Naar een nieuw milieubeleid

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Naar een nieuw milieubeleid"

Transcriptie

1 Naar een nieuw milieubeleid Milieufederatie Noord-Holland 22 mei 2014 Zaandam Naar een nieuw milieubeleid. Milieufederatie Noord-Holland 1

2 Inhoud Inhoud... 2 De Energieke Samenleving... 3 Thema's nieuw provinciaal milieubeleid... 4 Gezonde stad en mobiliteit... 4 Luchtkwaliteit... 4 Geluidhinder en stilte... 6 Licht en duisternis... 6 Circulaire economie... 7 Transitie Duurzame Energie Naar een nieuw milieubeleid. Milieufederatie Noord-Holland 2

3 De Energieke Samenleving Alvorens we ons richten op de inhoudelijke thema's van het nieuwe PMP, staan we stil bij de ontwikkelingen in de samenleving. Werd tot voor kort het milieubeleid van bovenaf (rijk, provincie en gemeenten) vormgegeven, tegenwoordig zie je steeds vaker dat burgers en bedrijven, dus van onder op, zelf het initiatief nemen voor duurzaamheidsmaatregelen. Men vindt dat de overheid te traag reageert, te veel laat liggen of dat zij de verkeerde keuzes maakt. De samenleving zelf zet zich steeds meer in voor milieu en duurzaamheid. En dat vinden wij een goede ontwikkeling. Voor het aanpakken van de toekomstige milieuproblemen zal men ook steeds meer gebruik moeten maken van deze Energieke Samenleving. Ook in deze provincie barst het van de lokale bottom-up initiatieven. Zo kennen wij alleen al 40 lokale energie-initiatieven in deze provincie en 30 initiatieven op het gebied van regionale voedselvoorziening. Bij een aantal van deze initiatieven is de Milieufederatie als netwerkorganisatie betrokken. Maar buiten energie en voedsel zien ook allerlei initiatieven op het gebied van beheren van (openbaar) groen, braakliggende gronden, het zelf meten van luchtverontreiniging, het delen (van auto's, gereedschappen, maaltijden). En ook buiten het het thema milieu en duurzaamheid, zoals in de zorg zien we dergelijke bottom up-initiatieven. De provincie doet er verstandig aan om bij het ontwikkelen en uitvoeren van haar nieuw milieubeleid ook gebruik te maken van deze Energieke Samenleving. Dit vraagt ook om een andere werkwijze van de provincie. Een provincie die een luisterend oor heeft voor dergelijke initiatieven, die hiervoor openstaat, die deze stimuleert en ook betrekt bij de voorbereiding en uitvoering van het beleid. Die zelfs mogelijk een stukje verantwoordelijk afstaat en deze zonodig ook met middelen faciliteert. De betrokkenheid van burger en Energieke samenleving dient op een steeds hogere trede van de participatieladder plaats te gaan vinden. Van infomeren, via consulteren naar delegeren. Bij de diverse thema's verderop zullen wij aangeven hoe de Energieke Samenleving gebruikt kan worden. De participatieladder. Naar een nieuw milieubeleid. Milieufederatie Noord-Holland 3

4 Thema's nieuw provinciaal milieubeleid In het algemeen kunnen wij ons vinden in de keuze van de thema's die met het nieuwe milieubeleid wordt voorgestaan. Het zijn ook meer integrale thema's geworden, dat is goed omdat milieubeleid steeds meer geïntegreerd moet worden met de andere beleidsterreinen. Het thema gezondheid (gezonde stad en mobiliteit) en circulaire economie (kringloopsluiting, aandacht voor grondstoffen) en transitie duurzame energie zijn ook de onderwerpen die belangrijk worden gevonden door onze achterban en in ons netwerk. Het vierde thema, visie op de ondergrond, leeft nu nog niet zo sterk bij onze achterban, maar zou dat wel kunnen gaan doen als we denken aan de schaliegas discussies: moeten we wel of niet naar schaliegas boren in deze provincie. Het is dus goed dat provincie een visie op de ondergrond gaat ontwikkelen omdat steeds meer partijen aanspraak maken op de bodem met soms conflicterende belangen. De gekozen thema's van de provincie sluiten goed aan bij de brief van begin dit jaar van de Staatsecretaris van Infrastructuur en Milieu, over Modernisering Milieubeleid, waar gezondheid, aandacht voor grondstoffen, aandacht voor energietransitie en het sluiten van nieuwe coalities centraal komen te staan voeren in het nieuwe milieubeleid. Voor onze achterban zijn de onderwerpen natuur, water en voedsel ook van groot belang en wij gaan ervan uit dat deze onderwerpen ook nog elders in het provinciale beleid de nodige aandacht zullen krijgen, althans zouden moeten krijgen. Gezonde stad en mobiliteit Luchtkwaliteit Voor wat betreft gezondheid willen wij met name aandacht vragen voor de luchtkwaliteit. Hoewel de EU normen in deze provincie bijna overal worden gehaald (Amsterdam en IJmond zijn nog knelpunten), zou het een slechte zaak zijn als de bestuurders nu tevreden achterover zouden leunen en denken dat het met de luchtkwaliteit wel goed zit. Feit is dat de luchtkwaliteit de laatste jaren in deze provincie is verbeterd. Ook is de provincie samen met gemeenten en bedrijven de laatste jaren actief geweest met het luchtbeleid. Maar we zijn er nog niet. Want let wel, de EU-normen zijn een compromis tussen milieu en economie, het zijn geen gezondheidsnormen. In de meeste plaatsen in Noord-Holland (Amsterdam, Haarlem, Alkmaar, de IJmond, Zaanstad Hilversum) worden de WHO- normen (normen waarbij de Wereld Gezondheidsorganisatie ervan uitgaat dat hieronder geen negatieve gezondheidseffecten optreden) met een factor 1,5 tot 2 overschreden (komt vooral door PM2,5 en PM10). Dus er is geen reden om achter over te leunen, maar juist om extra aan de slag te gaan. Luchtverontreiniging is na roken, ongezonde voeding, te weinig beweging de vierde oorzaak van de ziektelast in Nederland (GGD Amsterdam). We zien ook in onze achterban veel aandacht voor dit onderwerp. In veel plaatsen zijn bewoners, wijkraden en milieugroepen actief met het zelf meten van de lucht en met het aandragen van maatregelen om de lucht in hun stad, dorp, wijk weer gezonder te krijgen. Alleen al in Amsterdam zijn hier 8 bewoners/milieugroepen mee actief, maar ook in Amstelveen, Alkmaar, Haarlem en in de IJmond is men actief. Er is dus alle reden om door te gaan met een luchtbeleid in het nieuwe provinciale milieubeleid: We denken aan de volgende onderwerpen: Roetreductiebeleid Stel samen met gemeenten een Roetreductiebeleid op. Roet is het deel van het fijn stof dat het gevaarlijkst is voor de gezondheid. De roetconcentratiekaart die vorig jaar voor het eerst werd gepresenteerd, laat zien dat er ook relatief hoge roetconcentraties voorkomen in diverse plaatsen in Noord-Holland. De GGD heeft op basis hiervan nog een indicatieve roetsterftekaart opgesteld. Zonder inhoudelijk hier ver op in te gaan, laat de kaart wel zien in welke steden in Noord-Holland het zinvol is om de roetsuitstoot aan te pakken (Amsterdam, Alkmaar, Haarlem en omstreken, Hilversum, Zaanstad enz). De roetuitstoot terugdringen in stedelijk gebied levert het meeste gezondheidswinst, veel meer dan fijn stof. Dat zeggen eigenlijk alle lucht- en gezondheidsdeskundigen. Natuurlijk moeten de fijn stofnormen ook gehaald worden, maar zet daarnaast met name in op roet reductie is onze boodschap. Aan het terugdringen van roet kan Naar een nieuw milieubeleid. Milieufederatie Noord-Holland 4

5 men op lokaal niveau ook het nodige doen. Denk daarbij ook aan het terugdringen van de tweetakt scooters, dat zijn grote boosdoeners. Voor roet is er op dit moment nog geen norm (de EU studeert hier nog op), maar dat betekent niet dat men hier op moet gaan wachten want dat kan nog jaren duren. Je kunt nu al aan de gang gaan. Een aantal gemeenten zijn hier al voorzichtig aan begonnen (Rotterdam, Nijmegen). De provincie zou samen met de gemeenten die voor een gezonde stad willen gaan, hiervoor een beleid en een pakket aan maatregelen kunnen gaan ontwikkelen. Betrek hier ook de energieke burger bij. En ga dan voor een bepaalde reductiedoelstelling voor roet (bijv. 20 %) in de komende planperiode als doelstelling. Ga dus samen met gemeenten en actieve lokale groepen aan de slag en ga ook meer roet meten, want meten is weten!. Roetsterftekaart Noord-Holland (GGD Amsterdam, 2014) Om het effect van roet op onze gezondheid goed zichtbaar te maken, heeft de GGD Amsterdam de roetconcentraties in Noord-Holland omgezet in de bijbehorende levensduurverkorting. Het geeft een goed beeld van de invloed van verkeer op gezondheid. Hier komen de effecten van andere luchtvervuiling nog bij. De kaart geeft een indicatie waar verhoogde roetconcentraties van het verkeer voorkomen in Noord-Holland. Meer rood/bruin betekent een ongezondere lucht (hogere levensduurverkorting). Zorg ook voor een goede (digitale) communicatie over de luchtkwaliteit in deze provincie. Zorg voor een duidelijke en makkelijk leesbare website en app. Stimuleer duurzame mobiliteit. Denk hierbij aan het stimuleren van het fietsverkeer (regionale snelle fietsroutes), schoon openbaar vervoer (groene concessieverlening), schoon goederenvervoer, maak afspraken met grote bedrijven voor een schoner woon/werkverkeer. Stel duurzame mobiliteit als voorwaarde voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in de Structuurvisie (compact bouwen, goede knooppuntontwikkelingen en fiets en OV-infrastructuur). Pak geurhinder aan Nog steeds klagen veel mensen over stankoverlast Naar een nieuw milieubeleid. Milieufederatie Noord-Holland 5

6 Stimuleer schone scheepvaart. Sluit in navolging van het Rotterdamse een provinciale green deal af in het Havengebied Amsterdam om het ontgassen van binnenvaartschepen tegen te gaan. Stimuleer inzet van schone scheepsbrandstoffen in Noordzeekanaalgebied (denk aan (bio)lng). Geluidhinder en stilte Als het om een gezondheid gaat kunnen we niet heen om het probleem van de geluidsoverlast. Ook worden in Noord-Holland nog veel mensen gehinderd door het geluid van wegen maar denk ook aan Schiphol. Het terugdringen van geluidsoverlast verdient in het thema een gezonde stad en mobiliteit dan ook de volle aandacht. Maar denk hierbij ook aan het bevorderen van stilte en rust, als tegenhanger van geluidhinder. Het ervaren van rust, groen en stilte is belangrijk en goed voor de gezondheid. De gestreste stadbewoner moet af en toe ook kunnen bijtanken in rustige, groene gebieden die om de steden heen liggen. Behoud en ontwikkel daartoe de stiltegebieden. Maak in samenwerking met lokale partijen daar meer werk en laat regio s met nieuw aan te wijzen stiltegebieden komen. Licht en duisternis In dit kader willen wij ook aandacht voor Licht en Donkerte. Vooral donkerte is een ruimtelijke kwaliteit die door veel Noord-Hollanders wordt gewaardeerd, getuige de vele mensen die deelnemen aan de Nacht van de Nacht in deze provincie. De provincie is op dit beleidsveld ook al actief, hetgeen wij toejuichen. Faciliteer bottom-up initiatieven zoals het Jaar van de Nacht. Wij zien ook graag dat meer bedrijven zich aan gaan sluiten bij dit gebeuren. Naar een nieuw milieubeleid. Milieufederatie Noord-Holland 6

7 Circulaire economie Als we ons realiseren dat grondstoffen steeds schaarser worden (zware metalen, fosfaat, fossiele brandstoffen) en de vraag naar grondstoffen in de toekomst met een factor 3 gaat toenemen door de toenemende groei van de wereldbevolking en de welvaartsgroei, dan weten we ook dat dat wij de komende jaren voor een zeer grote opgave staan. De wissels zullen omgezet moeten worden. We zullen van een zogenaamde lineaire economie (grondstof eindigt in afval) om moeten schakelen naar een circulaire en een biobased economie (afval wordt grondstof). De circulaire economie is een economisch systeem dat gericht is op maximaal hergebruik van producten en grondstoffen waarbij waardevernietiging wordt geminimaliseerd. De uitdaging is om te groeien door te vergroenen. Een overgang naar een dergelijke economie biedt ook ontzetten veel kansen. TNO heeft uitgerekend dat een overgang naar een circulaire economie jaarlijks 7 miljard aan besparingen en baten kan opleveren. Bij een dergelijke systeemverandering is het noodzakelijk dat iedereen hieraan meewerkt. Niet alleen het Rijk, maar ook provincies, gemeenten, bedrijven, maatschappelijke instellingen en burgers hebben hierin een rol. Dit alles vraagt om een overheid die pro-actief is. Ook voor de provincie Noord-Holland ligt hier een belangrijke taak als men zich realiseert dat bijna 1/5 van al het afval dat in Nederland wordt verbrand of wordt gestort (dus wordt vernietigd) in deze regio plaatsvindt. Het Afval Energie Bedrijf te Amsterdam is de grootste verbrandingsinstallatie ter wereld. De Staatssecretaris wil de hoeveelheid te storten en te verbranden afval binnen 10 jaar gehalveerd hebben. Dus ligt hier zeker een belangrijke taak voor de provincie. Maar behalve een verbeterde afvalscheiding en inzameling, het zien van afval als grondstof, meer aandacht voor hergebruik/repair en een betere benutting van onze reststromen houdt de circulaire economie ook in dat er op een slimmere manier producten worden ontworpen. Er moet ook een verduurzaming plaatsvinden aan de voorkant van de keten (door ecodesign en vervanging van niet duurzame materialen door bijvoorbeeld groene grondstoffen). En daarbij is er een rol voor de Provincie (en gemeenten). Bijvoorbeeld door het faciliteren van braakliggende gebieden in deze provincie waar bijvoorbeeld hennep en vlas kan worden geteeld die dan weer kan worden gebruikt voor producten zoals biocomposieten of verf (waarvan de bedrijven ook weer in deze regio zitten. Op al deze aspecten moet worden ingezet bij de transitie naar circulaire economie. Naar een nieuw milieubeleid. Milieufederatie Noord-Holland 7

8 De provincie zou de volgende activiteiten kunnen ondernemen (voor een deel doet zij dat al): Maak van de Afval Metropool Amsterdam een Circulaire Metropoolregio of Grondstoffenrotonde waarbij de huidige afvalstromen worden omgevormd tot grondstoffen. Stel als provincie de kaders en ga een dergelijk idee verder uitwerken met de stakeholders: gemeenten, kennisinstituten (o.a. de universiteiten van Amsterdam, Hogescholen e.d.), maatschappelijke instellingen en bedrijven (uit onze gesprekken met AEB en NV Afvalzorg bleek dat er eigenlijk nauwelijks samengewerkt wordt tussen deze afvalverwerkende bedrijven (incl. de HVC). De Handreiking Gemeentelijke aanpak circulaire stad van Prof. Jaqueline Cramer biedt een goed stappenplan hoe men een dergelijk plan kan vormgeven.selecteer onder andere in dit kader de meest kansrijke grondstofstromen in de Metropoolregio (maak een grondstoffen-kompas) en analyseer met de stakeholders de opties voor kringloopsluiting. Stel vervolgens een korte en lange termijn strategie op. Zie voor de overige stappen de Handreiking. Stimuleer een kringloopsluiting in het Noordzeekanaalgebied. Maak met de bedrijven, Omgevingsdienst NZKG, gemeenten een gebiedsafspraak (green deal) om elkaars reststoffen te gebruiken, zoals warmte, stoom, energie, water, CO2 en overige reststoffen. Faciliteer dit zonodig en pak belemmeringen hiervoor aan in de wet- en regelgeving en in de ruimtelijke ordening. Stimuleer innovatieve initiatieven op het gebied van technologische, economische en maatschappelijke vernieuwing die gericht zijn een transitie richting een circulaire en een biobased economie. Maak hier ook middelen voor vrij. Betrek de energieke samenleving bij dit thema. Zet hiervoor een goede communicatie op zodat de burger zich ook steeds meer betrokken gaat voelen bij dit thema. Bij sommige onderwerpen zoals een verbeterde afvalinzameling, tegengaan van voedelverspilling, tegengaan van plastic afval/zwerfafval zien we nu al allerlei lokale burgerinitiatieven. Werk dit meer uit en betrek dergelijke bottom-up initiatieven ook bij de beleidsontwikkeling en faciliteer deze indien nodig ook. Provincie heeft ook een voorbeeldfunctie. Zij kan ook in haar Duurzaam Inkoopbeleid en haar aanbestedingsbeleid meer doen om de circulaire economie dichter bij te krijgen. Ontwikkel een circulair inkoopbeleid. De Provincie zou ook het voorbeeld van de provincie Zeeland kunnen volgen. Zij gaan biobased inkopen en hebben hiervoor een programma ontwikkeld. Ook zou de provincie vaker als launching costumer kunnen optreden. Naar een nieuw milieubeleid. Milieufederatie Noord-Holland 8

9 Transitie Duurzame Energie. Een belangrijke uitdaging voor de provincie Noord-Holland ligt ook in het verder vorm geven van een transitie richting een koolstofarme economie. We zullen van onze verslaving aan fossiele brandstoffen af moeten komen en ons veel meer moeten inzetten op energiebesparing en het opwekken van duurzame energie. Steeds meer Noord-Hollanders worden ook met hun neus op de harde (energie)feiten gedrukt doordat ze steeds meer problemen krijgen om de jaarlijkse energierekening te voldoen. Een rekening die ieder jaar maar hoger wordt. En dat heeft voor een groot deel te maken veel woningen niet goed geïsoleerd zijn. Dus met een vergaande energiebesparing bij bestaande woningen kunnen meerdere vliegen in een klap worden geslagen. De energierekening wordt minder wat goed is voor de portemonnee, de lokale economie wordt er beter want de woningen moeten ook nog allemaal worden aangepast en geïsoleerd en het levert ook minder CO2 op dus het milieu wordt er ook nog beter van. Er zijn in dit geval dus alleen maar winnaars. En dat geldt eigenlijk voor het gehele energie transitie beleid. Het is goed voor de (lokale ) economie en het milieu wordt er ook nog eens beter van. Hieronder enkele suggesties wat de provincie zou kunnen gaan doen. Energiebesparing in de bestaande bouw krijgt nu al aandacht door de uitvoering van projecten vanuit de Energy Board en het Servicepunt Duurzame Energie. Wij zouden ervoor willen pleiten dat de provincie er nog wat tandjes bijzet op het gebied van energiebesparing bij de bestaande bouw. Stimuleer in deze provincie ook nul op de meter woningen (energienul woningen). Diverse pilotprojecten in Nederland en in deze provincie hebben al aangetoond dat je dergelijke energienota loze woningen kunt realiseren zonder dat de woonlasten voor de bewoners toenemen. De Milieufederatie Noord-Holland wil hier samen met huurders en eigenaren van woningen en samen met Platform 31 en het Servicepunt Duurzame energie meer werk van maken. Er ligt een landelijk SER energie akkoord, dat ook door het IPO is ondertekend. Stel op basis hiervan een eigen provinciaal SER akkoord op en ga daarmee aan de slag. Er zal ook veel meer duurzame energie opgewekt moeten worden in deze provincie. Het zou goed zijn als de provincie het initiatief neemt voor een ruimtelijk kader voor duurzame energie. Immers de ruimtelijke toepassing van duurzame energie wordt een van de grootste uitdagingen voor de komende tijd. Tot nu toe konden wij onze energie wegstoppen in een paar centrales, maar duurzame energie is decentraal, moet op meer plekken en vraagt ruimte. De gang van zaken bij wind op land laat zien dat je dit niet aan het vrije spel der maatschappelijke krachten kan overlaten. Het gaat dan om vragen als willen we zonneenergie plantages, zo ja waar en welke eisen stellen we daaraan. Idem geldt dat voor mestvergisting/-verwerking. Laat vervolgens regio s zelf meer nadenken, binnen dit ruimtelijk kader, hoe men duurzame energie in haar regio wil opwekken met behoud van natuur en landschap. Laat haar zogezegd zelf haar eigen energielandschap in samenspraak met bewoners en bedrijven gaan opstellen. Als inspiratiebron hiervoor zou men het voorbeeld kunnen nemen aan het Inspiratiefestival Energielandschappen Overijssel. Maak gebruik van de energieke samenleving bij deze transitie. Er zijn al veel lokale energieinitiatieven in deze provincie. Stimuleer en faciliteer dergelijke initiatieven en betrek deze bij het opstellen van een transitiebeleid. Naar een nieuw milieubeleid. Milieufederatie Noord-Holland 9

Hierbij ontvangt u onze reactie op het Ontwerp Milieubeleidsplan 2015-2018.

Hierbij ontvangt u onze reactie op het Ontwerp Milieubeleidsplan 2015-2018. Aan: Gedeputeerde Staten van Noord-Holland t.a.v. mevr. C.M. van Hoof Directie Beleid/sector Milieu Postbus 3007 Onderwerp: Uw kenmerk: Ons kenmerk: Behandeld door: Datum: Reactie Ontwerp Milieubeleidsplan

Nadere informatie

Gemeentelijke aanpak van de circulaire stad. Bron: Week van de Stad

Gemeentelijke aanpak van de circulaire stad. Bron: Week van de Stad Gemeentelijke aanpak van de circulaire stad Bron: Week van de Stad Prof. dr. Jacqueline Cramer, Utrecht Sustainability Institute, 9 mei 2014 Wat betekent een circulaire stad? Uitgangspunt van een circulaire

Nadere informatie

Circulaire Economie. Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid

Circulaire Economie. Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid Circulaire Economie Jacqueline Cramer Member Amsterdam Economic Board, oud minister van VROM en hoogleraar duurzaamheid John Nederstigt Inleider Hoe maken we de MRA Circulair? Jacqueline Cramer Ambassadeur

Nadere informatie

In Vogelvlucht 2014-2015

In Vogelvlucht 2014-2015 In Vogelvlucht 2014-2015 Het netwerkloket De Milieufederatie Noord-Holland is een netwerkorganisatie. Samen met bewoners, bedrijven, overheden en de natuur en milieuorganisaties zetten we ons al 45 jaar

Nadere informatie

Overijssel kleurt groen in 2020

Overijssel kleurt groen in 2020 Overijssel kleurt groen in 2020 Natuur en Milieu Overijssel Circulaire economie Vitale leefomgeving Kracht van de samenleving Waarom een groen Overijssel? Winst voor iedereen: Vitale leefomgeving voor

Nadere informatie

Provincie Noord-Holland

Provincie Noord-Holland Provincie INGEKOMEN 2 0 DEC. 20H POSTBUS 3007 2001 DA HAARLEM Provinciale Staten van door tussenkomst van de Statengriffier, mr. J.J.M. Vrijburg Dreef 3, tweede etage 2012 HR Haarlem Gedeputeerde Staten

Nadere informatie

Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw

Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw Duurzaam vernieuwen en samenwerken in de bouw Prof.dr. Jacqueline Cramer Universiteit Utrecht Opzet lezing Wat zijn de grote opgaven in de bouw op het gebied van duurzaamheid? Hoe kunnen deze opgaven worden

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities

Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities Grootschalige verduurzaming door creatieve coalities André de Groot gemeente Rotterdam, programma Versnelling010 27 januari 2015 Opbouw stedelijk programma Duurzaam Groene, gezonde en veerkrachtige stad

Nadere informatie

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014

Symposium De Groene Delta van Nijmegen. Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Symposium De Groene Delta van Nijmegen Dag van de duurzaamheid 10 oktober 2014 Noodzaak tot veranderen 13-10-2014 2 En toen was daar... http://www.energieakkoordser.nl/ https://energiekgelderland.nl/paginas/default.aspx

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland.

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland. Uitnodiging Energiek Gelderland Gelders debat 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen www.gelderland.nl/geldersdebat Provinciale Staten van Gelderland gaan graag met u in

Nadere informatie

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding

Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Aanleiding 1 Vraag- en antwoordlijst Windenergie op Goeree-Overflakkee Versie: 25 april 2013 Opgesteld door: Windgroep Goeree-Overflakkee, gemeente Goeree-Overflakkee en provincie Zuid-Holland Aanleiding Waarom zijn

Nadere informatie

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Route naar een Duurzame Energievoorziening

Route naar een Duurzame Energievoorziening Route naar een Duurzame Energievoorziening Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel Bijeenkomst: 25 november 2013, Power Lab 5 / USI & KIVI-NIRIA Inhoud Energie-transitie Energieakkoord voor duurzame groei

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Workshop: Bouwen aan Duurzaamheid Sectie Duurzaam Ondernemen, VVM. Nationale Milieudag 11 juni

Workshop: Bouwen aan Duurzaamheid Sectie Duurzaam Ondernemen, VVM. Nationale Milieudag 11 juni Workshop: Bouwen aan Duurzaamheid Sectie Duurzaam Ondernemen, VVM Nationale Milieudag 11 juni PAGINA 0 Workshop Bouwen aan Duurzaamheid, Nationale Milieudag 11 JUNI 2015 Sectie Duurzaam Ondernemen, VVM

Nadere informatie

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan

Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Programma Energie 2012-2015 Samenvatting Projectplan Lokale Energie Lokale Energie - 4 Lokale energie-initiatieven - Een loket voor buurt- en dorpsinitiatieven Projectnaam : Lokale Energie Opdrachtgever

Nadere informatie

Intentieovereenkomst Slimme en Gezonde Stad tussen het Rijk en Rotterdam

Intentieovereenkomst Slimme en Gezonde Stad tussen het Rijk en Rotterdam 30 Oktober 2015 Intentieovereenkomst Slimme en Gezonde Stad tussen het Rijk en Rotterdam De Partijen: - De gemeente Rotterdam (Rotterdam) - Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (I&M/ DGMI) Overwegende

Nadere informatie

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen

Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Klimaat- en energiebeleid Gemeente Nijmegen Fons Claessen sr.adviseur klimaat, energie & duurzaamheid Gemeente Nijmegen Waarom moeten we iets doen?? 1: Klimaatverandering 2: Energie en grondstoffen 3.

Nadere informatie

- - - - - - - - o o o - - - - -

- - - - - - - - o o o - - - - - o o o o o o Zorg voor groene groei in een circulaire, biobased economie Centrale vragen: Wat zijn ambities van RWS in het thema? Hoe raken andere beleidsvelden/partijen en RWS elkaar? Wat moet je

Nadere informatie

Weet waar je leeft Atlas leefomgeving biedt overheidsinformatie in woord en beeld. www.atlasleefomgeving.nl

Weet waar je leeft Atlas leefomgeving biedt overheidsinformatie in woord en beeld. www.atlasleefomgeving.nl Weet waar je leeft Atlas leefomgeving biedt overheidsinformatie in woord en beeld www.atlasleefomgeving.nl Waarom atlas leefomgeving Veranderingen in de samenleving Wet en regelgeving (Aarhus, WOB) Informatie

Nadere informatie

Naar een duurzaam Hyperion. Bouwen als een. Wortels halen water uit de grond om dit te transporteren door de aderen van de boom

Naar een duurzaam Hyperion. Bouwen als een. Wortels halen water uit de grond om dit te transporteren door de aderen van de boom Bouwen als een boom Materialen en Energie Stadskantoor in Venlo gebouwd volgens Cradle to Cradle principes Wortels zijn de fundering Wortels halen water uit de grond om dit te transporteren door de aderen

Nadere informatie

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST

PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST NOORD-NEDERLAND: PROEFTUIN VOOR HET EUROPESE ENERGIESYSTEEM VAN DE TOEKOMST PROEFTUIN ENERGIE- TRANSITIE REGIONALE PARTNER IN DE EUROPESE ENERGIE UNIE Noord-Nederland is een grensoverschrijdende proeftuin

Nadere informatie

Deze laatste begroting van de huidige bestuursperiode nodigt uit tot vooruitkijken.

Deze laatste begroting van de huidige bestuursperiode nodigt uit tot vooruitkijken. Geacht college, raad en toehoorders, Ik wil graag beginnen met een compliment voor deze begroting, die naar het schijnt in een bijzonder korte tijd is opgesteld. En daarnaast voor de uiterst overzichtelijke

Nadere informatie

De Sluipende Energierevolutie

De Sluipende Energierevolutie De Sluipende Energierevolutie ARN, Nijmegen 24 Mei 2013 Jan Rotmans www.twitter.com/janrotmans wie niet goed kijkt is verrast door de explosie aan lokale energie initiatieven, wie wel goed kijkt vindt

Nadere informatie

TOESPRAAK JOHAN REMKES, COMMISSARIS VAN DE KONINGIN IN NOORD-HOLLAND, TIJDENS HET SYMPOSIUM GROEN GAS IN ZICHT, OP 25 NOVEMBER 2010, TE ALKMAAR

TOESPRAAK JOHAN REMKES, COMMISSARIS VAN DE KONINGIN IN NOORD-HOLLAND, TIJDENS HET SYMPOSIUM GROEN GAS IN ZICHT, OP 25 NOVEMBER 2010, TE ALKMAAR TOESPRAAK JOHAN REMKES, COMMISSARIS VAN DE KONINGIN IN NOORD-HOLLAND, TIJDENS HET SYMPOSIUM GROEN GAS IN ZICHT, OP 25 NOVEMBER 2010, TE ALKMAAR Groen Gas als kans voor Noord-Holland Dames en heren, Kansen

Nadere informatie

Beleidsplan stichting Duurzaam Heino

Beleidsplan stichting Duurzaam Heino Beleidsplan stichting Duurzaam Heino Inhoudsopgave 1. Doelstelling... 3 2. Inleiding... 4 3. Wat is duurzaamheid?... 5 4. Lange termijn perspectief (..2030)... 6 5. Actieprogramma... 7 6. Financiële paragraaf...

Nadere informatie

Stiller verkeer = gezondere leefomgeving

Stiller verkeer = gezondere leefomgeving Stiller verkeer = gezondere leefomgeving Aanpak wegverkeerslawaai groot potentieel voor verbeteren leefomgeving Over dit document Wegverkeerslawaai vormt in toenemende mate een probleem in binnenstedelijk

Nadere informatie

WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl

WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl 12-11-2007Sheet nummer 1 Ontwikkelingen wereldwijd Heeft de Al Gore film impact?

Nadere informatie

Masterclass Afval en Grondstof. Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie

Masterclass Afval en Grondstof. Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie Masterclass Afval en Grondstof Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie Gemeentelijk Afvalcongres, 19 maart 2015 AGENDA 1. 2. 3. 4. 5. Afvalmanagement Ladder van

Nadere informatie

Gas geven voor duurzame energie

Gas geven voor duurzame energie Gas geven voor duurzame energie Programma Programma Thema Thema Workshops Workshops Lokatie Lokatie Gelders Gelders netwerk netwerk voor voor duurzame duurzame energie energie Uitnodiging Netwerkbijeenkomst

Nadere informatie

C-153 Green Deal Groen Bouwen

C-153 Green Deal Groen Bouwen C-153 Green Deal Groen Bouwen Partijen 1. De Minister van Economische Zaken, de heer H.G.J Kamp, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, mevrouw W.J. Mansveld, ieder handelende in haar of

Nadere informatie

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Zonder Energieopslag geen Energietransitie Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Duurzame Energie Koepel 6 brancheorganisaties (wind, zon, bodemenergie, bio, warmtepompen,

Nadere informatie

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN

KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN KLIMAAT, ENERGIE EN GRONDSTOFFEN AKKOORDEN EN GREEN DEALS Rafaël Lazaroms Coördinator Energie en duurzaamheid Unie van Waterschappen 1. Duurzaamheid en taken waterschappen 2. Duurzame ambities in akkoorden

Nadere informatie

Gezondheidseffectscreening Stad & Milieu Voor een gezonde inrichting van de woonomgeving

Gezondheidseffectscreening Stad & Milieu Voor een gezonde inrichting van de woonomgeving Gezondheidseffectscreening Stad & Milieu Voor een gezonde inrichting van de woonomgeving Uw gemeente en een gezond milieu Nieuwe woningen, nieuwe wegen, nieuwe bedrijven. In een gemeente die in beweging

Nadere informatie

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020

Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020. Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 Regionaal Uitvoeringsprogramma Energievisie 2016-2020 Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Uitvoeringsprogramma 2016-2020 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Inleidend 1.2 Energievisie Hoeksche Waard 2. Activiteiten

Nadere informatie

Energie van ons allemaal

Energie van ons allemaal VNO-NCW Themabijeenkomst Energietransitie Michael Fraats Trianel Energie B.V. 28 November 2011 1 Energie van ons allemaal 30-11-2011 2 Energie van ons allemaal is de essentie van Trianel Energie: Gericht

Nadere informatie

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen

Regie op energie. Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Investeren in de productie van duurzame energie in de regio Arnhem-Nijmegen Regie op energie Wij, de 22 gemeenten in de regio Arnhem- Nijmegen, maken ons sterk voor een versnelde transitie van fossiele

Nadere informatie

Van Afval Naar Grondstof

Van Afval Naar Grondstof Van Afval Naar Grondstof Toelichting onderdelen VANG-programma NVRD themadag 27 november Marc Pruijn Directie Duurzaamheid Van regeerakkoord naar ketens Rutte 2: groene groei, circulaire economie Circulaire

Nadere informatie

Lokale energiecoöperatie

Lokale energiecoöperatie Lokale energiecoöperatie Stuwende kracht achter de de duurzame energietransitie van onderaf 1 Inhoud I. Visie II. De Energie Coöperatie III. Eemflow Energie VOF 2 Van Klimaat beleid naar Energie transitie

Nadere informatie

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad

Gemeente Langedijk. Voorstel aan de raad Gemeente Langedijk Raadsvergadering : 22 januari 2013 Agendanummer : 15 Portefeuillehouder Afdeling Opsteller : H.J.M. Schrijver : Beleid en Projecten : Schutten Voorstel aan de raad Onderwerp : Nota Langedijk

Nadere informatie

Energievoorziening Rotterdam 2025

Energievoorziening Rotterdam 2025 Energievoorziening Rotterdam 2025 Trends Issues Uitdagingen 9/14/2011 www.bollwerk.nl 1 Trends (1) Wereld energiemarkt: onzeker Toenemende druk op steeds schaarsere fossiele bronnen Energieprijzen onvoorspelbaar,

Nadere informatie

C-180 Green Deal afvalreductie en -recycling op treinstations en in treinen

C-180 Green Deal afvalreductie en -recycling op treinstations en in treinen C-180 Green Deal afvalreductie en -recycling op treinstations en in treinen Partijen 1. De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, mevrouw W.J. Mansveld, de Minister van Economische Zaken, de heer

Nadere informatie

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken;

De Europese lidstaten in het kader van de Lissabon-afspraken de EU tot de meest innovatieve economie ter wereld willen maken; INTENTIEVERKLARING CO 2 AFVANG, TRANSPORT en OPSLAG Partijen 1. De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, vertegenwoordigd door de heer ir. J. van der Vlist, Secretaris-Generaal

Nadere informatie

De burgemeester, Mr. J.H.C. van Zanen

De burgemeester, Mr. J.H.C. van Zanen voorstel aan de raad Opgesteld door Stadswerken Kenmerk 15.503838 Vergadering Gemeenteraad Vergaderdatum 25 juni 2015 Jaargang en nummer 2015 59 Geheim Nee Afval is Grondstof. Beleidsnota 2015-2018 Het

Nadere informatie

Eerste kaart roetconcentraties Nederland Roet aanvullende maat voor gezondheidseffecten luchtvervuiling

Eerste kaart roetconcentraties Nederland Roet aanvullende maat voor gezondheidseffecten luchtvervuiling Eerste kaart roetconcentraties Nederland Roet aanvullende maat voor gezondheidseffecten luchtvervuiling RIVM/DCMR, december 2013 Roet is een aanvullende maat om de gezondheidseffecten weer te geven van

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten

tot eind 2025 - LED verlichting bij vervanging - inzet slimme verlichtingsconcepten Doelstelling Actie Doorlooptijd Wat gaan we doen Eigenaarschap Eigen organisatie 20% energiebesparing t.o.v. 2015 Energiebesparing gemeentelijke gebouwen 20% transitie naar hernieuwbare energie t.o.v.

Nadere informatie

SKB-Duurzame Ontwikkeling Ondergrond Showcase Amersfoort

SKB-Duurzame Ontwikkeling Ondergrond Showcase Amersfoort SKB-Duurzame Ontwikkeling Ondergrond Showcase Amersfoort Water, bodem en groen vormen de groene alliantie. De gemeente Amersfoort borgt de alliantie in drie etalagegebieden én in haar structuurvisie, het

Nadere informatie

Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem Gevolg Waarschijnlijk gevolg Maatregel Voornemen E.U. Beleid Nederlandse regering

Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem Gevolg Waarschijnlijk gevolg Maatregel Voornemen E.U. Beleid Nederlandse regering Windmolenproblematiek in rangorde van grof naar fijn Probleem: Wereldwijd toename energie uit fossiele brandstof Gevolg: CO2 uitstoot, slinkende brandstofvoorraden en toenemende milieubelasting Waarschijnlijk

Nadere informatie

Voorstel 2: Creëer grondstoffenhubs en recycle bedrijfsafval

Voorstel 2: Creëer grondstoffenhubs en recycle bedrijfsafval Gemeenteblad Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van.. Jaar 2015 Nummer Publicatiedatum Agendapunt initiatiefvoorstel Onderwerp Initiatiefvoorstel van het raadslid

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Opdrachtgevers: - Provincie Utrecht - Gemeente Utrecht - Gemeente Amersfoort Middag/avond over biobased aanbesteden Centre of Expertise

Nadere informatie

Green Deal van Essent New Energy met de Rijksoverheid

Green Deal van Essent New Energy met de Rijksoverheid Green Deal van Essent New Energy met de Rijksoverheid Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder handelende

Nadere informatie

Regio Stedendriehoek

Regio Stedendriehoek Regio Stedendriehoek 1 Energieneutrale regio Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen Netbeheer en Duurzame Gebiedsontwikkeling Pieter van der Ploeg, Alliander

Nadere informatie

Ambitiedocument DuurzaamDoor Zuid-Holland 2013-2016

Ambitiedocument DuurzaamDoor Zuid-Holland 2013-2016 Ambitiedocument DuurzaamDoor Zuid-Holland 2013-2016 1. Inleiding. Het doel van het landelijke kennisprogramma DuurzaamDoor is: het bereiken van een groene economie door het ontwikkelen van kennis, het

Nadere informatie

Sterker, Slimmer, Schoner

Sterker, Slimmer, Schoner Sterker, Slimmer, Schoner D66 visie op duurzaamheid en groei C100 01-11-2014 Stientje van Veldhoven Groene genen Van Mierlo Terlouw Club van Rome Richtingwijzer: streef naar een duurzame en harmonieuze

Nadere informatie

Van Afval Naar Grondstof

Van Afval Naar Grondstof Van Afval Naar Grondstof Ins en outs Betrokkenheid gemeenten Gemeentelijk Afvalcongres Marc Pruijn, Directie Duurzaamheid, IenM Circulaire economie? 2 Ministerie van Infrastructuur en Milieu 3 Ministerie

Nadere informatie

Voorstel aan de raad. Kenmerk 15.503838. Vergaderdatum 9 juni 2015. Afval is Grondstof. Beleidsnota 2015-2018

Voorstel aan de raad. Kenmerk 15.503838. Vergaderdatum 9 juni 2015. Afval is Grondstof. Beleidsnota 2015-2018 Voorstel aan de raad Opgesteld door Stadswerken Kenmerk 15.503838 Vergadering Commissie Stad en Ruimte Vergaderdatum 9 juni 2015 Geheim Nee Afval is Grondstof. Beleidsnota 2015-2018 Het College van burgemeesters

Nadere informatie

InterprovinciaalOverleg

InterprovinciaalOverleg Herengracht 23 Postbus 16107 2500 Be Den Haag telefoon (070) 88812 12 fax (070) 88812 80 www.ipo.nl Aan de heer drs. A.G. Koenders Minister van Buitenlandse Zaken Postbus 20061 2500 EB 'S-GRAVENHAGE InterprovinciaalOverleg

Nadere informatie

Concept-GS-besluit: Voortgaande groei luchtvaart alléén binnen harde randvoorwaarden

Concept-GS-besluit: Voortgaande groei luchtvaart alléén binnen harde randvoorwaarden 15 mei 1997 97-000635 strategische luchtvaartontwikkeling Concept-GS-besluit: Voortgaande groei luchtvaart alléén binnen harde randvoorwaarden Gedeputeerde Staten van Noord-Holland (GS) stellen harde randvoorwaarden

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen

Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen Energieakkoord Kansen voor Warmtepompsystemen Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 20 november 2013 Inhoud Algemeen het SER Energieakkoord Proces, doelen, borging, hoofdlijnen & pijlers, concrete afspraken

Nadere informatie

S A U S R R A O E. Naar lagere lokale emissies in de stadsregio Arnhem Nijmegen

S A U S R R A O E. Naar lagere lokale emissies in de stadsregio Arnhem Nijmegen S R L G S A H R R U T Y O U A E E D R A F O R A S Naar lagere lokale emissies in de stadsregio Arnhem Nijmegen Eolus Naar lagere lokale emissies in de stadsregio Arnhem Nijmegen Het programma Eolus beantwoordt

Nadere informatie

Stedelijke distributie: van kansloos naar kansrijk! Hogeschool van Amsterdam Walther Ploos van Amstel Mei 2015

Stedelijke distributie: van kansloos naar kansrijk! Hogeschool van Amsterdam Walther Ploos van Amstel Mei 2015 Stedelijke distributie: van kansloos naar kansrijk! Hogeschool van Amsterdam Walther Ploos van Amstel Mei 2015 Walther Ploos van Amstel Hogeschool van Amsterdam Lector Citylogistiek Vrije Universiteit

Nadere informatie

Actieplan Goederenvervoer en Actieplan Schoon Vervoer

Actieplan Goederenvervoer en Actieplan Schoon Vervoer StadsOntwikkeling Actieplan Goederenvervoer en Actieplan Schoon Vervoer Raadsinformatieavond 4 januari 2011 6-1-2011 1 Schoon vervoer en goederenvervoer in Collegeprogramma 2010 2014 OV én fiets Zo schoon

Nadere informatie

Masterclass IV. Energie op bedrijventerreinen

Masterclass IV. Energie op bedrijventerreinen Masterclass IV Energie op bedrijventerreinen Programma Tijd Onderwerp Wie 16.00 Welkom Aleida van den Akker / Margreet Verwaal (Provincie Zuid-Holland) 16.05 Context en urgentie Wiebe Brandsma (Provincie

Nadere informatie

De kansen voor de Circulaire Economie - met oog op recycling - Ton Bastein

De kansen voor de Circulaire Economie - met oog op recycling - Ton Bastein De kansen voor de - met oog op recycling - The Limits to growth Verscheen in 1972 Uitgangspunt: Één wereld Overshoot Exponentiële groei Actie (o.a.): Systeemveranderingen Resource efficiency Recycle Vervangen/Substitutie

Nadere informatie

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit!

De Cleantech Regio Stedendriehoek 1 daagt uit! Stedendriehoek 1 daagt uit! Eo Wijers-prijsvraag 2014-2015 1 Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst en Zutphen eo wijers-stichting voor ruimtelijke kwaliteit in de regio Stedendriehoek daagt

Nadere informatie

ONTWERP MILIEUBELEIDSPLAN 2015-2018

ONTWERP MILIEUBELEIDSPLAN 2015-2018 ONTWERP MILIEUBELEIDSPLAN 2015-2018 NOORD-HOLLAND DENKT VOORUIT Gezond en veilig wonen, werken en recreëren in Noord-Holland. Nu èn in de toekomst. Versie Vastgesteld op 8 juli 2014 door Gedeputeerde Staten

Nadere informatie

DGBC: Onafhankelijke organisatie 360 participanten uit alle geledingen

DGBC: Onafhankelijke organisatie 360 participanten uit alle geledingen DGBC: Onafhankelijke organisatie 360 participanten uit alle geledingen Eén taal voor duurzaamheid in bebouwde omgeving Duurzaamheid meetbaar / verhandelbaar Duurzaamheid is Dezelfde taal spreken Missie:

Nadere informatie

Meer en Betere Recycling

Meer en Betere Recycling Meer en Betere Recycling als onderdeel van VANG Uw sprekers: Max de Vries Marco Kraakman Jacobine Meijer Emile Bruls Geert Cuperus Inhoud deelsessie Meer en Beter Recycling Inleiding Pitches projecten

Nadere informatie

luchtzuiverende dakbedekking voor nu en later

luchtzuiverende dakbedekking voor nu en later Noxite Noxite luchtzuiverende dakbedekking voor nu en later 1 m 2 Noxite dakbedekking geeft 12 mensen schone lucht per jaar. Luchtzuiverend Gehele levensduur effectief Aangetoonde werking Zon, wind en

Nadere informatie

De Politieke Ledenraad van de PvdA op 14 november 2015 bijeen te Amersfoort,

De Politieke Ledenraad van de PvdA op 14 november 2015 bijeen te Amersfoort, Korten op EU subsidies Solidariteit éen van de belangrijkste principes is in de sociaaldemocratie, In Europa grote verdeeldheid heerst aangaande het opvangen en herverdelen van vluchtelingen; Enkele landen

Nadere informatie

Energie coöperaties: Hoe en waarom?

Energie coöperaties: Hoe en waarom? Energie coöperaties: Hoe en waarom? Bob Duindam, Woerden Donald van den Akker Wethoudersconferentie, 26-11-2014 Programma Klimaatverbond Nederland Veranderende wereld Transitie Circulaire economie Bestuurlijke

Nadere informatie

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof)

Duurzame energie. Recreatie en toerisme. Behoud landschap en groenblauwe kwaliteit. VANG (Van Afval Naar Grondstof) RSA Speerpunten V oor u ligt een samenvatting van de Regionale Samenwerkingsagenda (RSA) voor Gooi en Vechtstreek. Deze agenda voor intergemeentelijke samenwerking kent een bijzondere geschiedenis, want

Nadere informatie

Gebruik lokale energie

Gebruik lokale energie Gebruik lokale energie Juriaan Jansen Deze presentatie gaat over het gebruiken van burgerkracht om klimaatdoelen te verwezenlijken 1 Even voorstellen Visie: Hoe doe je het duurzaam? Waarom investeren in

Nadere informatie

Green Deal Elektrisch vervoer

Green Deal Elektrisch vervoer Green Deal Elektrisch vervoer Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, ieder handelende in haar of zijn hoedanigheid

Nadere informatie

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015

Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 Circulaire gebiedsontwikkeling Jeanet van Antwerpen, directeur SADC Ontbijtsessie Dutch Green Building Week 22 september 2015 SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 titel SADC 9/23/2015 Circulaire werkmilieus

Nadere informatie

B-135 Green Deal duurzame mobiliteit provincie Utrecht

B-135 Green Deal duurzame mobiliteit provincie Utrecht B-135 Green Deal duurzame mobiliteit provincie Utrecht Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Strategisch Thema. -Duurzame stad-

Strategisch Thema. -Duurzame stad- Strategisch Thema -Duurzame stad- Modules Samenvatting 1 Houding Nijmegenaren 2 Energieopwekking en -verbruik 3 Omgaan met grondstoffen 5 Duurzame mobiliteit 6 Milieukwaliteit en leefomgeving 7 Datum:

Nadere informatie

Vario Grass B.V. Keteninitiatieven. Masters in Green. CO2-Prestatieladder Eis: 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1. Koningslinde 5b. 7131 MP, Lichtenvoorde

Vario Grass B.V. Keteninitiatieven. Masters in Green. CO2-Prestatieladder Eis: 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1. Koningslinde 5b. 7131 MP, Lichtenvoorde Keteninitiatieven CO2-Prestatieladder Eis: 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1 Vario Grass Masters in Green Organisatie: Adres: Opgesteld door: Vario Grass B.V. Koningslinde 5b 7131 MP, Lichtenvoorde Jasper Eppingbroek

Nadere informatie

Gemeenteraad Velsen informatiebijeenkomst 20 februari 2014 n derde presentatie

Gemeenteraad Velsen informatiebijeenkomst 20 februari 2014 n derde presentatie Gemeenteraad Velsen informatiebijeenkomst 20 februari 2014 n derde presentatie Dertje Meijer, President-directeur Naam, Afdeling, Dag maand jaar, Plaats Inhoud 1. Introductie Havenbedrijf Amsterdam 2.

Nadere informatie

Energieakkoord: Wij zijn aan zet!

Energieakkoord: Wij zijn aan zet! Energieakkoord: Wij zijn aan zet! Energieakkoord in het kort - Akkoord over energiebesparing binnen de SER tussen overheid, natuur- en milieuorganisaties, vakbonden, energieproducenten, netbeheerders,

Nadere informatie

Afval bestaat niet. Project SUSPRO³ Federatie Fedustria + partners Centexbel + TCHN. 16 juni Sint-Denijs-Westrem. Eric Petersen Van Gansewinkel Groep

Afval bestaat niet. Project SUSPRO³ Federatie Fedustria + partners Centexbel + TCHN. 16 juni Sint-Denijs-Westrem. Eric Petersen Van Gansewinkel Groep Afval bestaat niet Project SUSPRO³ Federatie Fedustria + partners Centexbel + TCHN 16 juni Sint-Denijs-Westrem Eric Petersen Van Gansewinkel Groep Wie we zijn Afvaldienstverlener, grondstoffen- en energieleverancier

Nadere informatie

Duurzaam vervoer, gewoon doen! Els de Wit Ministerie I&M

Duurzaam vervoer, gewoon doen! Els de Wit Ministerie I&M Duurzaam vervoer, gewoon doen! Els de Wit Ministerie I&M Bekend? Wie van aanwezigen heeft gehoord van de duurzame brandstoffenmix? Opzet presentatie Terugblik: energieakkoord, visie & actieprogramma brandstoffenmix

Nadere informatie

Milieubeleidsplan 2015-2018

Milieubeleidsplan 2015-2018 MILIEU Milieubeleidsplan 2015-2018 Noord-Holland denkt vooruit Gezond en veilig wonen, werken en recreëren in Noord-Holland. Nu èn in de toekomst. MILIEU Milieubeleidsplan 2015-2018 Milieubeleidsplan 2015-2018

Nadere informatie

De overheid als launching customer

De overheid als launching customer De overheid als launching customer Julia Williams Project leader elektrisch rijden Ministerie van Economische zaken, Landbouw en Innovatie Waarom elektrisch rijden? Klimaat Het duurzame energiesysteem

Nadere informatie

Het milieu in de regio Rotterdam

Het milieu in de regio Rotterdam Het milieu in de regio Rotterdam 2013 Colofon In het project Milieumonitoring Stadsregio Rotterdam werken samen: DCMR Milieudienst Rijnmond Gemeente Rotterdam GGD Rotterdam-Rijnmond Havenbedrijf Rotterdam

Nadere informatie

Duurzame. warmte in huis. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam

Duurzame. warmte in huis. Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas. Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Duurzame warmte in huis Tot maar liefst 75% minder CO 2 -uitstoot vergeleken met warmte uit gas Warmte van HVC comfortabel en duurzaam Warmte van HVC: slim, schoon en zorgeloos Een betrouwbare verwarming

Nadere informatie

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015

Technisch-economische scenario s voor Nederland. Ton van Dril 20 mei 2015 Technisch-economische scenario s voor Nederland Ton van Dril 20 mei 2015 Overzicht Energieplaatje in historisch perspectief Hoeveel en hoe gebruiken we energie? Wat gebeurt er met verbruik en uitstoot

Nadere informatie

Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst

Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst Bedrijfsafval: een waardevolle grondstof Onze natuurlijke bronnen worden schaarser en duurder. Gelukkig groeit het besef dat we zuiniger

Nadere informatie

Vragenlijst met scores in procenten

Vragenlijst met scores in procenten Vragenlijst met scores in procenten Het percentage tussen haakjes is het aandeel respondenten dat de vraag heeft beantwoord. De gemeente Amersfoort wil als stad in 2030 CO2-neutraal te zijn. Dit betekent

Nadere informatie

VAN AFVAL TOT GRONDSTOF! SAMEN MET U DE JUISTE RECYCLING KOMBINATIE

VAN AFVAL TOT GRONDSTOF! SAMEN MET U DE JUISTE RECYCLING KOMBINATIE Beleid Nederlandse Overheid Groene Groeistrategie 1 Energie: naar een duurzame, betaalbare en betrouwbare energievoorziening 2 Biobased economy: substitutie fossiele door groene grondstoffen (biomassa)

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard

Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard Gemeente Maasdriel commissie Ruimte 9 januari 2013 Teun Biemond Jan Woertman 1 Inhoud 1. Voorstellen 2.Herstructurering en Duurzaamheid 3.Duurzame

Nadere informatie