Voordracht over de cultuur van de Rechterlijke Macht in Nederland.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Voordracht over de cultuur van de Rechterlijke Macht in Nederland."

Transcriptie

1 Voordracht over de cultuur van de Rechterlijke Macht in Nederland. Inleiding en aanleiding. De laatste tijd is de rechterlijke macht in Nederland nogal eens in negatieve zin in het nieuws. Meestal gaat het dan om de aanpak van en beslissingen in strafzaken, maar daarnaast doet de rechterlijke macht veel meer en andere rechtszaken en daar is niet zoveel over bekend. Van 1987 tot 1 oktober 2012, dus bijna 25 jaar ben ik rechter in de rechtbank Utrecht geweest en ik kan dan ook vanuit mijn eigen ervaring iets vertellen over het functioneren van de rechterlijke macht in Nederland. Mijn broer Rienk heeft mij recent gevraagd over daarover iets te vertellen aan de Heideheren en dat doe ik graag. In Nederland functioneert de staatsmacht, zoals u allen ongetwijfeld weet, volgens de leer van de zgn. Trias Politica van Montesqieu, die leidt tot scheiding van de drie staatsmachten in de Wetgevende, Uitvoerende en Rechterlijke Macht. Allereerst wil ik graag uitleggen hoe de Rechterlijke Macht en met name de zittende magistratuur in Nederland is opgebouwd. De staande magistratuur, dat wil zeggen de officieren van Justitie, blijven daarbij buiten beschouwing Sinds kort bestaat de rechterlijke macht uit 19 rechtbanken, 6 gerechtshoven (waarbij ik de Centrale Raad van Beroep gemakshalve maar beschouw als een administratief gerechtshof) en een (1) Hoge Raad. Ik zeg sinds kort omdat nog niet zolang geleden de Raden van Beroep zijn opgegaan in de rechtbanken en thans de sectoren bestuursrecht van de rechtbanken vormen en ook sinds kort de voormalige 64 kantongerechten hun zelfstandige organisatie zijn kwijtgeraakt en nu de sectoren Kanton van de rechtbanken vormen. Bijzondere rechtsprekende colleges zijn daarnaast nog het College van Beroep voor het Bedrijfsleven en de afdeling Rechtspraak van de Raad van State. Ik beperk me vanavond tot de rechtbanken. Overigens staat er nog een nieuwe ingrijpende wijziging van de organisatie van de rechterlijke macht op stapel: per 1 januari 2013 wordt het aantal rechtbanken teruggebracht tot tien en het aantal gerechtshoven tot vier. De gedachte hierachter is dat schaalvergroting een hogere kwaliteit van rechtspreken door specialisatie en een slagvaardigere organisatie zal bevorderen. Door de ontwikkelingen van de afgelopen vijftien jaar zijn de rechtbanken nogal omvangrijk geraakt, hetgeen ook een andere wijze van organisatieopzet nodig maakte. Ter illustratie: De nog niet zo lang geleden overleden vroegere president van de Utrechtse rechtbank prof. Volkertsz. van Dijk vertelde mij dat toen hij in 1947 rechter werd in de (toen nog arrondissements)rechtbank Utrecht de civiele kamer van de rechtbank 7 rechters telde. Toen ik in december 1987 rechter werd in de rechtbank Utrecht was ik de 35-ste rechter in de rechtbank. Beslissingen over beleidsvragen en aanbevelingen voor benoeming tot rechter werden in die tijd nog genomen in de voltallige zogenaamde rechtbankvergadering. Dat bleek met de gestage uitbreiding van het aantal rechters nogal een Poolse landdag te worden, zodat niet lang daarna de organisatie werd opgedeeld in een aantal units, te weten de civiele (handels) unit, de familie en jeugd unit en de straf unit, sommige bestaande uit weer een aantal teams waarover de verschillende rechterlijke werkzaamheden werden verdeeld. Zulke teams waren bijvoorbeeld het faillissements team, het team rechter-commissaris in strafzaken en het team kinderrechters. Langzamerhand ontwikkelde de rechtbankorganisatie zich aldus van een organisatie van professionals tot een professionele organisatie. Dat werd ook noodzakelijk, ondanks het feit dat voorheen het ondersteunende apparaat van de rechtbank, zoals de griffie, niet onder het bestuur van de rechtbank viel, maar rechtstreeks onder het Ministerie van Justitie. Van een geïntegreerde organisatie was in die tijd nog geen sprake.

2 In 2010 bestond de rechtbank Utrecht alleen al uit 66 gewone rechters en 46 vicepresidenten (nu met de titel senior rechter) in vier sectoren: civiel, straf, bestuur en kanton, die allemaal hun eigen leidinggevende rechterlijke functionarissen hebben, zoals een sectorvoorzitter (met de titel: coördinerend-vice-president of senior rechter A), teamleiders en voor het griffiepersoneel hoofden ondersteuning. Van de rechters, niet alleen in Utrecht, maar landelijk gezien, is inmiddels iets meer dan de helft vrouw. In totaal telt Nederland ca 2500 vaste rechters. Daarnaast fungeren er op incidentele basis een groot aantal rechter-plaatsvervangers, die vaak een hoofdfunctie als advocaat of wetenschappelijk medewerker aan de Universiteit hebben en soms satirisch worden aangeduid als: toga vullers. Was in de tijd dat ik rechter werd iedere rechter eigenlijk een soort vrije beroepsbeoefenaar, althans zo voelde dat, -met een grote vrijheid het eigen werk in te delen-, door de strakkere organisatie werden er aan het optreden als rechter steeds meer eisen gesteld vanuit de organisatie, zoals, het iedere vier of vijf jaar rouleren over tenminste twee sectoren, de vaste aanvangstijden van zittingen, het aantal zittingen per week aan de hand van vastgestelde normtijden van de verschillende soorten zaken en het bijhouden van vakantiedagen. Er kwam, wat voorheen ondenkbaar was, in de eigen rechtbank een personeelsafdeling ook voor rechters, er werd structureel aandacht besteed aan deskundigheidsbevordering en scholing van rechters en ook begonnen er functioneringsgesprekken van rechters plaats te vinden en intervisie met collega s. De jaarlijks functioneringsgesprekken heten tegenwoordig evaluatiegesprek, terwijl tussen de president van de rechtbank en de individuele rechter ook periodiek een loopbaangesprek plaats vindt. Door de verandering van de organisatiestructuur veranderden ook de onderlinge verhoudingen tussen de medewerkers van de rechtbank ingrijpend. Toen ik in 1987 rechter werd in Utrecht, vertelde een oudere griffiemedewerker mij bijvoorbeeld dat vroeger, als de kantonrechter de griffie binnenkwam, alle griffiemedewerkers opstonden! Ik heb zelf nog meegemaakt dat er voor rechters en griffiemedewerkers aparte tijden voor de lunch bestonden: rechters en griffiemedewerkers lunchten in de rechtbankkantine niet tegelijkertijd en zeker niet samen! Door de unit-vorming ontstond er een veel hechter samenwerkingsverband tussen rechters en griffiers, hetgeen onder meer leidde tot meer horizontale verhoudingen tussen rechters en griffiemedewerkers. Ook aan de leiding van de rechterlijke werkzaamheden werden andere eisen gesteld. Sectorvoorzitters dienden zich te onderwerpen aan een assessment en bij gebleken geschiktheid managementcursussen te volgen. Was het tot de schaalvergroting zo dat de oudste vicepresident die de meeste en de mooiste kort geding vonnissen op zijn naam had staan bijna vanzelfsprekend president van de rechtbank werd bij aftreden van de vorige president, nu wordt een president geselecteerd op uitgesproken managementkwaliteiten. De rechter bevond zich binnen de organisatie niet meer in een ivoren toren. Daarbij speelde ook een rol dat rechters hun zittingen deden met binnen hetzelfde team steeds wisselende griffiers, waardoor die griffiers eigenlijk degenen waren die het beste het optreden van de verschillende rechters konden beoordelen, daarover feed back konden geven en daarom ook vaak als referent werden en worden gevraagd voor de functioneringsgesprekken met rechters. Dat betekent uiteraard iets voor de onderlinge gezagsverhoudingen tussen rechters en griffiers.

3 Bij al deze organisatorische wijzigingen als gevolg van de schaalvergroting van de rechtbank bleef echter te allen tijde de waarborg van de rechterlijke onafhankelijkheid in stand. Ook nu nog met een volledig opgetuigde rechterlijke organisatie is er geen enkele functionaris binnen of buiten de rechtbank die kan voorschrijven of bemoeienis hebben met welke beslissing een rechter dient te nemen in een concrete hem voorgelegde rechtszaak. Dat wil niet zeggen dat collega s of anderen geen vragen over of aanmerkingen kunnen hebben op de inhoud van nog te concipiëren of gedane uitspraken, maar aantasten of nietig verklaren van een uitspraak kan alleen door een hogere rechter in appel. De president van de rechtbank is niet de baas van de rechters in de zin dat hij kan bepalen welke uitspraak een rechter in zijn rechtbank in een bepaalde zaak moet doen. In diezelfde zin komt noch aan de president van de Hoge Raad noch aan de voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak enige zeggingsmacht of bevoegdheid toe. De individuele rechter blijft in zijn rechtsprekende functie geheel autonoom. Dat wil niet zeggen dat er tussen rechters onderling geen afspraken worden gemaakt hoe in bepaalde gevallen te handelen. Zo is er door het Landelijk Overleg van Voorzitters van bijvoorbeeld de Familie en jeugdsectoren van de Nederlandse rechtbanken een procesreglement familierecht opgesteld, waardoor advocaten niet met per arrondissement verschillende procesregelingen over termijnen, bevoegdheidsvragen en bijvoorbeeld over te leggen stukken worden geconfronteerd. Dit procesreglement is gepubliceerd in de Nederlandse Staatscourant, zodat deze voor een ieder kenbaar kan zijn. Door het Landelijk Overleg van Voorzitters van de Strafsectoren van de rechtbanken en de Gerechtshoven zijn Oriëntatiepunten voor straftoemeting opgesteld, waardoor enige uniformiteit in de strafoplegging door Nederlandse rechters wordt bereikt. Een voorbeeld daarvan is de straftoemeting in geval van openlijke geweldpleging, in de media soms ook aangeduid als een vorm van zinloos geweld. Het kernbegrip van het delict is -kort weergegeven- dat er sprake moet zijn van openlijk in vereniging geweld plegen tegen personen of goederen In het Oriëntatiepunt wordt als uitgangspunt voor straftoemeting bij een bewezen openlijke geweldpleging tegen goederen een werkstraf van 60 uur gehanteerd, waarna er bij openlijke geweldpleging tegen personen een aantal strafverhogende omstandigheden worden opgesomd. Zo ontstaat enige rechtseenheid in de strafoplegging. Uiteraard speelt ook de hoogte van de door de Officier van Justitie geëiste straf bij de straftoemeting een rol. Of vrouwelijke rechters in dit soort gevallen hogere straffen opleggen is niet goed na te gaan, maar niet aannemelijk: de meervoudige strafkamers zijn vaak gemengd samengesteld, hoewel het ook wel eens voorkomt dat, behalve de (soms allochtone mannelijke) verdachte, alle procesdeelnemers vrouw zijn: 3 vrouwelijke rechters, een vrouwelijke griffier, een vrouwelijke Officier van Justitie en een vrouwelijke advocaat! Bedacht dient in het verband van de kenbaarheid van rechterlijk beleid ook te worden dat alle rechterlijke uitspraken in het openbaar moeten worden gedaan en dus openbaar zijn en daarmee voor een ieder ook qua motivering kenbaar en bespreekbaar. Mijn eigen ervaring in de familie sector is dat er bij echtscheidingszaken tussen de verschillende rechters verschillen van opvatting zijn over de verhouding tussen de seksen, die kunnen doorwerken in de gedachten en daaruit voortvloeiende beslissingen over bijv. de behoefte aan alimentatie van vrouwen en de vraag aan wie de kinderen na de echtscheiding moeten of kunnen worden toevertrouwd. De ene rechter denkt daarover soms traditioneler dan de andere. Hoe word je rechter?

4 Allereerst moet je Nederlander zijn en de titel van meester in de rechten hebben behaald aan een Nederlandse universiteit. De rechterlijke macht wordt gevuld vanuit twee hoofdstromen, de ene is die van de zgn. Raio s: de rechterlijke ambtenaren in opleiding, die een zesjarige interne opleiding volgen die leidt tot de functie van rechter of van die van officier van Justitie, Die opleiding bestaat sinds 1957 en wordt georganiseerd door de SSR, de Stichting Studiecentrum Rechtspleging te Zutphen. Tot dit jaar volgden elk jaar zo n zestig raio s de opleiding. Vanwege de huidige bezuinigingen is die capaciteit al teruggebracht naar 25, waardoor op termijn zeker een ernstig tekort aan rechters zal ontstaan. De raio s leverden tot dit moment nog ongeveer 20% van de instroom van Nederlandse rechters. De tweede stroom wordt gevormd door de zgn. buitenstaanders; dat zijn personen, die tenminste zes jaar ervaring in een juridische functie in het maatschappelijk leven hebben opgedaan. Zij vormen ongeveer 70% van de rechterlijke macht. Naar buitenstaanders wordt expliciet gezocht vanuit de overweging dat de rechterlijke macht een zo goed mogelijke afspiegeling van de samenleving zal zijn. De gemiddelde leeftijd van de buitenstaander die rechter wordt ligt boven de 45 jaar. Het merendeel van de buitenstaanders komt uit de advocatuur. Ook zijn er regelmatig officieren van Justitie die zoals dat in het jargon heet- gaan zitten en dat dan uiteraard doen in een andere rechtbank dan waarbij zij officier zijn geweest Zowel raio s als buitenstaanders doorlopen een strenge en langdurige selectieprocedure, voordat zij voor benoeming tot rechter in aanmerking komen. In mijn eigen geval heeft het 5 jaar gekost om, nadat ik had gesolliciteerd voor de rechterlijke macht, tot rechter te worden benoemd. In die 5 jaar lagen een psychologische test bij de Rijks Psychologische Dienst, een aantal sollicitatiegesprekken met leden van de Commissie Aantrekken Leden Rechterlijke macht, een intensieve Cursus Vonnissen Maken van een jaar en anderhalf jaar interne opleiding in de rechtbank Utrecht, met telkens tussentijdse beoordelingen. Van de twaalf deelnemers aan de Cursus Vonnissen Maken, die ik moest volgen, viel bijvoorbeeld de helft na de eindbeoordeling voor verdere opleiding af. Een derde kleinere, maar zeker niet verwaarloosbare instroom van rechters is die van de juridisch begaafde gerechtssecretarissen, meestal fungerend als stafjurist of als griffier in de korte gedingen. Zij schrijven vaak zulke prachtige kort geding vonnissen, dat hen, die de ambitie daarvoor hebben, de gelegenheid geboden wordt om na een aanvullende opleidingsperiode, die meestal bestaat uit het zich aanleren van de rechterlijke attitude en functievereisten, voor een benoeming tot rechter in aanmerking te komen. Een van de presidenten van de Utrechtse rechtbank vertelde mij eens dat hij zich, na de publicatie van een van zijn kort geding vonnissen, bij nalezing daarvan, realiseerde dat hij (dat wil zeggen de kort geding griffier, zei hij er eerlijk bij) zo n mooi vonnis had geschreven. Hoewel in alle sectoren van de rechtbank het merendeel van de rechterlijke uitspraken wordt geconcipieerd door gerechtssecretarissen na raadkameroverleg met de rechter, is uiteraard de rechter degene die de ingewikkeldere juridische overwegingen zelf schrijft en de eindredactie van de uitspraak heeft en voor die uitspraak verantwoordelijk is. Promotiemogelijkheden en salariëring van rechters. De laagste functie in de rechterlijke macht is die van gewoon rechter. Promotiefuncties zijn:

5 * Seniorrechter (De mooie titel vice president is per 1 januari 2011 vervallen). Dat kan op twee manieren; allereerst door een leidinggevende functie uit te oefenen zoals teamleider, inhoudelijk specialist, zoals de kantonrechter en verder als Vicepresident Inhoudelijk Adviseur (VPIA) die is belast met opleiding van rechters, deskundigheidsbevordering, scholing en bijv. voorbereiding van jurisprudentieoverleg ; * Raadsheer in een Gerechtshof, de hoger beroepsinstantie. Daarvan zijn er in Nederland vijf, nl in Amsterdam, Den Haag, Leeuwarden, Den Bosch en Arnhem. Door fusie van de gerechtshoven Leeuwarden en Arnhem per 1 januari 2013 blijven er 4 gerechtshoven over. Ook vrouwelijke rechters in een Gerechtshof dragen overigens de titel Raadsheer. Voor bestuursrechters is er ook nog als promotiemogelijkheid de Centrale Raad van Beroep te Utrecht, een soort administratief gerechtshof. Binnen de gerechtshoven bestaan ook weer promotiemogelijkheden tot vicepresident en president. * Raadsheer in de Hoge Raad der Nederlanden. Een benoeming in de Hoge Raad is uiteraard alleen weggelegd voor het neusje van de zalm in de Nederlandse rechtspraak. Daarnaar kun je niet zo maar solliciteren, daarvoor moet je juridisch je sporen hebben verdiend en als eerste worden geplaatst op een uit zes personen bestaande voordracht van de Hoge Raad aan de Tweede Kamer. Als je overigens al deze personen (behalve de PG) vraagt welke functie zij uitoefenen, zullen ze allemaal zeggen: die van rechter. Het maximaal te bereiken salaris voor een gewone rechter is per 1 januari ,39 euro per maand, voor een senior rechter bij een rechtbank of een raadsheer in een Gerechtshof 7.437,16 euro per maand. De president van en de Procureur Generaal bij de Hoge Raad ontvangen een vast bedrag van ,20 euro per maand, ruim onder de Balkenende norm dus. Toen ik in 1987 als directeur van de Riagg overging naar de rechtbank ging mijn maandsalaris er bruto met fl , = per maand op achteruit. Die salariëring is vaak een belemmering voor advocaten om over te stappen, hoewel dat ook weer niet overdreven moet worden: er zijn in Nederland ruim advocaten en de meesten daarvan halen beslist niet de bedragen die topadvocaten bij de grote commerciële advocatenkantoren toucheren. Van mijn overstap heb ik nooit spijt gehad. Ik vond de werkdruk als rechter een stuk hoger liggen dan die van manager (vaak s avonds en in de weekenden zittingen voorbereiden, omdat je dan ongestoord kunt werken), het werk intellectueel bevredigender en als je eenmaal een beslissing had genomen was je niet zelf voor de uitvoering daarvan verantwoordelijk, hetgeen in de Riagg vaak het meest frustrerende onderdeel van de managementfunctie was. Is men het met je beslissing niet eens, dan kan men zijn zaak nog een keer voorleggen aan een hogere rechter: de beroepsinstantie van het Gerechtshof. De rechter voert niet zijn eigen beslissingen uit. Wel is de rechter de laatste decennia in zijn optreden in civiele zaken minder lijdelijk geworden dan voorheen. De rechter moet echter niet zo actief worden dat hij in feite met partijen gaat mee procederen. De partijen blijven in civiele zaken de baas over hun eigen proces. De rechterlijke macht als ivoren toren.

6 Uit de bovenstaande ontwikkeling valt te concluderen dat er inmiddels nauwelijks meer sprake van kan zijn dat de rechtspraak zich in een ivoren toren bevindt. De rechterlijke macht is niet meer voornamelijk afkomstig uit de sociale bovenlaag of het patriciaat van Nederland: excentrieke en vaak solistisch en autoritair opererende of wereldvreemde rechters kom je in de rechtspraak nauwelijks meer tegen, terwijl het tegenwoordig ook mogelijk is over de bejegening door een rechter bij de president van de rechtbank een klacht in te dienen Voordien was er wettelijk al de mogelijkheid tegen een rechter een klacht in te dienen bij de Hoge Raad. In 2010 zijn er bij de rechtbank Utrecht 94 klachten ingediend. Dertig procent ging over de inhoud van een rechterlijke beslissing en daarover kan niet worden geklaagd. Nog eens dertig procent betrof niet de rechtbank, maar ging over een andere instantie of persoon. Het aantal gegronde klachten in 2010 bedroeg 8. Dat rechters elkaar de hand boven het hoofd zouden houden is ook niet erg aannemelijk. Het komt regelmatig voor dat een hogere rechter een beslissing van een lagere rechter gemotiveerd vernietigt. De Justitiabelen. Met deze term wordt iedereen aangeduid die met de Nederlandse rechter in aanraking kan komen of die rechter nodig heeft voor een of andere beslissing. Als ik vanuit mijn functie destijds in de ambulante geestelijke gezondheidszorg, nu naga welke personen een beroep op de hulpverlening van de Riagg deden en welke personen met enige regelmaat en met de diverse sectoren van de rechtbank te maken krijgen, kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat die twee groepen voor een groot deel samenvallen. De sociaal zwakkere en psychisch niet goed geïntegreerde personen, die de ambulante en klinische psychiatrische hulpverlening bezoeken, zien wij in de rechtbank ook vaak. Bijvoorbeeld in de bestuurssector met huurproblemen vanwege overlast en huurschulden, in de strafsector met alcohol- en agressieproblematiek en persoonlijkheidsstoornissen, in het familie- en jeugdrecht met relatieproblemen, echtscheiding, opvoedingsproblematiek en kindermishandeling en vaak in alle sectoren tegelijk. Uiteraard is er overlap tussen de cliënten van de geestelijke gezondheidszorg en in de rechtspraak in de BOPZ, de Wet gedwongen opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen, zwakzinnigeninrichtingen en verpleeginrichtingen. Dat zet de op dit ogenblijk in de samenleving te constateren roep om verharding van het rechterlijk optreden en ingrijpen toch wel in een ander daglicht. In de rechtbank hebben wij in een behoorlijk aantal gevallen te maken met zgn. personae miserabiles, voor wie de rechter vaak de laatste (overheids)instantie is door wie zij zich rechtvaardig behandeld wensen te zien. Als de rechter zich zou verlagen tot degradatie en een denigrerende benadering van deze personae miserabiles en hen niet in hun wezenlijke waarde als mens zou erkennen, is er geen sprake meer van dat Nederland nog een rechtsstaat genoemd zou kunnen worden. Uiteraard rust die taak op alle overheidsorganen, maar voor veel mensen is de rechter toch vaak de laatste instantie waar zij hun verhaal kwijt kunnen en die nog echt naar hen luistert. Waar ik eigenlijk pas voor het eerst als rechter echt mee werd geconfronteerd, is dat er in Nederland een aantal bevolkingsgroepen bestaan, waarbinnen geweld, (fysiek of verbaal) een veel voorkomende en soms ook geaccepteerde manier van oplossen van conflicten is. Een groot deel van het werk wat de rechter in dat verband doet is in feite te beschouwen als beschavingsarbeid. De rechter handhaaft de in de wet vastgelegde maatschappelijke norm dat geweld geen acceptabele wijze van conflictoplossing is en probeert dat in zijn behandeling van de zaak en in zijn uitspraak de betrokkenen duidelijk te maken.

7 De laatste tijd hoor je vanuit bepaalde hoek regelmatig en met grote stelligheid beweren dat de Nederlandse rechter te soft is. Ten eerste klopt die bewering niet. De straffen liggen in Nederland vergeleken met de rest van Europa zeker niet op het laagste niveau, waarbij bedacht dient te worden dat in tegenstelling tot een aantal andere Europese landen de opgelegde vrijheidsstraffen in Nederland ook daadwerkelijk en volledig moeten worden uitgezeten. De meeste mensen kunnen zich niet voorstellen hoe ingrijpend het is om van je vrijheid beroofd te zijn. In een cel te worden opgesloten te worden en voor vrijlating daaruit van anderen afhankelijk te zijn is een schokkende ervaring. Zelfs een nachtje in de cel op het politiebureau maakt op de meeste normale mensen grote indruk. Soms als er een nieuw huis van bewaring of een nieuwe gevangenis is opgeleverd kunnen mensen zich aanmelden om een weekend daarin als vrijwilliger proef te zitten. Na de eerste nacht zijn er veel spijtoptanten. Opsluiting van personen niet uit vergelding of wraak, maar ter beveiliging van de maatschappij is voor slechts een kleine categorie personen noodzakelijk. Mijn overtuiging is, dat de personen die de rechter in Nederland te soft vinden, dat vinden totdat zij zelf met de rechter in aanraking komen. Ik dank u voor uw aandacht. J.M. Sybrandy. 31 oktober 2012.

opleiding BOA Wet op de rechterlijke organisatie

opleiding BOA Wet op de rechterlijke organisatie Deze reader geeft een overzicht van de die zijn genoemd, versie juni 2005. Hoofdstuk 2. Rechtspraak Afdeling 1. Algemene bepalingen Artikel 2 De tot de rechterlijke macht behorende gerechten zijn: a. de

Nadere informatie

ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat

ProDemos Huis voor democratie en rechtsstaat Wat is rechtspraak? Nederland is een rechtsstaat. Een belangrijk onderdeel van een rechtsstaat is onafhankelijke rechtspraak. Iedereen heeft wel eens ruzie met een ander. Stel je hebt een conflict met

Nadere informatie

Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl

Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl Opdrachten & docentenhandleiding www.rechtvoorjou.nl pagina 2 van 14 Inhoudsopgave 1 Opdracht 1: Kennisvragen bij www.rechtvoorjou.nl 3 Werkblad 1:

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2010 857 Wet van 3 december 2009 tot wijziging van de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren, de Wet op de rechterlijke organisatie en enige andere

Nadere informatie

Terbeschikkinggestelden tussen wal en schip

Terbeschikkinggestelden tussen wal en schip Terbeschikkinggestelden tussen wal en schip M.A.M. Wolters * Toen mij ongeveer een half jaar geleden werd gevraagd een lezing te houden met als onderwerp "De geestelijk gestoorden tussen wal en schip",

Nadere informatie

Stagereglement Togamaster

Stagereglement Togamaster Stagereglement Togamaster Doelstelling, stageplaatsaanbieder, begeleiding, inhoud van de stage. I. De doelstelling van de stage 1. De stage heeft tot doel de student in een leerproces, bij en onder toezicht

Nadere informatie

Stagereglement Togamaster

Stagereglement Togamaster Stagereglement Togamaster Doelstelling, stageplaatsaanbieder, begeleiding, inhoud van de stage. I. De doelstelling van de stage 1. De stage heeft tot doel de student in een leerproces, bij en onder toezicht

Nadere informatie

Instructie Machtenscheidingsquiz

Instructie Machtenscheidingsquiz Instructie Machtenscheidingsquiz Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest elk

Nadere informatie

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Als je ouders uit elkaar gaan is dat heel ingrijpend. Vaak verandert er nogal wat in je leven. Een rechter wil hierover met je praten tijdens een kinderverhoor.

Nadere informatie

Verantwoordelijk docent en contactpersonen bij rechterlijke instellingen

Verantwoordelijk docent en contactpersonen bij rechterlijke instellingen Law Extra Stage bij Rechtbank Arnhem en Hof Arnhem (5 EC) Doelstelling Studenten maken kennis met de praktijk van het recht, nadat zij in het tweede jaar kennis hebben genomen van allerlei theorieën over

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Directoraat-Generaal Rechtspleging en Rechtshandhaving Directie Rechtsbestel

Nadere informatie

Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat?

Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Scheiding der machten De rechters zijn gescheiden www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website*. Naam Leerling:...Klas:...

Nadere informatie

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar

Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Kinderverhoor Je ouders gaan uit elkaar Als je ouders uit elkaar gaan is dat heel ingrijpend. Vaak verandert er nogal wat in je leven. Een rechter wil hierover met je praten tijdens een kinderverhoor.

Nadere informatie

U wordt verdacht. Inhoud

U wordt verdacht. Inhoud Inhoud Deze brochure 3 Aanhouding en verhoor 3 Inverzekeringstelling 3 Uw advocaat 4 De reclassering 5 Verlenging van de inverzekeringstelling of niet 5 Beperkingen en rechten 5 Voorgeleiding bij de officier

Nadere informatie

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN

DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN DE RECHTERS ZIJN GESCHEIDEN www.rechtvoorjou.nl Hoofdstuk 3.0 Wat is een democratische rechtsstaat? Maak de volgende oefeningen met behulp van de informatie op de website. Naam Leerling: Klas:. 3.0 a.

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 392 Wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie, het Wetboek van Strafvordering, de Politiewet 1993 en andere wetten (reorganisatie

Nadere informatie

Als uw kind in aanraking komt met de politie

Als uw kind in aanraking komt met de politie Als uw kind in aanraking komt met de politie Inhoud 3 > Als uw kind in aanraking komt met de politie 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het traject in jeugdstrafzaken 7 > Officier van justitie en

Nadere informatie

Over rechtspraak in Nederland

Over rechtspraak in Nederland Over rechtspraak in Nederland De drie machten Rechtsprekende macht: de Rechtspraak De macht van de Nederlandse staat is verdeeld over de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechtsprekende macht.

Nadere informatie

1. Gegeven aanwijzingen en de redenen daarvoor enzovoort (onderdeel a.) In het jaar 2005 heeft de Raad drie aanwijzingsbesluiten genomen:

1. Gegeven aanwijzingen en de redenen daarvoor enzovoort (onderdeel a.) In het jaar 2005 heeft de Raad drie aanwijzingsbesluiten genomen: VERSLAG ALS BEDOELD IN ARTIKEL 11, TWEEDE LID, VAN HET BESLUIT NEVENVESTIGINGS- EN NEVENZITTINGSPLAATSEN Bij koninklijk besluit van 17 juni 2004 (Stb. 2004, 288) is het Besluit nevenvestigings- en nevenzittingsplaatsen

Nadere informatie

Over rechtspraak in Nederland

Over rechtspraak in Nederland Over rechtspraak in Nederland De drie machten Rechtsprekende macht: de Rechtspraak De macht van de Nederlandse staat is verdeeld over de wetgevende macht, de uitvoerende macht en de rechtsprekende macht.

Nadere informatie

Embargo tot 18 okt. 2012, 12.30 uur

Embargo tot 18 okt. 2012, 12.30 uur Embargo tot 18 okt. 2012, 12.30 uur Toespraak van de Nationaal rapporteur mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen mr. Corinne Dettmeijer-Vermeulen Ter gelegenheid van de aanbieding van het rapport

Nadere informatie

Arbeidsrecht 2014. Juridische wegwijzer

Arbeidsrecht 2014. Juridische wegwijzer Arbeidsrecht 2014 Juridische wegwijzer Inhoudsopgave 1 Inleiding Nederlandse arbeidsrechtspraak 1.1 De organisatie van de rechtspraak 1.2 De kantonrechter 1.3 De dagvaardingsprocedure 1.4 De verzoekschriftprocedure

Nadere informatie

U moet terechtstaan. Inhoud

U moet terechtstaan. Inhoud U moet terechtstaan Inhoud Deze brochure 3 Dagvaarding 3 Bezwaarschrift 3 Rechtsbijstand 4 Slachtoffer 4 Inzage in uw dossier 4 Getuigen en deskundigen 5 Uitstel 5 Aanwezigheid op de terechtzitting 6 Verstek

Nadere informatie

Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging

Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging TBS voor Dummies Juridische basiskennis over de maatregel TBS, oplegging en verlenging Auteur: Miriam van der Mark, advocaat-generaal en lid van de Kerngroep Forum TBS Algemeen De terbeschikkingstelling

Nadere informatie

Informatie over bewindvoering

Informatie over bewindvoering Informatie over bewindvoering Inhoudsopgave Inleiding... 4 Maatregel kort samengevat... 5 Aanbevelingen van het Landelijk Overleg Kantonrechters 6 Waarom bewind... 6 Wie vraagt het bewind aan... 7 Aan

Nadere informatie

Twee eeuwen. Openbaar Ministerie

Twee eeuwen. Openbaar Ministerie Twee eeuwen Openbaar Ministerie Met dank aan Napoleon Slechts drie jaar heerste Napoleon Bonaparte over Nederland. Toch heeft deze korte periode belangrijke sporen nagelaten in ons dagelijkse leven. Zo

Nadere informatie

Voegen in het strafproces

Voegen in het strafproces Voegen in het strafproces Voegen in het strafproces april 2011 U bent slachtoffer geworden van een misdrijf of overtreding en u heeft daarbij schade geleden. Eén van de mogelijkheden om uw schade vergoed

Nadere informatie

HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE

HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE HET WERK VAN DE OFFICIER VAN JUSTITIE Opsporen en vervolgen Wie doet dat eigenlijk? De ene moord is nog niet gepleegd of je ziet alweer de volgende ontvoering. Politieseries en misdaadfilms zijn populair

Nadere informatie

613093 omslag terechtstaan 16-08-2006 10:07 Pagina 2. U moet terechtstaan

613093 omslag terechtstaan 16-08-2006 10:07 Pagina 2. U moet terechtstaan 613093 omslag terechtstaan 16-08-2006 10:07 Pagina 2 U moet terechtstaan 613093 binnenwerk terechtstaan 16-08-2006 10:08 Pagina 2 613093 binnenwerk terechtstaan 16-08-2006 10:08 Pagina 1 Inhoud Deze brochure

Nadere informatie

Als uw kind in aanraking komt met de politie

Als uw kind in aanraking komt met de politie Als uw kind in aanraking komt met de politie Inhoud 3 > Als uw kind in aanraking komt met de politie 4 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Het traject in jeugdstrafzaken 7 > Officier van justitie en

Nadere informatie

Vaak gestelde vragen. over het Hof van Justitie van de Europese Unie

Vaak gestelde vragen. over het Hof van Justitie van de Europese Unie Vaak gestelde vragen over het Hof van Justitie van de Europese Unie WAAROM EEN HOF VAN JUSTITIE VAN DE EUROPESE UNIE (HVJ-EU)? Om Europa op te bouwen hebben een aantal staten (thans 28) onderling verdragen

Nadere informatie

AGENDA VAN DE RECHTSPRAAK 2015 2018

AGENDA VAN DE RECHTSPRAAK 2015 2018 AGENDA VAN DE RECHTSPRAAK 2015 2018 SNEL TOEGANKELIJK DESKUNDIG SNELLE, TOEGANKELIJKE EN DESKUNDIGE RECHTSPRAAK VOOR EEN VERANDERENDE SAMENLEVING De Rechtspraak is een organisatie waar wij in 17 gerechten,

Nadere informatie

Vervolging. Getuigenverhoor rechter-commissaris

Vervolging. Getuigenverhoor rechter-commissaris Als u in de strafzaak door een advocaat wordt bijgestaan, is het van belang dat u de advocaat op de hoogte houdt van de voortgang in het onderzoek. Na aangifte zal het politieonderzoek waarschijnlijk nog

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1999 2000 27 181 Wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie, de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren en enkele aanverwante wetten in verband

Nadere informatie

`Voorheen kon ook zonder machtiging de raadsman de verdediging voeren voor zijn afwezige cliënt, sedert het Bouterse-arrest niet meer.

`Voorheen kon ook zonder machtiging de raadsman de verdediging voeren voor zijn afwezige cliënt, sedert het Bouterse-arrest niet meer. 3.8 Meningen van bevraagden ten aanzien van de verstekregeling 3.8.1 Verruiming mogelijkheden verdachte? Uit de verkregen reacties wordt duidelijk dat er uiteenlopende antwoorden zijn gegeven op de vraag

Nadere informatie

Rapport. Datum: 12 februari 2004 Rapportnummer: 2004/048

Rapport. Datum: 12 februari 2004 Rapportnummer: 2004/048 Rapport Datum: 12 februari 2004 Rapportnummer: 2004/048 2 Klacht Verzoeker, die op 20 juli 2002 is aangehouden op grond van verdenking van belediging van een politieambtenaar, klaagt erover dat het Korps

Nadere informatie

VICTAS Klachten BOPZ

VICTAS Klachten BOPZ VICTAS Klachten BOPZ Utrecht, September 2013 Inhoud 1. Inleiding 2. Wat is een klacht? 2.1. Klachten over het verblijf op de afdeling B3 van Victas 2.2. BOPZ-klachten 3. De klachtencommissie 3.1. Hoe dien

Nadere informatie

Wat is civiel recht? 3. De deelnemers aan een civiele procedure 3. De rol van getuigen in een civiele procedure 7. Bewijsstukken 8.

Wat is civiel recht? 3. De deelnemers aan een civiele procedure 3. De rol van getuigen in een civiele procedure 7. Bewijsstukken 8. Als mensen en bedrijven een conflict krijgen dat zij zelf niet kunnen oplossen, volgt soms een rechtszaak. In deze brochure leest u hoe de behandeling van de zaak verloopt. Inhoud Wat is civiel recht?

Nadere informatie

nr.14.0008063 Klachtenregeling Veilig Thuis Gooi en Vechtstreek (AMHK Gooi en Vechtstreek)

nr.14.0008063 Klachtenregeling Veilig Thuis Gooi en Vechtstreek (AMHK Gooi en Vechtstreek) nr.14.0008063 Klachtenregeling Veilig Thuis Gooi en Vechtstreek (AMHK Gooi en Vechtstreek) Artikel 1 Wettelijke grondslag Deze klachtenregeling heeft betrekking op de behandeling van klachten in overeenstemming

Nadere informatie

Ik heb de uitzending gezien en bovenstaande lijkt me een juiste weergave van uw optreden in het programma.

Ik heb de uitzending gezien en bovenstaande lijkt me een juiste weergave van uw optreden in het programma. Aan: Hekkelman Advocaten & Notarissen Postbus 1468 6501 BL Nijmegen Van: Drs. M. de Hond t.a.v. Prof. mr. M.J.A. van Mourik Geachte professor, In de uitzending van Netwerk van 13 november jl. heeft u,

Nadere informatie

Zoekresultaat - inzien document. ECLI:NL:RBOBR:2015:5776 Permanente link: Uitspraak. Rechtbank Oost-Brabant

Zoekresultaat - inzien document. ECLI:NL:RBOBR:2015:5776 Permanente link: Uitspraak. Rechtbank Oost-Brabant Zoekresultaat - inzien document ECLI:NL:RBOBR:2015:5776 Permanente link: http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ec Instantie Datum uitspraak 07-10-2015 Datum publicatie 07-10-2015 Rechtbank Oost-Brabant

Nadere informatie

ONDERZOEK OP DE TERECHTZITTING Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting van 15 oktober 2015.

ONDERZOEK OP DE TERECHTZITTING Dit vonnis is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting van 15 oktober 2015. ECLI:NL:RBROT:2015:7773 Instantie: Rechtbank Rotterdam Datum uitspraak: 29-10-2015 Datum publicatie: 02-11-2015 Zaaknummer: 11/870399-12.ov Rechtsgebieden: Strafrecht Bijzondere kenmerken: Eerste aanleg

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2002 1 Beschikking van de Minister van Justitie van 21 december 2001, houdende plaatsing in het Staatsblad van de tekst van de Wet op de rechterlijke

Nadere informatie

Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren

Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren Rollenspel Befje op Befje af Hoger Lager Dilemma s Hoe lossen we dit op? Opgepakt, wat dan? Rechtenteller Landenspel

Nadere informatie

REGLEMENT 3.683.BD/BJZ PROTOCOL PROCESBESLUIT EN VERTEGENWOORDIGING IN RECHTE

REGLEMENT 3.683.BD/BJZ PROTOCOL PROCESBESLUIT EN VERTEGENWOORDIGING IN RECHTE 3.683.BD/BJZ PROTOCOL PROCESBESLUIT EN VERTEGENWOORDIGING IN RECHTE Vastgesteld bij collegebesluit van 19 juni 2007, nr. 6a. Datum bekendmaking: 27 juni 2007. Datum inwerkingtreding: 28 juni 2007. Gemeenteblad

Nadere informatie

In bezwaar of beroep

In bezwaar of beroep In bezwaar of beroep Wanneer u het niet eens bent met een beslissing van de Nederlandse overheid op grond van de Vreemdelingenwet, dan kunt u hiertegen juridische stappen ondernemen. Dit informatieblad

Nadere informatie

Waar is een kinderverhoor?

Waar is een kinderverhoor? Kinderverhoor De rechter gaat binnenkort een beslissing nemen in een zaak waar jij bij betrokken bent. Voordat de rechter een beslissing kan nemen, wil de rechter graag van jou horen hoe jij er over denkt.

Nadere informatie

Voorlichtingsbijeenkomst Beschermd Wonen Beijum

Voorlichtingsbijeenkomst Beschermd Wonen Beijum Voorlichtingsbijeenkomst Beschermd Wonen Beijum 14 september 2015 Op 14 september 2015 vond er voor de wijkbewoners een voorlichtingsbijeenkomst plaats in De Bron in Beijum over de ontwikkelingen bij de

Nadere informatie

ARRONDISSEMENTSPARKET Oost-Nederland

ARRONDISSEMENTSPARKET Oost-Nederland Openbaar Ministerie ARRONDISSEMENTSPARKET Oost-Nederland Postadres Postbus 9032, 6800 EP Arnhem J.A.E. Dijkstra Bietenakker 43 8091 MC Wezep Bezoekadres Eusebiusbinnensingel 28 6811 BX Arnhem Tel. 088-6991900

Nadere informatie

ECLI:NL:RBGEL:2013:4039

ECLI:NL:RBGEL:2013:4039 ECLI:NL:RBGEL:2013:4039 Uitspraak RECHTBANK GELDERLAND Team strafrecht Zittingsplaats Zutphen Meervoudige kamer Parketnummer: [jw.sys.1.verdachte_1_parketnummer]05/860948-13 Uitspraak d.d. 22 oktober 2013

Nadere informatie

Puzzel: De rechtszaal

Puzzel: De rechtszaal Puzzel: De rechtszaal Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen vullen in wie waar zit of staat in de rechtszaal. Leerdoel: De leerlingen kennen de opstelling van een rechtszaal en ze weten welke actoren

Nadere informatie

MANAGEMENT LUNCH De Magistraten van Morgen

MANAGEMENT LUNCH De Magistraten van Morgen MANAGEMENT LUNCH De Magistraten van Morgen Programma Vrijdag 30 oktober 2015 11:45 14:30 Gastspreker: Rosa Jansen Management lunch De Magistraten van Morgen Omdat we de korpschefs graag in contact brengen

Nadere informatie

Samenvatting. 1 Letterlijk: Ontzegging van de Bevoegdheid Motorrijtuigen te besturen.

Samenvatting. 1 Letterlijk: Ontzegging van de Bevoegdheid Motorrijtuigen te besturen. Op 24 juni 1998 is de Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994) gewijzigd. Deze wijziging komt voort uit de wens van de Tweede Kamer om te komen tot een strengere aanpak van gevaarlijk rijgedrag in het verkeer.

Nadere informatie

[naam], geboren op [datum], wonende te [plaats], hierna te noemen: klager, juridisch adviseur: mr. S.S. van Gijn, advocaat te Amsterdam,

[naam], geboren op [datum], wonende te [plaats], hierna te noemen: klager, juridisch adviseur: mr. S.S. van Gijn, advocaat te Amsterdam, 11 september 2012 De Klachtencommissie voor seksueel misbruik in de R.-K. Kerk van de Stichting Beheer & Toezicht i.z. Seksueel Misbruik in de R.-K. Kerk in Nederland (rechtsopvolger van de Beoordelings-

Nadere informatie

Hoofdstuk 4. Kwaliteit

Hoofdstuk 4. Kwaliteit Fawzi Salih van K2 Brabants Kenniscentrum Jeugd heeft voor u een eerste screening gemaakt van hoofdstuk 4. Het resultaat van de screening is terug te vinden op de volgende pagina s. De samenvatting per

Nadere informatie

De Rechtspraak. Kengetallen

De Rechtspraak. Kengetallen Inhoud Pagina 1 De Rechtspraak Kengetallen 2011 Inhoud Pagina 2 Bijlage 1 Landelijke analyse kengetallen 2011 Landelijke analyse kengetallen 2011 Definities kengetallen Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4 Tabellen

Nadere informatie

Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen. Heeft u een klacht? Het indienen en afhandelen van een klacht. cliënten >>

Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen. Heeft u een klacht? Het indienen en afhandelen van een klacht. cliënten >> Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en de Kempen Heeft u een klacht? Het indienen en afhandelen van een klacht cliënten >> 1 Maak uw klacht kenbaar aan de direct betrokkene(n) GGzE heeft als uitgangspunt

Nadere informatie

Inhoudsopgave. N.B. Waar in deze brochure hij staat, kan ook zij worden gelezen.

Inhoudsopgave. N.B. Waar in deze brochure hij staat, kan ook zij worden gelezen. U wordt verdacht Inhoudsopgave Deze brochure 2 Aanhouding en verhoor 2 Inverzekeringstelling 2 Uw advocaat 3 De reclassering 3 Verlenging van de inverzekeringstelling of niet 4 Beperkingen en rechten

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer

Eindexamen maatschappijleer Opgave 3 Criminaliteit in Nederland tekst 1 2 30 3 40 4 In Nederland worden per jaar zo n vijf en een half miljoen misdrijven gepleegd. Ruim anderhalf miljoen daarvan komt ter kennis van de politie. Uiteindelijk

Nadere informatie

HOOFDSTUK XI. Echtscheiding, scheiding van tafel en bed en scheiding van goederen

HOOFDSTUK XI. Echtscheiding, scheiding van tafel en bed en scheiding van goederen GERECHTELIJK WETBOEK - Deel IV : BURGERLIJKE RECHTSPLEGING. HOOFDSTUK XI. Echtscheiding, scheiding van tafel en bed en scheiding van goederen Afdeling II. Echtscheiding door onderlinge toestemming. Art.

Nadere informatie

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over het Ministerie van Veiligheid. en Justitie. Publicatiedatum: 23 september 2014

Rapport. Rapport naar aanleiding van een klacht over het Ministerie van Veiligheid. en Justitie. Publicatiedatum: 23 september 2014 Rapport Rapport naar aanleiding van een klacht over het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Publicatiedatum: 23 september 2014 Rapportnummer: 2014 /122 20 14/122 d e Natio nale o mb ud sman 1/5 Feiten

Nadere informatie

Als u een klacht heeft. Over de Raad voor de Kinderbescherming

Als u een klacht heeft. Over de Raad voor de Kinderbescherming Als u een klacht heeft Over de Raad voor de Kinderbescherming Inhoud 3 > Als u een klacht heeft over de Raad 4 > Een klacht indienen 6 > De klachtprocedure 7 > Cliëntvertrouwenspersoon 7 > Onafhankelijk

Nadere informatie

Bevoegdheden en verantwoordelijkheden Raad van Toezicht.

Bevoegdheden en verantwoordelijkheden Raad van Toezicht. 6. Raad van Toezicht 14-04-2014 Versie 6.02 Huishoudelijk reglement Raad van Toezicht Status Definitief Artikel 1: Positionering Raad van Toezicht Ingevolge de statuten bestuurt het College van Bestuur

Nadere informatie

1. Afbakening van en aanvulling op GRECO rapport

1. Afbakening van en aanvulling op GRECO rapport Minister van Justitie D.t.v. Mw. Mr. E.E. Weeda Postbus 20301 2500 EH Den Haag datum 2 februari 2004 contactpersoon R.C. Hartendorp doorkiesnummer 070-361 9788 e-mail R.Hartendorp@rvdr.drp.minjus.nl ons

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 1997 1998 Nr. 330 25 392 Wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie, het Wetboek van Strafvordering, de Politiewet 1993 en andere wetten (reorganisatie

Nadere informatie

Vragenlijst specialisatieverenigingen

Vragenlijst specialisatieverenigingen Vragenlijst specialisatieverenigingen De commissie Duurzaam stelsel gefinancierde rechtsbijstand van de Nederlandse orde van advocaten (NOvA) verricht momenteel onderzoek naar mogelijke noodzakelijke vernieuwingen

Nadere informatie

Rechten in de psychiatrie Klachten over het verblijf in het psychiatrisch ziekenhuis

Rechten in de psychiatrie Klachten over het verblijf in het psychiatrisch ziekenhuis Rechten in de psychiatrie Klachten over het verblijf in het psychiatrisch ziekenhuis Inhoud 1. Wat is een klacht? pag 1 2. Wat kan ik doen als ik een klacht heb? pag 2 3. De klachtencommissie pag 2 4.

Nadere informatie

Rapport. Datum: 31 januari 2011 Rapportnummer: 2011/032

Rapport. Datum: 31 januari 2011 Rapportnummer: 2011/032 Rapport Datum: 31 januari 2011 Rapportnummer: 2011/032 2 Klacht Verzoeker klaagt erover dat de griffie van het gerechtshof Den Haag hem het arrest van 17 juli 2008 niet heeft toegestuurd met als gevolg

Nadere informatie

ORDINANTIE 12 DE BEHANDELING VAN BEZWAREN EN GESCHILLEN

ORDINANTIE 12 DE BEHANDELING VAN BEZWAREN EN GESCHILLEN ORDINANTIE 12 DE BEHANDELING VAN BEZWAREN EN GESCHILLEN Artikel 1. Algemeen 1. De behandeling van bezwaren en geschillen geschiedt ter onderhouding van het recht, met inachtneming van de rechtvaardigheid

Nadere informatie

Op het politiebureau en jonger dan 18 jaar? Wegwijzer over je rechten en plichten

Op het politiebureau en jonger dan 18 jaar? Wegwijzer over je rechten en plichten Op het politiebureau en jonger dan 18 jaar? Wegwijzer over je rechten en plichten Je bent op het politiebureau omdat: 1. je wordt verdacht van het plegen van een strafbaar feit en je moest mee naar het

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

Algemene informatie Meer informatie over de functie, de vereisten voor toelating en het opleidingstraject.

Algemene informatie Meer informatie over de functie, de vereisten voor toelating en het opleidingstraject. Raadsheer Om benoemd te worden in de functie van raadsheer moet u beschikken over ten minste 10 jaren relevante juridische werkervaring, na het afstuderen als jurist, in (een) functie(s) waarvoor het zijn

Nadere informatie

Zijne Excellentie mr. G.A. van der Steur Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG

Zijne Excellentie mr. G.A. van der Steur Minister van Veiligheid en Justitie Postbus 20301 2500 EH DEN HAAG tot politieke keuze cassatierechter Den Haag, 4 april205 No. 25./4/ME/ds PRESIDENT VAN DE HOGE RAAD DER NEDERLANDEN Zijne Excellentie mr. G.A. van der Steur Minister van Veiligheid en Justitie Postbus

Nadere informatie

Samenwerking met de politie. Door Hans Slijpen, Accountmanager gezondheidszorg, Eenheid Midden Nederland, 20 november 2013.

Samenwerking met de politie. Door Hans Slijpen, Accountmanager gezondheidszorg, Eenheid Midden Nederland, 20 november 2013. Samenwerking met de politie Door Hans Slijpen, Accountmanager gezondheidszorg, Eenheid Midden Nederland, 20 november 2013. Inleiding Samenwerking waarom? Samenwerking hoe? Knelpunten: Informatie uitwisseling,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 32 467 Oprichting van het College voor de rechten van de mens (Wet College voor de rechten van de mens) Nr. 9 AMENDEMENT VAN HET LID HEIJNEN Ontvangen

Nadere informatie

Reglement voor Klachtenbehandeling

Reglement voor Klachtenbehandeling Reglement voor Klachtenbehandeling Ter uitvoering van het bepaalde in artikel 25 t/m 28 de Gedragscode van NOLOC, zoals vastgesteld door de algemene ledenvergadering. Algemeen Artikel 1 Dit Reglement voor

Nadere informatie

Wat is civiel recht? 3. De deelnemers aan een civiele procedure 3. De rol van getuigen in een civiele procedure 7. Bewijsstukken 8.

Wat is civiel recht? 3. De deelnemers aan een civiele procedure 3. De rol van getuigen in een civiele procedure 7. Bewijsstukken 8. Als mensen en bedrijven een conflict krijgen dat zij zelf niet kunnen oplossen, volgt soms een rechtszaak. In deze brochure leest u hoe de behandeling van de zaak verloopt. Inhoud Wat is civiel recht?

Nadere informatie

Werkwijze (rolreglement) Rekestenkamer Strafsector. Rechtbank Amsterdam

Werkwijze (rolreglement) Rekestenkamer Strafsector. Rechtbank Amsterdam Werkwijze (rolreglement) Rekestenkamer Strafsector Rechtbank Amsterdam I Algemeen deel 1.1 Algemene bepalingen 1.1.1 Strekking werkwijze Dit reglement heeft betrekking op de behandeling van strafrechtelijke

Nadere informatie

ECLI:NL:RBNHO:2015:1805

ECLI:NL:RBNHO:2015:1805 ECLI:NL:RBNHO:2015:1805 Uitspraak Vonnis RECHTBANK NOORD-HOLLAND, LOCATIE HAARLEM Strafrecht Datum uitspraak : 10 maart 2015 Parketnummer: 15/840083-08 (ontneming) Vonnis ex artikel 36e van het Wetboek

Nadere informatie

Spel op basis van 16 miljoen rechters

Spel op basis van 16 miljoen rechters Dia 1 Spel op basis van 16 miljoen rechters Erica Huls 1 16 miljoen rechters is een tv-programma waarin een waar gebeurde rechtszaak wordt gereconstrueerd in de studio in het bijzijn van publiek. We zien

Nadere informatie

Als de Raad u om informatie vraagt

Als de Raad u om informatie vraagt Als de Raad u om informatie vraagt Inhoud 3 > Als de Raad u om informatie vraagt 5 > De Raad voor de Kinderbescherming 6 > Onderzoek door de Raad 7 > Uw medewerking is belangrijk 8 > Uw medewerking bij

Nadere informatie

Gerechtshof Arnhem Leeuwarden. voorgenomen besluit Visie van het gerechtsbestuur over zaaksverdeling, inrichting organisatie en huisvesting

Gerechtshof Arnhem Leeuwarden. voorgenomen besluit Visie van het gerechtsbestuur over zaaksverdeling, inrichting organisatie en huisvesting Gerechtshof Arnhem Leeuwarden voorgenomen besluit Visie van het gerechtsbestuur over zaaksverdeling, inrichting organisatie en huisvesting De stip aan de horizon waarheen gaat het gerechtshof Arnhem Leeuwarden

Nadere informatie

Waarom wordt bemiddeling niet vaker gebruikt als alternatief om geschillen te beslechten?

Waarom wordt bemiddeling niet vaker gebruikt als alternatief om geschillen te beslechten? DIRECTORAAT-GENERAAL INTERN BELEID BELEIDSAFDELING C: BURGERRECHTEN EN CONSTITUTIONELE ZAKEN JURIDISCHE ZAKEN Waarom wordt bemiddeling niet vaker gebruikt als alternatief om geschillen te beslechten? SAMENVATTING

Nadere informatie

Petra Vries Trainingen. Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter. de wijzigingen in de Awb

Petra Vries Trainingen. Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter. de wijzigingen in de Awb Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter & de wijzigingen in de Awb Introductie Dit document is een bijlage bij de presentatie over Het Nieuwe Procederen bij de bestuursrechter. Hierin bespreek ik

Nadere informatie

De rechten van grootouders

De rechten van grootouders Mr E.L.M. Louwen advocaat familierecht/mediator Bierman advocaten, Tiel De rechten van grootouders Wet Al jaren vragen grootouders aan de rechter om een omgangsregeling met hun kleinkinderen. Al jaren

Nadere informatie

Wie zijn onze patiënten?

Wie zijn onze patiënten? In deze folder vertellen wij u graag wat meer over Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden. De Kijvelanden behandelt mensen met een psychiatrische stoornis. De rechter heeft hen tbs met bevel tot

Nadere informatie

IN NAAM DER KONINGIN

IN NAAM DER KONINGIN 2 januari 1987 Eerste Kamer Nr. 12.932 RF/AT IN NAAM DER KONINGIN Hoge Raad der Nederlanden Arrest in de zaak van: "VASTELOAVESVEREINIGING DE ZAWPENSE", gevestigd te Grevenbricht, gemeente Born EISERES

Nadere informatie

Als ouders gaan scheiden

Als ouders gaan scheiden Als ouders gaan scheiden Over de Raad voor de Kinderbescherming September 2009 Justitie Ministerie van Justitie Raad voor de Kinderbescherming Als ouders gaan scheiden Met de meeste kinderen en jongeren

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 1998 1999 Nr. 200 25 927 Wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie en van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften, strekkende

Nadere informatie

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige

De Minister van Veiligheid en Justitie. Postbus 20301 2500 EH Den Haag. Advies wetsvoorstel toevoegen gegevens aan procesdossier minderjarige POSTADRES Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag BEZOEKADRES Juliana van Stolberglaan 4-10 TEL 070-88 88 500 FAX 070-88 88 501 INTERNET www.cbpweb.nl www.mijnprivacy.nl AAN De Minister van Veiligheid en Justitie

Nadere informatie

Over de Wet Bopz Het klachtrecht en de patiëntenvertrouwenspersoon (pvp) Klachtrecht: waarover, wie en hoe. Procedure bij klachtencommissie

Over de Wet Bopz Het klachtrecht en de patiëntenvertrouwenspersoon (pvp) Klachtrecht: waarover, wie en hoe. Procedure bij klachtencommissie Over de Wet Bopz Het klachtrecht en de patiëntenvertrouwenspersoon (pvp) Klachtrecht: waarover, wie en hoe Procedure bij klachtencommissie Mogelijkheden klager Procedure bij de rechter Patiëntenvertrouwenspersoon

Nadere informatie

Lesbrief bij Mijn broer is een boef van Netty van Kaathoven voor groep 7 en 8

Lesbrief bij Mijn broer is een boef van Netty van Kaathoven voor groep 7 en 8 Lesbrief bij Mijn broer is een boef van Netty van Kaathoven voor groep 7 en 8 Inhoud van deze lesbrief - Thema s in het boek - Lesopzet - Doel van de les - Uitwerking - Bijlage: opdrachtenblad Thema s

Nadere informatie

HOF VAN DISCIPLINE. Griffie

HOF VAN DISCIPLINE. Griffie Jaarverslag van de griffier van het Hof van Discipline over het jaar 2008 --------------------------------------------------------------------------------------------- Griffie De griffie van het hof werd

Nadere informatie

ECLI:NL:HR:2013:1157. 1 Geding in cassatie. 2 Beoordeling van het eerste middel. 3 Beoordeling van het derde middel. Uitspraak.

ECLI:NL:HR:2013:1157. 1 Geding in cassatie. 2 Beoordeling van het eerste middel. 3 Beoordeling van het derde middel. Uitspraak. ECLI:NL:HR:2013:1157 Uitspraak 12 november 2013 Strafkamer nr. 11/04366 P Hoge Raad der Nederlanden Arrest op het beroep in cassatie tegen een bij verstek gewezen uitspraak van het Gerechtshof te Amsterdam

Nadere informatie

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING

PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING PROGRAMMA VAN TOETSING EN AFSLUITING VAK : : Maatschappijleer 2 METHODE : Essener Criminaliteit druk 4 KLAS: : 3 NIVEAU : BASIS CONTACTUREN PER WEEK 3 X MINUTEN PER WEEK UDIEJAAR : 205-206 EINDCIJFER KLAS

Nadere informatie