruik en CO2 emissies Inhoud 1 Inleiding... 2 2 Energieverbruik

Nadere informatie

Een 10 puntenplan gemeenten die echt iets aan het klimaatprobleem willen doen

Een 10 puntenplan gemeenten die echt iets aan het klimaatprobleem willen doen Een 10 puntenplan voor gemeenten die echt iets aan het klimaatprobleem willen doen Doet uw gemeente voldoende aan het klimaatprobleem? Iedere aanpak van het klimaatprobleem begint lokaal. Internationaal

Nadere informatie

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de belangrijke aandachtspunten van het bedrijfsleven. Deze brochure is een initiatief van EMPAC, de organisatie van de

Nadere informatie

1 Reductiedoelstellingen

1 Reductiedoelstellingen 1 Reductiedoelstellingen De algemene bedrijfsdoelstelling is het reduceren van ruim 6% CO2 emissie in 2015-2016 ten opzichte van de uitstoot van het basisjaar nov2013-nov2014. Voor de planperiode 2017-2020

Nadere informatie

Voortgangsrapportage

Voortgangsrapportage Voortgangsrapportage Voortgang van CO 2 reductieplan van Genap B.V. over 2015 t.o.v. basisjaar 2014 Dit document is tot stand gekomen in samenwerking met Will2Sustain Copyright 2016 Genap B.V. Inhoud Inleiding...

Nadere informatie

Het Knaapengevoel. Vooraf

Het Knaapengevoel. Vooraf Het Knaapengevoel Vooraf Zo gaan we met elkaar om! Leg het maar eens uit: het Knaapen-gevoel. Als werknemers van KnaapenGroep weten we onbewust wat ermee bedoeld wordt en gedragen we ons ernaar. Maar hoe

Nadere informatie

Strategisch Thema. -Duurzame stad-

Strategisch Thema. -Duurzame stad- Strategisch Thema -Duurzame stad- Modules Samenvatting 1 Houding Nijmegenaren 2 Energieopwekking en -verbruik 3 Omgaan met grondstoffen 5 Duurzame mobiliteit 6 Milieukwaliteit en leefomgeving 7 Datum:

Nadere informatie

VolkerWessels Bouw & Vastgoedontwikkeling. Energiemanagementplan

VolkerWessels Bouw & Vastgoedontwikkeling. Energiemanagementplan VolkerWessels Bouw & Vastgoedontwikkeling Energiemanagementplan Datum: 25-03-2015 Opgesteld: Thomas Heye Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Beleid en doelstellingen... 3 3 Planning... 4 3.1 Identificatie

Nadere informatie

Kostenbesparende en energiezuinige verlichting

Kostenbesparende en energiezuinige verlichting Rv 87 RIS 260163 Initiatiefvoorstel D66 Kostenbesparende en energiezuinige verlichting 18 juni 2013 1. Inleiding De gemeente Den Haag heeft zich als doel gesteld om in 2040 klimaatneutraal te zijn. Dat

Nadere informatie

Samenvatting herziene Woningwet

Samenvatting herziene Woningwet Samenvatting herziene Woningwet 1. Algemeen De Tweede Kamer stemde op 5 juli unaniem in met de herziening van de Woningwet. In het najaar van 2012 wordt het wetsvoorstel door de Eerste Kamer besproken.

Nadere informatie

Energie beoordelingsverslag 2015 20 januari 2016 (definitief)

Energie beoordelingsverslag 2015 20 januari 2016 (definitief) Energie beoordelingsverslag 2015 20 januari 2016 (definitief) Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Bedrijf 4 2.1 Activiteiten 4 2.2 Bedrijfsonderdelen 4 2.3 Factoren die het energieverbruik beïnvloeden 4 3.

Nadere informatie

Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder (Q4 -) 2015 GKB Groep B.V.

Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder (Q4 -) 2015 GKB Groep B.V. Voortgangsrapportage CO2 Prestatieladder (Q4 -) 2015 GKB Groep B.V. Barendrecht, 25-01-2016 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Algemeen... 3 3. Energiestromen... 3 3.1 Doelstellingen... 4 4. Inzage energieverbruik...

Nadere informatie

Energiemanagementsysteem. Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV

Energiemanagementsysteem. Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV Van de Kreeke Beheer BV en Habets-van de Kreeke Holding BV Nuth,20augustus 2015 Auteur(s): Tom Kitzen Theo Beckers Geaccordeerd door: Serge Vreuls Financieel Directeur C O L O F O N Het format voor dit

Nadere informatie

CO 2 Reductie doelstellingen

CO 2 Reductie doelstellingen CO 2 Reductie doelstellingen Gebr. Griekspoor BV Innovatief Proactief Duurzaam Betrokken Nieuw-Vennep 09 oktober 2014 Dilia van der Want. Afdeling KAM Akkoord directie: Datum: Handtekening: 0.0 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Inzicht in de Carbon Footprint van GKB Groep B.V. CO2 Prestatieladder niveau 4 over het jaar 2012 en 2013

Inzicht in de Carbon Footprint van GKB Groep B.V. CO2 Prestatieladder niveau 4 over het jaar 2012 en 2013 Inzicht in de Carbon Footprint van GKB Groep B.V. CO2 Prestatieladder niveau 4 over het jaar 2012 en 2013 Datum: 28 maart 2014 Pagina 1 van 8 GKB Groep. CO2 emissie inventaris Inhoudsopgave 1 Over G.K.B.

Nadere informatie

BELEIDSNOTA CONSUMENTENVUURWERK WORMERLAND

BELEIDSNOTA CONSUMENTENVUURWERK WORMERLAND BELEIDSNOTA CONSUMENTENVUURWERK WORMERLAND September 2011-1 - Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Doel 3 Verhouding met de APV en het Vuurwerkbesluit 4 Argumentatie 5 Beleidsregels 6 Vaststelling, citeertitel

Nadere informatie

Regionaal Energie Convenant 2014-2016

Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Regionaal Energie Convenant 2014-2016 Mede mogelijk gemaakt met steun van: Regio Rivierenland Provincie Gelderland RCT-Rivierenland Pagina 1 Ondertekenaars, hier tezamen genoemd: partijen 1. Hebben het

Nadere informatie