Verbeterde zelfzorg in de thuissituatie voor Turkse mannen met diabetes

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verbeterde zelfzorg in de thuissituatie voor Turkse mannen met diabetes"

Transcriptie

1 Werkblad beschrijving interventie Voor goed beschreven Verbeterde zelfzorg in de thuissituatie voor Turkse mannen met diabetes Achtergrondgegevens Ontwikkelaar / licentiehouder van de interventie Naam: (Post)adres: Plaats: Tel.: Fax: Website (van de interventie) GGD Hart voor Brabant Vogelstraat VL s-hertogenbosch Contactpersoon Vul hier de contactpersoon voor de interventie in, wanneer deze afwijkt van de ontwikkelaar of licentiehouder Naam: (Post)adres: Postcode: Plaats: Tel.: Fax: Monica Overmars Vogelstraat VL s-hertogenbosch Doel van de interventie Wat is het doel van de interventie? Beschrijf de einddoelen en eventuele sub- of voorwaardelijke doelen zo concreet mogelijk en bij voorkeur SMART. Het doel van de cursus is het realiseren van een verbeterde regulatie van diabetes type II bij Turkse mannen door: o o Versterken zelfmanagement en vaardigheden, zoals gezond en regelmatig eten, voldoende bewegen, structureel en regelmatig medicijnen innemen, eventueel zelf bloedsuiker controleren in thuissituatie met ondersteuning van partner. Verhoging therapietrouw (t.a.v. medicijninname en voedings- en beweegrichtlijnen).

2 Subdoelen o Deelnemers zijn bekend met het ziektebeeld van diabetes. o Zij kennen de risico s van complicaties en begrijpen het belang van leefregels. o Zij zijn gemotiveerd om de leefregels op het gebied van voeding, beweging en medicatie toe te passen. o Partners van patiënten zijn bereid om hun mannen te ondersteunen bij het naleven van de leefregels 2. Doelgroep van de interventie Wat is de doelgroep van de hier beschreven interventie? Geef een zo precies mogelijke beschrijving van relevante kenmerken. Noem ook een eventuele intermediaire doelgroep. Voor wie is de interventie bedoeld? Turkse mannen met diabetes type II en hun partners. De Turkse mannen hebben een onregelmatige bloedsuiker, en hebben nog ongezonde aspecten in hun leefstijl. Intermediaire doelgroepen zijn: -de VETC-ers - huisartsen / praktijkondersteuners die de Turkse mannen motiveren voor deelname aan de cursus -peerbegeleider (Dit is een mannelijke Turkse diabetespatiënt met een goed zelfmanagement en een stabiele bloedsuikerspiegel. Deze peer kan het goede voorbeeld geven voor een goed zelfmanagement om een stabiele bloedsuiker te bereiken) Geef aan of de interventie ook geschikt is voor (specifieke) migrantengroepen, en zo ja voor welke. Toepassing bij migranten De cursus is specifiek ontwikkeld voor migranten. Er wordt gebruik gemaakt van de Voorlichters Eigen Taal en Cultuur (VETC). Het materiaal is aangepast aan het taal- en opleidingsniveau van de doelgroep en is gebaseerd op de cursus Beter leven met Diabetes uit De cursus voor deze interventie is ontwikkeld door een projectleider en een Turkse VETC die veel ervaring heeft met diabetesvoorlichting voor de Turkse doelgroep. 3. Aanpak van de interventie Beschrijf de opzet van de interventie. Denk aan de gebruikelijke duur, indien van toepassing de frequentie en intensiteit van de contacten, de volgorde van de onderdelen, handelingen of stappen en de setting waarin de interventie wordt uitgevoerd. 3.1 Opzet van de interventie Werving Via diabetesverpleegkundigen in huisartsenpraktijken en via het netwerk van de VETC er. Praktijkondersteuners selecteren potentiële deelnemers uit de huisartsenpraktijken. Ook de VETC-er selecteert mensen uit haar eigen netwerk. Deze mensen krijgen een brief (in het Turks) met informatie en het advies van de huisarts om aan de pilot deel te nemen. De huisarts is een belangrijke spil in de werving van deelnemers naast de praktijkondersteuners. De mensen kunnen het kenbaar maken als ze niet mee wilden doen. De VETC-er benadert de potentiële deelnemers telefonisch of thuis en vraagt Werkblad goed beschreven Centrum Gezond Leven 2

3 hun om deel te nemen. Persoonlijke werving bleek een belangrijke succesfactor in de pilot. Cursus De cursus bestaat uit 6 bijeenkomsten van 2,5 uur en 3 huisbezoeken van 1,5 uur. Voorafgaand aan de cursus is er een individueel intakegesprek van 1 uur. Tijdens dit gesprek legt de VETC-er nog een keer uit wat de cursus inhoudt. Echtparen kunnen vragen stellen. Daarnaast maken echtparen en VETC-er al uitgebreid kennis met elkaar. Dit bevordert het vertrouwen in de VETC-er. Cursisten worden geworven via de diabetesverpleegkundigen van verschillende huisartsenpraktijken. Belangrijke uitgangspunten van de cursus zijn: 1 Voorlichting in eigen taal. 2. Afstemming op de cultuur en het opleidingsniveau van de deelnemers. 3. Ondersteuning op maat bij het toepassen van het individuele leefstijlprogramma. 4. Inzet van peers die laten zien hoe zij zelf met diabetes leven 5. De Turkse mannelijke diabetespatiënt en zijn partner maken samen afspraken over hoe zij hun leefstijl gezonder kunnen maken. In de praktijk betekent dit dat de stof veel herhaald wordt en dat er basale informatie over diabetes gegeven wordt die van belang is voor het leren leven met diabetes. Er wordt aandacht besteed aan ziektebeleving en ziektegedrag en mogelijkheden.er is ook ruimte voor uitwisseling en gespreksvoering. Deelnemers worden gestimuleerd huiswerkopdrachten te maken en met de partners/ familie onderwerpen thuis te bespreken. De nadruk ligt op het opstellen van een leefstijlprogramma op maat voor de thuissituatie, waarin vaardigheden van de diabetespatiënt zelf en ondersteuning van de partner versterkt worden. Om inzicht in het ziektebeeld en complicaties bij deelnemers te bevorderen, wordt in de cursus een peer ingezet die voorbeeldgedrag laat zien. Bijeenkomst 1: Wat is diabetes? De spijsvertering Bijeenkomst 2: Oorzaken, klachten en complicaties van diabetes Bijeenkomst 3: Voeding (en betekenis voor eigen leefstijlprogramma) Bijeenkomst 4: Beweging (en betekenis voor eigen leefstijlprogramma) Bijeenkomst 5: Medicijnen bij diabetes en bloedsuikercontrole Bijeenkomst 6: Leefregels en complicaties van diabetes Naast het huiswerk krijgen de echtparen bij vier bijeenkomsten leefstijlbladen. Deze leefstijlbladen gaan over gezonde voeding, over voldoende bewegen, over goed en structureel gebruik van medicijnen en over steun van de echtgenote aan haar man. De echtparen maken in vier lessen samen concrete afspraken over deze onderdelen van leefstijl en vulden op deze leefstijlbladen in hoe en wat zij willen bereiken. Het voordeel van deze leefstijlbladen is dat de VETC-er tijdens de huisbezoeken terug kan komen op deze gemaakte afspraken. Deze leefstijlbladen vormen een goede basis om te bespreken wat al dan niet goed gaat van de gemaakte afspraken en hoe de echtparen deze op lange(re) termijn kunnen volhouden of veranderen. Huisbezoek 1: bespreken eigen leefstijlprogramma met voorlichter (VETC) Huisbezoek 2: bespreken eigen leefstijlprogramma met voorlichter (VETC) Huisbezoek 3: bespreken eigen leefstijlprogramma met voorlichter (VETC) Werkblad goed beschreven Centrum Gezond Leven 3

4 Het doel van de huisbezoeken is om informatie die in de cursus is besproken nog een keer te herhalen en om mensen de gelegenheid te geven om vragen te stellen, eventueel ook persoonlijke vragen die mensen niet makkelijk tijdens de cursus stellen. Ook bespreekt de VETC-er tijdens de huisbezoeken de gemaakte afspraken in de leefstijlbladen. De VETC er kan de echtparen tips geven hoe zij de gemaakte leefstijlafspraken kunnen nakomen. De huisbezoeken werkten als een stok achter de deur voor de echtparen. De VETCer maakt na afloop van het eerste huisbezoek meteen een vervolgafspraak voor het tweede huisbezoek. Deze werkwijze laat deelnemers zien dat ze serieus genomen worden en motiveert de deelnemers om hun gedrag te veranderen en om dit ook vol te houden. Tijdens het tweede en laatste huisbezoek nemen de VETC-er en de echtparen nog een keer de gemaakte leefstijlafspraken door, en geeft de VETC er zo nodig tips hoe de echtparen de gemaakte afspraken tot uitvoer kunnen brengen en hoe ze de afspraken ook op de lange(re) termijn kunnen volhouden. Doel is om echtparen te motiveren om hun goede leefstijl ook op lange termijn vol te houden. Wat gebeurt er concreet bij de uitvoering? Beschrijf hoe de onderdelen van de interventie worden ingevuld of uitgevoerd, zo nodig met enkele typerende voorbeelden. 3.2 Inhoud van de interventie Programma bijeenkomst 1 o Diabetes als chronische ziekte o Spijsvertering o Afsluiting: rondvraag, huiswerk en onderwerp volgende bijeenkomst Er wordt gebruik gemaakt van dia s ter ondersteuning van de theorie. Er is een torso waarmee de ligging van de organen in buik en borst kunnen worden uitgelegd. Er is het boekje wat is diabetes in twee talen: Nederlands en Turks. Er is een A-4van de organen van de spijsvertering. De deelnemers krijgen na afloop huiswerk mee. Programma bijeenkomst 2 o Vertering van koolhydraten en vetstofwisseling o Wat gebeurt er bij diabetes (herhaling bijeenkomst 1) o Insuline en glucose o Type 1 en type 2 diabetes o Klachten bij een hyper en hypo o Gevaren van diabetes, ernstige complicaties o Afsluiting: rondvraag, huiswerk en onderwerp voor volgende keer Het huiswerk van dag 1 wordt besproken. Ook voor deze bijeenkomst zijn er sheets en platen. De deelnemers krijgen weer huiswerk mee. Via vragen worden de deelnemers actief betrokken bij de onderwerpen. Ook worden er vragen gesteld om de kennis te peilen. Programma bijeenkomst 3 o Verzamelen vragenlijsten voor meegeven aan diëtiste o Voeding bij diabetes o Vertaling van voedingsadviezen naar eigen thuissituatie o Rondvraag, huiswerk en onderwerp voor volgende keer o Afsluiting Ondersteuning van de theorie met platen en dia s, de Schijf van Vijf (in Turks en Nederlands en het Boekje gezond eten en bewegen. De deelnemers ontvangen tekst over de ramadan in het Nederlands en het Turks. Ook Werkblad goed beschreven Centrum Gezond Leven 4

5 na deze bijeenkomst huiswerk. De bijeenkomst heeft op meerdere momenten een interactief karakter door het op gang brengen van gesprekken over het opvolgen van voedingsadviezen en wat de deelnemers doen tijdens de Ramadan. Het uitwisselen van ervaringen. Programma bijeenkomst 4 o Huiswerk bespreken (nagekeken door diëtiste) o Richtlijnen dagelijkse beweging door beweegdocent o Beweegadviezen voor eigen leefstijlprogramma in thuissituatie o Aan de slag met bewegen (voor mannen en vrouwen worden de beweeglessen gescheiden). o Afsluiting, Rondvraag, huiswerk en onderwerp voor volgende keer De bijeenkomst wordt gegeven door 2 Turkse beweegdocenten. Zij nemen hun eigen materialen mee. Vanuit de organisatie wordt gezorgd voor een hometrainer en steps. Er zijn dia s beschikbaar voor het theoretische gedeelte. Bij de praktijk bewegen worden dames en heren gescheiden. Als huiswerk het leefstijlblad medicijnen. Hier worden de medicatie ingevuld en wanneer en hoe vaak de medicatie te nemen. De volgende keer nemen de deelnemers hun medicijnen en het apparaatje om zelf thuis de bloedsuiker te controleren mee. Programma bijeenkomst 5 o Diabetesverpleegkundige over diabetes en medicijnen: - tabletten - insuline - vakantie en ramadan o Zelfcontrole: oefenen met bloedsuiker bepalen o Informatie over consult bij diabetesverpleegkundige o Afsluiting, Rondvraag, huiswerk en onderwerp voor volgende keer De materialen die op deze bijeenkomst gebruikt worden zijn de insulinepen, de glucosemeter, het diabetesdagboek en medicijn-etuis. Ook wordt een vakantiepakket diabetes getoond. In de bijeenkomst wordt het gesprek meerdere keren op gang gebracht. Huiswerk: leefstijlafspraken. Programma bijeenkomst 6 o Bewegen o Complicaties bij diabetes o Voorkomen van complicaties o Sociale kaart o Evaluatie o Afsluiting De cursisten krijgen een DVD over bewegen en diabetes alsmede informatie over het voorkomen van complicaties en een leefstijlprogramma. Dia s zijn er ter ondersteuning van de theorie. Na afloop vindt er een evaluatie plaats. Huisbezoeken. Doel van de huisbezoeken is of de echtparen de gemaakte leefstijlafspraken thuis uitvoeren, hoe dit gebeurt en vooral doorvragen waarom iets wel/niet gebeurd. De VETC er geeft tips hoe de echtparen de gemaakte leefstijlafspraken na kunnen komen en op lange(re) termijn kunnen volhouden. Er is een checklist voeding, beweging en medicatie. Werkblad goed beschreven Centrum Gezond Leven 5

6 4. Materialen en links Welke materialen zijn er en waar zijn deze verkrijgbaar? Noem ten minste de Nederlandse handleiding. Noem ook eventuele links naar relevante websites, rapporten of andere relevante bestanden. Vermeld eventueel ook of er voorzieningen zijn voor migranten en zo ja welke. Er is een uitgebreid draaiboek beschikbaar. Dit draaiboek is te verkrijgen bij GGD Hart van Brabant. Het draaiboek bestaat uit een beschrijving van de bijeenkomsten inclusief een aantal bijlagen met cursusmateriaal (de dia s), vragenlijsten, sheets, en een checklist voor de huisbezoeken. Verder zijn er cursusboekjes Wat is diabetes in Turks en Nederlands. 5. Onderbouwing werkzaamheid Geef hier een aanzet tot onderbouwing van de werkzaamheid. Op welke principes is de interventie gebaseerd? Waarom denkt u dat deze interventie effect zal hebben? De informatie is wel van belang, maar is niet van invloed op de beoordeling voor goed beschreven. Diabetes kent een hoge prevalentie onder bevolkingsgroepen van allochtone afkomst. De prevalentie bij Turken is drie tot zes keer hoger dan bij autochtone Nederlanders (Baan, 2009). Mannelijke allochtone diabetespatiënten hebben een hoger risico op diabetescomplicaties doordat hun diabetes vaak slecht is ingesteld. Dit hangt samen met een slechter zelfmanagement. Het blijkt dat als allochtone diabetespatiënten de huisarts, diabetesverpleegkundige of praktijkondersteuner bezoeken ze de leefregels vaak niet begrijpen of niet opvolgen. Én dat zij niet weten dat diabetes een chronische ziekte is waarbij structureel medicijngebruik en een aangepaste leefstijl horen.verder blijken vooral allochtone mannen minder van de diabetesrichtlijn te profiteren.winst is te halen uit een goede informatieoverdracht van de ziekte (Lanting, 2007). Hoe meer de informatie aansluit bij de eigen cultuur en gewoontes hoe meer kans dat men de informatie onthoudt. Het gebruik van een VETC-er is een beproefde methode om hieraan te voldoen (Singels et al., 2008). 6. Randvoorwaarden uitvoering en kwaliteitsbewaking Welke eisen zijn er t.a.v. opleiding, training, certificering, licenties en/of supervisie van de uitvoerend werkers? Beschrijf deze randvoorwaarden voor de toepassing. Is er voor de overdracht 6.1 Eisen ten aanzien van opleiding De uitvoering van de cursusbijeenkomsten is in handen van de VETC (Voorlichter Eigen Taal en Cultuur) met hulpverleners uit de diabeteszorg als gastdocent: diëtiste, een multiculturele bewegingstherapeut, diabetesverpleegkundige en een GGZ-medewerker (preventiewerker). Binnen de interventie is een peerbegeleider actief. Dit is een mannelijke Turkse diabetespatiënt met een goed zelfmanagement en een stabiele bloedsuikerspiegel. Deze peer kan het goede voorbeeld geven voor een goed zelfmanagement, om een stabiele bloedsuiker te bereiken. Het is belangrijk dat de VETC er een opleiding heeft gehad, waarin hij/zij de ins en outs van de ziekte diabetes, de complicaties en de gewenste leefstijl heeft geleerd, om zelf diabetesvoorlichting te kunnen geven 6.2 Eisen ten aanzien van overdracht en implementatie Er is een uitgebreid draaiboek waarin gedetailleerd de bijeenkomsten beschreven Werkblad goed beschreven Centrum Gezond Leven 6

7 of implementatie een handleiding of protocol? Zijn er eerdere ervaringen waaruit blijkt dat de interventie overdraagbaar is? worden en de ondersteunende materialen die nodig zijn. In hoofdstuk 4 staat informatie over werving. Hoe wordt de kwaliteit van de interventie beoordeeld en bewaakt? Denk bijvoorbeeld aan registratie van activiteiten en resultaten. 6.3 Eisen ten aanzien van kwaliteitsbewaking Activiteiten worden geregistreerd aan de hand van huiswerkopdrachten. De VETC-er neemt zowel tijdens de intake als tijdens het laatste huisbezoek een vragenlijst af bij de deelnemers en hun partners. Hierin wordt gevraagd naar kennis over diabetes, huidige leefstijl, medicijngebruik en bevorderende en belemmerende factoren bij het opvolgen van leefstijladviezen. Bij het laatste huisbezoek werd ook gevraagd naar een evaluatie van verschillende onderdelen van de zelfmanagementcursus en naar een waardering hiervan.. De VETC-er evalueert tijdens het eerste huisbezoek met de echtparen de gemaakte leefstijlafspraken aan de hand van een checklist. Welke afspraken (ingevuld op de leefstijlbladen) kunnen echtparen goed nakomen en hoe willen zij dit op lange termijn blijven volhouden? Welke afspraken zijn de echtparen nog niet nagekomen, waardoor komt dit en hoe kunnen zij ervoor zorgen dat zij deze afspraken toch gaan uitvoeren? Meetwaardes van de mannen voor gewicht, glucose, bloeddruk en cholesterol worden bepaald tijdens reguliere controles. GGD Hart van Brabant zal jaarlijks met deze evaluatiegegevens de cursus evalueren met de VETC-er die de cursus uitvoeren om na te gaan waar aanpassingen nodig zijn. Wat zijn de kosten voor de uitvoering? Noem zo mogelijk kosten voor licentie, materiaal, trainingen, kwaliteitsbewaking, Vermeld het jaartal waarvoor de prijzen gelden. Noem ook de tijdinvestering van betrokken professionals (uitvoering en coördinatie). 6.4 Kosten van de interventie Realisatie Functie Activiteit Uren Kosten GVO-functionaris Voorbereidingsuren Alleen voor het opstarten in eigen organisatie, ,74 GVO-functionaris Totaal ,74 Epidemioloog Totaal 108, ,90 Voorlichting in cursus (1 bijeenkomsten, Diabetes verpleegkundigding) incl. voorberei ,40 Diabetes verpleegkundige Totaal 7 512,40 Diëtiste Bewegingstherapeut Voorlichting in cursus (1 bijeenkomsten, incl. voorbereiding) 4,50 301,50 Voorlichting in cursus (1 bijeenkomsten, incl. voorbereiding) 1 36,01 Werkblad goed beschreven Centrum Gezond Leven 7

8 Huisartsen 2 Voorlichters (VETC) Werving en selectie + motivering 10 Turkse deelnemers 225,00 7 bijeenkomsten á 7u (voorbereiding + uitvoering) x 2 voorlichters ,32 3 x 10 huisbezoeken á 5u (voorbereiding/ huisbezoek + afname interview / rapportage n.a.v. interview) ,43 Opstellen draaiboek diabetesinterventie (4mnd. 2u pw) ,21 Materiële kosten 568,06 Voorlichters Totaal ,02 7. Onderzoek naar de uitvoering van de interventie Is er onderzoek gedaan naar de uitvoering van de interventie? Beschrijf doel, type onderzoek (bijvoorbeeld procesevaluatie, behoefteanalyse, nul-meting, haalbaarheidonderzoek, tevredenheidmeting etc.), methode en relevante uitkomsten. Geef aan wat het bereik is, de succes- en faalfactoren en waardering door de doelgroep. Geef ook aan hoe de interventie, indien noodzakelijk, wordt aangepast. Er is een onderzoekspilot geweest in samenwerking met Tranzo, Universiteit Tilburg. Hiervan is een uitgebreid rapport beschikbaar. De effecten van de interventie op voedingspatroon en beweegpatroon zijn gebaseerd op de verschillen tussen een voor- en nameting. De effecten op gewicht, bloeddruk, cholesterol en bloedglucose zijn beschreven. In het rapport worden de succesfactoren besproken en worden aanbevelingen gedaan voor de werving van deelnemers, voor de inhoud en opzet van een interventie en voor betere (na)zorg. Voor het beantwoorden van de eerste onderzoeksvragen wat is het effect van de interventie?, welke factoren beïnvloeden het zelfmanagement van deelnemers? en welke factoren beïnvloeden het effect van voorlichting? is gebruik gemaakt van de gegevens van de vragenlijsten, de checklist en van meetwaardes die bepaald werden voor, tijdens en na de interventie, gesprekken en ervaringen van de VETC-er. Uit de onderzoekspilot bleek dat de tien mannelijke deelnemers en hun partners heel positief waren over de interventie. Alle bijeenkomsten zijn door alle deelnemers bezocht (en dat is op zich al bijzonder). Deelnemers waren zich na de interventie meer bewust van het belang van een gezonde leefstijl en het regelmatig innemen van medicijnen. De factoren die een belemmerende of bevorderende rol spelen bij het aanleren en volhouden van een gezonde leefstijl en een regelmatig medicijngebruik hebben te maken met kennis, (ervaren) gezondheid (meer psychosomatische klachten), culturele aspecten (b.v. Turkse gewoonte om eten aan te bieden), financiën (gezonde voeding was duurder) en de fysieke (in Turkije en in de zomer is bewegen makkelijker) en sociale omgeving (steun echtgenote cruciaal). De pilot heeft ook veel informatie opgeleverd over factoren die van invloed zijn op het succes van een zelfmanagementcursus voor allochtone patiënten. De volgende factoren zijn van belang: een goede planning, een persoonlijke benadering bij de werving van deelnemers, de inzet van een VETC-er, deelname en betrokkenheid van de partner, een op de deelnemers goed afgestemde inhoud en opzet van de cursus, en een goede samenwerking tussen de VETC-er en andere (autochtone) betrokkenen. Werkblad goed beschreven Centrum Gezond Leven 8

9 8. Toelichting op de naam van de interventie Is de naam van de interventie helder? Noem de herkomst of diepere betekenis. Is de interventie bekend onder een andere naam? Noem de naam van de buitenlandse versie van de interventie. De informatie is wel van belang, maar is niet van invloed op de beoordeling voor goed beschreven. Deze interventie is een aanpassing op de interventies beter leven met diabetes en omgaan met diabetes in 6 bijeenkomsten. De aanpassingen in de pilot bestaan uit: wijzigingen aan de inhoud (deel theorie eruit gehaald om overload aan informatie te voorkomen), inzetten van een peer, gebruik van leefstijlbladen, huisbezoeken na de cursus van 6 bijeenkomsten om vragen te beantwoorden en echtparen te stimuleren om de gemaakte leefstijlafspraken uit te voeren en vol te houden, aanwezigheid GGZ-medewerker, gescheiden beweegles voor mannen en vrouwen en het bespreekbaar maken van incontinentie. In de cursus die wordt aangeboden wordt géén aandacht besteed aan incontinentie. 9. Uitvoering (uitvoerende en of ondersteunende organisaties en partners) Waar, door welk soort organisaties en op welke schaal wordt de interventie toegepast? Beschrijf op welke locatie de interventie wordt uitgevoerd. Noem eventueel lokale en/of regionale varianten. Noem eventueel ook samenwerkingspartners in de uitvoering. Deze interventie wordt toegepast door de GGD Hart van Brabant. Het is een keer in deze vorm uitgevoerd als pilot. Daarna zijn er naar aanleiding van de evaluatie aanpassingen in de opzet uitgevoerd en het draaiboek aangebracht. Het is van belang om de cursus op een locatie uit te voeren die bekend is bij de deelnemers en die goed bereikbaar is. Gezondheidscentra of wijkcentra zijn voorbeelden van goede locaties Overeenkomsten met andere interventies Zijn er soortgelijke interventies? Noem relevante en in het oog springende overeenkomsten en /of verschillen; beperk dit tot sterk vergelijkbare interventies. De informatie is wel van belang, maar is niet van invloed op de beoordeling voor goed beschreven. Verschillende thuiszorgorganisaties en ziekenhuizen bieden diabeteseducatie voor mensen met diabetes. Het verschil met deze cursus is dat de cursus door een VETC-er wordt gegeven en dat er drie maal een huisbezoek wordt uitgevoerd waardoor er beter advies op maat gegeven kan worden aan de mannen met diabetes en hun partners die voor het eten zorgen. Deze aanvulling met huisbezoeken is een extra element in deze interventie die in andere cursussen niet voorkomt. De VETC-er overbrugt cultuurverschillen en schakelt tussen de doelgroep en de professional. Aangehaalde literatuur Werkblad goed beschreven Centrum Gezond Leven 9

10 Beschrijf de eventueel in dit document aangehaalde literatuur volgens APA-normen. Baan CA, P. M. (2011 (update)). Hoe vaak komt diabetes mellitus voor en hoeveel mensen sterven eraan? Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid., from Lanting, L. C. (2007). Ethnic Differences in Utilization of an Outpatient Clinic in the Netherlands: a study of diabetes patients and patients with gastrointestinal symptoms. Erasmus University, Rotterdam. Singels, L., Drewes, M., & van der Most-van Spijk, M. (2008). De effecten van voorlichting in eigen taal en cultuur in beeld. resultaten van twintig jaar inzet van voorlichters eigen taal en cultuur en allochtone zorgconsulenten in de lokale gezondheidsbevordering en zorg. NIGZ, Woerden Ujcic-Voortman, J. K., Schram, M. T., Jacobs-van der Bruggen, M. A., Verhoeff, A. P., & Baan, C. A. (2009). Diabetes prevalence and risk factors among ethnic minorities. Eur J Pub Health, 19(5), Werkblad goed beschreven Centrum Gezond Leven 10

Interventie zelfmanagement Turkse mannen met diabetes. Monica Overmars GVO functionaris GGD Hart voor Brabant

Interventie zelfmanagement Turkse mannen met diabetes. Monica Overmars GVO functionaris GGD Hart voor Brabant Interventie zelfmanagement Turkse mannen met diabetes Monica Overmars GVO functionaris GGD Hart voor Brabant Inhoud - Aanleiding - Onderzoekspilot in Tilburg 2010/2011 - Doel - Evaluatie pilot - Sterke

Nadere informatie

Verbeterde zelfzorg in de thuissituatie voor allochtonen met diabetes type II

Verbeterde zelfzorg in de thuissituatie voor allochtonen met diabetes type II Verbeterde zelfzorg in de thuissituatie voor allochtonen met diabetes type II Werkblad beschrijving interventie Werkblad, versie april 2016 Dit is een gezamenlijk werkblad van de volgende kennisinstituten:

Nadere informatie

Diabetes mellitus 2. Clara Peters, huisarts Mea de Vent, praktijkondersteuner

Diabetes mellitus 2. Clara Peters, huisarts Mea de Vent, praktijkondersteuner 1 Diabetes mellitus 2 Clara Peters, huisarts Mea de Vent, praktijkondersteuner 2 Inhoud Epidemiologie Diagnostiek en behandeling in de diabetesketenzorg in Nederland Wat doet de praktijkondersteuner binnen

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek DBC Diabetes Mellitus Eerste lijn

Klanttevredenheidsonderzoek DBC Diabetes Mellitus Eerste lijn Inleiding: Sinds 1 januari 2008 wordt in Noord-Limburg de diabeteszorg in de eerste lijn door Cohesie Cure and Care georganiseerd. De diabeteszorg wordt als DBC Diabetes Mellitus Eerste Lijn op gestructureerde

Nadere informatie

Maak kennis met het diabetesteam van Maasziekenhuis Pantein

Maak kennis met het diabetesteam van Maasziekenhuis Pantein Maak kennis met het diabetesteam van Maasziekenhuis Pantein Diabetes mellitus (kortweg diabetes) is een chronische ziekte. Dat betekent dat u voor langere tijd voor deze ziekte behandeld moet worden. Bij

Nadere informatie

Titel interventie. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad

Titel interventie. Werkblad beschrijving interventie. Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Titel interventie Werkblad beschrijving interventie Gebruik de HANDLEIDING bij dit werkblad Colofon Ontwikkelaar / licentiehouder van de interventie Organisatie Contactpersoon Adres Postcode Plaats E-mail

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-ingewijden

Samenvatting voor niet-ingewijden voor niet-ingewijden Type 2 diabetes Diabetes is een ernstige chronische ziekte, die wordt gekenmerkt door te hoge glucosespiegels (de suikers ) in het bloed. Er zijn verschillende typen diabetes, waarvan

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:...

Hartrevalidatie. Uw afspraak. U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Hartrevalidatie Uw afspraak U wordt verwacht op: datum:. tijdstip:... Inhoudsopgave Hartrevalidatie... 1 Waarom hartrevalidatie... 1 De belangrijkste doelen van hartrevalidatie zijn:... 1 Hoe komt u in

Nadere informatie

Informatie over de behandeling bij diabetes (suikerziekte)

Informatie over de behandeling bij diabetes (suikerziekte) Diabeteszorg Informatie over de behandeling bij diabetes (suikerziekte) Vanwege suikerziekte (diabetes mellitus) wordt u doorgestuurd naar de diabetespolikliniek van het Havenziekenhuis. Diabetes mellitus

Nadere informatie

Checklist voor kwaliteit van de uitvoering van de groep Daar waar groep vermeld staat kan ook cursus of training gelezen worden.

Checklist voor kwaliteit van de uitvoering van de groep Daar waar groep vermeld staat kan ook cursus of training gelezen worden. Checklist voor kwaliteit van de uitvoering van de groep Daar waar groep vermeld staat kan ook cursus of training gelezen worden. Nr. Werving/eerste contact/aanmelding 1. Op de doelgroep gerichte publiciteit

Nadere informatie

Werkblad beschrijving interventie Voor goed beschreven

Werkblad beschrijving interventie Voor goed beschreven Werkblad beschrijving interventie Voor goed beschreven Gebruik maximaal 10 pagina s Zie ook: www.loketgezondleven.nl/kwaliteit-van-interventies/beoordeling Contact Centrum Gezond Leven: Sandra van Dijk

Nadere informatie

> Een chronische ziekte; uw zorg is onze zorg

> Een chronische ziekte; uw zorg is onze zorg > Een chronische ziekte; uw zorg is onze zorg Mijn huisarts is aangesloten bij een zorggroep, en nu? Inhoudsopgave Inleiding: Chronische zorg, hoe nu verder? 1. Wat kenmerkt een chronische ziekte? 2. Wat

Nadere informatie

DIABETESVERPLEEGKUNDIGE EN DIËTIST LOCATIE OOGZIEKENHUIS ROTTERDAM

DIABETESVERPLEEGKUNDIGE EN DIËTIST LOCATIE OOGZIEKENHUIS ROTTERDAM DIABETESVERPLEEGKUNDIGE EN DIËTIST LOCATIE OOGZIEKENHUIS ROTTERDAM 683 DE DIABETESVERPLEEGKUNDIGE Diabetes mellitus In Nederland lijden naar schatting ongeveer 650.000 mensen aan diabetes mellitus, oftewel

Nadere informatie

Voorbeeld aanvraag Honours Grant

Voorbeeld aanvraag Honours Grant Voorbeeld aanvraag Honours Grant Naam van het project Het multiculturele Rotterdam in beweging: op weg naar een gezonde toekomst Aanvrager(s) Khaoula Makouri en Linda Al-Hassany Samenvatting (max 250 woorden)

Nadere informatie

Diabetesverpleegkundige

Diabetesverpleegkundige Interne Geneeskunde Diabetes Diabetesverpleegkundige i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Algemeen Een diabetesverpleegkundige is een verpleegkundige die gespecialiseerd is in diabetes. Zij begeleidt

Nadere informatie

Leefstijlprogramma Preventie Diabetes

Leefstijlprogramma Preventie Diabetes Leefstijlprogramma Preventie Diabetes Thuiszorg Groot Rijnland Voorkom diabetes nu?! Gezond leven, gezond blijven Diabetes is een steeds vaker voorkomende ziekte in Nederland. Het aantal patiënten met

Nadere informatie

Onderzoek naar het ketentarief DM in achterstandsgebieden. Eindverslag

Onderzoek naar het ketentarief DM in achterstandsgebieden. Eindverslag Onderzoek naar het ketentarief DM in achterstandsgebieden Eindverslag 1 ste Lijn Amsterdam Willemien Rietman Januari 2010 Inhoudsopgave Opzet onderzoek... 3 Doel... 3 Selectie praktijken... 3 Werkwijze

Nadere informatie

Integrale aanpak kinderen met overgewicht in Enschede en Almelo

Integrale aanpak kinderen met overgewicht in Enschede en Almelo Integrale aanpak kinderen met overgewicht in Enschede en Almelo Voorstellen Marlie Cerneus GGD Regio Twente Jeugdgezondheidszorg 0-19! Wie zijn jullie? Gemeente Enschede en Almelo Waar gaat deze presentatie

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek Zorgprogramma DM - Eerste lijn (2013)

Klanttevredenheidsonderzoek Zorgprogramma DM - Eerste lijn (2013) Klanttevredenheidsonderzoek Zorgprogramma DM - Eerste lijn (2013) Inhoudsopgave Verslag Samenvatting resultaten Bijlage - Vragenlijst Cohesie Cure and Care Hagerhofweg 2 5912 PN VENLO +31 (77) 3203736

Nadere informatie

Sport- en beweegaanbod

Sport- en beweegaanbod Coach Organisatie: Centrum voor Beweging en Onderzoek Groningen Contactpersoon: mevrouw Siska Sprenger Contactpersoon 2: mevrouw Brechje Houet Erkenningen: Goed beschreven Sport- en beweegaanbod Achtergrond

Nadere informatie

DIABETES JAARCONTROLE

DIABETES JAARCONTROLE DIABETES JAARCONTROLE 284 Inleiding U krijgt deze folder omdat voor u afspraken gemaakt zijn voor de diabetes jaarcontrole. Mensen met diabetes type 1 of type 2 kunnen op termijn te maken krijgen met complicaties.

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met Diabetes! Optimale Diabeteszorg door goede samenwerking tussen zorgverleners

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met Diabetes! Optimale Diabeteszorg door goede samenwerking tussen zorgverleners Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met Diabetes! Optimale Diabeteszorg door goede samenwerking tussen zorgverleners Uw huisarts heeft vastgesteld dat u lijdt aan Diabetes Mellitus, een

Nadere informatie

Parallelsessie 4. Prof. dr. A.A.M. Masclee, hoofd afdeling Maag- Darm- en Leverziekten, MUMC+

Parallelsessie 4. Prof. dr. A.A.M. Masclee, hoofd afdeling Maag- Darm- en Leverziekten, MUMC+ Parallelsessie 4 Prof. dr. A.A.M. Masclee, hoofd afdeling Maag- Darm- en Leverziekten, MUMC+ Programma Welkom Presentaties: 1. Verleden, Heden, Toekomst Patiëntenparticipatie door prof. dr. A.A.M. Masclee

Nadere informatie

Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant. Aangenaam kennis te maken

Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant. Aangenaam kennis te maken Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant Aangenaam kennis te maken Via dit overzicht laten wij u graag nader kennis maken met de medewerkers en activiteiten van de Academische Werkplaats Publieke

Nadere informatie

deel het gevoel CONVERSATION MAP: een nieuwe benadering van diabeteseducatie waarmee u uw patiënten laat praten had echt uit te maken van

deel het gevoel CONVERSATION MAP: een nieuwe benadering van diabeteseducatie waarmee u uw patiënten laat praten had echt uit te maken van CONVERSATION MAP: een nieuwe benadering van diabeteseducatie waarmee u uw patiënten laat praten Ik had echt het gevoel deel uit te maken van het leerproces. Ontworpen door In samenwerking met Gesponsord

Nadere informatie

Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas. zelf. management

Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas. zelf. management Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas zelf management Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas Patiënten helpen zelf regie te voeren over hun gezondheid. Dat is waar zelfmanagementondersteuning

Nadere informatie

Vitale Vaten. Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011

Vitale Vaten. Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011 Vitale Vaten Ineke Sterk projectleider Vitale Vaten 4 oktober 2011 Dé Gezonde regio: waar? Dé Gezonde regio: wie? Verleiden Opbouw presentatie Inleiding hart- en vaatziekten Project Vitale Vaten Gorinchem

Nadere informatie

17.30 17.45 uur Opening Mieke Reynen, procesmanager Samen één in Feijenoord 17.45 17.55 uur Expeditie Duurzame Zorg: wat is de stand van zaken?

17.30 17.45 uur Opening Mieke Reynen, procesmanager Samen één in Feijenoord 17.45 17.55 uur Expeditie Duurzame Zorg: wat is de stand van zaken? - Samenwerking - - Programma - 17.00 17.30 uur Inloop, hapje & drankje 17.30 17.45 uur Opening Mieke Reynen, procesmanager Samen één in Feijenoord 17.45 17.55 uur Expeditie Duurzame Zorg: wat is de stand

Nadere informatie

Voor overleg met het Diabetesteam kunt u op werkdagen contact opnemen met: Tussen uur en uur en uur en uur

Voor overleg met het Diabetesteam kunt u op werkdagen contact opnemen met: Tussen uur en uur en uur en uur DIABETES DAGBOEK E I G E N A A R D I A B E T E S D A G B O E K Naam Adres Contactpersoon Telefoon E-mail O V E R L E G Voor overleg met het Diabetesteam kunt u op werkdagen contact opnemen met: Naam huisarts

Nadere informatie

Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas. zelf. management

Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas. zelf. management Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas zelf management Bepaal je koers met het Zelfmanagementkompas Patiënten helpen zelf regie te voeren over hun gezondheid. Dat is waar zelfmanagementondersteuning

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij hart- en vaatziekten! Optimale zorg bij hart- en vaatziekten door samenwerkende zorgverleners 1 op de 3 mensen in Nederland overlijdt aan een hart- of vaatziekte.

Nadere informatie

GROEPSGERICHTE INTERVENTIES FLITS

GROEPSGERICHTE INTERVENTIES FLITS GROEPSGERICHTE INTERVENTIES FLITS KANSEN EN UITDAGINGEN Dorine van Ravensberg Programmaleider Kwaliteit en Doelmatigheid paramed zorg 1 WAT VERWACHT iedere DOELGROEP Goede, te vertrouwen behandelaar Begrijpt

Nadere informatie

Stimuleren dat oudere migranten de weg naar voorzieningen voor zorg en welzijn, wonen en inkomen weten te vinden. Dat beoogt Stem van de oudere

Stimuleren dat oudere migranten de weg naar voorzieningen voor zorg en welzijn, wonen en inkomen weten te vinden. Dat beoogt Stem van de oudere Stimuleren dat oudere migranten de weg naar voorzieningen voor zorg en welzijn, wonen en inkomen weten te vinden. Dat beoogt Stem van de oudere migrant. Dit Netwerk Utrecht Zorg voor Ouderenproject (NUZO;

Nadere informatie

Diabetes mellitus. De behandeling van diabetes mellitus

Diabetes mellitus. De behandeling van diabetes mellitus Diabetes mellitus Diabetes mellitus (suikerziekte) is een ziekte van de stofwisseling; hierbij zit er te veel glucose in het bloed Dat kan twee oorzaken hebben: bil type 1 diabetes maakt het lichaam niet

Nadere informatie

Hartrevalidatie. Poli Hartrevalidatie

Hartrevalidatie. Poli Hartrevalidatie 00 Hartrevalidatie Poli Hartrevalidatie Waarom hartrevalidatie? Een hartaandoening is een ingrijpende gebeurtenis. Het kan grote lichamelijke en psychische gevolgen hebben. Het vertrouwen in uw eigen lichaam

Nadere informatie

Onderzoek in de wat leren we er van Informatiesysteem

Onderzoek in de wat leren we er van Informatiesysteem Onderzoek in de wat leren we er van Informatiesysteem Liesbeth Preller (NISB), Dave van Dijk (Vital Health) Experimenteel onderzoek Vooronderzoek Behandeling Experiment Controle Verschil Implementatie

Nadere informatie

Zelfmanagement bij diabetes

Zelfmanagement bij diabetes Zelfmanagement bij diabetes Samenvatting van de lezing door Elma Crüts diabetesverpleegkundige, verbonden aan het Máxima Medisch Centrum te Eindhoven, gehouden op maandag 18 april 2011 voor de Diabetesvereniging

Nadere informatie

Voorlichtingsavond suikerziekte. GEZ het Centrum. 11 juni 2014 Maranathakerk

Voorlichtingsavond suikerziekte. GEZ het Centrum. 11 juni 2014 Maranathakerk Voorlichtingsavond suikerziekte GEZ het Centrum 11 juni 2014 Maranathakerk Inleiding Huisartsen het Centrum R. Luining K. Saeed R. Leddy Voorlichtingsavond Nieuwe aanpak van de zorg rond suikerziekte (Diabetes

Nadere informatie

LONGREACTIVATIE Het programma

LONGREACTIVATIE Het programma Longreactivatie LONGREACTIVATIE Longreactivatie is bestemd voor mensen met chronische longklachten, zoals COPD en astma, die daardoor in hun dagelijks leven beperkt worden. Uw longarts bepaalt aan de hand

Nadere informatie

H.88011.0815. Diabetespolikliniek

H.88011.0815. Diabetespolikliniek H.88011.0815 Diabetespolikliniek 2 Inleiding Een goede diabetes behandeling bestaat, volgens de Nederlandse Diabetes Federatie, uit regelmatige controle voor uw diabetes. De inhoud van deze controles is

Nadere informatie

Inhoud Hoe BRAVO ben jij?

Inhoud Hoe BRAVO ben jij? Inhoud Hoe BRAVO ben jij? Inleiding 2 De behandeling van een aandoening 2 Medicijnen 2 Leefstijl 5 Een verergering van je klachten 6 Jouw behandelplan 8 Bewegen 8 Roken 8 Alcohol en voeding 8 Ontspanning

Nadere informatie

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus

Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Herstellen doe je zelf; Evaluatie van een cliëntgestuurde cursus Aanleiding onderzoek Meer kennis over cliëntgestuurde interventies nodig; belangrijk voor ontwikkelingen GGz Interventies door cliënten:

Nadere informatie

DE COACH METHODE BIJ MENSEN MET DIABETES TYPE 2

DE COACH METHODE BIJ MENSEN MET DIABETES TYPE 2 DE COACH METHODE BIJ MENSEN MET DIABETES TYPE 2 Dr. M.H.G. de Greef, Bewegingswetenschappen van Rijksuniversiteit Groningen. Drs. S.R. Sprenger, Centrum voor Beweging en Onderzoek Groningen. B.J. Houët,

Nadere informatie

Werkblad beschrijving interventie Voor goed beschreven

Werkblad beschrijving interventie Voor goed beschreven Werkblad beschrijving interventie Voor goed beschreven Gebruik maximaal 10 pagina s BIOS (Bewegen In Onderwijs en Sport) Zie ook: www.loketgezondleven.nl/kwaliteit-van-interventies/beoordeling Contact

Nadere informatie

BMI 30 (obesitas) Jongens Meisjes Jongens Meisjes Jongens Meisjes 13 21,9 22,6 26,8 27,8 31,0 31,7

BMI 30 (obesitas) Jongens Meisjes Jongens Meisjes Jongens Meisjes 13 21,9 22,6 26,8 27,8 31,0 31,7 Bijlage RealFit Deze bijlage hoort bij de beschrijving van de interventie RealFit, zoals die is opgenomen in de databank Effectieve Jeugdinterventies. Meer informatie: www.nji.nl/jeugdinterventies April

Nadere informatie

Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het volledige protocol.

Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het volledige protocol. Insuline protocol Auteur: Kaderhuisarts diabetes Daniel Tavenier Datum: September 2014 Dit is een korte beschrijving van de insulinetherapie. Voor uitwerking en verdere informatie zie de bijlage met het

Nadere informatie

Verslag kwaliteitsproject: Protocol insulinetherapie bij diabetes mellitus type II. Gemaakt door: M. Doeswijk van der Wolf

Verslag kwaliteitsproject: Protocol insulinetherapie bij diabetes mellitus type II. Gemaakt door: M. Doeswijk van der Wolf Verslag kwaliteitsproject: Protocol insulinetherapie bij diabetes mellitus type II Gemaakt door: M. Doeswijk van der Wolf Februari 2012 Inhoudsopgave Aanleiding 3 Inleiding 3-4 Probleemstelling 4-5 Doel

Nadere informatie

Bewegen op recept bij de sport Organisatie: Sportservice Midden Nederland Contactpersoon: heer Simon Ott Contactpersoon 2: Erkenningen:

Bewegen op recept bij de sport Organisatie: Sportservice Midden Nederland Contactpersoon: heer Simon Ott Contactpersoon 2: Erkenningen: Bewegen op recept bij de sport Organisatie: Sportservice Midden Nederland Contactpersoon: heer Simon Ott Contactpersoon 2: Erkenningen: Sport- en beweegaanbod Achtergrond Samenvatting Bewegen op recept

Nadere informatie

Rapportage: Dokterscoop. Ervaringen met ketenzorg diabetes

Rapportage: Dokterscoop. Ervaringen met ketenzorg diabetes Rapportage: Dokterscoop Ervaringen met ketenzorg diabetes In opdracht van Dokterscoop Ketenzorg www.dokterscoop.nl Contactpersoon Dhr. G. H. Torn Broers Uitvoerende organisatie ZorgfocuZ BV Leonard Springerlaan

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij zorg voor ouderen! Optimale zorg voor ouderen in een kwetsbare positie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij zorg voor ouderen! Optimale zorg voor ouderen in een kwetsbare positie Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee bij zorg voor ouderen! Optimale zorg voor ouderen in een kwetsbare positie Nederland vergrijst. Er komen steeds meer ouderen met steeds meer en verschillende soorten

Nadere informatie

Resultaten DVN Diabeteszorg Monitor 2008. Resultaten van het onderzoek 'Ontvangen mensen met diabetes type 2 de juiste zorg'

Resultaten DVN Diabeteszorg Monitor 2008. Resultaten van het onderzoek 'Ontvangen mensen met diabetes type 2 de juiste zorg' Resultaten DVN Diabeteszorg Monitor 2008 Resultaten van het onderzoek 'Ontvangen mensen met diabetes type 2 de juiste zorg' Resultaten DVN Diabeteszorg Monitor 2008 Resultaten van het onderzoek 'Ontvangen

Nadere informatie

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij

Workshop voor apothekers en huisartsen. (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij Workshop voor apothekers en huisartsen (on)juiste behandeling met orale bloedsuikerverlagende middelen bij Diabetes Mellitus type 2 Voorbeeld Programma Maken van de ingangstoets Bespreking leerdoelen l

Nadere informatie

De voedingsrichtlijnen zijn gebaseerd op de wetenschappelijke onderbouwde NDF-richtlijnen, NHGstandaard,

De voedingsrichtlijnen zijn gebaseerd op de wetenschappelijke onderbouwde NDF-richtlijnen, NHGstandaard, Bijlage 1: Samenwerkingsafspraken diëtiek binnen DBC Diabetes GHC Het uitgangspunt is dat iedere diabetes patiënt recht heeft op optimale zorg door de juiste professionals. Een goede behandeling van diabetes

Nadere informatie

Werkblad beschrijving interventie

Werkblad beschrijving interventie Werkblad beschrijving interventie Diabetes Voorkomen Gebruik de handleiding bij dit werkblad www.nji.nl/jeugdinterventies/beschrijven of www.loketgezondleven.nl/interventies/ Contact NJi Contact NCJ Contact

Nadere informatie

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF SANNE NIEMER & EMMA VAN DEN EYNDE FEBRUARI 2015 Introductie In het najaar van 2014 is in 8 steden, op 10 locaties de pilot LEFF uitgevoerd. In deze factsheet worden

Nadere informatie

Inwendige geneeskunde. Ramadan en diabetes. www.catharinaziekenhuis.nl

Inwendige geneeskunde. Ramadan en diabetes. www.catharinaziekenhuis.nl Inwendige geneeskunde Ramadan en diabetes www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl INW019 / Ramadan en diabetes / 26-03-2014 2 Ramadan en diabetes

Nadere informatie

BeweegKuur. Algemene informatie

BeweegKuur. Algemene informatie BeweegKuur Algemene informatie De BeweegKuur is met subsidie van het ministerie van VWS ontwikkeld door het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen, in samenwerking met veel partners in de gezondheidszorg.

Nadere informatie

Het PreventieConsult in de huisartsenpraktijk

Het PreventieConsult in de huisartsenpraktijk Het PreventieConsult in de huisartsenpraktijk Dé verbindingsschakel tussen 1 e lijn en publieke gezondheid Ton Drenthen, NHG Gerrit Vink, Agnes de Bruijn, Astmafonds NCVGZ 12 april 2012 Achtergrond Toenemende

Nadere informatie

De diabetesverpleegkundige. polikliniek interne geneeskunde

De diabetesverpleegkundige. polikliniek interne geneeskunde De diabetesverpleegkundige polikliniek interne geneeskunde Onlangs is bij u diabetes mellitus geconstateerd. Dit is een chronische aandoening die grote invloed heeft op uw dagelijks leven. De diagnose

Nadere informatie

Stapjefitter re-integratie Organisatie: CBO Contactpersoon: mevrouw Sarah Pos Contactpersoon 2: mevrouw Annemiek Dorgelo Erkenningen:

Stapjefitter re-integratie Organisatie: CBO Contactpersoon: mevrouw Sarah Pos Contactpersoon 2: mevrouw Annemiek Dorgelo Erkenningen: Stapjefitter re-integratie Organisatie: CBO Contactpersoon: mevrouw Sarah Pos Contactpersoon 2: mevrouw Annemiek Dorgelo Erkenningen: Sport- en beweegaanbod Achtergrond Samenvatting Voor een groot deel

Nadere informatie

Hoe benader je mensen met een (hoog) risico op diabetes? Gerjo Kok Universiteit Maastricht

Hoe benader je mensen met een (hoog) risico op diabetes? Gerjo Kok Universiteit Maastricht Hoe benader je mensen met een (hoog) risico op diabetes? Gerjo Kok Universiteit Maastricht Interventie-ontwikkeling op basis van theorie en onderzoek Proces Probleem, c.q. vraag Empirische gegevens: eerder

Nadere informatie

UMCG Centrum voor Revalidatie Locatie Beatrixoord. Diabetesrevalidatie

UMCG Centrum voor Revalidatie Locatie Beatrixoord. Diabetesrevalidatie UMCG Centrum voor Revalidatie Locatie Beatrixoord Diabetesrevalidatie UMCG Centrum voor Revalidatie Locatie Beatrixoord Inleiding U heeft diabetes en bent onder behandeling van een internist, huisarts,

Nadere informatie

Samenvatting R1 R2 R3 R4 R5 R6 R7 R8 R9

Samenvatting R1 R2 R3 R4 R5 R6 R7 R8 R9 SAMENVATTING 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 134 Type 2 diabetes is een veel voorkomende ziekte die een grote impact heeft op zowel degene waarbij

Nadere informatie

Individueel behandelplan COPD/Astma

Individueel behandelplan COPD/Astma Individueel behandelplan COPD/Astma Persoonlijke gegevens Naam Adres Woonplaats Telefoon E-mail Geb. datum Diagnose Diagnose gesteld op Bij ongeval waarschuwen Naam Adres Telefoon Relatie met pasdrager

Nadere informatie

Projectaanvraag Achterstandsfonds. Naam Project (voluit): Een patiëntgerichte multidisciplinaire aanpak van overgewicht in Maastricht.

Projectaanvraag Achterstandsfonds. Naam Project (voluit): Een patiëntgerichte multidisciplinaire aanpak van overgewicht in Maastricht. Projectaanvraag Achterstandsfonds Naam Project (voluit): Een patiëntgerichte multidisciplinaire aanpak van overgewicht in Maastricht. Korte omschrijving van het project (eventueel vervolgen op achterzijde)

Nadere informatie

Werkblad beschrijving interventie

Werkblad beschrijving interventie Werkblad beschrijving interventie Voor goed beschreven Gebruik maximaal 10 pagina s Beweegkriebels Zie ook: www.loketgezondleven.nl/kwaliteit-van-interventies/beoordeling Contact Centrum Gezond Leven:

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen

Onderwijsmateriaal voor toetsgroepen 1. Toelichting op het onderwijsmateriaal 1 Dit onderwijsmateriaal is gebaseerd op de NHGStandaard M71 van mei 2012 Van geen enkel medicament is aangetoond dat dit effectief zou zijn bij de behandeling

Nadere informatie

Diabetes en depressie, een zorgelijk samenspel. Dr. Caroline Baan

Diabetes en depressie, een zorgelijk samenspel. Dr. Caroline Baan Diabetes en depressie, een zorgelijk samenspel Dr. Caroline Baan State of the art Inleiding Hoe vaak komt depressie voor bij mensen met diabetes Wat zijn de gevolgen? Welke factoren spelen een rol Hoe

Nadere informatie

Inhoud. 2.5 De comateuze patiënt 22 2.6 Herhalen van receptuur voor bloedglucoseverlagende

Inhoud. 2.5 De comateuze patiënt 22 2.6 Herhalen van receptuur voor bloedglucoseverlagende Inhoud 1 Inleiding 7 11 Ontregelde diabetes mellitus en de werkwijze op de huisartsenpost 7 12 Contact op de huisartsenpost: verschillende patiënten, verschillende artsen 9 2 Hulpvragen rond diabetes mellitus

Nadere informatie

Klanttevredenheidsonderzoek DBC COPD - Eerste lijn (2011)

Klanttevredenheidsonderzoek DBC COPD - Eerste lijn (2011) Klanttevredenheidsonderzoek DBC COPD - Eerste lijn (2011) Inhoudsopgave Verslag 2-4 Grafieken 5-10 Samenvatting resultaten 11-16 Bijlage - Vragenlijst 17+18 Cohesie Cure and Care Hagerhofweg 2 5912 PN

Nadere informatie

Ten tweede, om de mechanismen waardoor zelfcontrole mogelijk voordeel biedt aan deze groep patiënten te verkennen.

Ten tweede, om de mechanismen waardoor zelfcontrole mogelijk voordeel biedt aan deze groep patiënten te verkennen. SAMENVATTING SAMENVATTING Zelfcontrole speelt in het dagelijks leven een grotere rol dan we ons beseffen. Even snel in de spiegel kijken om te zien of ons haar nog goed zit en het wekelijkse momentje op

Nadere informatie

Checklist Categoraal spreekuur

Checklist Categoraal spreekuur Checklist Categoraal spreekuur Vink het onderdeel af als het is uitgevoerd. De onderdelen worden hieronder uitgewerkt. a. Doelgroep vaststellen b. Omvang doelgroep voor het categoraal spreekuur berekenen

Nadere informatie

Kindergeneeskunde. Kinderdiabetes team. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep

Kindergeneeskunde. Kinderdiabetes team. Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Kindergeneeskunde Kinderdiabetes team Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Wat is Diabetes? Diabetes Mellitus is een ziekte waarbij de alvleesklier

Nadere informatie

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF

FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF FACTSHEET VOORLOPIGE RESULTATEN LEFF SANNE NIEMER & EMMA VAN DEN EYNDE FEBRUARI 2015 Introductie In het najaar van 2014 is in 8 steden, op 10 locaties de pilot LEFF uitgevoerd. In deze factsheet worden

Nadere informatie

DIABETES CENTRUM. Diabetes Centrum

DIABETES CENTRUM. Diabetes Centrum DIABETES CENTRUM Diabetes Centrum Diabetes Centrum Het Diabetes Centrum is onderdeel van het St. Antonius Ziekenhuis. Het centrum biedt complete poliklinische zorg aan mensen met diabetes mellitus (suikerziekte).

Nadere informatie

Individueel Transitieplan voor Ouders

Individueel Transitieplan voor Ouders Individueel Transitieplan voor Ouders Datum: vader / moeder van Patiëntgegevens A. De diabetes 1. Mijn kind kan uitleggen wat, ik wil hier diabetes is. 2. Mijn kind begrijpt wat de behandelaars (arts,

Nadere informatie

Online en offline begeleiding bij leefstijlverandering: ervaringen en aanbevelingen

Online en offline begeleiding bij leefstijlverandering: ervaringen en aanbevelingen Online en offline begeleiding bij leefstijlverandering: ervaringen en aanbevelingen Marieke van Wier, Caroline Dekkers, Ingrid Hendriksen, Tjabe Smid, Willem van Mechelen Het stenen tijdperk: 2003 ALIFE@Work

Nadere informatie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie Interventie: Families First Deelcommissie: 1 Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier Datum vergadering: 11 april 2014 Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie De commissie

Nadere informatie

Hoe kies ik een zelfzorgtool die bij mij past?

Hoe kies ik een zelfzorgtool die bij mij past? Hoe kies ik een zelfzorgtool die bij mij past? Een bijdrage van de werkgroep tooling, gebaseerd op de kennis, ervaring en feedback opgedaan tijdens de werkzaamheden van september 2013 t/m december 2014,

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting De levensverwachting van mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) is gemiddeld 13-30 jaar korter dan die van de algemene bevolking. Onnatuurlijke doodsoorzaken zoals

Nadere informatie

De diëtist voor een gezonde leefstijl

De diëtist voor een gezonde leefstijl De diëtist voor een gezonde leefstijl GroenekruisDomicura: voor alle zorg bij u thuis Als het om uw gezondheid gaat, of om die van uw kind of iemand anders die u dierbaar is, dan neemt u geen enkel risico.

Nadere informatie

Het Diabetesteam. Meenemen voor de controle: Een dagboekje met recente dagcurves. Een lijst van de medicijnen die u gebruikt.

Het Diabetesteam. Meenemen voor de controle: Een dagboekje met recente dagcurves. Een lijst van de medicijnen die u gebruikt. Het Diabetesteam Vanwege uw diabetes bent u onder behandeling bij de internist. De internist werkt nauw samen met de diabetesverpleegkundige. In deze folder wordt beschreven wat het doel is van de behandeling

Nadere informatie

SCHOOLEDUCATIE DIABETES MELLITUS TYPE I. Informatie voor leerkrachten uit onze voorlichtingsavonden.

SCHOOLEDUCATIE DIABETES MELLITUS TYPE I. Informatie voor leerkrachten uit onze voorlichtingsavonden. SCHOOLEDUCATIE DIABETES MELLITUS TYPE I Informatie voor leerkrachten uit onze voorlichtingsavonden. Welkom Een kind met diabetes in de klas/groep Programma Over Diabeter Wat is Diabetes Mellitus type I

Nadere informatie

Indicatieprotocol Diabetes

Indicatieprotocol Diabetes Indicatieprotocol Diabetes Datum intake : Afgenomen door : Persoonlijke gegevens Achternaam : Tussenvoegsel : Meisjesnaam : Tussenvoegsel : Voorletters : Geslacht : man vrouw Geboortedatum : Telefoon privé

Nadere informatie

Lekker Fit! Organisatie: Nederlandse Hartstichting Contactpersoon: mevrouw Naomi Rosekrans-Navon Contactpersoon 2: Erkenningen: Goed onderbouwd

Lekker Fit! Organisatie: Nederlandse Hartstichting Contactpersoon: mevrouw Naomi Rosekrans-Navon Contactpersoon 2: Erkenningen: Goed onderbouwd Lekker Fit! Organisatie: Nederlandse Hartstichting Contactpersoon: mevrouw Naomi Rosekrans-Navon Contactpersoon 2: Erkenningen: Goed onderbouwd Sport- en beweegaanbod Achtergrond Samenvatting Gezond eten

Nadere informatie

Concept zorgprotocol Beweeginterventies in de chronische ketenzorg 2014

Concept zorgprotocol Beweeginterventies in de chronische ketenzorg 2014 Concept zorgprotocol Beweeginterventies in de chronische ketenzorg 2014 Uitgangspunten: Beweeginterventies zijn het geheel van activiteiten dat tot doel heeft een bijdrage te leveren aan het voorkomen,

Nadere informatie

Hart inde Praktijk INGE DE WEERDT OVER DE DIABETESPATIËNT2025 UITGELICHT OP NDD 2014 GUY SCHULPEN OVER BLAUWE ZORG:

Hart inde Praktijk INGE DE WEERDT OVER DE DIABETESPATIËNT2025 UITGELICHT OP NDD 2014 GUY SCHULPEN OVER BLAUWE ZORG: Hart inde Praktijk Uitgave van Medix Publishers - jaargang 4 - nummer 1 - voorjaar 2014 INGE DE WEERDT OVER DE DIABETESPATIËNT2025 UITGELICHT OP NDD 2014 PREVENTIE VAN DIABETES MOET VOOR JE 25STE GUY SCHULPEN

Nadere informatie

Doorstroom naar geschikt beweegaanbod in de wijk

Doorstroom naar geschikt beweegaanbod in de wijk Doorstroom naar geschikt beweegaanbod in de wijk In dit document met belemmeringen en aanbevelingen worden 3 hoofdcategorieën onderscheiden, te weten: - Aanbod - Organisatie - Gezondheid Zij bevatten persoonlijke,

Nadere informatie

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL

Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL PATIËNTENINFORMATIE Preventie en behandeling hart- en vaatziekten WWW.ZORROO.NL Inhoudsopgave 1 Voorwoord.............................................................................. 3 2 Zorroo ondersteunt

Nadere informatie

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met COPD! Optimale COPD-zorg door goede samenwerking tussen zorgverleners

Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met COPD! Optimale COPD-zorg door goede samenwerking tussen zorgverleners Zorggroep Cohesie Cure and Care denkt mee met mensen met COPD! Optimale COPD-zorg door goede samenwerking tussen zorgverleners Uw huisarts heeft vastgesteld dat u lijdt aan COPD, een chronische aandoening

Nadere informatie

Woord van het projectteam

Woord van het projectteam Nieuwsbrief Expeditie Duurzame Zorg Feijenoord - mei 2015 Woord van het projectteam We zijn nu ruim een jaar echt onderweg met de Expeditie in Feijenoord. Een bewogen jaar, waarin heel hard is gewerkt

Nadere informatie

Balvaardigheid Organisatie: Centrum voor Bewegingswetenschappen Contactpersoon: Contactpersoon 2: Erkenningen: Sport- en beweegaanbod

Balvaardigheid Organisatie: Centrum voor Bewegingswetenschappen Contactpersoon: Contactpersoon 2: Erkenningen: Sport- en beweegaanbod Balvaardigheid Organisatie: Centrum voor Bewegingswetenschappen Contactpersoon: Contactpersoon 2: Erkenningen: Sport- en beweegaanbod Achtergrond Samenvatting Kinderen krijgen een balvaardigheidsprogramma

Nadere informatie

Zelfmanagement, gedeelde zorg of ontzorgen. Congres Chronische zorg Jacques Loomans (ZB NH) Jeanny Engels (Vilans) 29 juni 2012

Zelfmanagement, gedeelde zorg of ontzorgen. Congres Chronische zorg Jacques Loomans (ZB NH) Jeanny Engels (Vilans) 29 juni 2012 Zelfmanagement, gedeelde zorg of ontzorgen. Congres Chronische zorg Jacques Loomans (ZB NH) Jeanny Engels (Vilans) 29 juni 2012 Programma Inleiding Inleefoefening zelfmanagement met nabespreking Rol patiëntenverenigingen

Nadere informatie

Route Zorg & Welzijn: Depressie en bewegen; succes- en faalfactoren (GLI)

Route Zorg & Welzijn: Depressie en bewegen; succes- en faalfactoren (GLI) Route Zorg & Welzijn: Depressie en bewegen; succes- en faalfactoren (GLI) Sprekers: Agnes van der Poel (Trimbos Instituut), Elise van Casteren (NISB) Marijke Schotanus - Dijkstra (Trimbos-instituut), Linda

Nadere informatie

Verantwoordelijkheid delen

Verantwoordelijkheid delen Verantwoordelijkheid delen Inhoud: blz. 1. Achtergrond 1 2. Betrokken blijven: hoe? 3 3. Communiceren over verantwoordelijkheid: hoe? 5 4. Diabetestaken: Wie doet wat? 6 Achtergrond Zoals we allemaal weten,

Nadere informatie

Teamplan samenwerking huisarts - wijkteam

Teamplan samenwerking huisarts - wijkteam Project Het Dorp Samenwerking Huisarts- wijkteam: Teamplan Teamplan samenwerking huisarts - wijkteam Dit document is te vinden op: www.hetdorp.net/aandeslag Inleiding Om de samenwerking met de huisarts

Nadere informatie

Projectleidersbijeenkomst September/oktober 2014

Projectleidersbijeenkomst September/oktober 2014 Projectleidersbijeenkomst September/oktober 2014 Contactpersonen ZonMw projecten Sportimpuls Anne Ballering Maroun Nader Natascha van Huessen Filmpje goed voorbeeld Swimming with the Stars Oss Sportdorp

Nadere informatie

Richtlijn screening op diabetes type 2 goedgekeurd door ALV op 17 september 2015

Richtlijn screening op diabetes type 2 goedgekeurd door ALV op 17 september 2015 Richtlijn screening op diabetes type 2 goedgekeurd door ALV op 17 september 2015 VSG2267-1 - Goedgekeurd door ALV op 17-09-2015 Inhoudsopgave Inleiding 3 Algemeen 3 Meting en nauwkeurigheid 3 Interpretatie

Nadere informatie

Poliklinische longrevalidatie

Poliklinische longrevalidatie Poliklinische longrevalidatie Inleiding De longaandoeningen COPD (chronische bronchitis en/of longemfyseem) en astma zijn chronische aandoeningen. Dat wil zeggen dat ze niet te genezen zijn. Deze beide

Nadere informatie