Via Twence. Geen woorden, maar daden en dat is precies waar Twence mee bezig is. Verder in deze editie:

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Via Twence. Geen woorden, maar daden en dat is precies waar Twence mee bezig is. Verder in deze editie:"

Transcriptie

1 Via Twence Info Magazine Jaargang 14 december 2014 Uitgave 43 Geen woorden, maar daden en dat is precies waar Twence mee bezig is Verder in deze editie: 02 Twence: blik op recycling 04 Grootste duurzame energieleverancier van Overijssel 06 4 steps forward! 10 Twence op vakbeurs RWM

2 Robert-Jan ter Morsche (Stichting Kringloop Blik) ziet weinig heil in het apart inzamelen van blik Twence: blik op recycling De recycling van stalen en aluminium blikverpakkingen is zeer succesvol. Dat is mede te danken aan afvalenergiebedrijven zoals Twence, die investeren in nieuwe installaties om meer metalen terug te winnen, stelt Robert-Jan ter Morsche van de Stichting Kringloop Blik. fervent voorstander van een Europees stortverbod. Hoewel Nederland dus Europees koploper is, moeten we ook in ons land blijven investeren in metaalrecycling. Daardoor kan het percentage hergebruikt blik nog verder toenemen, verwacht de zegsman van de SKB. In de nabije toekomst denkt hij dat de meeste winst voor metaalrecycling te behalen is dankzij nieuwe technologische ontwikkelingen voor de opwerking van bodemassen. Omdat afvalenergiecentrales nu al steeds meer metalen kunnen terugwinnen uit bodemassen, ziet Robert- Jan ter Morsche weinig heil in het apart inzamelen van blik. Door sommige gemeenten worden andere inzamelsystemen toegepast of overwogen, maar inzameling via het huisvuil is de efficiëntste methode. Het kost de samenleving het minst en is gemakkelijk en efficiënt voor consument, gemeente en het afvalenergiebedrijf. Voor meer informatie over de Stichting Kringloop Blik: Inzameling van blik via het huisvuil is de efficiëntste methode Meer metalen uit bodemassen Twence kan voortaan nog kleinere metaaldeeltjes uit bodemassen verwijderen. Op 22 oktober werd de nieuwe hal achter de bestaande slakkenopwerkingsinstallatie officieel in gebruik genomen. De machines in deze hal zijn gebaseerd op de modernste technologieën. Noviteiten zijn een ADR (advanced dry recovery) en een verbeterde combischeider. De machines kunnen 60 tot 70 procent meer aluminium, koper, zink en andere metalen uit de bodemassen verwijderen. Deze metalen worden hergebruikt. Dankzij dit zogenoemde ONFA-project (Optimalisatie Non-Ferro Afvangst uit bodemassen) zijn de bodemassen schoner en gemakkelijker inzetbaar in bijvoorbeeld de wegenbouw. Na verbranding blijft ongeveer een kwart van alle restafval over als bodemassen. Bij Twence gaat het om circa ton per jaar. Staal wordt met magneten uit bodemassen teruggewonnen. Bij non-ferro s (zoals aluminium) gebeurt dit door middel van wervelstroomscheiding. Pilot inzameling verpakkingsmateriaal Losser loopt op rolletjes Het is een fantastisch mooi cijfer, dat andere sectoren kan inspireren, zegt Robert-Jan ter Morsche van de Stichting Kringloop Blik (SKB) over het recyclingpercentage van blik. Dat zit met 91 procent (in 2012) ruim boven de wettelijke norm van 85 procent uit het Besluit Beheer Verpakkingen. Het is ook sterk gestegen ten opzichte van 2005, toen 84 procent van het blik werd hergebruikt. Volgens de secretaris van de stichting is de stijging mede te danken aan afvalenergiebedrijven, zoals Twence. Die investeren in installaties die meer metalen kunnen halen uit bodemassen (het restant dat overblijft na verbranding). Zo kan Twence tegenwoordig kleinere metaaldeeltjes terugwinnen dankzij onder meer de ADR-technologie (zie kader). Andere branchegenoten halen meer metalen uit bodemassen door deze te wassen of chemisch te behandelen. De bedrijven verdienen de investeringen vaak snel terug, legt Robert-Jan ter Morsche uit. Want blik en andere metalen brengen veel op, doordat ze eindeloos kunnen worden hergebruikt zonder verlies van de waardevolle eigenschappen. Recycling is bovendien goed voor het milieu, want het bespaart 70 procent van de energie bij de productie van staal. Bij aluminium (dat via elektrolyse wordt gewonnen uit bauxiet) bedraagt die reductie maar liefst 95 procent. Volgens Ter Morsche hebben zijn stichting en afvalenergiebedrijven zoals Twence dan ook hetzelfde doel: Namelijk de kringloop voor grondstoffen in ons geval blik sluiten en daarmee het duurzame gebruik van grondstoffen en energie bevorderen. Bij de Stichting Kringloop Blik zijn materiaalproducenten, verpakkingsbedrijven, het verpakkende bedrijfsleven en de detailhandel aangesloten. Stortverbod In Nederland is hergebruik van blik meer gemeengoed dan in de rest van Europa, weet Robert-Jan ter Morsche. Dat komt omdat hier een stortverbod geldt. Na verbranding kunnen we metalen terugwinnen en recyclen, bij storten verdwijnen ze gewoon in de grond. Om die reden is hij ook een Afgelopen zomer is de gemeente Losser, samen met Twente Milieu en Twence, een proef gestart met het apart inzamelen van kunststof-verpakkingsmateriaal en blik in De Lutte en de wijk Saller. Het materiaal wordt vierwekelijks door Twente Milieu in de zogeheten verpakkingencontainer opgehaald en naar Twence gebracht, waar het machinaal wordt gesorteerd. Tijdens de laatste inzameling werd liefst 25% meer verpakkingsmateriaal opgehaald dan bij de eerste inzameling. De pilot duurt tot augustus Circulaire economie Bij Twence wordt het verpakkingsmateriaal in drie stromen gescheiden. Daarna gaan de verschillende soorten kunststoffen (75% van het totaal) naar de kunststofverwerkende industrie. Het blik gaat naar de metalenhandelaar en van de drankenkartons worden bij een gespecialiseerd bedrijf papier, kunststof en aluminium van elkaar losgeweekt. Van al deze grondstoffen worden weer nieuwe producten gemaakt. Twence probeert daar zoveel mogelijk regionale bedrijven bij in te schakelen en zo bij te dragen aan de circulaire economie en werkgelegenheid in Twente. Zuivere stromen Wethouder Wilschut van Losser: Er zit weinig fout afval tussen en dat is heel prettig. Dat betekent ook dat de andere container met restafval veel minder snel vol is dan voorheen en dus minder vaak geleegd hoeft te worden. Als alle resultaten van de proef binnen gekomen en geanalyseerd zijn, bekijken we hoe we verder gaan. Dat gaat in nauw overleg met partners zoals Twente Milieu en Twence en met de andere Twentse gemeenten. 02 Via Twence 03

3 Twence haalt steeds meer elektriciteit, warmte en stoom uit restafval. We kijken continu naar nieuwe manieren om energie te produceren en zijn inmiddels uitgegroeid tot de grootste duurzame energieleverancier van Overijssel, vertelt Rob van Ommen, sales manager Energy bij Twence. Grootste duurzame energieleverancier van Overijssel Rob van Ommen Voor de afname van duurzame thermische energie is Twence op zoek naar nieuwe partners Ter illustratie geeft hij de indrukwekkende cijfers. Twence produceert voldoende elektriciteit voor huishoudens. Daarnaast levert Twence warmte en stoom, vergelijkbaar met het warmteverbruik van circa woningen. Daarmee staan we in de top 10 van Nederlandse duurzame energieleveranciers, weet Rob van Ommen. Op provinciaal niveau is Twence zelfs de grootste. De productie van energie uit hernieuwbare bronnen past volgens Van Ommen bij de maatschappelijke rol van het bedrijf. Wij zien afval als bron van herbruikbare grondstoffen en energie. We brengen grondstoffen terug in de keten en zetten restafval in voor energetische benutting, zolang dit nog de meest efficiënte vorm van gebruik is. Daarbij kijkt Twence continu naar hoe het nog beter kan, aldus Van Ommen. De afvalenergiecentrale (AEC) heeft een zeer hoge energieopbrengst en kan qua rendement ruimschoots de vergelijking aan met de huidige generatie kolengestookte elektriciteitscentrales. De stroom levert Twence aan de Twentse gemeenten en aan het openbare elektriciteitsnet. Sinds 1 januari 2011 levert de centrale ook stoom en warmte. De stoom uit de centrale benut AkzoNobel voor het indampen van pekel tot zout. Aanvankelijk werd vanuit één verbrandingslijn stoom geleverd, daarna werd ook warmte-uitkoppeling uit de andere lijnen mogelijk gemaakt. Sinds 2013 neemt AkzoNobel nog meer stoom af, waardoor het bedrijf inmiddels jaarlijks het verbruik van maar liefst 80 miljoen kubieke meter aardgas bespaart. Daarnaast levert de afvalenergiecentrale warmte -in de vorm van warm wateraan Ennatuurlijk in Enschede (de voormalige centrale van Essent), voor de verwarming van circa woningen en ruim 200 bedrijven, waaronder de Universiteit Twente en het stadion van FC Twente. De combinatie van zowel warmteals stoomlevering is bijzonder, weet Van Ommen. Twence is koploper in de toepassing van deze techniek. Ook internationaal oogstten deze projecten lof en viel het bedrijf in de prijzen: vorig jaar won Twence de prestigieuze Global District Energy Climate Award, een onderscheiding voor bijzondere prestaties op het gebied van warmte- en koudenetten. Partners Een belangrijke duurzame elektriciteitsleverancier van Twence is de biomassa-energiecentrale (BEC). Deze centrale kan nu al circa huishoudens voorzien van groene stroom. Dat gebeurt door het verbranden van afvalhout, houtige niet-composteerbare delen uit de composteringsinstallaties en de grove delen uit het groenafval. De techniek is in grote lijnen vergelijkbaar met die van de afvalenergiecentrale. Maar ook voor dit bedrijfsonderdeel kijkt Twence naar hoe het nog beter kan. Er zijn vergevorderde plannen om ook levering van warmte en stoom vanuit de BEC mogelijk te maken en daarmee de duurzame energieproductie van dit bedrijfsonderdeel te verdrievoudigen. De subsidie voor dit project wordt in 2015 aangevraagd, waarna de ombouw naar verwachting in 2018 kan worden afgerond. Voor de afname van deze duurzame thermische energie is Twence op zoek naar nieuwe partners. Zo kunnen beide partijen hun duurzame ambities verder invullen, zegt Rob van Ommen. Vergister Een al bestaand samenwerkingsverband is Twenergy. Daarin benutten Twence en Cogas stortgas van Elhorst-Vloedbelt voor elektriciteit en warmte. Ook op het Boeldershoekterrein heeft Twence onlangs geïnvesteerd in de vernieuwing van het stortgasnet en de -installaties. Enerzijds wordt hiermee voorkomen dat een groot deel van het broeikasgas methaan uit de stortheuvels in de atmosfeer terecht komt, anderzijds levert dit jaarlijks naar verwachting drie miljoen kubieke meter stortgas op. Het stortgas wordt verwerkt in de warmtekrachtkoppeling van Twence eigen vergistingsinstallatie, waarmee hoge rendementen worden gerealiseerd: het gas wordt zo stroom voor 1400 woningen en warmte voor 400 huishoudens. In de vergister produceren bacterieculturen biogas uit organisch afval, dat vervolgens wordt omgezet in elektriciteit en warmte. Ook vergisting gebeurt bij Twence met de nieuwste technologie. Het jongste onderdeel, de innovatieve combivergister die door de Enschedese specialist in bioenergiesystemen HoSt is ontwikkeld, is 22 oktober officieel in gebruik genomen. Deze installatie vergist zowel vloeibare afvalstromen als lastig verwerkbaar organisch afval, zoals bermgras en industrieel organisch afval. Het gistende gemakkelijke materiaal zorgt ervoor dat ook moeilijk verwerkbare stromen voor energie-onttrekking kunnen worden ingezet. 04 Via Twence 05 03

4 Onder grote belangstelling zijn woensdag 22 oktober vier duurzame projecten van Twence officieel opgeleverd. Gedeputeerde Ineke Bakker verrichtte de opening. 4 steps forward! De sprekers bij de feestelijke oplevering, v.l.n.r. Geert Versteeg (Procede), Gert Jan Bennink (Twence) en Ineke Bakker (gedeputeerde Provincie Overijssel) Duurzaamheid en recycling gaan hand in hand met het ontwikkelen van hoogwaardige werkgelegenheid in de regio De drie sprekers Ineke Bakker, Geert Versteeg van Procede (een spin-off van de UT) en Gert Jan Bennink van Twence, waren het er over eens dat er een eind moet komen aan de uitputting van fossiele brandstoffen. Geen woorden, maar daden en dat is precies waar Twence mee bezig is. De vier nieuwe, innovatieve installaties laten zien waar samenwerking tussen overheid, onderwijs en bedrijfsleven toe kan leiden. Het gaat om vier installaties waarmee Twence: 1. lastige groene afvalstromen zoals bermmaaisel efficiënter verwerkt; 2. CO 2 geschikt maakt voor nuttige toepassingen, zoals rookgasreiniging; 3. tot 70 procent meer aluminium, koper, zink en andere metalen terugwint; 4 meer rendement haalt uit vrijkomend methaangas uit oude stortheuvels. Met de totale investeringen in de vier projecten, inclusief subsidies van de EU, Agentschap NL en de Provincie Overijssel, is een bedrag van ruim 15 miljoen gemoeid. Met dat bedrag dragen we bij aan een beter milieu (minder methaanuitstoot), besparen we op fossiele brandstoffen (equivalent van m 3 aardgas op jaarbasis), realiseren we jaarlijks tot bijna ton besparing van uitstoot van CO 2, leveren we meer duurzaam geproduceerde energie (elektriciteit voor woningen en warmte voor 550 woningen) én bereiken we betere recyclingspercentages door meer metaalterugwinning. Effecten die onze aandeelhouders sterken in hun eigen recycling- en duurzaamheidsdoelstellingen. Winst voor de regio Maar er zijn meer positieve effecten. In de afgelopen jaren hebben honderden mensen bijgedragen aan de ontwikkeling, constructie en bouw van de vier installaties. Zo gaan duurzaamheid en recycling hand in hand met het ontwikkelen van hoogwaardige werkgelegenheid in de regio. Voor onze partners waren we ook in deze projecten weer de proeftuin waarin nieuwe concepten marktrijp worden. Op deze manier dragen we samen bij aan een gunstig vestigingsklimaat voor hightech-ondernemingen in de regio. Een belangrijke motor van de Twentse economie. Gouden driehoek In de circulaire economie heeft iedereen een rol. Kennisinstellingen en opleidingsinstituten (Saxion, UT, TNO) ontwikkelen nieuwe inzichten, het bedrijfsleven vertaalt dit in nieuwe oplossingen, overheden stimuleren door regelgeving en faciliteiten. De gouden driehoek, waarin samenwerken essentieel is. Onze gasten maakten graag van de gelegenheid gebruik de installaties te bezoeken. De projectleiders gaven op locatie uitgebreid uitleg over de werking van de systemen en beantwoordden vragen. Na afloop vertrokken de genodigden in de wetenschap dat Twence al weer bezig is met nieuwe initiatieven voor nog meer stappen vooruit. 06 Via Twence 03 07

5 De terugwinning van metalen wordt verhoogd, wat uit milieu-oogpunt van belang is Vergisting lastig verwerkbaar materiaal De nieuwe combi-vergister op het terrein van Twence is door de Enschedese specialist in bioenergiesystemen HoSt ontwikkeld. Hierin kunnen naast reguliere vloeibare afvalstromen lastig verwerkbare biomassastromen worden vergist. Zo gebruiken we deze stromen nuttig voor de productie van duurzame energie. Het gaat om een pilot installatie, er zijn in Nederland nog geen andere installaties die dit materiaal op deze wijze kunnen benutten. De verwachting is dat we met de combi-vergister circa 1 miljoen m 3 biogas produceren, dat door de gasmotoren van de bioconversieinstallaties van Twence zal worden omgezet naar stroom voor 600 woningen en warmte voor nog eens 150 huishoudens. Betere benutting van meer stortgas Met het realiseren van nieuwe stortgasonttrekkingsbronnen en het bijbehorende leidingnetwerk in de stortheuvels op het Twence-terrein voorkomen we dat een groot deel van het broeikasgas methaan uit de stortheuvels in de atmosfeer terecht komt. Door deze vernieuwing verhogen we de productie van stortgas tot naar schatting 3 miljoen m 3 per jaar. Dit stortgas drijft de gasmotoren van Twence bioconversie-installaties aan, waarmee hoge rendementen worden gerealiseerd. Zo kan uit de oude stortheuvels elektriciteit voor woningen en warmte voor 400 extra huishoudens worden gehaald. Toepassing eigen CO 2 Voor het reinigen van de rookgassen wordt in de afvalenergiecentrale van Twence onder meer natriumbicarbonaat ( bakpoeder, NaHCO 3 ) ingezet. Twence heeft de afgelopen jaren in samenwerking met onder meer Procede, een spin-off van de Universiteit Twente, een installatie ontwikkeld om in de droge rookgasreiniging van één van de verbrandingslijnen koolstofdioxide (CO 2 ) af te vangen en te gebruiken als grondstof voor natriumbicarbonaat. Vanwege het duurzame en innovatieve karakter krijgt het project subsidie van de provincie, de Rijksoverheid en de Europese Unie. Het project is met bijna uitsluitend regionale bedrijven gerealiseerd. De installatie zal op jaarbasis circa ton NaHCO 3 produceren. Dit levert een reductie van de uitstoot van tot ton CO 2 op jaarbasis. Dat is dus goed voor het milieu.daarnaast is het bedrijfseconomisch interessant, omdat bicarbonaat een kostbare grondstof is. Soda is een bulkproduct dat goedkoper en beter verkrijgbaar is dan natriumbicarbonaat. Daarnaast volstaat 1 ton soda voor de productie van ongeveer 1,6 ton natriumbicarbonaat, wat er dus ook nog eens voor zorgt dat er minder transportkilometers gereden hoeven worden. Meer metalen uit bodemassen Na verbranding blijft ongeveer een kwart van alle restafval over als bodemassen, bij Twence circa ton per jaar. Deze worden geschikt gemaakt voor onder meer de wegenbouw, door ruwe materialen eerst te verkleinen en er vervolgens zo veel mogelijk metalen en vervuiling uit te halen. Door de vergaande optimalisatie en uitbreiding van de bodemas-opwerkingsinstallatie kunnen nog kleinere metaaldeeltjes uit de bodemassen worden teruggewonnen. De machines zijn gebaseerd op de nieuwste technologieën en kunnen 60 tot 70 procent meer aluminium, koper, zink en andere non-ferro metalen uit de bodemassen verwijderen. Deze worden schoner en gemakkelijker inzetbaar in bijvoorbeeld de wegenbouw. De metalen worden hergebruikt. Deze vorm van scheiding achteraf telt mee in de recyclingdoelstellingen van onze aandeelhouders. De Nederlandse afvalenergiecentrales hebben in 2012 een green deal met de overheid gesloten om de kwaliteit van de bodemassen te verbeteren. Vanaf 1 januari 2017 moet minstens de helft van de bodemassen vrij kunnen worden toegepast als bouwstof in bijvoorbeeld de beton- en cementindustrie. Nu mogen ze alleen zodanig geïsoleerd worden ingezet, dat het materiaal indien nodig weer terug te halen is. Verder moet het percentage non-ferro metalen, zoals aluminium, dat uit de bodemas wordt teruggewonnen, omhoog naar 75% in De terugwinning van metalen wordt verhoogd, wat uit milieu-oogpunt van belang is. Daarbij kan de bodemas worden ingezet als vervanger van zand of grind, dat dus niet meer uit de bodem hoeft te worden gehaald. Anderzijds leveren metalen geld op, waardoor dure verbeteringsstappen mogelijk economisch haalbaar worden. 08 Via Twence 09 03

6 De stand van Twence op de vakbeurs RWM Twence exposeerde ook dit jaar weer op de Recycling & Waste Management (RWM) Exhibition in Birmingham. Tijdens dé vakbeurs op het gebied van afvalmanagement van 16 tot en met 18 september werd de stand van Twence druk bezocht. Ook de informele netwerkbijeenkomst op woensdagmiddag 16 september was een succes. Twence heeft zich in de breedste zin kunnen presenteren aan een internationaal publiek van zowel bestaande relaties als andere geïnteresseerden, blikt sales manager Raymond ter Haar tevreden terug. Hij rekent daarom zeker op een vervolg in Afvalmanagement wordt steeds internationaler en Twence groeit daarin mee. Het mes snijdt aan twee kanten. Nederlandse afvalenergiecentrales zijn schoon en efficiënt en hebben overcapaciteit, in het Verenigd Koninkrijk wordt nog veel gestort. Met de brandstoffen die wij uit het Verenigd Koninkrijk halen kunnen we de duurzame Afvalmanagement wordt steeds internationaler en Twence groeit daarin mee Twence op vakbeurs RWM energielevering aan onze (regionale) afnemers van warmte en stoom voor langere termijn zeker stellen. Tegelijkertijd vindt het Verenigd Koninkrijk, waar het storten van afval sinds 2012 wordt ontmoedigd met hogere belastingtarieven, tijd om te investeren in duurzame verwerking van afval in eigen land. Milieubalans Onderzoeksbureau CE Delft en van het Engelse bureau Eunomia hebben onderzoek gedaan naar de milieuaspecten van transport en verwerking op het Europese vaste land. Daaruit blijkt dat de milieubalans van het vervoer vanuit het Verenigd Koninkrijk en het omzetten van het afval in stroom en warmte in de hoogrendementinstallatie van Twence, positief uitvalt ten opzichte van het storten of zelfs verbanden in het Verenigd Koninkrijk. Het logistieke proces voor het transport van tot brandstof opgewerkt huishoudelijk restafval (refuse derived fuel, RDF) uit het Verenigd Koninkrijk naar Twence is onlangs geoptimaliseerd. Door RDF niet langer te verpakken in plastic, maar het los in zeecontainers en vervolgens per schip te vervoeren, is het transport niet alleen goedkoper en efficiënter geworden, maar vooral ook milieuvriendelijker. Milieuwinst bij afvaltransport Het loopt fantastisch, vertelt sales manager Raymond ter Haar over de alternatieve transportmethode, die sinds juli dit jaar operationeel is. Twence heeft deze ontwikkeld in samenspraak met regionale en internationale betrokkenen, De eerste zeecontainer wordt gelost bij Twence. zoals transportbedrijf Leemans, zeetransportbedrijven CLDN en Samskip en het Londense afvalsorteerbedrijf Seneca. Door samen na te denken over nieuwe logistieke concepten zijn we gekomen tot een unieke methode voor Europa. Containers kunnen met minder mankracht veel sneller worden gevuld en geleegd Deze voorziet in een gepatenteerd slidesysteem, waardoor toeleverancier Seneca het afval los in containers kan storten en niet langer in plastic balen hoeft te verpakken. Dat levert iedereen veel tijdwinst op, weet logistics officer Paul Burgers van Twence. Containers kunnen met minder mankracht veel sneller worden gevuld en geleegd. Daarnaast is er minder kans op storingen, wat ook zorgt voor meer efficiency. Om het transport duurzamer te maken, gebeurt het vervoer van RDF van Seneca per schip. Paul Burgers legt uit: Eerder ging het transport zowel in Groot-Brittannië als in Nederland vooral over de weg, nu brengen schepen het bewerkte restafval vanuit Londen naar de containerterminal CTT in Hengelo. Die terminal ligt op een steenworp afstand van ons terrein, waardoor er nog nauwelijks wegtransport nodig is om het materiaal bij Twence te brengen. Volgens zijn collega Raymond ter Haar levert deze nieuwe aanpak een forse reductie op van de CO 2 -footprint, al zijn precieze cijfers daarvan nog niet bekend. Hij verwacht dat het slidesysteem bij Seneca jaarlijks ton RDF zal verwerken. Maar uitbreiding is waarschijnlijk. Gezien onze positieve ervaringen verwachten we dat ook andere klanten van Twence in het Verenigd Koninkrijk zullen overstappen op dit systeem. 10 Via Twence 11

7 Terugwinnen mineralen uit mestoverschot Hoofdrol voor Elhorst-Vloedbelt Na een slapend bestaan van enkele jaren ziet het er naar uit dat de locatie Elhorst-Vloedbelt weer actief wordt. Twence heeft vergaande plannen om op het terrein van de vestiging in Zenderen een installatie te bouwen voor de verwerking van mest. Met deze installatie wil Twence zowel meewerken aan het oplossen van het mestoverschot in Oost-Nederland, als aan het terugwinnen van mineralen, waaronder fosfaten. Op termijn is het de bedoeling door vergisting ook energie op te wekken uit mest. Basis voor deze activiteiten is de nieuwe wetgeving die bepaalt dat de veehouderij verplicht is te zorgen voor de verwerking van mest die ontstaat in de bedrijfsvoering. Lukt dit niet, dan moet het aantal dieren worden teruggebracht tot er wel een evenwicht ontstaat. De afgelopen tijd heeft Twence de plannen voorgelegd aan diverse partijen die er bij betrokken zijn. Zo waren er gesprekken met onder meer de Dorpsraad Zenderen en de gemeenteraad van Borne. Op zaterdag 15 november was op Elhorst-Vloedbelt een voorlichtingsochtend voor omwonenden, belangenorganisaties, de bevolking van Zenderen en andere belangstellenden. Medewerkers van Twence lichtten de bezoekers daar niet alleen voor over de achtergronden van het project maar lieten ook zien hoe de installatie er mogelijk uit komt te zien. Twence besteedt bij de ontwikkeling van het project veel aandacht aan het voorkomen van geuroverlast. Daarnaast zullen met vervoerders strikte afspraken worden gemaakt om de dorpskern van Zenderen te mijden. Op korte termijn wil Twence de procedure beginnen voor het aanvragen van een milieuvergunning voor het project. Het is de bedoeling dat de eerste fase van het project eind 2015 bedrijfsklaar is. De laatste fase zal in 2017 gereed zijn. Door het instellen van een klankbordgroep wil Twence direct betrokkenen graag pro-actief betrekken bij de verdere ontwikkeling van de installaties. De agrarische sector is verplicht mest die ontstaat in de bedrijfsvoering te verwerken Marc Kapteijn nieuwe algemeen directeur Twence Met ingang van 1 december heeft Twence een nieuwe algemeen directeur. Dr. Marc Kapteijn heeft uitgebreide ervaring opgedaan in uiteenlopende posities in de energieen recyclingbranche. Zo bekleedde hij bij het Afval en Energiebedrijf Amsterdam de functie van Commercieel Directeur en die van plaatsvervangend Algemeen Directeur. Marc Kapteijn (1969) studeerde chemie in Utrecht, waar hij ook promoveerde. Na zijn loopbaan aan de universiteit ging hij in 1998 bij Philips aan de slag als Sales & Marketing manager Shop Lighting. In 2004 stapte hij over naar de publieke sector en begon hij als Commercieel Directeur bij het Afval en Energiebedrijf Amsterdam. In 2010 ging hij als Algemeen Directeur naar afvalinzamelaar Icova (onderdeel van Shanks Group Plc). Marc Kapteijn volgt Dr. Hans Nillesen op, die sinds juli 2014 als interimdirecteur leiding aan het bedrijf geeft. Colofon Redactie Twence Holding B.V. Postadres Postbus 870, 7550 AW Hengelo, Nederland T +31 (0) F +31 (0) E I Fotografie Simone Gerard, Twence Holding B.V., Frans Dekker, Sander Foederer Teksten Martine de Klein, Twence Holding B.V. Vormgeving Reclamebureau VanderVeer, Enschede Druk Drukkerij Hofmeijer, Hengelo

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero Nascheiding kunststoffen Het heldere alternatief van Attero Sinds 1 januari 2010 moet elke gemeente in Nederland een fors deel van het kunststof verpakkingsafval scheiden van de rest van het huishoudelijk

Nadere informatie

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de belangrijke aandachtspunten van het bedrijfsleven. Deze brochure is een initiatief van EMPAC, de organisatie van de

Nadere informatie

Attero Holding N.V., bestaande uit: N.V. Afvalverbranding Zuid Nederland (A.Z.N.)

Attero Holding N.V., bestaande uit: N.V. Afvalverbranding Zuid Nederland (A.Z.N.) CERTIFICAAT, bestaande uit: Attero B.V. Attero Noord B.V. Attero Zuid B.V. AZN Holding B.V. Meander 861 6825 MH Arnhem Postbus 4114 6080 AC Haelen en de toepassing daarvan voldoen aan de voorwaarden gesteld

Nadere informatie

B.V. Grondbezit AVI Moerdijk II B.V. Afvalverbranding Zuid Nederland

B.V. Grondbezit AVI Moerdijk II B.V. Afvalverbranding Zuid Nederland CERTIFICAAT Nummer: 2175876 Attero Holding N.V., bestaande uit: Attero B.V. Attero Noord B.V. Vagron B.V. Attero Zuid B.V. Deponie Zuid B.V. AZN Holding B.V. B.V. Grondbezit AVI Moerdijk B.V. Grondbezit

Nadere informatie

Via Twence. Betrek de hele keten voor afvalloze maatschappij. Verder in deze editie:

Via Twence. Betrek de hele keten voor afvalloze maatschappij. Verder in deze editie: Via Twence Info Magazine Jaargang 13 september 2013 Uitgave 40 Betrek de hele keten voor afvalloze maatschappij Verder in deze editie: 05 Unieke installatie verduurzaamt rookgasreiniging 06 Natuur rond

Nadere informatie

Zeg ook JA tegen afval scheiden.

Zeg ook JA tegen afval scheiden. Zeg ook JA tegen afval scheiden. Elkaar iets beloven. Voor een betere toekomst. Zonder het onnodig verbruiken en weggooien van grondstoffen. Om dat te kunnen realiseren moeten we met elkaar JA zeggen tegen

Nadere informatie

Via Twence. Biomassaenergiecentrale. goed voor 75 windmolens. Verder in deze editie:

Via Twence. Biomassaenergiecentrale. goed voor 75 windmolens. Verder in deze editie: Via Twence Info Magazine Jaargang 15 december 2015 Uitgave 44 Biomassaenergiecentrale goed voor 75 windmolens Verder in deze editie: 02 Meer resultaat door slimme toepassing kennis en techniek 08 Retrospectief:

Nadere informatie

4.A.1 Ketenanalyse Groenafval

4.A.1 Ketenanalyse Groenafval 4.A.1 Ketenanalyse Groenafval Prop Beplantingswerken v.o.f. Autorisatie Nummer/versie Datum Opsteller Goedgekeurd directie 01 22-01-2015 Naam: F. van Doorn Naam: A. Prop Datum: 22 januari 2015 Datum: 22

Nadere informatie

De rol van AVR in de circulaire economie Seminar Energie uit Afval 8 oktober 2014

De rol van AVR in de circulaire economie Seminar Energie uit Afval 8 oktober 2014 De rol van AVR in de circulaire economie Seminar Energie uit Afval 8 oktober 2014 0 De rol van AVR in de circulaire economie 1) Introductie AVR 2) Circulaire economie 3) Afval levert stoom, synergie met

Nadere informatie

Green Deal. duurzaam denken & doen

Green Deal. duurzaam denken & doen Green Deal HEROS op koers duurzaam denken & doen HEROS SLUISKIL B.V. Heros ligt op koers met de implementatie van de Green Deal verduurzaming AEC-bodemas. Als specialist in het herwinnen van grondstoffen

Nadere informatie

Afval is waardevol Nu en in de toekomst

Afval is waardevol Nu en in de toekomst Afval is waardevol Nu en in de toekomst Een zelfstandig bedrijf U staat er wellicht niet elke dag bij stil, maar afval is van grote waarde. Elke dag arriveren 600 vrachtwagens met afval uit binnen- en buitenland

Nadere informatie

Waarom doen we het ook alweer?

Waarom doen we het ook alweer? Apart inzamelen van gft-afval Als Vereniging Afvalbedrijven stimuleren we dat al het afval in Nederland op de juiste manier wordt verwerkt. Hierbij houden we rekening met het milieu en de kosten. De meest

Nadere informatie

DEELSESSIE 3. Duurzame energie: Deelvoorzitter Marga Hoek, Groene Zaak

DEELSESSIE 3. Duurzame energie: Deelvoorzitter Marga Hoek, Groene Zaak DEELSESSIE 3 Duurzame energie: Van afvalinzamelaar tot energieleverancier Deelvoorzitter Marga Hoek, Groene Zaak Ger de Jong Meerlanden De Meerlanden N.V. Rijden op GFT NVRD 24 mei 2012 Duurzame energie

Nadere informatie

GFT-afval is een waardevolle bron voor nieuwe grondstoffen. Maar hoe ziet de toekomst eruit?

GFT-afval is een waardevolle bron voor nieuwe grondstoffen. Maar hoe ziet de toekomst eruit? GFT-afval is een waardevolle bron voor nieuwe grondstoffen. Maar hoe ziet de toekomst eruit? Spreker: Datum: Locatie: Joop Suurmeijer en Robert Jansen 19 maart 2015 VNG-congres Utrecht GFT-afval heeft

Nadere informatie

Twence. Van afvalverwerker naar Duurzaam en innovatief nutsbedrijf. Samen energiek. Veldtocht Pioneering 27 september 2011

Twence. Van afvalverwerker naar Duurzaam en innovatief nutsbedrijf. Samen energiek. Veldtocht Pioneering 27 september 2011 Twence Van afvalverwerker naar Duurzaam en innovatief nutsbedrijf Samen energiek Sprekers: Michel Leermakers Leendert Tamboer Veldtocht Pioneering 27 september 2011 1 Programma 14.30 Ontvangst met dvd

Nadere informatie

VANG Van Afval Naar Grondstof

VANG Van Afval Naar Grondstof Afval is een keuze VANG Van Afval Naar Grondstof Regionaal Symposium Grondstoffen in Afvalland? Dinteloord, 15 april 2015 Maarten Goorhuis Senior beleidsmedewerker Koninklijke NVRD Koninklijke NVRD Vereniging

Nadere informatie

Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst

Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst Bedrijfsafval: een waardevolle grondstof Onze natuurlijke bronnen worden schaarser en duurder. Gelukkig groeit het besef dat we zuiniger

Nadere informatie

Samenwerking overheid en bedrijfsleven

Samenwerking overheid en bedrijfsleven Bio-energie cluster Oost Nederland Samenwerking overheid en bedrijfsleven ontwikkeling en realisatie van bioenergieprojecten Inhoud 1. inleiding 2. bioenergie in Oost Nederland 3. rol van gemeente 4. samenwerking

Nadere informatie

Bio-energie. van de Boer. www.host.nl

Bio-energie. van de Boer. www.host.nl NL Bio-energie van de Boer www.host.nl HoSt Microferm: duurzame energie uit mest Het Microferm concept is ontwikkeld voor boeren die de eigen mest verwerken. De Microferm is uitermate geschikt voor agrarische

Nadere informatie

Boeren met energie. 11 November 2010

Boeren met energie. 11 November 2010 Boeren met energie 11 November 2010 Wat doen wij? Ontwikkelen projecten energie uit biomassa Opzetten expertisecentrum energie uit hout droogtechnieken stookgedrag rookgasmetingen rookgasreiniging Ontwikkelen

Nadere informatie

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw Hoe maak je biogas? Inhoud presentatie Wie en wat is Biogas Plus? Hoe werkt een biogasinstallatie? Voor wie is een biogasinstallatie interessant? Is een biogasinstallatie duurzaam? Zijn subsidies nodig?

Nadere informatie

Twence Holding B.V. Grondstoffen en energie voor morgen deel 2

Twence Holding B.V. Grondstoffen en energie voor morgen deel 2 Twence Holding B.V. Grondstoffen en energie voor morgen deel 2 Concept Strategisch beleidsplan Twence 2016-2019 Historie Twence 1986 Opening locatie Boeldershoek (samenverwerkingsverband Twente). 1997

Nadere informatie

Ketenanalyse Ketenanalyse Asbestverwijdering

Ketenanalyse Ketenanalyse Asbestverwijdering Ketenanalyse Ketenanalyse Asbestverwijdering Datum: 7-9-2015 Status: definitief Door: QSN, Gea Helms Inhoudsopgave 1. Introductie... 3 1.1 Scope... 3 1.2 Metaalrecycling... 4 1.3 Asbest... 4 2. Keten asbestverwijdering...

Nadere informatie

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam:

Rotie: Cleaning & Services Amsterdam: Tankstorage Amsterdam: Orgaworld: Biodiesel Amsterdam: Rotie maakt onderdeel uit van de Simadan Groep. De Simadan Groep is een wereldwijd uniek industrieel ecosysteem waarin bij het verwerken van organische reststromen en frituurvet geen bruikbare energie

Nadere informatie

Uw afval is geld waard! Duurzamer produceren bij lagere kosten.

Uw afval is geld waard! Duurzamer produceren bij lagere kosten. Uw afval is geld waard! Duurzamer produceren bij lagere kosten. Waar gehakt wordt vallen spaanders. Voor uw productiebedrijf betekent dit dat naast de gewenste producten ook afval wordt geproduceerd. Afval

Nadere informatie

Sectorplan 19 Kunststofafval

Sectorplan 19 Kunststofafval Sectorplan 19 Kunststofafval 1 Achtergrondgegevens 1. Belangrijkste afvalstoffen Kunststofverpakkingen, land- en tuinbouwfolies, industrieel productieafval, (kunststof) autoafval, PVC 2. Belangrijkste

Nadere informatie

Van pot naar pan. Groen gas uit Tilburg

Van pot naar pan. Groen gas uit Tilburg Van pot naar pan Groen gas uit Tilburg Even ten noorden van de stad Tilburg ligt de gelijknamige locatie van Attero. De locatie bestaat uit een stortplaats, een overslagstation en een grondbank. Er zijn

Nadere informatie

Duurzame. warmte in uw bedrijf. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam

Duurzame. warmte in uw bedrijf. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Duurzame warmte in uw bedrijf Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Warmte van HVC: slim, schoon en zorgeloos Als ondernemer moet

Nadere informatie

Duurzame. warmte in huis. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam

Duurzame. warmte in huis. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Duurzame warmte in huis Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Warmte van HVC: slim, schoon en zorgeloos Een betrouwbare verwarming

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Systeemdocument AgriMoDEM mestraffinage

Systeemdocument AgriMoDEM mestraffinage vestiging Drachten behorende bij onderbouwing Knarweg 14, Lelystad. Op het gebied van schoon en zuinig produceren, heeft de agrarische sector nog een aantal belangrijke doelstellingen te behalen. Belangrijkste

Nadere informatie

over gescheiden inzameling van plastics & drankenkartons met rolcontainers

over gescheiden inzameling van plastics & drankenkartons met rolcontainers Vragen en antwoorden over gescheiden inzameling van plastics & drankenkartons met rolcontainers Algemeen Het raadsvoorstel inzameling plastics/drankenkartons geeft sinds de presentatie reactie in de samenleving.

Nadere informatie

Masterclass Afval en Grondstof. Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie

Masterclass Afval en Grondstof. Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie Masterclass Afval en Grondstof Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie Gemeentelijk Afvalcongres, 19 maart 2015 AGENDA 1. 2. 3. 4. 5. Afvalmanagement Ladder van

Nadere informatie

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Energietransitie Papierketen De ambities binnen Energietransitie Papierketen: Halvering van het energieverbruik per eindproduct in de keten per

Nadere informatie

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst.

Duurzame biomassa. Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Duurzame biomassa Een goede stap op weg naar een groene toekomst. Nuon Postbus 4190 9 DC Amsterdam, NL Spaklerweg 0 1096 BA Amsterdam, NL Tel: 0900-0808 www.nuon.nl Oktober 01 Het groene alternatief Biomassa

Nadere informatie

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA

Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Netwerkbijeenkomst VAVI, VIGEF & NEBAFA Bio-based Economy Den Haag, 17 april 2013 VAVI VAVI is een belangenvereniging die de belangen behartigt van 7 Nederlandse ondernemingen binnen de aardappelverwerkende

Nadere informatie

Sterker, Slimmer, Schoner

Sterker, Slimmer, Schoner Sterker, Slimmer, Schoner D66 visie op duurzaamheid en groei C100 01-11-2014 Stientje van Veldhoven Groene genen Van Mierlo Terlouw Club van Rome Richtingwijzer: streef naar een duurzame en harmonieuze

Nadere informatie

Voorstel voor de Raad

Voorstel voor de Raad Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 31 maart 2016 Agendapuntnummer : III, punt 5 Besluitnummer : 2028 Portefeuillehouder : Wethouder Jan van 't Zand Aan de gemeenteraad Onderwerp: Rapportage

Nadere informatie

Green Gas Technology. Duurzaam, betrouwbaar, betaalbaar. Shared Succes

Green Gas Technology. Duurzaam, betrouwbaar, betaalbaar. Shared Succes Green Gas Technology Duurzaam, betrouwbaar, betaalbaar Shared Succes Imtech en Green Gas Technology Imtech is de technologie partner voor bedrijven die biogas willen opwaarderen naar aardgaskwaliteit.

Nadere informatie

Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie. Willem Schipper

Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie. Willem Schipper Potentieel van mestafgeleide producten als grondstof voor de P-industrie Willem Schipper Fosfor, fosfaat Onvervangbaar element voor leven Wordt aangetroffen in planten en dieren In omloop gebracht door

Nadere informatie

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014 Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente 4 Inleiding Het doel van de TDA is om focus aan te brengen in de kansrijke en verbindende initiatieven in Twente bij het realiseren van een duurzame

Nadere informatie

Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase

Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase Duurzaam van Afval naar Grondstof Bewonersonderzoek De vragenlijst bestaat uit verschillende delen. Het eerste deel gaat in op de situatie vóór de proef, het laatste

Nadere informatie

Kringloopbedrijf n Roondgaank Nijverheidsstraat 19 17a 7461 AD Rijssen

Kringloopbedrijf n Roondgaank Nijverheidsstraat 19 17a 7461 AD Rijssen Kringloopbedrijf n Roondgaank Nijverheidsstraat 19 17a 7461 AD Rijssen Maatschappelijke functie Inboedelservice Inleveren/ophalen goederen Ruim gevulde winkel Afvalbrengpunt Kringloopbedrijf n Roondgaank

Nadere informatie

Energie actieplan. Van Esch Cultuur- en Civieltechniek

Energie actieplan. Van Esch Cultuur- en Civieltechniek Energie actieplan Van Esch Cultuur- en Civieltechniek utorisatie Nummer /versie Datum Opsteller Goedgekeurd directie 01 11-09-2014 Naam: B. Heesters, F. van Doorn Datum: 11 september 2014 Plaats: Berkel

Nadere informatie

Stadsenquête Leiden 2001

Stadsenquête Leiden 2001 Hoofdstuk 9. Milieu Samenvatting De Milieustraat is een (vrij nieuwe) voorziening waar bewoners zich kunnen ontdoen van hun grof huishoudelijk afval. Ruim twee op de tien Leidenaren heeft hier al eens

Nadere informatie

Twence Holding B.V. Grondstoffen en energie voor morgen deel 2. Strategisch beleidsplan Twence 2016-2019

Twence Holding B.V. Grondstoffen en energie voor morgen deel 2. Strategisch beleidsplan Twence 2016-2019 Twence Holding B.V. Grondstoffen en energie voor morgen deel 2 21 april 2016 Historie Twence 1986 Opening locatie Boeldershoek (samenverwerkingsverband Twente) 1997 Ingebruikname afvalverbrandingsinstallatie

Nadere informatie

Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm

Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm Door Bart Brouwer Sheet 1 of 26 Kleinschalige mestvergisting met Microferm Staatssecretaris Joop Atsma en gedeputeerde Theo Rietkerk

Nadere informatie

Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans

Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans Inleiding Ab van Marrewijk, directeur Wematrans Mij is gevraagd iets te vertellen over onze pogingen om rendement in de bedrijfsvoering te verbinden met duurzaamheid. Dat is vooral een kwestie om met boerenverstand

Nadere informatie

Verpakking en voedselverspilling

Verpakking en voedselverspilling Verpakking en voedselverspilling Presentatie NVVL Hester Klein Lankhorst, directeur In deze presentatie Een korte introductie: Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV). Welke kennis vraagt optimaliseren

Nadere informatie

Burgerinitiatief inzameling plastic afvalstoffen.

Burgerinitiatief inzameling plastic afvalstoffen. Burgerinitiatief inzameling plastic afvalstoffen. Opsterland, februari 2011. Samenvatting : In februari/maart 2010 hebben Milieudefensie afdeling Opsterland en de Vereniging voor Natuurbescherming te Gorredijk

Nadere informatie

Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam"

Ketenanalyse Afval in project Nobelweg te Amsterdam Ketenanalyse Afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 4.A.1_2 Ketenanalyse afval in project "Nobelweg te Amsterdam" 1/16 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1. Wat is een ketenanalyse 3 1.2. Activiteiten Van

Nadere informatie

Eljo Vos Aandeelhoudersmanagement. 8 december 2015 Gorinchem

Eljo Vos Aandeelhoudersmanagement. 8 december 2015 Gorinchem Eljo Vos Aandeelhoudersmanagement 8 december 2015 Gorinchem Introductie HVC Opgericht in 1991 voor verwerken huishoudelijk en bedrijfsafval Ballotage overeenkomst op basis van Samen uit, samen thuis wel

Nadere informatie

De burgemeester, Mr. J.H.C. van Zanen

De burgemeester, Mr. J.H.C. van Zanen voorstel aan de raad Opgesteld door Stadswerken Kenmerk 15.503838 Vergadering Gemeenteraad Vergaderdatum 25 juni 2015 Jaargang en nummer 2015 59 Geheim Nee Afval is Grondstof. Beleidsnota 2015-2018 Het

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

Pharmafilter. april 2012

Pharmafilter. april 2012 Pharmafilter Resultaten DEMONSTRATIEPROJECT IN HET Reinier de Graaf Gasthuis Delft april 2012 Pharmafilter een schoner ziekenhuis, een schoner milieu Afval door de riolering afvoeren, voor een schoner

Nadere informatie

Minder afval, minder CO2, minder kosten

Minder afval, minder CO2, minder kosten Minder afval, minder CO2, minder kosten Nog maar dertig jaar geleden kostte het storten van een ton ongesorteerd afval hooguit iets meer dan 4 euro. Nu is dat bijna vijftig keer zo veel: 200 euro. Het

Nadere informatie

AFVALSECTOR AANTOONBAAR OP KOERS MET GREEN DEAL BODEMAS

AFVALSECTOR AANTOONBAAR OP KOERS MET GREEN DEAL BODEMAS AFVALSECTOR AANTOONBAAR OP KOERS MET GREEN DEAL BODEMAS Op weg naar vrij toepasbaar AEC-granulaat Vereniging Afvalbedrijven Partner in de circulaire economie juni 2015 verenigingafvalbedrijven.nl 1 Van

Nadere informatie

VAN VERPAKKING NAAR GRONDSTOF

VAN VERPAKKING NAAR GRONDSTOF VAN VERPAKKING NAAR GRONDSTOF Recycling Verpakkingen Nederland 2014 INHOUD Dit publieksrapport is een uitgave van het Meer informatie over de monitoring werkzaamheden van het Afvalfonds Verpakkingen kunt

Nadere informatie

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging

Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014. Energie in Beweging Presenta/e door Jan de Kraker - 5 mei 2014 Energie in Beweging Wat is Well to Wheel Met Well to Wheel wordt het totale rendement van brandstoffen voor wegtransport uitgedrukt Well to Wheel maakt duidelijk

Nadere informatie

Eljo Vos-Brandjes HVC. Stage raadsleden Dordrecht

Eljo Vos-Brandjes HVC. Stage raadsleden Dordrecht Eljo Vos-Brandjes HVC Stage raadsleden Dordrecht Historie HVC Opgericht (1991) voor verwerken huishoudelijk en bedrijfsafval uit regio Na loslaten beleidsuitgangspunt regionale/provinciale zelfvoorziening

Nadere informatie

Afval bestaat niet. Project SUSPRO³ Federatie Fedustria + partners Centexbel + TCHN. 16 juni Sint-Denijs-Westrem. Eric Petersen Van Gansewinkel Groep

Afval bestaat niet. Project SUSPRO³ Federatie Fedustria + partners Centexbel + TCHN. 16 juni Sint-Denijs-Westrem. Eric Petersen Van Gansewinkel Groep Afval bestaat niet Project SUSPRO³ Federatie Fedustria + partners Centexbel + TCHN 16 juni Sint-Denijs-Westrem Eric Petersen Van Gansewinkel Groep Wie we zijn Afvaldienstverlener, grondstoffen- en energieleverancier

Nadere informatie

Campagneteksten glas en papier

Campagneteksten glas en papier Campagneteksten glas en papier Voor de glas-en-papier-campagne zijn twee uitgewerkte campagneteksten geschreven in de vorm van: DE MEEST GESTELDE VRAGEN OVER GLAS DE MEEST GESTELDE VRAGEN OVER PAPIER Deze

Nadere informatie

VAN AFVAL TOT GRONDSTOF! SAMEN MET U DE JUISTE RECYCLING KOMBINATIE

VAN AFVAL TOT GRONDSTOF! SAMEN MET U DE JUISTE RECYCLING KOMBINATIE Beleid Nederlandse Overheid Groene Groeistrategie 1 Energie: naar een duurzame, betaalbare en betrouwbare energievoorziening 2 Biobased economy: substitutie fossiele door groene grondstoffen (biomassa)

Nadere informatie

Elementen Thema 1 MAterialen. de kringloop tussen mens / dier en plant uiteggen mbv CO2 en O2

Elementen Thema 1 MAterialen. de kringloop tussen mens / dier en plant uiteggen mbv CO2 en O2 Toetstermen Hout (H1) Stofeigenschappen 5 soorten hout onderscheiden in kleur, structuur en toepasbaarheid 5 verschillende houtsoorten herkennen 5 verschillende houtsoorten - wisselw. mens, dier Gebruik

Nadere informatie

ReststoffenEnergieCentrale

ReststoffenEnergieCentrale ReststoffenEnergieCentrale Informatiebijeenkomst 15 maart 2007 Gemeente Tytsjerksteradiel John Vernooij, bedrijfsdirecteur Recycling & Grondstoffen Seerp Bosch, hoofd Acceptatie & Beheer Monique de Jong,

Nadere informatie

Energie uit afvalwater

Energie uit afvalwater Energie uit afvalwater 15 november 2011 Giel Geraeds en Ad de Man Waterschapsbedrijf Limburg is een samenwerkingsverband van Waterschap Peel en Maasvallei en Waterschap Roer en Overmaas Onderwerpen Introductie

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

VOOR WELKE WIJZE VAN

VOOR WELKE WIJZE VAN VOOR WELKE WIJZE VAN (KUNSTSTOF)-INZAMELING KIEST U? Duo-presentatie Ryan Palmen & Huub Keijzers Donderdag 11 juni 2009 Besluit Verpakkingen Op 1 januari 2006 in werking getreden. Bedrijven verantwoordelijk

Nadere informatie

Samen kunnen meer met afval

Samen kunnen meer met afval Samen we kunnen meer met In 2020 willen we in heel Nederland 75% van ons afval scheiden. Samen kunnen we meer met afval Afval, we hebben er dagelijks mee te maken. Niet alleen thuis, maar ook op het werk,

Nadere informatie

HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT

HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT Afval? SAMEN HALEN WE ERUIT WAT ERIN ZIT! Gemeentelijk Afvalcongres 19 maart 2015 Ing. D.J.B. Sakko Beleidsadviseur Proef droog en herbruikbaar liep af Bij oud papier

Nadere informatie

Biogas is veelzijdig. Vergelijking van de opties 1-2-2012. Vergelijking opties voor benutting van biogas

Biogas is veelzijdig. Vergelijking van de opties 1-2-2012. Vergelijking opties voor benutting van biogas 1--1 Ongeveer 7 deelnemende organisaties Promotie van optimale benutting van biomassa Kennisoverdracht door workshops, excursies, nieuwsbrief en artikelen in vakbladen Vergelijking opties voor benutting

Nadere informatie

Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen. A. Visser Maart 2015

Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen. A. Visser Maart 2015 Mest: de melkkoe voor de productie van grondstoffen A. Visser Maart 2015 André Visser Sinds 1999 bij Royal HaskoningDHV Actief op het vlak duurzaamheid en circulaire economie - energiefabriek - grondstoffenfabriek

Nadere informatie

Voorstel aan de raad. Kenmerk 15.503838. Vergaderdatum 9 juni 2015. Afval is Grondstof. Beleidsnota 2015-2018

Voorstel aan de raad. Kenmerk 15.503838. Vergaderdatum 9 juni 2015. Afval is Grondstof. Beleidsnota 2015-2018 Voorstel aan de raad Opgesteld door Stadswerken Kenmerk 15.503838 Vergadering Commissie Stad en Ruimte Vergaderdatum 9 juni 2015 Geheim Nee Afval is Grondstof. Beleidsnota 2015-2018 Het College van burgemeesters

Nadere informatie

Zelf Duurzaam Stroom opwekken

Zelf Duurzaam Stroom opwekken Zelf Duurzaam Stroom opwekken De meest efficiënte thuiscentrale ter wereld Gas wordt stroom Innovatieve Brandstofcel-technologie De BlueGEN wordt op uw gasaansluiting aangesloten en wekt vervolgens stroom

Nadere informatie

Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins

Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins Door Bart Brouwer Sheet 1 of 26 Agenda Introductie HoSt B.V. Waarom Microferm? Het Microferm concept Beschrijving installatie Voordelen Economie Vragen

Nadere informatie

Van afval naar grondstof. Informatieavond voor inwoners

Van afval naar grondstof. Informatieavond voor inwoners Van afval naar grondstof Informatieavond voor inwoners Agenda 2 1. Welkom en inleiding (wethouder Jan van t Zand) 2. Presentatie Afvalbeheer (Paul de Bruin, IPR Normag) 3. Vragen en dialoog 4. Afsluiting

Nadere informatie

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

De toekomst van biogasproductie uit dierlijke mest

De toekomst van biogasproductie uit dierlijke mest Themamiddag Kansen voor verwaarden van dierlijke mest De toekomst van biogasproductie uit dierlijke mest Auke Jan Veenstra 28-03-2014 Missie Groen Gas Nederland bundelt kennis, stimuleert projecten en

Nadere informatie

CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven

CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven Versie : 1.1 Status : definitief Datum : 16 december 2015 Opgesteld door : M. van Ham en A. van der Schalk Documenthistorie: Versie Datum Wijzigingen

Nadere informatie

Waar blijft m'n blikje

Waar blijft m'n blikje ? Waar blijft m'n blikje JE DOET 'T GOED, ALS JE BLIK BIJ HET HUISVUIL DOET. Hier je b DUS, GEWOON IN DE VUILNISBAK! De blikjes worden gesmolten en er worden weer nieuwe producten van gemaakt. Het blikje

Nadere informatie

Welkom bij Attero. energiek met milieu. KNW/SKIW 9 februari 2012

Welkom bij Attero. energiek met milieu. KNW/SKIW 9 februari 2012 Welkom bij Attero energiek met milieu KNW/SKIW 9 februari 2012 Verwerkingslocaties Verbranden en scheiden Composteren en vergisten Storten Groningen Groningen Wijster Wijster Wijster VAR Twence (15%) Moerdijk

Nadere informatie

Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016. Een folder om te bewaren Hou m apart!

Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016. Een folder om te bewaren Hou m apart! Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016 Een folder om te bewaren Hou m apart! Een betere wereld begint bij je zelf! Per 1 januari 2016 zal de afvalinzameling in Veenendaal

Nadere informatie

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk

Warmte in Nederland. Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Warmte in Nederland Onze warmtebehoefte kost veel energie: grote besparingen zijn mogelijk Warmte kost veel energie Warmtevoorziening is verantwoordelijk voor bijna 40% van het energiegebruik in Nederland.

Nadere informatie

Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen

Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen De Trias Bavarica van directievoorzitter Jan-Renier Swinkels: Liever investeren in energiebesparing dan in zonnepanelen 10 oktober 2013 Geen Trias Energetica maar de Trias Bavarica. Oftewel: liever zoveel

Nadere informatie

Meer en Betere Recycling

Meer en Betere Recycling Meer en Betere Recycling als onderdeel van VANG Uw sprekers: Max de Vries Marco Kraakman Jacobine Meijer Emile Bruls Geert Cuperus Inhoud deelsessie Meer en Beter Recycling Inleiding Pitches projecten

Nadere informatie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Doelstelling thema bijeenkomst: Inzicht in ontwikkelingen bij overheid, industrie en agrarische sector Inzicht in kansen voor synergie

Nadere informatie

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Symposium De Groene Delta van Nijmegen Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Noodzaak tot veranderen 13-10-2014 2 En toen was daar... http://www.energieakkoordser.nl/ https://energiekgelderland.nl/paginas/default.aspx

Nadere informatie

Recyclingsymposium 2015. Coen Kolthof

Recyclingsymposium 2015. Coen Kolthof Recyclingsymposium 2015 Coen Kolthof Historie Ontwikkeling Inverko 1997 Ontstaan van de Inverko Groep met de oprichting van Inverko Plastics BV 2001 Acquisitie van Poly-Grind BV & uitbreiding van de activiteiten

Nadere informatie

grondstof? Afvalwater als Energie winnen uit afvalwater Verwijderen van medicijnen en hergebruik van meststoffen Veel mogelijkheden

grondstof? Afvalwater als Energie winnen uit afvalwater Verwijderen van medicijnen en hergebruik van meststoffen Veel mogelijkheden Afvalwater als grondstof? Energie winnen uit afvalwater Om energie uit afvalwater te winnen wordt het water van het toilet, eventueel gemengd met groente en fruitafval, vergist. Daarvoor worden een vacuümsysteem,

Nadere informatie

Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk. Hester Klein Lankhorst

Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk. Hester Klein Lankhorst Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk Hester Klein Lankhorst 2 Copyright 2015 KIDV KIDV Opgericht op 1 januari 2013: Raamovereenkomst Verpakkingen 2013 2022. Vermindering milieudruk

Nadere informatie

Langer plezier van karton en papier

Langer plezier van karton en papier Stichting Papier Recycling Nederland Langer plezier van karton en papier www.prn.nl Langer plezier van karton en papier Kranten, tijdschriften, folders, boeken, kopieer- en printpapier en catalogi, we

Nadere informatie

NEW BUSINESS. Guy Konings

NEW BUSINESS. Guy Konings 2015 Guy Konings Stedin is verantwoordelijk voor transport van gas en elektriciteit in West Nederland Onze missie: Altijd energie voor onze klanten, vandaag en morgen. Simpel, betaalbaar en duurzaam KERNGETALLEN

Nadere informatie

sectorplan 3 Restafval van handel, diensten en overheden

sectorplan 3 Restafval van handel, diensten en overheden sectorplan Restafval van handel, diensten en overheden 1 Achtergrondgegevens 1. Belangrijkste afvalfracties Organisch afval, papier/karton, kunststoffen 2. Belangrijkste bronnen HDO-sectoren. Aanbod in

Nadere informatie

Waar halen wij onze grondstoffen vandaan

Waar halen wij onze grondstoffen vandaan Waar halen wij onze grondstoffen vandaan Bezoek VNO NCW 15 mei 2012 aan Smink Groep Jan Robert van Veen Environmental Consultancy Group B.V. www.envigroup.nl Environmental Consultancy Group B.V. Bureau

Nadere informatie

Werkgelegenheid in Twente. Jaarbericht 2014

Werkgelegenheid in Twente. Jaarbericht 2014 Werkgelegenheid in Twente Jaarbericht 214 Inhoudsopgave 1. Ontwikkeling werkzame personen en vestigingen (groei / afname) Ontwikkeling naar sectoren 2. Ontwikkeling naar sectoren Ontwikkeling naar branches

Nadere informatie

Vario Grass B.V. Keteninitiatieven. Masters in Green. CO2-Prestatieladder Eis: 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1. Koningslinde 5b. 7131 MP, Lichtenvoorde

Vario Grass B.V. Keteninitiatieven. Masters in Green. CO2-Prestatieladder Eis: 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1. Koningslinde 5b. 7131 MP, Lichtenvoorde Keteninitiatieven CO2-Prestatieladder Eis: 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1 Vario Grass Masters in Green Organisatie: Adres: Opgesteld door: Vario Grass B.V. Koningslinde 5b 7131 MP, Lichtenvoorde Jasper Eppingbroek

Nadere informatie

Leerpunten en aandachtspunten bij de ontwikkeling van een ECP Luc Pelkmans, VITO

Leerpunten en aandachtspunten bij de ontwikkeling van een ECP Luc Pelkmans, VITO Leerpunten en aandachtspunten bij de ontwikkeling van een ECP Luc Pelkmans, VITO Biobased Business Cases 2013 Breda 14-15 mei 2013 Locatiekeuze» Opportuniteiten:» bestaande faciliteiten uitbreidingsmogelijkheden.»

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie