Grondstoffenschaarste scherp op het netvlies

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Grondstoffenschaarste scherp op het netvlies"

Transcriptie

1 afvalforum jaargang 16 mei Vereniging Afvalbedrijven jaarverslag 2011 Grondstoffenschaarste scherp op het netvlies Op naar 83% recycling Beter bewust van veiligheid Afvalsector bloeit als energiebedrijf

2 Tweede Arbocatalogus recycling catalogus Europese hoogwaardige benutten Atsma doel partijen verwerking brandbaar werknemers Commissie jaar Nederland Green onderzoek restafval grondstoffen Bioconversie afval energie bedrijfsleven maatregelen ontwikkelingen sector Europees sluiten provincies stortplaatsen afvalsector jaren geld terugwinnen VA-Afdeling gas grondstof recyclingpercentage kwaliteit JRC ministerie gft-afval toekomst compost papier Nederlandse staatssecretaris stromen hergebruik rol stortverboden bedrijven gemeenten Vereniging bodemas Kamer afvalstoffen duurzaam aandacht afvalbranche huishoudelijk Afvalbranche elkaar AEC s Milieu leden samenwerking verbranden landen groen IenM aluminium Afvalbrief Keurcompost Afvalbedrijven kunststof Deal scheiden afvalstoffenbelasting EEN JAAR AFVAL IN TWEETS Rene woordvoerder VVD voor milieu en energie Duurzaaminkopen; sinds gisteren stoppen met afvinklijstjes en niet meer keurmerk voorschrijven. Scheelt 500 mio per jaar admin kosten 18 februari 2011 Marieke van der Kamerlid CDA, woordvoerder energie, duurzaamheid en cultuur In Zoetermeer landelijke compostdag geopend. Afval is grondstof, dus gratis compost bij dit groeizame weer! 26 maart 2011 Marieke van der Kamerlid CDA, woordvoerder energie, duurzaamheid en cultuur Werkbezoek Brussel om te praten over Resource Efficiency. Afval, grondstoffen en upcycling: prachtmaterie! 18 april 2011 Freek van Director Strategy & Public Affairs Utilities, Waste Management, Sustainability GDF-SUEZ, SUEZ Environnement, SITA Idee #grondstoffenrotonde #Stientje van Veldhoven #D66 verdient een #ELI topsectoren benadering 17 mei 2011 Joke van der Infothecaris NL Milieu & Leefomgeving, beheert de afvalbibliotheek Ministerie Infrastructuur en Milieu is groot voorstander van gft-scheiden. Vertelt Hester Klein Lankhorst in juninummer van Afvalforum 24 juni 2011 Judith Lid Europees Parlement, #PvdA Europees grondstoffenbeleid: industrie verplichten jaarlijks minder grondstoffen te gebruiken en te recyclen #PvdA-EP 30 juni 2011 Atsma wil naar 83% afvalrecycling in 2015: Van het huishoudelijk afval wordt maar de helft gere... #rijksoverheidnl 25 augustus 2011 Waste Vereniging Afvalbedrijven Director DWMA: Waste sector an integral part of the Dutch economy. 6 juli 2011 Afvalbrief Atsma: goede ambities maar gebrek aan concrete maatregelen 30 augustus 2011 Joop staatssecretaris Infrastructuur en Milieu Cycling in recycling... Zojuist 75 km gefietst in nieuwe wieleroutfit, gemaakt van kunststofafval. #hergebruik speerpunt #afvalagenda#sita 10 september 2011 Janez EU European Commissioner for the Environment Commission will publish it s roadmap for a resource efficient Europe today 20 september 2011 Ger Project Officer at the Netherlands Water Partnership Ketenakkoord fosfaatkringloop. Unieke kennis, kunde, kracht van Nederland ligt op grensvlak van water, landbouw, energie, afval, etc. 4 oktober afvalforum mei 2012 editie jaarverslag 2011

3 Duurzaam grondstoffenbeheer is leidend Colofon Speciale editie Jaarverslag 2011 afvalforum mei 2012 jaargang 16 nummer 2 verschijnt vier keer per jaar afvalforum biedt nieuws, ontwikkelingen, feiten en meningen over afval. Het behandelt zowel het beleid als de praktijk van afvalbeheer. afvalforum wordt uitgegeven door de Vereniging Afvalbedrijven. De Vereniging Afvalbedrijven behartigt de belangen van afvalbedrijven die actief zijn in de gehele keten: van inzameling, recycling, hergebruik en rioleringsbeheer tot en met de verwerking van afval. De Vereniging Afvalbedrijven steunt haar leden bij de groei naar één Europese afvalmarkt en maakt zich hard voor optimale randvoorwaarden voor een milieuhygiënische en kosteneffectieve afvalverwijdering en -verwerking. Leden van de Vereniging ontvangen afvalforum gratis, evenals bestuurders, politici en ambtenaren bij overheden. hoofdredactie Vereniging Afvalbedrijven s-hertogenbosch Daniëlle van Vleuten eindredactie Addo van der Eijk, Usquert redactieadres De redactie van afvalforum is geïnteresseerd in afvalnieuws. Persberichten en ideeën voor artikelen kunt u sturen naar: Redactie afvalforum Postbus CD s-hertogenbosch opmaak Ontwerpburo Suggestie & illusie, Utrecht fotografie Norbert Bosman (muv pagina s 22-23) Pagina 8: Chris Hoefsmit drukker S&B Druk, Oss abonnement 35,- per jaar (4 nummers) Meer informatie bij Vereniging Afvalbedrijven, t. (073) Niets uit deze uitgave mag worden overgenomen of gereproduceerd zonder schriftelijke toestemming van de uitgever. ISSN adverteren in afvalforum afvalforum wordt verspreid naar (inter)nationale bestuurders, politici, directeuren, managers, technici en andere deskundigen in de afvalsector (controlled circulation). Meer informatie bij Recent BV, telefoon (020) In deze speciale uitgave van afvalforum kijken we terug op het afgelopen jaar en blikken we vooruit op de komende tijd. Vorig jaar is het besef van de grondstoffenschaarste definitief doordrongen. Misschien nog niet bij iedereen in de samenleving, maar de leden van de Vereniging Afvalbedrijven zijn zich bewust van de noodzaak om nu maatregelen te treffen. Meer consumptie en meer vraag naar grondstoffen door de wereldwijde bevolkingsgroei leiden de komende decennia tot een grote druk op het aanbod, uitputting van natuurlijke hulpbronnen en hogere grondstofprijzen. Terugwinnen van grondstoffen wordt steeds belangrijker en economisch ook interessanter. We moeten ervoor zorgen dat grondstoffen in de kringloop blijven. De Nederlandse afvalsector is hier sinds jaar en dag actief in. Afval is de bron voor grondstoffen en energie. Onze sector is een industriële bedrijfstak als alle andere. Verwerking van buitenlands afval - dat sinds afgelopen jaar meer en meer gebeurt - onderstreept dat. Misschien ziet niet iedereen dat zo, maar bedenk dat het hier gewoon gaat om de transport van grond- en brandstoffen. Net als kolen en olie in Nederland massaal worden ingevoerd. Onze internationale samenwerking leidt bovendien tot een schoner milieu op mondiale schaal. Het op een hoogwaardige manier verwerken van stoffen die anders zouden worden gestort, versterkt de internationale recyclingmaatschappij. Het door staatssecretaris Atsma voorgenomen beleid in zijn vorige jaar gepresenteerde brief Meer waarde uit afval draagt bij aan de verdere versterking van de kringloopmaatschappij. Wij ondersteunen zijn ambities dan ook van harte. In samenwerking met de hele sector en de overheid moeten we het behalen van deze ambities nu concreet handen en voeten geven. Een belangrijke bijdrage moet komen uit een verhoging van het aandeel gescheiden ingezameld huishoudelijk afval en dan met name van gft-afval, papier en karton, kunststoffen en grof huishoudelijk afval. Als het beleid wordt geïntensiveerd is hier veel winst te behalen. Wij nemen onze verantwoordelijkheid voor de toekomst en vertrouwen erop dat ook andere sectoren en alle overheden dit doen. Vlak voor het afronden van ons jaarverslag valt het Kabinet Rutte I. Wij rekenen erop dat het nieuwe kabinet dat hopelijk snel wordt geformeerd het door Atsma ingezette beleid zal continueren. Duurzaam grondstoffenbeheer - internationaal resource efficiency genoemd -, is een belangrijke pijler onder ons bestaan. Maar we houden ons met veel meer bezig, zoals u in dit jaarverslag kunt lezen. Een belangrijke activiteit is het verhogen van de veiligheid in de sector. Afgelopen jaar hebben we daar in samenwerking met vele partijen, werkgevers, werknemers en branches, weer een stevige slag in gemaakt. Met het versterken van de veiligheidscultuur en de door de Arbeidsinspectie goedgekeurde arbocatalogus, hopen we de veiligheid in onze sector naar een hoger plan te brengen. Een gezonde en veilige werkomgeving is een onmisbaar element van duurzaamheid, ook binnen het kader van duurzaam grondstoffenbeheer. Inhoud ir. Pieter H. Hofstra Voorzitter Vereniging Afvalbedrijven 4 Tekort aan grondstoffen schept kansen voor afvalsector 8 Van 80 naar 83 procent recycling in Arbocatalogus beschrijft veiligheidsrisico s en maatregelen 16 Afval in cijfers 18 Sector vindt oplossingen voor afname afvalaanbod 22 Highlights in beeld 24 Een futuristisch, maar realistisch venster op onze toekomst 28 Afvalsector maakt forse energieslag En verder: Korte berichten 11, 15, 21 Verenigingsprofiel 30

4 Van gescheiden ingezamelde kunststoffen worden korrels gemaakt die grondstof zijn voor nieuwe producten van kunststof TEKORT AAN GRONDSTOFFENSCHAARSTE SCHEPT KANSEN VOOR AFVALSECTOR Besef van grondstoffenschaarste doorgebroken In 2011 brak het besef definitief door dat grondstoffen eindig zijn. Bij politiek en bedrijfsleven, nationaal en internationaal. Recyclen gebeurt al langer, vooral om het milieu te sparen. Door de schaarste wordt het een economische noodzaak. Overheden en bedrijven plaatsen het efficiënter omgaan met grondstoffen steeds hoger op de agenda. Afvalbedrijven spelen hier nadrukkelijk een rol bij. MICHAËL VAN HULST (SHANKS NEDERLAND): Tal van nieuwe bedrijfsmodellen dienen zich aan. 4 afvalforum mei 2012 editie jaarverslag 2011

5 DOOR PIETER VAN DEN BRAND In de Grondstoffennotitie van afgelopen zomer zet het kabinet het nijpende probleem van de grondstoffenschaarste voor het eerst écht op de kaart. Afval wordt expliciet als grondstof gezien. De wereldbevolking groeit tot 2050 naar zo n 9 miljard mensen. De stijgende vraag naar grondstoffen vereist een focus op grondstoffenefficiency. Het grootschalig terugwinnen van grondstoffen uit afval zorgt ervoor dat waardevolle grondstoffen beschikbaar blijven voor onze economieën. In zijn Afvalbrief eind augustus 2011 schrijft staatssecretaris Joop Atsma niet alleen dat hij de inspanningen voor recycling nog een tandje op wil voeren - van 80 naar 83 procent in maar ook hoe hij de positie van ons land als grondstoffenrotonde wil bevorderen. Begin oktober verwijst hij er in zijn Duurzaamheidsagenda opnieuw naar. Met zijn uitstekende positie met havens, logistieke sector die het Duitse achterland bedient en professionele recyclingbranche is Nederland een ideaal knooppunt voor het verwerken van afval tot nieuwe grondstoffen. Atsma blijkt goed naar D66-kamerlid Stientje van Veldhoven te hebben geluisterd. Zij was het die onze taal met het begrip grondstoffenrotonde verrijkte. Mijn idee is goed opgepakt. Er ligt een Afvalagenda waar duidelijke ambities in zijn gesteld. Alleen gaan die niet ver genoeg. Zo wil Atsma het percentage hergebruik verhogen, maar er staat niet bij dat dit zo hoogwaardig mogelijk moet gebeuren. Bovendien, betoogt Van Veldhoven, moet het aantrekkelijker worden gemaakt om gerecyclede grondstoffen te gebruiken, onder meer door in de weg- en waterbouw een verplicht aandeel secundaire grondstoffen te gebruiken bij de aanleg van een viaduct of een weg. De grondstoffenrotonde is niet één grote rotonde, maar bestaat uit verschillende rotondes van sluitende ketens, zoals glas, papier en nu ook fosfaat. Het zou goed zijn om meer van die ketens te sluiten. Het beleid is nu niet ambitieus genoeg. Sluit de ketens ook voor bijvoorbeeld textiel en elektronisch afval. UPCYCLING Steeds meer afvalstromen dienen zich aan voor vergaande vormen van upcycling, stelt directeur Michaël van Hulst van afvalbedrijf Shanks Nederland. We kunnen van afvalstromen steeds hoogwaardiger producten maken. De inzet moet erop gericht zijn STIENTJE VAN VELDHOVEN (D66): Het zou goed zijn om meer ketens te sluiten. dat elke stroom herbruikbaar wordt. Van Hulst noemt de ambities van de Haagse politiek prijzenswaardig. Alle initiatieven ten faveure van recycling juich ik toe. Al geeft de afvalsector al jaren invulling aan een begrip als de grondstoffenrotonde. Ik zie deze ontwikkeling meer als een steun voor de continue aandacht die wij besteden aan het recyclen van afval. Met de toevoeging van het aspect grondstoffenschaarste wordt recycling een absolute must. Staatssecretaris Atsma vertrouwt op de markt en op de businessmodellen van het bedrijfsleven. Daar zit voor de sector de uitdaging in, meent Van Hulst. In samenwerking met producenten kunnen afvalbedrijven een grote rol spelen. Met elkaar kunnen we nieuwe manieren onderzoeken om producten die in het afvalstadium zijn geraakt, terug te brengen in het originele productieproces voor een nieuwe levenscyclus. Het tekort aan natuurlijke grondstoffen biedt de sector als dienstverlener en grondstoffenleverancier enorme kansen, weet Van Hulst. Het gaat er niet langer om hoe de klant zo goedkoop mogelijk van zijn afval afkomt, maar om hem te helpen bij het terugwinnen van zijn grondstoffen. Een voorbeeld is de vlakglasproducent die zijn producten wil leasen in plaats van verkopen. Wij kunnen hem helpen in het logistieke proces om het vlakglas terug te halen na de gebruiksfase. Tal van nieuwe bedrijfsmodellen dienen zich hierdoor aan. SNELHEID D66-politica Van Veldhoven dicht de afvalsector een belangrijke rol toe. Zij moet meer toe naar een producent van grondstoffen, dan een verwerker van afval. Van belang voor de snelheid van dit veranderingsproces is de mate waarin bedrijven met innovatiekracht grondstoffenrotondes rendabel kunnen maken. De potentie is zeker aanwezig. Als bedrijven grondstof-» JANUARI 2011 q Sinds 1 januari zijn alle leden van de VA-Afdeling Bioconversie gecertificeerd voor compost. q Op 26 januari presenteert José Manuel Barroso, voorzitter van de Europese Commissie, het vlaggenschip resource efficiency. De EU wil zuiniger omgaan met grondstoffen als water, brandstoffen en mineralen. q In januari verschijnt in Brussel een evaluatie van de thematische strategie voor afvalpreventie en recycling. De evaluatie wijst uit dat in Europa het recyclingpercentage verbetert en de hoeveelheid gestort afval afneemt. Toch heeft Europa nog een lange weg te gaan. q Britse delegatie bezoekt ons land om kennis te nemen van de Nederlandse afvalmarkt. Nederlandse afvalbedrijven zien kansen op de Britse afvalmarkt. FEBRUARI 2011 q Op 10 februari overhandigen de Stichting Duurzaam Storten, de VA en andere bedrijven een intentieverklaring aan twaalf milieugedeputeerden en het ministerie van IenM. Met de intentieverklaring benadrukken de storters het belang van duurzaam stortbeheer. q Op 11 februari bezoekt de VA de Engelse counterpart (ESA) in Londen en spreekt in het kader van nationale en Europese ontwikkelingen over samenwerking. q Begin februari stelt het Bestuur van de VA een strategienotitie vast, waarin de VA haar visie op de huidige afvalmarkt verwoordt. Over de strategische keuzes vindt later het jaar een informatiebijeenkomst plaats voor de leden. q De Europese Commissie publiceert de nieuwe grondstoffenstrategie, waarin de afvalsector nadrukkelijk wordt genoemd als sector die bij kan dragen aan grondstoffenzekerheid. MAART 2011 q Begin maart organiseert het gezamenlijk onderzoekcentrum van de Europese Unie (JRC) de eerste workshop over het opstellen van einde afvalcriteria voor compost in Sevilla. afvalforum mei 2012 editie jaarverslag

6 SAMEN DE FOSFAATKRINGLOOP SLUITEN Fosfaat is in de wereld ongelijk verdeeld. Terwijl Nederland kampt met een structureel fosfaatoverschot, stevent de wereld als geheel af op een fosfaatcrisis. De wereldwijde voorraad slinkt snel. Fosfaatschaarste vraagt om hergebruik. Als eerste land ter wereld wil Nederland de fosfaatkringloop sluiten. Dat staat in het ketenakkoord fosfaatkringloop, dat begin oktober 2011 is gesloten door bedrijven, overheden, kennisinstellingen en maatschappelijke instellingen. Ook de afvalsector haakt aan. Onder de twintig ondertekenaars bevinden zich verscheidene afvalbedrijven zoals HVC, NV Slibverwerking Noord-Brabant, Van Gansewinkel, VEWIN & Reststoffenunie en Twence Afval en Energie BV. Met het akkoord slaat Nederland meerdere vliegen in één klap. Enerzijds is ons milieu gebaat bij minder fosfaat, anderzijds liggen er grote kansen voor het bedrijfsleven om het fosfaatoverschot te winnen, te hergebruiken en te exporteren naar streken met een fosfaattekort. Met haar fosfaatstromen uit gft-afval, voedingsmiddelenindustrie, mest en waterzuivering heeft Nederland goud in handen. Samenwerken tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden is cruciaal om de fosfaatkringloop te sluiten. Met duurzaam en efficiënt omgaan met grondstoffen heeft de afvalsector veel ervaring fen goed kunnen verkopen, ontstaat er een markt waarin zij een belangrijke spil zijn. Toch zullen er nog flink wat slagen gemaakt moeten worden, wil de gedachte van de grondstoffenschaarste een breed draagvlak krijgen, vindt directeur Wim van Lieshout van de HVC Groep. Maatschappelijk gezien leeft het thema nog onvoldoende. Niet in de wijze waarop bijvoorbeeld het klimaatbeleid is doorgesijpeld naar lokaal niveau. Met alle provincies en gemeenten zijn klimaatakkoorden gesloten. Van grondstoffenplannen heb ik nog niet gehoord. Terwijl deze problematiek op de lange termijn ingrijpender is. Van Lieshout ziet het doel van Atsma van 83 procent recycling als weinig ambitieus. Wat mij betreft mag de lat nog hoger liggen. Scheiden van afval is pas echt zinvol als het product- en materiaalhergebruik oplevert. De HVC-directeur onderschrijft de noodzaak dat voor het intensiever benutten van reststromen veel meer in ketens moet worden gedacht. Producenten zijn daar al ver mee. Neem Philips, dat voortaan licht verkoopt en geen lampen. Net als Desso zijn tapijten least en ze zelf weer inzamelt voor recycling. Deze bedrijven vullen hun producentenverantwoordelijkheid zelf in en geven zo het juiste signaal af. De overheid moet niet achterblijven. In de gemeenten Sliedrecht en Noordoostpolder worden proeven uitgevoerd met het scheiden van droge stromen uit het restafval in de papiercontainer. Denk aan flacons voor wasmiddelen en shampoo, maar ook aan aluminiumfolie en oude pannen. De eerste resultaten zijn bemoedigend, aldus Van Lieshout. Ook in andere gemeenten zoals Apeldoorn en Pijnacker wordt met nieuwe inzamelconcepten geëxperimenteerd. RESOURCE EFFICIENCY Europa zit niet stil. Voortbordurend op het twee jaar eerder verschenen Raw Materials Initiative, een eerste strategie naar de blijvende beschikbaarheid van voldoende grondstoffen voor de industrie, brengt Eurocommissaris Janez Potočnik september 2011 zijn Roadmap Resource Efficiency uit. Zijn boodschap: zo min mogelijk (primaire) grondstoffen gebruiken, met een zo laag mogelijke milieuimpact. Potočnik wijst op de rol van afval: Afval wordt een nieuwe grondstof die enorme kansen biedt. Er ligt een groot potentieel om efficiënt veel secundaire materialen terug te winnen. Als het aan hem ligt heeft afval in 2020 de status van grondstof. In het Europees Parlement wil Roadmap Resource Efficiency-rapporteur Gerben-Jan Gerbrandy vaart maken. De D66-Europarlementariër noemt de noodzaak van een Schengen-verdrag voor afval, zodat het ongehinderd de landsgrenzen WIM VAN LIESHOUT (HVC GROEP): Wat mij betreft mag de lat nog hoger liggen. kan passeren, mede vanuit het oogpunt dat Noord-Europese bedrijven nog heel wat afval uit Zuid- en Oost-Europa kunnen recyclen. Brussel zou het gebruik van gerecycled materiaal financieel moeten prikkelen om gerecyclede grondstoffen goedkoper en concurrerender te maken dan primair materiaal. Probleem is inderdaad, stelt Peter Kurth, dat het verdienmodel niet klopt. Nog niet. Het terugwinnen van grondstoffen is duurder dan het maken van primair materiaal. Daarom wordt nu nog maar één procent van de zeldzame materialen gerecycled. Alleen papier en metaal kunnen zichzelf bedruipen, en sommige soorten kunststof, zoals folies. Sneller dan wij denken zal de balans voor steeds meer stromen naar de andere 6 afvalforum mei 2012 editie jaarverslag 2011

7 kant doorslaan. De Duitser Kurth is president van de Europese koepel van afvalbedrijven FEAD. In eigen land is hij directeur van BDE (Bundesverbands der Deutschen Entsorgungs-, Wasser- und Rohstoffwirtschaft). Deutschland wird Rohstoffland staat er prominent op de website van deze branchevereniging. Kurth onderschrijft dan ook de ambities van Potočnik. Als de industrie over voldoende hoogwaardige grondstoffen wil blijven beschikken, dan moet ze daar slim mee omgaan en die materialen terugwinnen uit de producten die ze maakt. China zit bovenop de zeldzame grondstoffen die nodig zijn voor onder meer mobieltjes en auto s. De prijzen hiervan zijn het afgelopen jaar met 42 procent gestegen. De voorraad natuurlijk gewonnen koper is binnen dertig jaar op. Voor de nieuwe generatie zonnepanelen is silicium nodig, dat schrikbarend in prijs aan het stijgen is. Wat is logischer dan deze grondstof terug te winnen uit verouderde panelen? Voor de afvalsector brengt deze ontwikkeling een compleet andere werkwijze met zich mee. Kurth: De nadruk komt in onze branche steeds meer op hoogwaardige recycling en energieterugwinning te liggen. Struikelblok is volgens de FEAD-president de situatie in de meeste EU-landen, met name in het zuiden en in de Oost-Europese landen, waar het merendeel van het afval nog wordt gestort. Deze landen investeren amper in scheidings- en opwerkingsinstallaties, terwijl de Europese Commissie in haar structurele en zogeheten cohesiefondsen miljarden euro s beschikbaar heeft gesteld voor milieuinvesteringen. Het merendeel van dat geld blijft onbenut. Als er dan op grond van deze fondsen wel geïnvesteerd wordt, dan gebeurt dat op een manier die onvoldoende rekening houdt met de afvalhiërarchie. Er moet nog veel gebeuren, om te voorkomen dat waardevolle grondstoffen op de stortplaats belanden. Het thema resource efficiency moet in alle Europese lidstaten prominent in beeld zijn. EINDE-AFVALSTATUS Ook de komst van de einde-afvalstatus voor gerecyclede stromen is essentieel, vindt Kurth. Afgelopen jaar is in Brussel gesleuteld aan de end of waste -criteria uit de Kaderrichtlijn afvalstoffen (KRA). De eindeafvalstatus moet duidelijk maken wanneer iets nog een afvalstof is of na bewerking een grondstof is geworden. In 2011 zijn de criteria voor ijzer- en staalschroot en aluminiumschroot gepubliceerd. Bij koper, papier en glas is men al ver. Een aantal andere stromen is nog onderwerp van discussie, waaronder compost, secundaire brandstoffen en kunststof. Daar is nog veel onduidelijkheid over. Ik begrijp dat dit voor papier makkelijker is vast te stellen dan voor andere stromen, maar snelheid is hier geboden, zegt Kurth, die voorziet dat zorgvuldig vastgestelde Europees geharmoniseerde einde-afvalcriteria ervoor zullen zorgen dat de verhandelbaarheid en het hergebruik van secundaire grondstoffen uit afval toenemen. Een status als grondstof stimuleert hoogwaardige recycling. Het past bij de gedachte van meer grondstoffen, stelt HVC-directeur Van Lieshout, dat je de einde-afvalstatus organiseert. Volgens Van Veldhoven is deze status cruciaal voor de gang naar meer grondstoffenrotondes: We hebben niet voor niets strenge regels over hoe we met afvalstoffen omgaan. Maar ook de tijd en techniek zijn voortgeschreden. Afval kan nu goed worden omgewerkt tot grondstoffen. Dan is het ook logisch dat afvalstoffen ook weer schoon verklaard worden, het label grondstof krijgen en als zodanig weer worden gebruikt. MAART 2011 q Op 3 maart organiseert CEWEP een workshop over het Europees emissiehandelssysteem en de Europese Energiebelasting richtlijn in Wenen, waar de VA ook in participeert. q De Landelijke Compostdag op 26 maart verloopt zeer succesvol. Op veel locaties is het drukker dan voorgaande jaren. Marieke van der Werf, Tweede Kamerlid voor het CDA, verricht de officiële opening in Zoetermeer. q De Eerste Kamer stemt in met wijziging van de Mededingingswet, waardoor overheden die zich op de markt begeven zijn gehouden aan gedragsregels. De VA vindt dat het gelijke speelveld leidend moet zijn. q Eind maart wordt de Verenigingsstrategie van de VA met de leden besproken tijdens een bijeenkomst in Amersfoort. q Tauw presenteert een onderzoek, uitgevoerd in opdracht van de VA-Afdeling Energie uit Afval, naar de uitloogrisico s van AEC-bodemas. De studie wijst uit dat de werkelijke uitloogrisico s in de praktijk aanzienlijk kleiner blijken dan eerder in het laboratorium werd voorspeld. q De VA bespreekt met het ministerie van IenM de resultaten van het onderzoek naar de toekomst van de stortsector. De VA geeft aan zich in het rapport te herkennen. q Eind maart maakt Hester Klein Lankhorst, het nieuwe afdelingshoofd Afval en Ketens bij het ministerie van IenM, kennis met de VA en de afvalsector tijdens twee bedrijfsbezoeken. q De VA-Afdeling Bioconversie organiseert op 30 maart een themamiddag bij De Meerlanden over de ontwikkelingen rondom de verwerking van gft-afval. APRIL 2011 PETER KURTH (FEAD): Een status als grondstof stimuleert hoogwaardige recycling. q Begin april voert de VA-Afdeling Bioconversie een positief gesprek met het ministerie van IenM over samenwerking in het bioafvaldossier. IenM geeft aan graag een bijdrage te leveren aan het beter scheiden van gft-afval. q Op 4 april organiseert de VA een werkbezoek van Tweede Kamerlid Stientje van Veldhoven aan afvalsorteer- en recyclinginstallatie van de Van Gansewinkel Groep in Vlaardingen. afvalforum mei 2012 editie jaarverslag

8 DOOR HAN VAN DE WIEL Het ene afval is het andere niet. Sommige afvalstromen zijn veel geld waard, bij andere stromen blijven de opbrengsten nog achter bij de kosten. De ene stroom wordt verwerkt in een afvalenergiecentrale en levert energie op, de andere wordt na recycling weer grondstof. Al die inzamel- en sorteerbeslissingen zijn mede het resultaat van afvalsturing, het geheel aan wet- en regelgeving op afvalgebied. Afvalsturing zorgt ervoor dat we in Nederland het meeste afval aan de bron scheiden en zoveel mogelijk afval een nieuwe bestemming krijgt. Mede dankzij deze sturing kent ons land een hoogwaardige en innovatieve afvalsector. Ga maar eens kijken in een aantal Oost-Europese landen, zegt Freek van Eijk, directeur Strategie en Public Affairs van SITA. Daar zie je waar het ontbreken van afvalsturing toe leidt. Staatssecretaris Atsma ambitie is meer recycling: van 80 procent naar 83 procent in 2015 VAN 80 NAAR 83 PROCENT RECYCLING IN 2015 Waarmaken Atsma s recyclingambitie Het kabinet legt de recyclinglat drie procentpunten hoger, zo stelde afgelopen zomer de Afvalbrief van staatssecretaris Atsma. Een forse opgave, vooral voor de recycling van huishoudelijk afval. De vraag is hoe deze goede ambitie te realiseren. Met het opheffen van de afvalstoffenbelasting voor storten zet het kabinet een stap terug. RECYCLINGDOEL Eind augustus 2011 presenteerde staatssecretaris Joop Atsma zijn Afvalbrief. Belangrijkste ambitie in de brief is het verhogen van het recyclingpercentage van 80 procent naar 83 procent in De afvalsector staat hier zeer welwillend tegenover, maar onderstreept dat het bereiken van het opgeschroefde recyclingdoel geen sinecure is. De richting die Atsma aangeeft is goed, zegt Van Eijk. Die sluit perfect aan bij onze strategie van de circulaire economie. Maar zijn ambities vergen wel een pittige dialoog met onder andere gemeenten wat betreft de inzameling van huishoudelijk afval. Het recyclingdoel vergt immers een forse toename van de gescheiden inzameling van stromen als papier en gft-afval en verdere scheiding en sortering van grof huishoudelijk afval. Op het ogenblik kunnen veel grote gemeenten zich verschuilen achter de grootstedelijke problematiek en minder afval gescheiden inzamelen dan het landelijke gemiddelde. Van Eijk: In grote steden is veel winst te halen. Vrijheid en een zekere mate van maatwerk is prima, maar reken gemeenten af op hun prestaties. Zo niet, dan kan Atsma de doelstellingen voor bijvoorbeeld gft-afval wel vergeten. Erik de Baedts, directeur van de NVRD, vindt de doelstelling van 83 procent begrijpelijk en goed vanuit het oogpunt van schaarste van grondstoffen. Maar hoe het recyclingpercentage bereikt moet worden, komt niet goed uit de verf. Voor sommige stromen betekent de hogere 8 afvalforum mei 2012 editie jaarverslag 2011

9 ERIK DE BAEDTS (NVRD): Hoe het recyclingpercentage bereikt moet worden, komt niet goed uit de verf. recyclingambitie een serieuze trendbreuk. Het recyclingpercentage voor huishoudelijk afval gaat van 50 naar 65. Dat kun je niet bereiken met meer van hetzelfde. Daarvoor heb je een serieus pakket aan nieuwe maatregelen nodig. Om het pakket uit te werken heeft Atsma een werkgroep ingesteld, waarvan De Baedts voorzitter is. In het voorjaar van 2012 komt de werkgroep met een advies. ONDUIDELIJK Tweede Kamerlid René Leegte (VVD) heeft weinig woorden nodig om zijn oordeel over het afvalbeleid te geven. In één woord: onduidelijk. Atsma stuurt het beleid op een recyclingpercentage, terwijl het moet gaan over schaarste en milieubelasting. Grondstoffen zijn eindig, stelt Leegte, voor een aantal geldt zelfs dat ze al schaars zijn. Hij geeft het voorbeeld van de zeldzame aardmetalen: Ik wil een afvalbeleid dat prioriteit geeft aan stoffen die cruciaal zijn voor onze economie. Die afweging mis ik in de Afvalbrief. Als je zegt dat zeldzame aardmetalen schaars zijn, moet je beleid maken over het terugwinnen uit mobieltjes, zonnepanelen, tv-schermen en hybride auto s. Daarnaast zou Atsma volgens Leegte een onderscheid moeten maken naar afvalstromen die vanuit milieuoogpunt prioriteit verdienen. Nu gooit hij alles op een hoop. De Afvalbrief focust op papier en karton, want dat zijn grote stromen. Vanuit schaarste-oogpunt zijn papier en karton geen probleem. Vanuit milieuoogpunt wel. Een algemeen recyclingpercentage is veel te steriel. Het afvalbeleid moet meer sturen, zegt Leegte, naar gelang het beoogde doel. AFVALSTOFFENBELASTING Wat volgens de afvalsector indruist tégen de recyclingambitie is het opheffen van de afvalstoffenbelasting voor storten. Afgelopen jaarwisseling ging een streep door het sturingsinstrument. Het besluit van Atsma s collega Weekers veroorzaakte veel commotie in afvalland. Het kabinet motiveerde het besluit zuiver financieel, zo luidde de kritiek uit de afvalhoek. Mede dankzij de Vereniging Afvalbedrijven bestaat nu een overgangsregeling, om te voorkomen dat afvalstoffen die niet bestemd zijn voor hergebruik of verbranden ten onrechte worden belast. Leegte kan zich de opwinding over het afschaffen voorstellen. Maar het is een afspraak uit het Regeerakkoord. Je moet het accepteren als de nieuwe werkelijkheid en vooruit kijken. Dat is uitdagender dan blijven klagen over het afschaffen. Freek van Eijk en Erik de Baedts maken er meer» FREEK VAN EIJK (SITA): De richting die Atsma aangeeft is goed. APRIL 2011 q Op 8 april worden de einde afvalcriteria voor ijzer-, staal-, en aluminiumschroot gepubliceerd in het Europese staatsblad. Daarmee gaat de wetgeving officieel zes maanden later van kracht. q In een reactie aan het ministerie van IenM stelt de VA dat de VIHB-regeling onder de politieke druk om de administratieve lasten te reduceren dermate wordt afgeslankt, dat het leidt tot teveel speelruimte voor free riders. q In opdracht van de VA start CE Delft met de levenscyclusanalyse (LCA) kunststof verpakkingsafval. q Presentatie woord- en beeldmerk Afval geeft energie, brochure en website www. afvalgeeftenergie.nl. Met de campagne maakt de VA-Afdeling Energie uit Afval duidelijk dat afvalverbranding met energieterugwinning een wezenlijk onderdeel is van de totale afvalbeheerstructuur. q De VA-Afdeling Bioconversie participeert in het kersverse kennisplatform Groen Gas, opgericht om de doelstelling voor hernieuwbare energie in 2020 te halen. Afgesproken is om als sector vijf jaar lang projecten in te brengen die helpen de obstakels weg te nemen. q Staatssecretaris Weekers presenteert zijn Fiscale Agenda, met daarin het voornemen om de afvalstoffenbelasting af te schaffen. De VA maakt zich sterk om de lage heffing op nul te stellen en het reguliere tarief te handhaven. MEI 2011 q Op 10 mei verzoekt de Europese Commissie de lidstaten commentaar te leveren op de door de JRC opgeleverde werkdocumenten einde afval voor koperschroot, papier en glas. q Op 11 mei verschijnt het Jaarbericht 2010 van de VA. q De VA organiseert op 18 mei een werkbezoek van Europarlementariër Judith Merkies bij Afvalzorg in Assendelft. BEST GFT-PRACTICES De hoeveelheid gft die gescheiden wordt opgehaald neemt sinds enige jaren langzaam maar gestaag af, mede omdat steeds meer gemeenten hun scheidingsambitie hebben teruggeschroefd. Wil Atsma de negatieve trend ombuigen, dan moeten ook de grote steden aan de slag om meer gft in te zamelen. De Afdeling Bioconversie van de Vereniging Afvalbedrijven brengt de best practices van gemeenten in kaart; voorbeelden waarmee gemeenten aantoonbaar betere resultaten boeken. Andere gemeenten kunnen daarvan leren. q In mei organiseert het JRC in het kader van het vaststellen van einde afvalcriteria voor compost een Europees monsteronderzoek naar de kwaliteit en verontreiniggraad in compost. Circa 200 Europese installaties in participeren in het onderzoek, waaronder ook leden van de VA. afvalforum mei 2012 editie jaarverslag

10 OPSCHROEVEN VAN GESCHEIDEN INZAMELING Op het ogenblik lopen verscheidene proefprojecten om de afvalinzameling bij huishoudens te verbeteren. Spraakmakend is bijvoorbeeld het omgekeerd inzamelen, waarbij de focus nog meer ligt op het inzamelen van recyclebare materialen in plaats van op restafval. Op het ogenblik kunnen huishoudens hun restafval makkelijker kwijt dan stromen als papier en plastic. Omgekeerd inzamelen draait deze situatie om: waardevolle stromen worden bij huishoudens opgehaald, terwijl de mensen zelf de reststroom wegbrengen naar containers in de buurt. In meerdere gemeenten heeft het systeem zich inmiddels bewezen. Een andere vooruitstrevende innovatie is Afval Loont, een pilot in Pijnacker-Nootdorp. Met het project zijn bepaalde soorten huishoudelijk afval geld waard. Voor gesorteerd oud papier en karton, kunststof verpakkingsmateriaal, textiel en kleine elektrische (huishoudelijke) apparaten ontvangen inwoners van de gemeente geld als ze het afval inleveren bij speciale inzamelfilialen. De pilot startte september 2011 en leidde tot aanzienlijk meer scheiding van afval en opbrengsten van zo n 75 euro per deelnemend huishouden. Andere gemeenten tonen interesse. Atsma s recyclingdoel vergt een forse toename van de gescheiden inzameling van huishoudelijk afval RENÉ LEEGTE (VVD): Een algemeen recyclingpercentage is veel te steriel. woorden aan vuil. Ze spreken over een onverstandige maatregel. Van Eijk: Het was wat betreft afvalsturing het meest effectieve instrument ooit, dat vanuit het dogma van een eenvoudiger belastingstelsel is geofferd. Met afschaffing van de afvalstoffenbelasting wordt er gemorreld aan de laagste tree van de Ladder van Lansink, zegt De Baedts. De afvalsector is bezorgd dat het verdwijnen van de belasting kan leiden tot meer storten. Met name asbesthoudend afval, dakafval en shredderafval zijn stromen waar controle in de keten lastig is, omdat fraude bijna niet opvalt. Het baart De Baedts zorgen dat de Tweede Kamer geen koppeling legt tussen de afvalstoffenbelasting en het beoogde milieueffect. Zeker bij het ministerie van Financiën is het milieueffect op de achtergrond geraakt. Als dat de trend wordt, geeft dat te denken over de toekomst van het milieubeleid. EEN JAAR AFVAL IN TWEETS Diana den werkt o.m. voor prof. dr. Michael Braungart (implementatie Cradle to Cradle principes) Belangrijk moment vandaag: Atsma zet laatste handtekening onder ketenakkoord fosfaat :) - 4 oktober 2011 Lid Tweede Kamer voor D66. Woordvoerder mooi! En mooi voorbeeld van onderwerp waar nederland het goed doet! #afvalisgrondstof 5 oktober 2011 Joop staatssecretaris Infrastructuur en Milieu Onderweg naar Afvalconferentie in Den Bosch. Met positief nieuwtje: recycling kunststof verpakkingen haalt met 48% royaal de doelstelling! 5 oktober 2011 Sebas van marketingman bij Dusseldorp Groep Vandaag staat de jaarlijkse afvalconferentie op het programma. Altijd een interessante dag met de branche #afval 5 oktober 2011 Freek van Director Strategy & Public Affairs Utilities, Waste Management, Sustainability GDF-SUEZ, SUEZ Environnement, SITA Dutch Waste Conference 2011 #trendsetting presentations #design4recycling #CocaCola vision #Philips example #Circular Economy 5 oktober 2011 Bas member of European Parliament GroenLinks Middagje grondstoffenbijeenkomst vandaag. Toekomstige duurzaamheidsagenda die breder moet dan alleen klimaat en energie. 19 november afvalforum mei 2012 editie jaarverslag 2011

11 kort nieuws MEI 2011 NIEUW LEVEN VOOR AEC-BODEMAS De afvalsector maakt zich samen met de rijksoverheid sterk voor kwaliteitsverbetering van AEC-bodemas. Dat is het doel van de Green Deal die op 7 maart 2012 is ondertekend door staatssecretaris Atsma van Milieu en Pieter Hofstra, voorzitter van de Vereniging Afvalbedrijven. Met een betere kwaliteit kan op termijn afscheid worden genomen van de huidige status als IBC-bouwstof, waarbij IBC staat voor Isoleren, Beheersen en Controleren. Het IBC-stempel zorgt voor een waslijst voorschriften bij de toepassing. Met de Green Deal is afgesproken dat over vijf jaar minstens de helft van de bodemas als schone bouwstof wordt toegepast. Dat vraagt een forse kwaliteitsverbetering. Er lopen tal van initiatieven om bodemas schoner te krijgen. HVC voerde bijvoorbeeld vorig jaar met Boskalis Dolman een succesvolle proef uit met het wassen van bodemas. De zware metalen hechten zich aan een toeslagstof en zijn zo makkelijk af te vangen. Na deze proef is een grotere installatie gebouwd die de komende twee jaar zijn bestaansrecht moet bewijzen. Andere technieken waaraan wordt gewerkt, zijn de droge ontslakker, waarbij bodemas na het verbranden niet meer door een bak water wordt geleid, de versnelde veroudering - een door Tauw ontwikkelde behandeling met CO 2 die door Twence in Hengelo op praktijkschaal wordt toegepast - en de droge scheidingstechniek ADR van Inashco, die reeds operationeel is bij Heros in Sluiskil. De ADR-reactor maakt het mogelijk om ook de fijne fracties te scheiden. Bij een aantal van deze technieken is nog een extra behandeling nodig om tot de gewenste kwaliteitsverbetering te komen. Onlangs gingen het Afval Energiebedrijf Amsterdam (AEB), de TU Delft en Inashco een samenwerking aan voor verdere optimalisatie van bodemasrecycling. De partijen zien de sleutel in een combinatie van een natte reinigingstechniek, ontwikkeld door AEB, en de droge scheidingstechniek van Inashco. De combinatie opent wegen naar nieuwe nuttige toepassingen, zoals de afzet van schone fracties als zand en grind. Overigens valt het uitlooggedrag van bodemas in de praktijk mee, zo blijkt uit een studie van technisch adviesbureau Tauw. Stoffen als zware metalen blijven opgeslagen in de bodemas en logen niet uit. Door hetzelfde ingenieursbureau werd samen met de TU Delft - op initiatief van de Vereniging Afvalbedrijven en het ministerie van Infrastructuur en Milieu - onderzoek gedaan naar het terugwinnen van aluminium uit bodemas. Voor de proef werd een extra hoeveelheid aluminium aan het afval toegevoegd. Na het verbrandingsproces werd vrijwel diezelfde hoeveelheid aan metallisch aluminium aangetroffen. Het aluminium verbrandt niet, maar blijft in metaalvorm in de bodemas achter. In de Green Deal is afgesproken dat de AEC s de komende jaren een hoger percentage non-ferrometalen terug gaan winnen uit de bodemas. q De VA stuurt een brief naar staatssecretaris Atsma met voorstellen voor de Afvalbrief, die Atsma in de zomer naar de Tweede Kamer zal sturen. q Op 30 mei verzorgt de VA-Afdeling Recycling & Inzameling een succesvolle brainstormbijeenkomst over grondstoffen. q Woensdag 25 mei vindt de Algemene Ledenvergadering van de VA plaats bij ATM in Moerdijk, met daarna een minisymposium over veiligheidscultuur. q Start van het project Versterking Arbeidsveiligheidscultuur om te komen tot verbetering van de veiligheidscultuur binnen de sector. Aan de eerste ronde doen 24 bedrijven mee, die om te beginnen een nulmeting uitvoeren naar het veiligheidsklimaat. De uitkomst vormt de input voor workshops. q De teksten uit de oude site worden herschikt en geplaatst in de nieuwe site De site is vormgegeven in de huisstijl van de Stichting Arbocatalogus Afvalbranche (in oprichting). q RetourMatras sluit zich als nieuw lid bij de VA aan. JUNI 2011 q De VA stuurt met vier andere brancheorganisaties een gezamenlijke brief aan staatssecretarissen Weekers en Atsma met het verzoek om de reguliere afvalstoffenbelasting te handhaven en de verlaagde heffing te verlagen naar nul euro. Lid Tweede Kamer voor D66. Woordvoerder duurzaamheid Mijn motie pilot afvalloze overheid is aangenomen! Nu aan de slag met een grondstoffenrotonde van formaat! #mooi #innovatie #urbanmining 29 november 2011 Rob duurzaam grondstofexpert PwC Sustainability Bedrijven vrezen #grondstofschaarste, #geopolitieke dimensie meest belangrijk geacht door FTSE500bedrijven Survey #PwC 9 december 2011 Wim de adviseur bij Twence Bijna in Den Haag voor de ALV van de Vereniging Afvalbedrijven met na afloop een gedachtenwisseling met Joop Atsma 12 december 2011 Waste Vereniging Afvalbedrijven R1 status drives up energy efficiency of waste-to-energy plants. 13 december 2011 q Oprichting van de Stichting Arbocatalogus Afvalbranche (StAA), die de Arbocatalogus beheert en stimuleert dat de afvalbranche de catalogus gaat gebruiken. q De VA voert samen met Aluminium Centrum, TU Delft en TAUW een onderzoek uit om het terugwinnen van aluminium uit bodemas te optimaliseren. De proef bij Sita ReEnergy in Roosendaal geeft aan dat het meeste aluminium niet oxideert, maar als metallisch aluminium in de bodemas achterblijft. q De VA stelt vragen aan het ministerie van IenM over het afgraven en herstorten van afval uit oude stortplaatsen. De VA vindt dat bij de herinrichting van Kempenbaan in Tilburg de milieuregels zijn omzeild. afvalforum mei 2012 editie jaarverslag

12 ETIENNE HANEVELD (ABVAKABO): Je moet het in de hoofden van de medewerkers krijgen. DOOR MARIEKE VOS De gele lijn geeft aan waar de chauffeur de deuren moet openen om te voorkomen dat een openslaande deur hem in de bunker doet belanden ARBOCATALOGUS BESCHRIJFT VEILIGHEIDSRISICO S EN MAATREGELEN Veiligheid voorop De afvalsector zet haar schouders onder het verbeteren van de arbeidsomstandigheden. Met de omvangrijke Arbocatalogus Afvalbranche, die inmiddels grotendeels is goedgekeurd, zijn de risico s en maatregelen kraakhelder. Nu is het zaak dat de catalogus ingebed raakt in de afvalsector. Veilig handelen vraagt om een open veiligheidscultuur. In de afvalbranche gebeuren gemiddeld twee dodelijke ongevallen per jaar. Dat is teveel, vindt de branche. Het verbeteren van de veiligheid en de gezondheid staat al jaren hoog op de agenda. Mijlpaal is de realisatie van de Arbocatalogus Afvalbranche, waar de Vereniging Afvalbedrijven jarenlang met andere partijen - werknemers-, werkgevers- en brancheorganisaties - aan heeft gewerkt. De aanpak om de catalogus met alle betrokken partijen te maken, bleek heel efficiënt, zegt Etienne Haneveld, die als FNV-bestuurder Abvakabo bij de totstandkoming betrokken is. Hij prijst de samenwerking: Het lukt niet om met alle sociale partijen in deze branche één CAO af te spreken, maar de partijen bleken wel in staat om één Arbocatalogus te maken. De Arbocatalogus beschrijft uitvoerig de risico s en de bijbehorende maatregelen. Omschreven staat bijvoorbeeld wat afvalbedrijven moeten voorschrijven in winterse omstandigheden, zoals het dragen van seizoenskleding en het verstrekken van extra warme dranken. Om beknelling en valincidenten te voorkomen, moet een bedrijf de juiste verlichting kiezen, en de treden op vrachtwagens op de goede hoogte plaatsen, zodat mensen veilig in en uit kunnen stappen. Tegen lawaai schrijft de catalogus onder andere voor om gehoorbescherming te dragen bij het legen van een glasbak. PRAKTISCH DOCUMENT De Arbocatalogus is een digitaal document. Een goede keuze, stelt Hélène Plaggenborg, projectleider Afvalbranche bij de Inspectie SZW, voorheen de Arbeidsinspectie. De afvalbranche is praktisch ingesteld. Daar moet je niet met pakken papier komen aanzetten. Een online catalogus werkt makkelijk. Met de zoekfunctie vind je snel 12 afvalforum mei 2012 editie jaarverslag 2011

13 wat je nodig hebt. De Inspectie SZW heeft alle onderdelen van de catalogus getoetst en het merendeel inmiddels goedgekeurd. Die toetsing viel uiteen in twee delen: de inspectie keek naar het proces om de catalogus te maken, bijvoorbeeld of werkgevers en werknemers het eens zijn over de omschreven maatregelen. Daarna is de catalogus inhoudelijk getoetst. Plaggenborg: Met de catalogus heeft de branche zélf de wetgeving ingevuld. Staat in de wet bijvoorbeeld dat bepaalde machines zodanige afschermingen moeten hebben dat er veilig mee gewerkt kan worden, dan legden werkgevers en werknemers in de catalogus vast wat die afschermingen zijn. Is dat conform de wet en andere voorschriften correct, dan keuren wij dat goed. Het betekent dat de inspectie zelf de wetgeving niet meer hoeft in te vullen. We handhaven op de Arbowet en verwijzen voor oplossingen naar de Arbocatalogus, legt Plaggenborg uit. Bedrijven die de omschreven maatregelen uit de catalogus hebben genomen, worden volgens haar minder intensief gecontroleerd. We merken nu al dat onze inspecteurs op een ander niveau het gesprek voeren bij bedrijven die de catalogus gebruiken. Het wordt specifieker. Ze hoeven bij een bedrijf dat bijvoorbeeld sloopafval verwerkt niet eerst uit te leggen dat een overdrukcabine op een machine een betere maatregel is dan een mondkapje tegen stof. AMBITIEUS We hebben het ambitieus aangepakt, omdat we als sector vooruitstrevend willen zijn. We zijn een hoogwaardige industrie en daarbij past een breed samengestelde Arbocatalogus, zegt Ger de Jong, directeur van De Meerlanden en voorzitter van de Stichting Arbocatalogus Afvalbranche (StAA). De StAA beheert de Arbocatalogus GER DE JONG (DE MEERLANDEN): We gaan ervoor zorgen dat de branche de Arbocatalogus gebruikt. HÉLÈNE PLAGGENBORG (INSPECTIE SZW): Met de catalogus heeft de branche zélf de wetgeving ingevuld. en gaat ervoor zorgen dat de branche het document gebruikt. Er zullen diverse acties komen om de Arbocatalogus onder de aandacht te krijgen. Zowel werkgevers als werknemers hebben daarbij een rol, zegt De Jong, die zelf het goede voorbeeld geeft: Ik doe twee keer per jaar een soort roadshow bij De Meerlanden, waarbij ik al onze vierhonderd medewerkers zie. Ik heb ze uitgelegd hoe de catalogus werkt en ze gevraagd om specifiek voor hun functie de risico s en maatregelen op te zoeken. Als ze iets nodig hebben, moeten ze dat kunnen aankaarten bij hun leidinggevende. De Arbocatalogus is een levend document, benadrukken de betrokkenen. Haneveld: We streven naar het laagst mogelijke risico. Zijn er nieuwe methoden en technieken om risico s te verlagen, dan zullen ze worden toegevoegd. Hij benadrukt net als De Jong dat het er nu op aankomt om de Arbocatalogus te gaan gebruiken. Veilig werken gaat om kennis, vaardigheden en houding. Je moet het in de hoofden van de medewerkers krijgen, zegt Haneveld. VEILIGHEIDSCULTUUR Het tussen de oren krijgen van veiligheid is het doel van het in 2011 gestarte project Versterking Arboveiligheidscultuur. Aan de eerste ronde deden vierentwintig bedrijven mee. In de zomer werd bij hen een nulmeting gehouden, die aantoonde waar de deelnemende bedrijven stonden als het ging om de veiligheidscultuur. Vervolgens zijn workshops georganiseerd en verbeterplannen opgesteld. In deze plannen zijn acties benoemd, zoals het opnemen van veiligheid als onderdeel in bestaande (praktijk)trainingen en het gebruiken van communicatiemiddelen als nieuwsbrieven en posters om het thema veiligheid onder de aandacht te brengen. In JUNI 2011 q Op basis van een advies door het bedrijfsleven besluit staatssecretaris Atsma om het duurzaam inkoopbeleid pragmatischer in te richten. Hij vindt de inkoopcriteria te rigide, waardoor creativiteit en innovatie eerder worden geremd dan aangewakkerd. q De gehele afvalbranche, waaronder de VA en de TLN, en het ministerie van IenM verzoeken de Europese Commissie per brief om meer eenheid en uniforme eisen bij de registratie van afvalbedrijven. q Eind juni stellen de VA en de Branche Vereniging Organische Reststoffen (BVOR) en nieuwe Beoordelingsrichtlijn (BRL) Keurcompost vast. Daarmee is de kwaliteitsborging van Keurcompost verder verbeterd. q De VA-Afdeling Rioleringsbeheer & Vegen werkt aan het Visiedocument Rioleringsbeheer, getiteld Op weg naar 2020, waarin de sector een oplossing biedt voor de aanstaande bezuinigingsoperatie. Meer kwaliteit leveren, tegen lagere kosten, zo luidt de visie. q Oprichting van de Werkgroep LAVS door de VA, die de ontwikkelingen rond het Landelijk asbestvolgsysteem (LAVS) gaat volgen. q Eind juni geeft de VA een reactie op de herziening van het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen (Bssa). q De Europese Commissie publiceert eind juni de R1-handleiding (Guidance), waarin staat beschreven hoe voor een afvalenergiecentrale (AEC) de energieefficiëntieformule toegepast kan worden. JULI 2011 q Begin juli bezoekt de VA de Duitse counterpart (BDE) in Berlijn en spreekt in het kader van nationale en Europese ontwikkelingen over samenwerking. Ook de Nederlandse ambassade wordt bezocht. q De VA-Afdeling Energie uit Afval brengt veiligheidsinformatiebladen (MSDS s, Material Safety Data Sheet) uit voor de verschillende reststoffen die ontstaan bij afvalenergiecentrales (AEC s), slibverbrandingsinstallaties (SVI s) en biomassaenergiecentrales (BEC s). q Omrin treedt voor al haar activiteiten toe tot de VA. afvalforum mei 2012 editie jaarverslag

14 PIETER RUIGEWAARD (PROJECTLEIDER): Veiligheid vraagt om een open cultuur. alle verbeterplannen blijkt communicatie het sleutelwoord. Pieter Ruigewaard, projectleider Versterking Veiligheidscultuur: In een sterke veiligheidscultuur spreken medewerkers elkaar aan op gedrag. Dat betekent dat een medewerker ook een manager durft aan te spreken als die bijvoorbeeld geen helm draagt waar dat wel zou moeten. Veiligheid vraagt dus om een open cultuur. Daarom is tijdens de diverse acties sterk ingezet op communicatieve vaardigheden, zodat mensen leren om een boodschap vriendelijk en duidelijk over te brengen. Als onderdeel van het project is een digitaal systeem ontwikkeld, waar bedrijven materiaal kunnen uitwisselen, zoals presentaties en posters. In het voorjaar van 2012 wordt opnieuw een meting gehouden, die duidelijk gaat maken welke voortgang de deelnemers hebben geboekt. De resultaten van deze benchmark worden tijdens een congres op 23 mei gepresenteerd. Het congres is tevens de aftrap voor een tweede groep bedrijven die onder coördinatie van StAA met het project aan de slag gaat. Veiligheid vereist immers continue aandacht. Bij de ingang staat duidelijk vermeld welke veiligheidsmiddelen betreders van het terrein verplicht zijn te dragen ARBO-INNOVATIES: CONTINU VERDER ONTWIKKELEN Verbeteren van de veiligheid vraagt van afvalbedrijven de nodige creativiteit en vernuft. Omdat door de specifieke werkzaamheden standaardoplossingen geen soelaas bieden, moeten de bedrijven op zoek naar innovatieve oplossingen. Treffend voorbeeld is de superveilige steiger, ontwikkeld door Twence. De steiger die vroeger voor het onderhoud en de reiniging van de verbrandingsketel werd gebruikt, kon weinig gewicht aan. De nieuwe constructie zit met speciale aanhechtpunten aan de ketelwand vast. Veel stabieler, en daarmee veiliger. Voor deze innovatie kreeg Twence vorig jaar april in Boedapest als onderdeel van de good practice award een speciale aanbeveling van het Europees Agentschap voor Veilig Werken. Ook het Afval Energie Bedrijf (AEB) ontwierp een innovatieve steiger, ditmaal voor onderhoud van de grote afvalgrijpers in de bunker. Waar tot voor kort een ladder werd gebruikt, zet AEB nu een zelfontwikkelde unieke driehoekige rolsteiger in, die precies tussen de bladen past. Bij Zavin moesten medewerkers tot voor kort in de ovens aan het werk zonder valbeveiliging. Op de overgang van de voorverbrandings- en de naverbrandingsoven werden de slakken handmatig opengehakt. Aanbrengen van borgingspunten voor de valbeveiliging was vanwege de vuurvaste bemetseling niet mogelijk. Het boren van een gat door de ovenwand bood uitkomst. Door het gat wordt voor het betreden van de oven van buitenaf een haak gestoken, waardoor medewerkers nu met een veiligheidsharnas aan het werk kunnen. Dusseldorp boog zich over de rugklachten, die werknemers kunnen krijgen bij het duwen en trekken van lage afvalcontainers. Als remedie ontwikkelde het bedrijf een hulpmiddel, namelijk een handvat van circa dertig centimeter lang, waarmee werknemers met een juiste houding kunnen duwen en trekken. Het handvat is licht, sterk en makkelijk van de ene naar de andere container te verplaatsen. 14 afvalforum mei 2012 editie jaarverslag 2011

15 kort nieuws RIOOLBRANCHE PLAVEIT WEG NAAR 2020 De Afdeling Rioleringsbeheer & Vegen van de Vereniging Afvalbedrijven werkte afgelopen jaar aan een visiedocument, getiteld Op weg naar De visie is opgesteld om adequaat in te spelen op de geplande bezuinigingen bij gemeenten, provincies en waterschappen. Naar verwachting wordt in 2020 tien procent minder uitgegeven aan stedelijk waterbeheer. Het snijden in de uitgaven is afgesproken in het Bestuursakkoord Water, dat mei 2011 is ondertekend door de rijksoverheid, provincies, gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven. Ondanks de bezuiniging stelt het akkoord dat de kwaliteit behouden moet blijven. Maken klanten gebruik van de diensten van een lid van de Vereniging, dan is een besparing mogelijk zonder concessies te doen aan kwaliteit, milieubescherming en veiligheid, zo meldt het visiedocument. Enerzijds ligt de kwaliteitslat van de leden reeds hoog, onder meer door strenge certificering, anderzijds wordt de opleiding van werknemers de komende periode nog verder verbeterd. Een kostenbesparing is mogelijk door gemeenten te ontzorgen. De leden zijn niet alleen in staat om de operationele werkzaamheden - de inspectie en de reiniging - geïntegreerd uit te voeren, maar ze kunnen ook een beleidsadviserende rol op zich nemen. JULI 2011 q Half juli keurt de Arbeidsinspectie het grootste deel van de Arbocatalogus Afvalbranche goed. q Tijdens een overleg met de VA zegt het ministerie van IenM toe dat de sturende werking van opslag van brandbaar afval nader wordt toegelicht in LAP-2. Hierbij wordt aangesloten bij de termijnen voor opslag buiten stortplaatsen, zoals vastgelegd in de Europese richtlijn storten. q Per 1 juli is de nieuwe SDE+ regeling geopend. De composteersector schrijft massaal in. Alle aanvragen worden gehonoreerd. Voor de SDE is afvalwarmte nieuw opgenomen. Het is echter nog de vraag of AEC s op een bijdrage kunnen rekenen. AUGUSTUS 2011 q Presentatie van de nulmeting onder de 24 VA-leden die meedoen aan het project Versterking Arboveiligheidscultuur. q In augustus organiseert de VA werkbezoeken voor Tweede Kamerleden Marieke van der Werf (CDA) en René Leegte (VVD) aan het Afval Energie Bedrijf (AEB) in Amsterdam en Smink in Amersfoort q Op 25 augustus presenteert staatssecretaris Atsma zijn Afvalbrief. De VA juicht het verhogen van het recyclingpercentage naar 83 procent in 2015 toe, maar vindt dat de concrete uitwerking nog ontbreekt. Minder positief is de VA over de besluiteloosheid rond het verpakkingendossier. Remex Nederland wordt lid van de VA. HERZIENING BREF S Sinds 2007 moeten talloze Nederlandse afvalinrichtingen voldoen aan de eisen van de Europese IPPC-milieurichtlijn (Integrated Pollution Prevention and Control). Deze milieurichtlijn wordt opgevolgd door de Richtlijn Industriële Emissies. De richtlijn schrijft voor dat de inrichtingen de best beschikbare technieken moeten toepassen, die staan beschreven in zogeheten BREF-documenten van honderden pagina s. Twee belangrijke BREF s voor de afvalbranche, namelijk die voor afvalbewerking en die voor afvalverbranding, worden herzien. Voor de BREF Afvalbewerking start de herziening in de tweede helft van 2012, de BREF Afvalverbranding staat gepland in Nieuw in de BREF Afvalverwerking is het onderdeel biologische verwerking. Ook voor vergisten en composteren moeten nu de best beschikbare technieken worden geïnventariseerd. In FEAD-verband, de overkoepelende belangenbehartiger van de Europese afvalsector, beoordeelt de Vereniging Afvalbedrijven de herziening. Zo is afgelopen jaar informatie aangereikt voor het onderdeel fysisch-chemische behandeling en is een voorstel gedaan hoe het onderdeel biologische verwerking moet worden ingedeeld. Naar aanleiding van FEAD-vragen heeft de Europese Commissie nader omschreven welke activiteiten van nuttige toepassing van niet-gevaarlijke afvalstoffen binnen het bereik van de BREF Afvalbewerking vallen. SEPTEMBER 2011 q Begin september bezoekt de VA de Belgische counterpart (Febem) in Gent en spreekt in het kader van nationale en Europese ontwikkelingen over samenwerking. q De Europese Commissie laat haalbaarheidstudies uitvoeren voor de einde afvalcriteria voor de stromen aggregaten en afvalbrandstoffen (RDF/ SRF) vast te stellen. De resultaten verschijnen in In de studie over aggregaten wordt ook AECbodemas meegenomen. q Op 29 en 30 september vindt het jaarlijks FEAD-congres plaats in Helsinki, Finland. Als FEAD-lid is ook de VA aanwezig. afvalforum mei 2012 editie jaarverslag

16 Afval in cijfers 8,9 miljoen ton afval van 7,4 miljoen Nederlandse huishoudens in 2010 (totaal kiloton) Een inwoner van Nederland produceert jaarlijks 535 kilogram afval huishoudelijk restafval grof huishoudelijk restafval verbouwingsrestafval gft-afval wit- en bruingoed grof tuinafval bruikbaar huisraad metalen oud papier en karton houtafval verpakkingsglas textiel schoon puin schone grond klein chemisch afval overig kunststof verpakkingen Hoeveelheid geproduceerd afval in Nederland in 2009 (totaal kiloton; voorlopige cijfers) Consumenten 650 Verkeer en vervoer Landbouw Industrie Handel, diensten en overheid Bouwnijverheid Energievoorziening Rioolwaterzuivering afvalsector biedt werkgelegenheid aan mensen Hoeveelheid verwerkt afval in kiloton 523 Drinkwaterbereiding De In Nederland wordt jaarlijks ruim 61 miljoen ton afval 5.310

17 Bron: Agentschap NL, CBS en Europees statistisch bureau Eurostat % van de ruim 60 miljoen ton afval wordt gerecycled Vergisten / Composteren Verbranden Netto gestort Bsb-bouwstoffen nuttig toegepast op de stortplaatsen Hoe verwerken de Europese lidstaten hun stedelijk afval in 2010? % geproduceerd Storten Energie uit afval levert 15% van de duurzame elektriciteitsproductie Verbranden Recycling De omzet van de afvalsector bedraagt 5,7 miljard euro per jaar Geproduceerde hoeveelheid elektriciteit door afvalsector (in gigawattuur) Warmte-afzet door afvalverbranding (in terajoules) (1 TJ=10 12 J) Productie groen gas door afvalsector (in miljoen m 3 ) EU27 Nederland Duitsland Oostenrijk Zweden België Denemarken Luxemburg Frankrijk Finland Verenigd Koninkrijk Italië Ierland Spanje Slovenië Portugal Hongarije Tsjechië Polen Estland Cyprus Slowakije Griekenland Malta Letland Litouwen Roemenië Bulgarije

18 SECTOR VINDT OPLOSSINGEN VOOR AFNAME AFVALAANBOD Minder afval, meer import Nederland heeft de groei in de hoeveelheid afval de afgelopen jaren tot stilstand gebracht. Een milieuprestatie van formaat, waardoor afvalbedrijven minder aanbod zagen dan verwacht. Als oplossing importeren afvalenergiecentrales meer en meer buitenlands restafval. Stortplaatsen zien heil in duurzaam stortbeheer. De Nederlandse overcapaciteit biedt de mogelijkheid om buitenlands restafval milieuvriendelijk en met een hoog energierendement te verwerken in afvalenergiecentrales 18 afvalforum mei 2012 editie jaarverslag 2011

19 DOOR HARRY PERRÉE De afvalsector bevindt zich in een transitie naar een markt, waarin minder restafval vrijkomt, en waar het afval dat wel ontstaat, zoveel mogelijk hoogwaardig wordt hergebruikt. Aan het einde van de transitie gloort een wereld waarin afval niet meer bestaat, enkel nog grond- en brandstoffen. Dat het afvalaanbod niet meer groeit en zelfs licht daalt, merkt de gehele afvalsector reeds aan den lijve. Sorteerders, recyclingbedrijven, stortplaatsen en afvalenergiecentrales (AEC s) krijgen beduidend minder afval dan verwacht binnen de poorten. Directeur Bert Krom van Afvalzorg wijst daarvoor naast het succesvolle afvalbeleid de recessie aan als oorzaak. Gaat het economisch slecht, dan is er minder afval. Overcapaciteit speelt vooral de AEC s parten. Directeur Jan Rooijakkers van Twence zegt daarover: Er is iets te uitbundig geïnvesteerd in verbrandingscapaciteit. Een aantal nieuwe ovens was niet nodig geweest, maar dat is al langer bekend. De sector heeft de overcapaciteit echter niet alleen aan zichzelf te wijten, meent Rooijakkers. De overheid wilde absoluut geen risico op overflow naar stortplaatsen accepteren. Dat vindt hij onverstandig. Die kapitaalintensieve installaties zou je volledig moeten benutten. Het is niet zo erg brandbaar restafval tijdelijk op te slaan voor verwerking en af en toe nog iets hiervan te storten of in het buitenland te verwerken. Het gewijzigde overheidsbeleid is volgens Rooijakkers mede debet aan de afname. De overheid stuurt met succes erop een steeds groter deel van het huishoudelijk afval te sorteren ten bate van de recycling. Tot het vorige Landelijk afvalbeheerplan (LAP) was de voorkeursverwerking voor huishoudelijk restafval: verbranden in een AEC met energieterugwinning. Nu is dat meer gericht op recycling. IMPORT VAN AFVAL Op de 7,5 miljoen ton verbrandingscapaciteit van de twaalf Nederlandse AEC s zit pakweg tien procent overcapaciteit. Om de gaten op te vullen, zoekt de sector naar kansrijke aanvoerkanalen. Verscheidene AEC s, waaronder Twence, hebben afgelopen jaar eerder gestort restafval benut. Rooijakkers: In ons geval hebben we vrij veel afval uit stortplaatsen opgegraven. Deels is het al verwerkt, deels is het op voorraad gelegd. Afval uit stortplaatsen opgraven en sorteren kost geld, maar tot voor kort je kreeg het reguliere tarief van JOOP ATSMA (IENM): Invoer van afval is een win-winsituatie. de afvalstoffenbelasting terug die er eerder voor was betaald. Sinds afgelopen jaarwisseling de afvalstoffenbelasting is afgeschaft, lijkt het afgraven van stortplaatsen financieel niet meer aantrekkelijk, laat Rooijakkers weten. De Nederlandse overcapaciteit biedt de mogelijkheid om buitenlands restafval milieuvriendelijk en met een hoog energierendement te verwerken. Verscheidene AEC s halen al enige jaren brandbaar restafval uit de ons omliggende landen. Rooijakkers: Twence importeerde al vanaf de oprichting van onze derde verbrandingslijn in 2008 uit Duitsland. Maar ook Duitsland kampt inmiddels met een overcapaciteit. De import verplaatst zich naar voornamelijk Engeland, dat nog niet kan voldoen aan de Europese richtlijnen en waar ze inmiddels een belasting op storten hebben ingevoerd. Dat zal nog wel een jaar of vijf duren. Ook uit andere landen, zoals Italië, begint de stroom brandbaar restafval op gang te komen. Een mooie oplossing, vindt Rooijakkers het, in elk geval voor de korte termijn. Met het verbranden van buitenlands restafval helpt Nederland andere landen met het versnellen van hun transitie naar de bovenste treden van de Ladder van Lansink. Mogelijk kunnen ze zelfs de verbrandingstrede overslaan, en zich focussen op hergebruik. Wie import gesleep met afval noemt, vindt Rooijakkers op zijn pad. U heeft het ook niet over gesleep met tomaten of gesleep met mineraalwater uit Zuid-Frankrijk of oud papier naar China. Het gaat over transport. Studies tonen aan dat het beter is om afval over een grote afstand te transporteren naar een installatie die het efficiënt verwerkt dan om het ter plaatse minder efficiënt te verwerken. Daarin heeft hij de steun van staatssecretaris Atsma van Milieu. Invoer van afval, mailt zijn woordvoerster, is een win-winsituatie: overcapaciteit in Nederlandse ovens SEPTEMBER 2011 q Oprichting van Kennisplatform Duurzaam Grondstoffenbeheer op de TU Delft om onderzoekers onderling, maar ook wetenschap en bedrijfsleven, met elkaar in contact te brengen. De VA juicht het initiatief toe. q De Stichting Arbocatalogus Afvalbranche presenteert zich aan de Arbeidsinspectie. Afspraken worden gemaakt over afstemming van activiteiten. q In het Belastingplan 2012 is afschaffing van de afvalstoffenbelasting opgenomen. Dat is eerder dan per 2013, zoals aangekondigd in de Fiscale Agenda. OKTOBER 2011 q Op 5 oktober vindt de Afvalconferentie plaats in de Brabanthallen in s Hertogenbosch, georganiseerd door de VA, de NVRD en het ministerie van IenM. Het thema: Grondstoffen, volop kansen voor de afvalbranche. q Op 4 oktober staan de VA en enkele leden op de Innovatie-estafette, een tweejaarlijks evenement van De Club van Maarssen. De sector laat talloze innovaties zien. q Bij de presentatie van hun Duurzaamheidagenda sluiten staatssecretaris Atsma en minister Verhagen de eerste 59 Green Deals, waarvan een aantal met partijen in de afvalsector. q Op uitnodiging van de VA brengen PvdA ers Diederik Samsom van de Tweede Kamer en Judith Merkies van het Europees Parlement, en Flip de Groot, D66-fractievoorzitter van de Provincie Noord-Holland, op 21 oktober een werkbezoek aan Greenmills in de haven van Amsterdam. q Op 24 oktober organiseert het JRC in Sevilla de tweede workshop einde afval voor compost, waarin ook eerste resultaten van het Europese monsteronderzoek worden gepresenteerd. q De VA organiseert op 31 oktober een werkbezoek van Tweede Kamerlid Richard de Mos (PVV) aan Shanks in Wateringen en Van Gansewinkel in Rozenburg. NOVEMBER 2011 q De VA verzorgt op 8 november een themadag over vuurvaste materialen in afvalenergiecentrales (AEC s). De themadag vindt plaats bij AVR/VGG in Duiven en wordt goed bezocht. afvalforum mei 2012 editie jaarverslag

20 TIJDELIJK OPSLAAN VAN BRANDBAAR RESTAFVAL Welk niet-herbruikbaar brandbaar restafval mogen AEC s opslaan? En hoe lang? En hoeveel? Uit inspraakreacties op het tweede Landelijk Afvalbeheerplan (LAP-2) bleek een duidelijke zorg over de manier waarop de opslag van afval werd toegestaan. Volgens de reacties waren er onduidelijkheden over aspecten als duur van de opslag en de toegestane hoeveelheden. De afgelopen periode vond hierover overleg plaats tussen het ministerie van Infrastructuur en Milieu en de afvalsector. Er is inmiddels overeenstemming over aanpassing van het LAP-2. In lijn met de Europese regelgeving is afgesproken dat AEC s brandbaar restafval tot maximaal drie jaar mogen opslaan om te verbranden. JAN ROOIJAKKERS (TWENCE): Studies tonen aan: rijden met afval naar efficiëntere installaties is goed voor het milieu. wordt benut, er wordt hier energie uit afval gewonnen, en het afval wordt niet gestort in het buitenland, waar het ongewenste milieueffecten zou kunnen veroorzaken. drukken, is besparen op de eeuwigdurende nazorg en bovenafdichting. Dat kan met duurzaam stortbeheer, een innovatie waar staatssecretaris Atsma van Infrastructuur en Milieu zich samen met provincies en de stortbranche voor gaat inzetten. Dit moet eind 2012 uitmonden in een Green Deal duurzaam stortbeheer. De methode biedt een enorme milieukans, benadrukt Bert Krom, tevens voorzitter van de Stichting Duurzaam Storten. Het is veel beter milieurisico s nu te beteugelen in plaats van ze eeuwigdurend in de gaten te moeten houden. Eeuwigdurende nazorg vindt Krom een gedrocht. Volgend jaar start de sector op twee tot vier stortplaatsen pilots van zo n tien jaar. Die moeten aantonen dat stortplaatsen door het stimuleren van de biologische afbraak zodanig zijn te verduurzamen, dat een waterdichte afdichting aan de bovenkant onnodig en zelfs ongewenst is. De kunst is om met intensief bewateren en beluchten de afbraak van verontreiniging versneld uit te voeren. Krom: Onze slogan is: niet inpakken, maar aanpakken. Minister Schulz van IenM ziet heil in de innovatie. In januari ging de Tweede Kamer akkoord met het Besluit tot wijziging van het Besluit Uitvoering Crisis- en herstelwet. Daarmee ontstaat de mogelijkheid om voor een aantal stortplaatsen uitstel te geven voor de verplichting een bovenafdichting aan te brengen. Dit levert een besparing op van 80 miljoen euro, die aangewend kan worden voor duurzaam stortbeheer. Het zou immers, redeneert Schulz, zonde zijn om nu een eeuwigdurende bovenafdichting aan te brengen, terwijl over tien jaar hoogstwaarschijnlijk een veel betere methode aanwezig is. DUURZAAM STORTBEHEER Ook stortplaatsen zoeken naar innovatieve oplossingen. Het is duidelijk dat stortplaatsexploitatie in principe verlieslatend is, zegt Bert Krom van Afvalzorg. In twintig jaar tijd daalde de hoeveelheid afval van 13 miljoen ton naar 1,7 miljoen ton per jaar en zijn de tarieven gehalveerd. Er is minder afval, waardoor stortplaatsexploitanten allemaal aan hetzelfde afval trekken. Dat de stortplaatsen nog open zijn, komt omdat andere activiteiten van de stortplaatsexploitanten, zoals inzamelen, scheiden of hergebruiken, winstgevend zijn. Dat beeld wordt bevestigd in het rapport De toekomst van de stortsector: op weg naar 2030, waarin het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) een somber perspectief schetst. Exploitanten die hun stortplaats willen sluiten, moeten voldoende geld gereserveerd hebben voor de afdichting. Anders geeft de provincie geen toestemming. Bedrijven zijn zo als het ware gevangen in de sector, schrijven de onderzoekers. Om het tij te keren zouden bedrijven bijvoorbeeld hun stortcapaciteit kunnen onderbrengen bij één nutsbedrijf of een minimumprijs afspreken, maar daarvoor staan wetten en regels in de weg. Een mogelijkheid om de kosten te BERT KROM (AFVALZORG): Onze slogan is: niet inpakken, maar aanpakken. Besparen op de eeuwigdurende nazorg en bovenafdichting van stortlocaties kan met duurzaam stortbeheer 20 afvalforum mei 2012 editie jaarverslag 2011

VANG Van Afval Naar Grondstof

VANG Van Afval Naar Grondstof Afval is een keuze VANG Van Afval Naar Grondstof Regionaal Symposium Grondstoffen in Afvalland? Dinteloord, 15 april 2015 Maarten Goorhuis Senior beleidsmedewerker Koninklijke NVRD Koninklijke NVRD Vereniging

Nadere informatie

Meer huishoudelijk afval recyclen

Meer huishoudelijk afval recyclen Meer huishoudelijk afval recyclen Is 2/3 recyclen haalbaar? Ja, met een Grondstoffenakkoord Erik de Baedts AGENDA 1. 2. 3. 4. 5. AMSTERDAM 2012 Afvalbrief Meer waarde uit afval (september 2011) Milieudruk

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20901 2500 EX Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA DEN HAAG Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Postbus 20901 2500 EX Den Haag T 070-456

Nadere informatie

Van afval naar grondstof. Informatieavond voor inwoners

Van afval naar grondstof. Informatieavond voor inwoners Van afval naar grondstof Informatieavond voor inwoners Agenda 2 1. Welkom en inleiding (wethouder Jan van t Zand) 2. Presentatie Afvalbeheer (Paul de Bruin, IPR Normag) 3. Vragen en dialoog 4. Afsluiting

Nadere informatie

Vlaams afval- en materialencongres 6 april

Vlaams afval- en materialencongres 6 april Vlaams afval- en materialencongres 6 april Erik de Baedts Directeur NVRD President MWE Board member ISWA Strategisch omgaan met grondstoffen Nederlandse vereniging van gemeenten ogv afvalbeheer & reiniging

Nadere informatie

Masterclass Afval en Grondstof. Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie

Masterclass Afval en Grondstof. Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie Masterclass Afval en Grondstof Het Nederlandse Afvalbeleid in vogelvlucht, gemeenten in de circulaire economie Gemeentelijk Afvalcongres, 19 maart 2015 AGENDA 1. 2. 3. 4. 5. Afvalmanagement Ladder van

Nadere informatie

AFVALSECTOR AANTOONBAAR OP KOERS MET GREEN DEAL BODEMAS

AFVALSECTOR AANTOONBAAR OP KOERS MET GREEN DEAL BODEMAS AFVALSECTOR AANTOONBAAR OP KOERS MET GREEN DEAL BODEMAS Op weg naar vrij toepasbaar AEC-granulaat Vereniging Afvalbedrijven Partner in de circulaire economie juni 2015 verenigingafvalbedrijven.nl 1 Van

Nadere informatie

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero

Nascheiding kunststoffen. Het heldere alternatief van Attero Nascheiding kunststoffen Het heldere alternatief van Attero Sinds 1 januari 2010 moet elke gemeente in Nederland een fors deel van het kunststof verpakkingsafval scheiden van de rest van het huishoudelijk

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2010 2011 30 872 Landelijk afvalbeheerplan Nr. 67 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Nadere informatie

Beleidsnotitie van afvalbeleid naar Grondstoffenbeleid

Beleidsnotitie van afvalbeleid naar Grondstoffenbeleid Beleidsnotitie van afvalbeleid naar Grondstoffenbeleid Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 3. Omgekeerd inzamelen... 4 4. Voorscheiding plastics... 5 5. Oud papier en karton... 5 6. GFT... 6 7. Conclusie...

Nadere informatie

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen

Duurzaamheid. De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid De voordelen van blikverpakkingen Duurzaamheid Duurzaamheid is één van de belangrijke aandachtspunten van het bedrijfsleven. Deze brochure is een initiatief van EMPAC, de organisatie van de

Nadere informatie

Memo. aan. De raad Duurzaamheid en scheiding van huishoudelijk afval. van. College van B en W. 4 november 2015. Memo GOUDA GOOIT NIETS MEER WEG

Memo. aan. De raad Duurzaamheid en scheiding van huishoudelijk afval. van. College van B en W. 4 november 2015. Memo GOUDA GOOIT NIETS MEER WEG Memo aan onderwerp van directie afdeling datum De raad Duurzaamheid en scheiding van huishoudelijk afval College van B en W 4 november 2015 Memo GOUDA GOOIT NIETS MEER WEG Gouda wil tot de duurzaamste

Nadere informatie

Op weg naar een circulaire economie

Op weg naar een circulaire economie Op weg naar een circulaire economie Agenda Afvalstromen Cijfers De Haarlemse aanpak Naar een circulaire economie Afval = Grondstof Afvalstromen GFT Kunststof Papier Glas Textiel Restafval GFT-stroom Inzameling

Nadere informatie

Afval bestaat niet. Project SUSPRO³ Federatie Fedustria + partners Centexbel + TCHN. 16 juni Sint-Denijs-Westrem. Eric Petersen Van Gansewinkel Groep

Afval bestaat niet. Project SUSPRO³ Federatie Fedustria + partners Centexbel + TCHN. 16 juni Sint-Denijs-Westrem. Eric Petersen Van Gansewinkel Groep Afval bestaat niet Project SUSPRO³ Federatie Fedustria + partners Centexbel + TCHN 16 juni Sint-Denijs-Westrem Eric Petersen Van Gansewinkel Groep Wie we zijn Afvaldienstverlener, grondstoffen- en energieleverancier

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

Meer huishoudelijk afval recyclen

Meer huishoudelijk afval recyclen Meer huishoudelijk afval recyclen Is 2/3 recyclen haalbaar? Samuel Stollman Afvalbrief Meer waarde uit afval (september 2011) Milieudruk afvalbeheer verder verminderen Efficiënt omgaan met grondstoffen

Nadere informatie

Meer en Betere Recycling

Meer en Betere Recycling Meer en Betere Recycling als onderdeel van VANG Uw sprekers: Max de Vries Marco Kraakman Jacobine Meijer Emile Bruls Geert Cuperus Inhoud deelsessie Meer en Beter Recycling Inleiding Pitches projecten

Nadere informatie

Minder afval, minder CO2, minder kosten

Minder afval, minder CO2, minder kosten Minder afval, minder CO2, minder kosten Nog maar dertig jaar geleden kostte het storten van een ton ongesorteerd afval hooguit iets meer dan 4 euro. Nu is dat bijna vijftig keer zo veel: 200 euro. Het

Nadere informatie

Afvalscheiding in Den Haag

Afvalscheiding in Den Haag Afvalscheiding in Den Haag bijdrage werkbespreking commissie Leefomgeving Heleen Weening directeur Duurzaam Den Haag & Haags Milieucentrum 3 september 2015 1 Outline 1. Hoofdlijnen opbrengst bewonersavond

Nadere informatie

Zeg ook JA tegen afval scheiden.

Zeg ook JA tegen afval scheiden. Zeg ook JA tegen afval scheiden. Elkaar iets beloven. Voor een betere toekomst. Zonder het onnodig verbruiken en weggooien van grondstoffen. Om dat te kunnen realiseren moeten we met elkaar JA zeggen tegen

Nadere informatie

Jaarplan 2014 gemeente Velsen

Jaarplan 2014 gemeente Velsen Jaarplan 2014 gemeente Velsen HVC Arnoud Kik Adviseur Gemeenten Versie: 28 april 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 4 2. Maatregelen afvalbeheerplan 6 3. Maatregelen 2014 9 4. Planning uitwerking resterende

Nadere informatie

Onderzoek Afvalsamenwerking Twente

Onderzoek Afvalsamenwerking Twente Waarderweg 33B-10 haarlem, postbus 2016 2002 la haarlem, t 023 5319141, e info@iprnormag.nl. Onderzoek Afvalsamenwerking Twente Nadere informaties in de aanloop naar het Symposium op 4april 2013 20 februari

Nadere informatie

Deelsessie 3 Inzameling en recycling van grof huisvuil

Deelsessie 3 Inzameling en recycling van grof huisvuil Deelsessie 3 Inzameling en recycling van grof huisvuil Rene Huisman (RAD Hoeksche Waard) Kees Lamain(Areareiniging) Meer recycling via de milieustraten Rene Huisman (RAD Hoeksche Waard) MEER RECYCLING

Nadere informatie

#AFVALCONGRES2015 INFORMEREN INSPIREREN ONTMOETEN WORKSHOPS DISCUSSIES LEZINGEN. 19 maart 2015. DeFabrique. Utrecht

#AFVALCONGRES2015 INFORMEREN INSPIREREN ONTMOETEN WORKSHOPS DISCUSSIES LEZINGEN. 19 maart 2015. DeFabrique. Utrecht 09.00 09.15 09.30 09.45 10.00 10.15 10.30 10.45 11.00 11.15 11.30 11.45 12.00 12.15 12.30 12.45 13.00 13.15 13.30 13.45 14.00 14.15 14.30 14.45 15.00 15.15 15.30 15.45 16.00 16.15 16.30 16.45 17.00 17.15

Nadere informatie

Voorstel voor de Raad

Voorstel voor de Raad Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 31 maart 2016 Agendapuntnummer : III, punt 5 Besluitnummer : 2028 Portefeuillehouder : Wethouder Jan van 't Zand Aan de gemeenteraad Onderwerp: Rapportage

Nadere informatie

Van Afval Naar Grondstof

Van Afval Naar Grondstof VANG HUISHOUDELIJK AFVAL Van Afval Naar Grondstof Samen zorgen voor vermindering en hergebruik van huishoudelijk afval Van afval naar grondstof Overheden en bedrijven zetten gezamenlijk stappen naar een

Nadere informatie

Voorstel 2: Creëer grondstoffenhubs en recycle bedrijfsafval

Voorstel 2: Creëer grondstoffenhubs en recycle bedrijfsafval Gemeenteblad Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van.. Jaar 2015 Nummer Publicatiedatum Agendapunt initiatiefvoorstel Onderwerp Initiatiefvoorstel van het raadslid

Nadere informatie

NissewaardPanel over grondstoffenbeleid, november 2015. Figuur 1: Aandeel afval dat nu apart wordt gehouden van het restafval (Nmax=709)

NissewaardPanel over grondstoffenbeleid, november 2015. Figuur 1: Aandeel afval dat nu apart wordt gehouden van het restafval (Nmax=709) NissewaardPanel over grondstoffenbeleid, november 201 Deze nieuwsbrief beschrijft in het kort de resultaten van een peiling over grondstoffenbeleid. Uit de resultaten komt naar voren dat driekwart van

Nadere informatie

Circulaire economie kans voor de regio

Circulaire economie kans voor de regio Circulaire economie kans voor de regio 7 oktober 2015 Early Morning Toast Stichting kiemt Arnhem Michiel Westerhoff, Manager Strategie en Ontwikkeling Recentere geschiedenis van het afvalscheiden 7 maart

Nadere informatie

Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst

Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst Bedrijfsafval: een waardevolle grondstof Onze natuurlijke bronnen worden schaarser en duurder. Gelukkig groeit het besef dat we zuiniger

Nadere informatie

Van Afval Naar Grondstof

Van Afval Naar Grondstof Van Afval Naar Grondstof Ins en outs Betrokkenheid gemeenten Gemeentelijk Afvalcongres Marc Pruijn, Directie Duurzaamheid, IenM Circulaire economie? 2 Ministerie van Infrastructuur en Milieu 3 Ministerie

Nadere informatie

1 De afvalsector. De grondstoffenrotonde uitgelicht. Nederland en Europa

1 De afvalsector. De grondstoffenrotonde uitgelicht. Nederland en Europa Miljoen Ton afval per Jaar 1 De afvalsector De grondstoffenrotonde uitgelicht Het succes van afvalpreventie, hergebruik en recycling brengt de Nederlandse afvalsector in de TOP-5 van Europese lidstaten.

Nadere informatie

Afvalsector en circulaire economie. Marktreview 2013. Frank Hopstaken. Afvalconferentie 2013 Antropia, Driebergen, 2 oktober 2013

Afvalsector en circulaire economie. Marktreview 2013. Frank Hopstaken. Afvalconferentie 2013 Antropia, Driebergen, 2 oktober 2013 Afvalsector en circulaire economie Marktreview 2013 Frank Hopstaken Afvalconferentie 2013 Antropia, Driebergen, 2 oktober 2013 Inhoud 02.10.2013 Pagina 1 Nederlandse afvalmarkt 3 2 Trends per marktsegment

Nadere informatie

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei

Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Green Deals gesloten voor stimuleren groene economische groei Burgers, bedrijven, milieu-organisaties en overheden hebben vandaag op initiatief van minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van

Initiatiefvoorstel voor de raadsvergadering van Gemeenteblad.. Jaar 2015 Nummer Publicatiedatum Agendapunt initiatiefvoorstel Onderwerp Initiatiefvoorstel van het raadslid Groen (GroenLinks) van 7 december 2015, getiteld:

Nadere informatie

Kenniscentrum Duurzaam Verpakken

Kenniscentrum Duurzaam Verpakken Kenniscentrum Duurzaam Verpakken 1. Aanleiding In de Raamovereenkomst 2013-2022 is in Artikel 4 afgesproken een Kennisinstituut op te richten (verder te noemen Kenniscentrum Duurzaam Verpakken [KCDV]).

Nadere informatie

- 3 - Datum vergadering: Nota openbaar: Ja,

- 3 - Datum vergadering: Nota openbaar: Ja, - 3 - Nota Voor burgemeester en wethouders Nummer: 12INT01422 III IIIIIIIII III MilIIIII Datum vergadering: Nota openbaar: Ja, Gemeente Hellendoorn 3 0 OKT ZOU Onderwerp: Toekomstvisie Hellendoorns Afvalbeleid

Nadere informatie

Sterker, Slimmer, Schoner

Sterker, Slimmer, Schoner Sterker, Slimmer, Schoner D66 visie op duurzaamheid en groei C100 01-11-2014 Stientje van Veldhoven Groene genen Van Mierlo Terlouw Club van Rome Richtingwijzer: streef naar een duurzame en harmonieuze

Nadere informatie

Afval inzameling in Houten

Afval inzameling in Houten Afval inzameling in Houten Historie Rol gemeente Wat is het beleid / doelstellingen? Hoe doen wij het? Kringloopwinkel Tussendoortje: Afvalrace! Historie Foto van vuilophaal 100 jaar geleden Historie Overslag

Nadere informatie

Samen kunnen meer met afval

Samen kunnen meer met afval Samen we kunnen meer met In 2020 willen we in heel Nederland 75% van ons afval scheiden. Samen kunnen we meer met afval Afval, we hebben er dagelijks mee te maken. Niet alleen thuis, maar ook op het werk,

Nadere informatie

Communicatieplan CO 2 -prestatieladder

Communicatieplan CO 2 -prestatieladder plan CO 2 -prestatieladder T.b.v. certificering CO 2 -prestatieladder (nr 3.C.1) U vindt in dit document de communicatiedoelstellingen, de interne en externe doelgroepen, de interne en externe communicatiemiddelen

Nadere informatie

vergoeding voor inzameling en sortering en vergoeding voor vermarkting van huishoudelijk kunststofverpakkingsafval

vergoeding voor inzameling en sortering en vergoeding voor vermarkting van huishoudelijk kunststofverpakkingsafval vergoeding voor inzameling en sortering en vergoeding voor vermarkting van huishoudelijk kunststofverpakkingsafval 3/7/2014 2 3/7/2014 Inhoud 1 Inleiding 4 2 Vergoeding inzameling en sortering 5 2.1 Integrale

Nadere informatie

Onderzoek huishoudelijk afval

Onderzoek huishoudelijk afval Onderzoek huishoudelijk afval Gemeente Amersfoort Ben van de Burgwal, Marlies Visser 16 april 2014 Samenvatting Leden van het AmersfoortPanel hebben in maart 2014 deelgenomen aan een onderzoek over het

Nadere informatie

HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT

HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT HET NIEUWE INZAMELEN IN SLIEDRECHT Afval? SAMEN HALEN WE ERUIT WAT ERIN ZIT! Gemeentelijk Afvalcongres 19 maart 2015 Ing. D.J.B. Sakko Beleidsadviseur Proef droog en herbruikbaar liep af Bij oud papier

Nadere informatie

Verpakking en voedselverspilling

Verpakking en voedselverspilling Verpakking en voedselverspilling Presentatie NVVL Hester Klein Lankhorst, directeur In deze presentatie Een korte introductie: Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV). Welke kennis vraagt optimaliseren

Nadere informatie

In het kader van het actualiseren van het gemeentelijk afvalbeleid is een enquête gehouden onder de inwoners van gemeente Bunnik.

In het kader van het actualiseren van het gemeentelijk afvalbeleid is een enquête gehouden onder de inwoners van gemeente Bunnik. Gemeente Bunnik Verantwoording In het kader van het actualiseren van het gemeentelijk afvalbeleid is een enquête gehouden onder de inwoners van gemeente Bunnik. Deze heeft plaatsgevonden van 30 maart t/m

Nadere informatie

over gescheiden inzameling van plastics & drankenkartons met rolcontainers

over gescheiden inzameling van plastics & drankenkartons met rolcontainers Vragen en antwoorden over gescheiden inzameling van plastics & drankenkartons met rolcontainers Algemeen Het raadsvoorstel inzameling plastics/drankenkartons geeft sinds de presentatie reactie in de samenleving.

Nadere informatie

Voorstel voor de Raad

Voorstel voor de Raad Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 15 januari 2015 Agendapuntnummer : I, punt 5 Besluitnummer : 1666 Portefeuillehouder : Wethouder Jan van 't Zand Aan de gemeenteraad Onderwerp: Afvalbeheerbeleid

Nadere informatie

Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk. Hester Klein Lankhorst

Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk. Hester Klein Lankhorst Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk Hester Klein Lankhorst 2 Copyright 2015 KIDV KIDV Opgericht op 1 januari 2013: Raamovereenkomst Verpakkingen 2013 2022. Vermindering milieudruk

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven

CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven CO2-Prestatieladder Participatieplan reductie-initiatieven Versie : 1.1 Status : definitief Datum : 16 december 2015 Opgesteld door : M. van Ham en A. van der Schalk Documenthistorie: Versie Datum Wijzigingen

Nadere informatie

Sectorplan 19 Kunststofafval

Sectorplan 19 Kunststofafval Sectorplan 19 Kunststofafval 1 Achtergrondgegevens 1. Belangrijkste afvalstoffen Kunststofverpakkingen, land- en tuinbouwfolies, industrieel productieafval, (kunststof) autoafval, PVC 2. Belangrijkste

Nadere informatie

- 3 - Beoogd effect Voor 2020 minimaal 65 procent van het huishoudelijk afval te hergebruiken.

- 3 - Beoogd effect Voor 2020 minimaal 65 procent van het huishoudelijk afval te hergebruiken. Raadsvoorstel Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Zaaknummer: 1062093 Sliedrecht, 27 augustus 2013 Onderwerp: Afvalbeleidsplan Sliedrecht 2014 en verder Beslispunten 1) Het afvalbeleidsplan Sliedrecht

Nadere informatie

Huishoudelijk afval in Bunnik: Visie en Doelstellingen 2016-2020

Huishoudelijk afval in Bunnik: Visie en Doelstellingen 2016-2020 Huishoudelijk afval in Bunnik: Visie en Doelstellingen 2016-2020 November 2015 1 Visie op huishoudelijk afval: van Afval naar Grondstof 1. Inleiding De toenemende vraag naar grondstoffen, en de afnemende

Nadere informatie

Publicaties Uitvoering Afvalbeheer

Publicaties Uitvoering Afvalbeheer Publicaties Uitvoering Afvalbeheer Hieronder vindt u het overzicht van publicaties uitgebracht tot en met 2010 door Uitvoering Afvalbeheer (UA) en het voormalige Afval Overleg Orgaan (AOO) op onderwerp.

Nadere informatie

Eljo Vos-Brandjes HVC. Stage raadsleden Dordrecht

Eljo Vos-Brandjes HVC. Stage raadsleden Dordrecht Eljo Vos-Brandjes HVC Stage raadsleden Dordrecht Historie HVC Opgericht (1991) voor verwerken huishoudelijk en bedrijfsafval uit regio Na loslaten beleidsuitgangspunt regionale/provinciale zelfvoorziening

Nadere informatie

Nieuwe Raamovereenkomst & Afvalbeheersbijdrage Verpakkingen

Nieuwe Raamovereenkomst & Afvalbeheersbijdrage Verpakkingen Nieuwe Raamovereenkomst & Afvalbeheersbijdrage Verpakkingen KVNW Ledenvergadering Den Haag 4 oktober 2012 Cees de Mol van Otterloo Directeur Afvalfonds Verpakkingen Raamovereenkomst Producentenverantwoordelijkheid

Nadere informatie

De burgemeester, Mr. J.H.C. van Zanen

De burgemeester, Mr. J.H.C. van Zanen voorstel aan de raad Opgesteld door Stadswerken Kenmerk 15.503838 Vergadering Gemeenteraad Vergaderdatum 25 juni 2015 Jaargang en nummer 2015 59 Geheim Nee Afval is Grondstof. Beleidsnota 2015-2018 Het

Nadere informatie

Grondstoffenschaarste in drie dimensies

Grondstoffenschaarste in drie dimensies Grondstoffenschaarste in drie dimensies Ton Manders Stephan Slingerland Kivi Niria jaarcongres, 23 november 2011 Programma van deze Early Bird Sessie Grondstoffenschaarste in drie dimensies Waar moeten

Nadere informatie

VAN VERPAKKING NAAR GRONDSTOF

VAN VERPAKKING NAAR GRONDSTOF VAN VERPAKKING NAAR GRONDSTOF Recycling Verpakkingen Nederland 2014 INHOUD Dit publieksrapport is een uitgave van het Meer informatie over de monitoring werkzaamheden van het Afvalfonds Verpakkingen kunt

Nadere informatie

Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016. Een folder om te bewaren Hou m apart!

Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016. Een folder om te bewaren Hou m apart! Nou jaaaa! Wijzigingen afvalinzameling Veenendaal per 1 januari 2016 Een folder om te bewaren Hou m apart! Een betere wereld begint bij je zelf! Per 1 januari 2016 zal de afvalinzameling in Veenendaal

Nadere informatie

Afval bestaat niet. service logistics summit 19 oktober 2011. Gijs Derks Director Infrastructure & Logistiek. Slide 1

Afval bestaat niet. service logistics summit 19 oktober 2011. Gijs Derks Director Infrastructure & Logistiek. Slide 1 Afval bestaat niet service logistics summit 19 oktober 2011 Gijs Derks Director Infrastructure & Logistiek Slide 1 Vraag 1 interview Welke belangrijke service (logistieke) trends zie je in jouw business?

Nadere informatie

Gemeente Noordoostpolder

Gemeente Noordoostpolder Gemeente Noordoostpolder Meest gestelde vragen over nieuwe manier van afval inzamelen in Noordoostpolder extra container voor oud papier en karton extra container voor plastic, lege pakken en blik 1. Twee

Nadere informatie

Afvalbeleid Waardlanden-Gemeenten 2014 en verder. Discussiëren over de toekomst

Afvalbeleid Waardlanden-Gemeenten 2014 en verder. Discussiëren over de toekomst Afvalbeleid Waardlanden-Gemeenten 2014 en verder Discussiëren over de toekomst Waarom hebben we een nieuw afvalbeleid nodig? Het afval in de Waardlanden gemeenten kan aan de bron nog meer gescheiden worden

Nadere informatie

Van Afval Naar Grondstof

Van Afval Naar Grondstof Van Afval Naar Grondstof Toelichting onderdelen VANG-programma NVRD themadag 27 november Marc Pruijn Directie Duurzaamheid Van regeerakkoord naar ketens Rutte 2: groene groei, circulaire economie Circulaire

Nadere informatie

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Van afval naar grondstof in Goirle

Van afval naar grondstof in Goirle Van afval naar grondstof in Goirle Leny van der Ende Bureau Milieu & Werk 16 juni 2014 1 Wij doen onderzoek naar waarde in het afval Welke waardevolle grondstoffen zitten in Goirle nog in het afval Hoe

Nadere informatie

Gemeenteraad. Dienst/afdeling: SLWE. Onderwerp Andere aanpak afvalinzameling vanaf 1 januari 2015. Voorstel

Gemeenteraad. Dienst/afdeling: SLWE. Onderwerp Andere aanpak afvalinzameling vanaf 1 januari 2015. Voorstel Aan de gemeenteraad Volgnummer: Dienst/afdeling: SLWE Onderwerp Andere aanpak afvalinzameling vanaf 1 januari 2015 Voorstel 1. Een systeem van driewekelijks inzamelen restafval en plastic afval per 1 januari

Nadere informatie

Collegebesluit. De startnotitie met achtergrondinformatie is bijgevoegd. 4) Milieu: te streven naar een afvalloos Amersfoort in 2030.

Collegebesluit. De startnotitie met achtergrondinformatie is bijgevoegd. 4) Milieu: te streven naar een afvalloos Amersfoort in 2030. Gemeente Amersfoort Collegebesluit Org. onderdeel: SOB/MIL/MB Opsteller: mw. S. Bakker User-id: BAK9 Tel: 4287 Onderwerp: UITGANGSPUNTEN STARTNOTITIE GRONDSTOFFENPLAN 2014-2020 VAN AFVAL NAAR GRONDSTOF

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Aanbesteding Nieuw Huisvuilsysteem Oostzaan. Leefomgeving. Gebied en wijkzaken J.J.W.M. Buiks CBW-JDO

Raadsvoorstel. Aanbesteding Nieuw Huisvuilsysteem Oostzaan. Leefomgeving. Gebied en wijkzaken J.J.W.M. Buiks CBW-JDO Titel Nummer 13/12 Aanbesteding Nieuw Huisvuilsysteem Oostzaan Datum 14 maart 2013 Programma Fase Onderwerp Leefomgeving Aanbesteding Nieuw Huisvuilsysteem Oostzaan Gemeentehuis Bezoekadres Kerkbuurt 4,

Nadere informatie

Van Afval Af. transitie-agenda naar een circulaire economie. Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl

Van Afval Af. transitie-agenda naar een circulaire economie. Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl Van Afval Af transitie-agenda naar een circulaire economie NVRD themadag Roel van Raak(DRIFT) vanraak@drift.eur.nl Aanleiding en doel van Van Afval Af Verpakkingenakkoord Circulaire Economie Schuivende

Nadere informatie

Burgerinitiatief inzameling plastic afvalstoffen.

Burgerinitiatief inzameling plastic afvalstoffen. Burgerinitiatief inzameling plastic afvalstoffen. Opsterland, februari 2011. Samenvatting : In februari/maart 2010 hebben Milieudefensie afdeling Opsterland en de Vereniging voor Natuurbescherming te Gorredijk

Nadere informatie

Green Deal. duurzaam denken & doen

Green Deal. duurzaam denken & doen Green Deal HEROS op koers duurzaam denken & doen HEROS SLUISKIL B.V. Heros ligt op koers met de implementatie van de Green Deal verduurzaming AEC-bodemas. Als specialist in het herwinnen van grondstoffen

Nadere informatie

Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk. Karen van de Stadt

Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk. Karen van de Stadt Brancheverduurzamingsplannen: Circulaire economie in de praktijk Karen van de Stadt KIDV Opgericht op 1 januari 2013: Raamovereenkomst Verpakkingen 2013 2022. Vermindering milieudruk verpakkingsketen.

Nadere informatie

Vraag- en antwoord document kunststofinzameling 2009 Gemeente Zwolle Laatste update: 20 augustus 2009

Vraag- en antwoord document kunststofinzameling 2009 Gemeente Zwolle Laatste update: 20 augustus 2009 Vraag- en antwoord document kunststofinzameling 2009 Gemeente Zwolle Laatste update: 20 augustus 2009 Inzameling & communicatie Wanneer moeten gemeenten starten? Wanneer begint Zwolle met kunststofinzameling?

Nadere informatie

Doorrekening scenario s afvalbeheer gemeente Montfoort

Doorrekening scenario s afvalbeheer gemeente Montfoort Doorrekening scenario s afvalbeheer gemeente Montfoort Door gemeente Montfoort zijn 4 toekomstige scenario s voor het afvalbeheer geformuleerd. Wat zijn de verwachte effecten indien deze scenario s worden

Nadere informatie

Burgemeester en wethouders

Burgemeester en wethouders Memo Aan : de leden van de gemeenteraad Van : College Datum : 19 februari 2015 In afschrift aan : H. Campen, A. Los Zaaknummer : 26261 Bijlage(n) : - Onderwerp : Afvalinzamelingpilot buitengebied Ede Inleiding

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Kansen met duurzaam verpakken. Hester Klein Lankhorst

Kansen met duurzaam verpakken. Hester Klein Lankhorst Kansen met duurzaam verpakken Hester Klein Lankhorst Samengevat Over: duurzaam verpakken in relatie tot de ontwikkeling naar een circulaire economie; de kansen die duurzaam verpakken biedt en hoe we die

Nadere informatie

Veelgestelde vragen omgekeerd inzamelen in Druten

Veelgestelde vragen omgekeerd inzamelen in Druten Veelgestelde vragen omgekeerd inzamelen in Druten Inhoud Veelgestelde vragen omgekeerd inzamelen in Druten... 1 1. Algemeen... 2 Waarom kiest de gemeente Druten voor omgekeerd inzamelen?... 2 Waarom wordt

Nadere informatie

Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase

Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase Onderzoek Omgekeerd Inzamelen tweede fase Duurzaam van Afval naar Grondstof Bewonersonderzoek De vragenlijst bestaat uit verschillende delen. Het eerste deel gaat in op de situatie vóór de proef, het laatste

Nadere informatie

Memo. de leden van de gemeenteraad. het college. Datum: 5 mei 2015. scenario s het nieuwe inzamelen. Geachte leden van de raad,

Memo. de leden van de gemeenteraad. het college. Datum: 5 mei 2015. scenario s het nieuwe inzamelen. Geachte leden van de raad, Memo Aan: Van: de leden van de gemeenteraad het college Datum: 5 mei 2015 Betreft: scenario s het nieuwe inzamelen Geachte leden van de raad, Afval is grondstof. Ons afval is rijk aan grondstoffen die

Nadere informatie

Ontwikkelingen rond de opwerking van organische reststromen en biomassa. Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen

Ontwikkelingen rond de opwerking van organische reststromen en biomassa. Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen Ontwikkelingen rond de opwerking van organische reststromen en biomassa Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen 1 Inhoud Over de BVOR Over organische reststromen & biomassa: Waar hebben

Nadere informatie

sectorplan 3 Restafval van handel, diensten en overheden

sectorplan 3 Restafval van handel, diensten en overheden sectorplan Restafval van handel, diensten en overheden 1 Achtergrondgegevens 1. Belangrijkste afvalfracties Organisch afval, papier/karton, kunststoffen 2. Belangrijkste bronnen HDO-sectoren. Aanbod in

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

NVRD Benchmark Afvalinzameling 2011

NVRD Benchmark Afvalinzameling 2011 NVRD Benchmark Afvalinzameling 2011 Benchmark Analyse (peiljaar 2010) Definitief In opdracht van NVRD Opgesteld door MWH B.V. Projectnummer M11B0027 Datum 4 april 2012 Postadres Postbus 5076 6802 EBARNHEM

Nadere informatie

Aan de slag: opstellen hoogst haalbare doelen & brancheverduurzamingsplannen versie 1.0, april 2014

Aan de slag: opstellen hoogst haalbare doelen & brancheverduurzamingsplannen versie 1.0, april 2014 Aan de slag: opstellen hoogst haalbare doelen & brancheverduurzamingsplannen versie 1.0, april 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Hoe werkt het opstellen van hoogst haalbare doelen en brancheverduurzamingsplannen?

Nadere informatie

Sorteeranalyse grof huishoudelijk restafval 2014. In opdracht van gemeente Brielle

Sorteeranalyse grof huishoudelijk restafval 2014. In opdracht van gemeente Brielle In opdracht van gemeente Brielle verslag Doss. no. 13A585 Tilburg, 13 januari 2015 In opdracht van gemeente Brielle Bureau Milieu & Werk BV Kraaivenstraat 21-15 Postbus 10311 5000 JH Tilburg Tel: 013-5434400

Nadere informatie

Deelsessie 2. Sorteren en vermarkten van kunststof. Hein Grafhorst (Omrin) Martin Ocket (Indaver België)

Deelsessie 2. Sorteren en vermarkten van kunststof. Hein Grafhorst (Omrin) Martin Ocket (Indaver België) Deelsessie 2 Sorteren en vermarkten van kunststof verpakkingsafval Hein Grafhorst (Omrin) Martin Ocket (Indaver België) Sorteren en vermarkten van kunststof verpakkingsafval Hein Grafhorst (Omrin) Sorteren

Nadere informatie

Veelgestelde vragen voorstel afvalinzameling

Veelgestelde vragen voorstel afvalinzameling Veelgestelde vragen voorstel afvalinzameling Wat verandert er voor mij als dit voorstel wordt ingevoerd? Restafval wordt één keer in de vier weken ingezameld Het voorstel gaat uit van een verlaging van

Nadere informatie

Stadsenquête Leiden 2003

Stadsenquête Leiden 2003 Hoofdstuk 21. Milieu Samenvatting Zeven op de tien Leidenaren kent de Milieustraat, aan de J.C. de Rijpstraat, een voorziening waar inwoners van Leiden op vertoon van een legitimatie hun grof huishoudelijk

Nadere informatie

Startnotitie. Afval is grondstof

Startnotitie. Afval is grondstof Startnotitie Afval is grondstof Projectinformatie: Registratienummer Vaststelling Directie Vaststelling College Portefeuillehouder Opdrachtgever Opdrachtnemer J.E.T.M. van Dongen B. Looije T.P. Rus Steller

Nadere informatie

SLIM INVESTEREN EN UITVOEREN

SLIM INVESTEREN EN UITVOEREN Zaal 1 09.00 09.15 09.30 09.45 10.00 10.15 10.30 10.45 11.00 11.15 11.30 11.45 12.00 12.15 12.30 12.45 13.00 13.15 13.30 13.45 14.00 14.15 14.30 14.45 15.00 15.15 15.30 15.45 16.00 16.15 16.30 16.45 17.00

Nadere informatie

Stadsenquête Leiden 2004

Stadsenquête Leiden 2004 Hoofdstuk 16. Milieu Samenvatting Leiden heeft een Milieustraat aan de J.C. Rijpstraat. Vergeleken met voorgaande jaren zijn zowel de bekendheid als het gebruik verder toegenomen. In de Stadsenquête van

Nadere informatie

Grondstof voor een beter milieu

Grondstof voor een beter milieu Afval is Grondstof voor een beter milieu ISO-14001 Haal meer uit afval Gescheiden inzameling De Gewestelijke Afvalstoffen Dienst (GAD) zorgt voor het inzamelen van het huishoudelijk afval in Gooi en Vechtstreek.

Nadere informatie

Monitor 2013 ROVA. Zwolle, 16 mei 2014

Monitor 2013 ROVA. Zwolle, 16 mei 2014 Monitor 2013 ROVA 1 Zwolle, 16 mei 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Inzameling Grondstoffen... 5 3. Circulaire economie en klimaat... 14 4. Communicatie en Educatie... 16 5. Financieel... 17 6.

Nadere informatie

B-96 Green Deal de winst van paardenmest

B-96 Green Deal de winst van paardenmest B-96 Green Deal de winst van paardenmest Ondergetekenden: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. verhagen, en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Hoofdstuk 23. Afval en milieu

Hoofdstuk 23. Afval en milieu Hoofdstuk 23. Afval en milieu Samenvatting De Milieustraat, aan de J.C. Rijpstraat, is een voorziening waar inwoners van Leiden op vertoon van een legitimatie hun grof huishoudelijk en ander afval kunnen

Nadere informatie