John Dagevos (Telos/UvT) Tilburg, 27 november Heilige huisjes in de knel

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "John Dagevos (Telos/UvT) Tilburg, 27 november 2013. Heilige huisjes in de knel"

Transcriptie

1 John Dagevos (Telos/UvT) Tilburg, 27 november 2013 Heilige huisjes in de knel

2 Eeuwenlang waren religieuze gebouwen de spil waar het leven in stad of dorp om draaide, ankerpunten in het dagelijks leven, bronnen van herinnering. Onze dorpen en steden kunnen niet zonder de torens van onze kerken. Het zijn eigenlijk altijd al voorlopers geweest van onze musea, proto-musea, die in een notendop de geschiedenis van een plaats vertellen. De lotgevallen van een kerk zeggen veel over de geschiedenis van een plek. Als de kerken niet meer worden gebruikt en bezocht verliezen we een groot deel van ons geheugen en van onze cultuur. [ ] Ze hebben een sfeer en warmte die ons even in een andere wereld brengt, oproept tot hogere gedachten. Zonder de religieuze gebouwen en hun verhalen verliest de provincie Noord- Brabant een belangrijk deel van haar identiteit. Uit Wies van Leeuwen (2012), de 100 mooiste kerken van Brabant.

3 De feiten op een rij In de komende 10 jaar: Zal ongeveer de helft van de 528 christelijke kerken haar poorten sluiten. Hieronder 100 rijksmonumenten Voor de katholieke kerken ligt dit percentage nog hoger: 2/3 van de kerken in de bisdommen Breda en Den Bosch zullen worden gesloten. Zal naar verwachting 10 tot 20 protestantse kerken gesloten worden. Forse versnelling van aantal sluitingen: tussen 1970 en 2008 landelijk 900 sluitingen In komende 10 jaar 1200 sluitingen Prognose wellicht nog te positief: van voor de economische crisis De vraag is wat te doen met de vrijkomende ruimtes: slopen of (tijdelijk of definitief) herbestemmen of?????

4 Redenen voor sluiting Financieel faillissement: minder inkomsten door afnemende kerkopbrengsten + hogere onderhoudskosten. Pastoraalfaillissement: kerken beschikken over steeds minder, maar wel grijzer wordende vrijwilligers om de kerken draaiende te houden.

5 Afwegingen vanuit RK Kerk voor sluiting: leefbaarheid speelt geen rol Pastorale vitaliteit: is er voldoende gekwalificeerd personeel Monumentale waarde Herbestembaarheid & verkoopbaarheid Staat van onderhoud Leefbaarheid wijken en dorpen speelt geen rol!!

6 Kerksluiting bedreiging voor sociaal kapitaal op lokaal niveau? Kerksluiting roept veel emoties en weerstand op Kerk wordt gezien als een identiteitsdrager + bron lokaal sociaal kapitaal Kerkelijk actieve mensen geven vaker en meer aan goede doelen Zijn vaker aangesloten bij ideele organisaties en doen meer aan vrijwilligerswerk

7 Vrijwilligerswerk naar kerkelijke betrokkenheid Aandeel Regelmatig Vrijwilligerswerk Enig Vrijwilligerswerk Seculier vrijwilligerswerk Buitenkerkelijken 60% Nominaal 1 Katholiek 10% Kerks 2 Katholiek 8% Nominaal PKN 5% Kerks PKN 8% Overig 9% Hele bevolking 100% Bron: SCP, Nominaal: minder dan 1 keer per maand 2. Kerks: gaan vaker

8 Het antwoord: we weten het niet! Betekent kerksluiting dat sociale activiteiten ook daadwerkelijk stoppen of dat ze vanuit een andere locatie worden voortgezet? Gemeenten weinig oog voor de maatschappelijke activiteiten vanuit kerken en dus voor het maatschappelijk rendement. Het zijn in ogen gemeenten gebedshuizen. Paradox tussen herbestemmingsmogelijkheden en grootte van de gemeenschap en verwachte impact op leefbaarheid.

9 Kerksluiting bedreiging voor cultureel erfgoed? Veel kerken behoren tot ons cultureel erfgoed. Sloop betekent vernietiging van erfgoedwaarden. In de tijd steeds vaker gezocht naar mogelijkheden voor herbestemming. In Brabant relatief vaak gesloopt. Katholieke kerken worden vaker gesloopt dan protestantse. Monumenten blijven vaker in gebruik. Zijn echter moeilijker te herbestemmen. Economische waarde daalt, sloop uitgesloten + dure onderhoudsmaatregelen noodzakelijk

10 Sloop of herbestemming? Periode % 90% 80% 70% 60% 50% 40% onbekend sloop herbestemming 30% 20% 10% 0% Bisdom Haarlem Bisdom Rotterdam Bisdom Utrecht Bisdom Groningen Bisdom Breda Bisdom Den Bosch Bisdom Roermond

11 Kerksluiting en economie: beperkte, vooral generieke invloed Sluiting zou negatieve impact kunnen hebben op attractiewaarde voor de toerist (moet zeker niet overdreven worden) Schraler vestigingsklimaat voor mensen en bedrijven

12 Herbestemming biedt kansen

13

14

15

16

17

18 Economische stagnatie Bevolkingskrimp De wereld is veranderd. Keuzes noodzakelijk!! Bezuinigingen: minder geld voor cultureel erfgoed Haperende economische waardecreatiemotor: oude ontwikkel model werkt niet meer. Waardedaling vastgoed Diverser aanbod erfgoed: meer concurrentie om kleinere budgetten Decentralisatie van bestuur Ook op andere terreinen sprake van leegstand:, kantoren, bedrijventerreinen, agrarisch

19 Behoefte aan een nieuwe sturingsfilosofie Top down planning heeft zijn tijd gehad. De bewuste burger eist zijn plek op aan de onderhandelingstafel. Maak gebruik van de energie in de energieke samenleving Organiseer een zoektocht naar meekoppelende belangen en Etten Leur, 12 november 2013 John Dagevos

Heilige huisjes. Samenvatting. Verkenning naar de herbestemming van kerkgebouwen in Brabant. Drs. John Dagevos Ir. Jasper van Deurzen

Heilige huisjes. Samenvatting. Verkenning naar de herbestemming van kerkgebouwen in Brabant. Drs. John Dagevos Ir. Jasper van Deurzen Samenvatting Heilige huisjes Verkenning naar de herbestemming van kerkgebouwen in Brabant Drs. John Dagevos Ir. Jasper van Deurzen Met medewerking van: Drs. Samira Nahari Dr. Wies van Leeuwen Tilburg,11

Nadere informatie

Heilige huisjes? Verkenning naar de herbestemming van kerkgebouwen in Brabant

Heilige huisjes? Verkenning naar de herbestemming van kerkgebouwen in Brabant Heilige huisjes? Verkenning naar de herbestemming van kerkgebouwen in Brabant Auteurs Drs. John Dagevos Ir. Jasper van Deurzen Met medewerking van: Drs. Samira Nahari Dr. Wies van Leeuwen Datum Tilburg,

Nadere informatie

De toekomst van kerkgebouwen in Noord-Brabant

De toekomst van kerkgebouwen in Noord-Brabant De toekomst van kerkgebouwen in Noord-Brabant Kennisdelingsbijeenkomst 3 juni Stadhuis Waalwijk Komende jaren zal een groot deel van de christelijke kerken zijn oorspronkelijke functie verliezen. Naar

Nadere informatie

Cijfers. Kerkbalans 2015

Cijfers. Kerkbalans 2015 Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland Cijfers Kerkbalans 2015 Mr. J.L.W.M. Zuijdwijk R.-K. Economencollege Inleiding In 2017 wordt voor de 44 e maal de landelijke actie Kerkbalans gehouden. Aan

Nadere informatie

De toekomst van kerken in Utrecht: bestendig gebruik, behoud en herontwikkeling

De toekomst van kerken in Utrecht: bestendig gebruik, behoud en herontwikkeling Ruimtelijke en Economische Ontwikkeling De toekomst van kerken in Utrecht: bestendig gebruik, behoud en herontwikkeling Alice Gut Adviseur monumenten Contactpersoon voor kerken Afdeling Erfgoed Actualiteit

Nadere informatie

Cijfers. Kerkbalans 2014

Cijfers. Kerkbalans 2014 Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland Cijfers Kerkbalans 2014 Mr. J.L.W.M. Zuijdwijk R.-K. Economencollege Inleiding In 2016 wordt voor de 43 e maal de landelijke actie Kerkbalans gehouden. Aan

Nadere informatie

Leegstand & transformatie

Leegstand & transformatie Leegstand & transformatie Trends & ontwikkelingen Frank Strolenberg Nationaal Programma Herbestemming/Rijksdienst Cultureel Erfgoed 5 december 2013 Herbestemming is van alle tijden Grote kerk van Veere

Nadere informatie

Kerkbezoek met Pasen 2004

Kerkbezoek met Pasen 2004 Kerkbezoek met Pasen 2004 Memorandum nr. 330 september 2004 drs. Joris Kregting KASKI onderzoek en advies over religie en samenleving Toernooiveld 5 6525 ED Nijmegen Postbus 6656 6503 GD Nijmegen tel.

Nadere informatie

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek

Onderzoeksflits. Atlas voor gemeenten 2015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht. IB Onderzoek, 29 mei 2015. Utrecht.nl/onderzoek Onderzoeksflits Atlas voor gemeenten 015 Erfgoed positie van Utrecht uitgelicht IB Onderzoek, 9 mei 015 Utrecht.nl/onderzoek Colofon uitgave Afdeling Onderzoek Gemeente Utrecht 030 86 1350 onderzoek@utrecht.nl

Nadere informatie

Expertmeeting herbestemming religieus erfgoed Arnhem, 21 januari 2011

Expertmeeting herbestemming religieus erfgoed Arnhem, 21 januari 2011 StadsOntwikkeling Expertmeeting herbestemming religieus erfgoed Arnhem, 21 januari 2011 Monumentale kerkgebouwen in Utrecht: beleid en toekomst Actualiteit Ontwikkelingen bij kerken, in het bijzonder Bisdom

Nadere informatie

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant'

'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' 'Maak werk van Vrije tijd in Brabant' OPROEP VANUIT DE VRIJETIJDSSECTOR Opgesteld door: Vrijetijdshuis Brabant, TOP Brabant, Erfgoed Brabant, Leisure Boulevard, NHTV, MKB, BKKC, Stichting Samenwerkende

Nadere informatie

Opgave 1 Heeft het vrijwilligerswerk toekomst?

Opgave 1 Heeft het vrijwilligerswerk toekomst? Opgave 1 Heeft het vrijwilligerswerk toekomst? Bij deze opgave horen tekst 1 en 2 en de tabellen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje. Inleiding In Nederland zijn ruim 4 miljoen mensen actief in het vrijwilligerswerk.

Nadere informatie

Notitie Stand van zaken Brabantse monumenten

Notitie Stand van zaken Brabantse monumenten Notitie Stand van zaken Brabantse monumenten Aan PS De resultaten van de tot dusver uitgevoerde provinciale impulsen voor restauratie van monumenten zijn goed, de waardering in het veld is groot. De achterstand

Nadere informatie

Persmap. Kerkbalans Wat is de kerk jou waard?

Persmap. Kerkbalans Wat is de kerk jou waard? Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland Persmap Kerkbalans 2012 Wat is de kerk jou waard? drs. E.F.J. Duijsens R.-K. Economencollege Inleiding In 2012 wordt voor de 40 e maal de landelijke actie Kerkbalans

Nadere informatie

ONDERSTEUNINGSTRAJECT BEWUSTWORDING KANSEN RELIGIEUS ERFGOED VOOR DE TOEKOMST

ONDERSTEUNINGSTRAJECT BEWUSTWORDING KANSEN RELIGIEUS ERFGOED VOOR DE TOEKOMST Stimuland Vilsterseweg 11 7734 PD Vilsteren Tel (0529) 47 81 80 Fax (0529) 45 20 02 info@stimuland.nl www.stimuland.nl ONDERSTEUNINGSTRAJECT BEWUSTWORDING KANSEN RELIGIEUS ERFGOED VOOR DE TOEKOMST Eindrapportage

Nadere informatie

AGENDA VOOR HET PROVINCIAAL CULTUURBELEID De provincie: belangrijk schakelpaneel in de culturele infrastructuur.

AGENDA VOOR HET PROVINCIAAL CULTUURBELEID De provincie: belangrijk schakelpaneel in de culturele infrastructuur. WOENSDAG 9 FEBRUARI 2011 DORDRECHT Bijdrage Ad 's-gravesande AGENDA VOOR HET PROVINCIAAL CULTUURBELEID De provincie: belangrijk schakelpaneel in de culturele infrastructuur. Cultuur leeft: er wordt op

Nadere informatie

Participantenlijst onderzoek Armoede in Nederland 2008 Versie 26-06-08 PKN Kleine kerken Bisdommen

Participantenlijst onderzoek Armoede in Nederland 2008 Versie 26-06-08 PKN Kleine kerken Bisdommen Participantenlijst onderzoek Armoede in Nederland 2008 Versie 26-06-08 PKN Kleine kerken Bisdommen Onderzoeker Armoede onderzoek: Olaf Crutzen Klaverstraat 60 5025 MD Tilburg 06-15052081 e-mail: olafcrutzen@hotmail.com

Nadere informatie

Kerkbalans 2010. Een kerk is van blijvende waarde

Kerkbalans 2010. Een kerk is van blijvende waarde Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland Persmap 13 januari 2010 Kerkbalans 2010 Een kerk is van blijvende waarde drs. E.F.J. Duijsens R.-K. Economencollege Inleiding In 2010 wordt voor de 38e maal

Nadere informatie

Rijksmonumentale kerken en het Restauratiefonds

Rijksmonumentale kerken en het Restauratiefonds Rijksmonumentale kerken en het Restauratiefonds 1. Onderzoeksopzet Datum: 23 november 2009 Opdrachtgever: Nationaal Restauratiefonds Doelgroep: Eigenaren van rijksmonumentale kerkgebouwen (3.880 panden)

Nadere informatie

Bisdom van Haarlem DE HAARLEMSE KERK IN REORGANISATIE. Stand van zaken gebouwenbeleid in de regio

Bisdom van Haarlem DE HAARLEMSE KERK IN REORGANISATIE. Stand van zaken gebouwenbeleid in de regio Bisdom van Haarlem DE HAARLEMSE KERK IN REORGANISATIE Stand van zaken gebouwenbeleid in de regio oktober 2008 Inleiding In deze notitie willen we vanuit de Diocesane Commissie Regiovorming en Kerkopbouw

Nadere informatie

Kerncijfers uit de kerkelijke statistiek van het Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland. Memorandum no februari 2002

Kerncijfers uit de kerkelijke statistiek van het Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland. Memorandum no februari 2002 Kerncijfers 2000 uit de kerkelijke statistiek van het Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland Memorandum no. 321 - februari 2002 Jolanda Massaar-Remmerswaal dr. Ton Bernts KASKI beleidsonderzoek naar

Nadere informatie

Rijksmonumentale kerken en het Restauratiefonds

Rijksmonumentale kerken en het Restauratiefonds Rijksmonumentale kerken en het Restauratiefonds Onderzoeksresultaten Rijksmonumentale kerken en het Restauratiefonds 2 1. Onderzoeksopzet Datum: 4 december 2009 Opdrachtgever: Nationaal Restauratiefonds

Nadere informatie

BRABANTS ERFGOED ALS MAATSCHAPPELIJK KAPITAAL

BRABANTS ERFGOED ALS MAATSCHAPPELIJK KAPITAAL BRABANTS ERFGOED ALS MAATSCHAPPELIJK KAPITAAL monumenten van het verleden, motoren van de toekomst Pieter van Wesemael Hoogleraar Architectural Design & Urban Cultures Technische Universiteit Eindhoven

Nadere informatie

Ruimtelijke en Economische Ontwikkeling. Raadsinformatiebijeenkomst Utrechtse visie religieus erfgoed 24 november 2016

Ruimtelijke en Economische Ontwikkeling. Raadsinformatiebijeenkomst Utrechtse visie religieus erfgoed 24 november 2016 Ruimtelijke en Economische Ontwikkeling Raadsinformatiebijeenkomst Utrechtse visie religieus erfgoed 24 november 2016 58 beschermde kerkgebouwen binnen de gemeente; 21 rijksmonumenten, 37 gemeentelijke

Nadere informatie

drenthe rapportage september 2016 leefbaarheid

drenthe rapportage september 2016 leefbaarheid kennis. onderzoek. advies drenthe rapportage september 2016 Hoe tevreden is het Drents panel over leven in Drenthe en hoe ervaren zij de gevolgen van bevolkingskrimp op de? vooraf Drenthe heeft te maken

Nadere informatie

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS HERBESTEMMINGSINFORMATIE PROFESSIONALS www.herbestemmingnoord.nl Kenniscentrum Herbestemming Noord Het doel van Kenniscentrum Herbestemming Noord is een duurzame herbestemming tot stand te brengen met

Nadere informatie

NO Brabant: leefbaarheid Ben van Essen Strateeg provincie Limburg

NO Brabant: leefbaarheid Ben van Essen Strateeg provincie Limburg NO Brabant: leefbaarheid 2020 Ben van Essen Strateeg provincie Limburg Dialoog-conferentie NO Brabant 4 april 2013 N.O. Brabant: grote potenties Sterke gemeenschappen Prettig wonen Innovatieve economische

Nadere informatie

Herbestemming van kerken in Noord-Brabant

Herbestemming van kerken in Noord-Brabant Herbestemming van kerken in Noord-Brabant Sjaak Cox & Mariëlle Tuinder In de aankomende tien jaar verliest naar verwachting de helft van de 528 christelijke kerken in Noord-Brabant de oorspronkelijke functie.

Nadere informatie

Besluit Geen globale terugval in actieve lidmaatschappen, wel onderlinge verschuivingen tussen verenigingen

Besluit Geen globale terugval in actieve lidmaatschappen, wel onderlinge verschuivingen tussen verenigingen Verenigingen (evolutie 1996 tot 2015) Meer dan de helft van de Vlamingen minstens actief in 1 vereniging, een kwart is minstens in 2 verenigingen actief: stabiele cijfers > bevolking tussen 18 en 75 jaar:

Nadere informatie

De waarde van de Academie. Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013

De waarde van de Academie. Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013 De waarde van de Academie Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013 Een stad met een Academie heeft meer 1,8% Aantal kunstenaars als percentage van de bevolking 18 Aanbod galerieën per 100.000 inwoners 1,6%

Nadere informatie

De financiële legpuzzel bij herbestemmen. Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl

De financiële legpuzzel bij herbestemmen. Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl De financiële legpuzzel bij herbestemmen Rick Meijer (MSc) r.meijer@bureaurekenruimte.nl Inhoud Het probleem: leegstand in cijfers Herbestemmen Keuzes huidige eigenaar Keuzes initiatiefnemer Keuzes gemeente

Nadere informatie

Gastvrije Stad. Meest. van Nederland

Gastvrije Stad. Meest. van Nederland Meest Gastvrije van Nederland 2009 Meest Gastvrije 2009 is een onderzoek van Van Spronsen Partners horeca-advies in samenwerking met VVV Nederland Top 2 Meest Gastvrije van Nederland De uitkomsten zijn

Nadere informatie

Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2013

Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2013 Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2013 Rapport nr. 636, augustus 2014 drs. Joris Kregting Jolanda Massaar-Remmerswaal Inhoudsopgave Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2013 4 1 Toelichting 7 2 Aantal katholieken,

Nadere informatie

Ontwikkelprogramma Demografische ontwikkelingen

Ontwikkelprogramma Demografische ontwikkelingen Ontwikkelprogramma Demografische ontwikkelingen Leefbare en vitale dorpen in Berkelland 5 Doelenboom Wat speelt er? 6 Bewust worden? Veranderingen in Berkelland en de regio Achterhoek door de krimp lijken

Nadere informatie

Opgave 1 Heeft het vrijwilligerswerk toekomst?

Opgave 1 Heeft het vrijwilligerswerk toekomst? Opgave 1 Heeft het vrijwilligerswerk toekomst? 1 maximumscore 2 maatschappelijk belang van vrijwilligerswerk beargumenteerd met behulp van kernconcept sociale cohesie 1 maatschappelijk belang van vrijwilligerswerk

Nadere informatie

Geloven in een leefbare gemeenschap Mariënheem

Geloven in een leefbare gemeenschap Mariënheem Geloven in een leefbare gemeenschap Mariënheem Beste inwoner van Mariënheem, Wij nodigen u uit om mee te doen aan dit plaatselijke onderzoek naar Geloven in een leefbare gemeenschap Mariënheem. Dit onderzoek

Nadere informatie

Thema s die landelijk het afgelopen jaar belangrijk waren, en in 2013 blijven spelen zijn:

Thema s die landelijk het afgelopen jaar belangrijk waren, en in 2013 blijven spelen zijn: 2013 Goed u allen met zovelen te zien, ook dat is betrokkenheid. Thema s die landelijk het afgelopen jaar belangrijk waren, en in 2013 blijven spelen zijn: Europa en de financiën! Europees werken we samen:

Nadere informatie

Om te beginnen is een korte schets van het dorp gegeven zodat iedereen van gelijke informatie is voorzien, samengevat:

Om te beginnen is een korte schets van het dorp gegeven zodat iedereen van gelijke informatie is voorzien, samengevat: DORPSONTWIKKELING HOOGE ZWALUWE 1. Inleiding Dinsdag 15 februari is een groep actieve bewoners bij elkaar geweest om in kaart te brengen wat hun zorgen en dromen zijn ten aanzien van het leven in Hooge

Nadere informatie

Lege kerkgebouwen: slopen of omdopen?

Lege kerkgebouwen: slopen of omdopen? Jg. 45 / Nr. 2 / 2012 Lege kerkgebouwen: slopen of omdopen? P. 92 Lege kerkgebouwen: slopen of omdopen? Koen Raats Podium Mozaïek gevestigd in de voormalige Pniëlkerk in Amsterdam-West (foto: Adam Nowek)

Nadere informatie

VOORBEELDEN VAN KERKELIJK GEBRUIK TOT HERBESTEMMING

VOORBEELDEN VAN KERKELIJK GEBRUIK TOT HERBESTEMMING VOORBEELDEN VAN KERKELIJK GEBRUIK TOT HERBESTEMMING DE KRIJTBERG Amsterdam Bouwjaar: 1881-1883 Architect: A. Tepe Gebruik: RK St.-FranciscusXaveriuskerk ) Oude of Pelgrimvaderskerk Rotterdam-Delfshaven

Nadere informatie

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s

Erfgoed als krachtvoer. Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s Erfgoed als krachtvoer Tips voor een nieuwe toekomst voor dorpen, steden en regio s U wilt nieuw leven blazen in uw dorp, stad of regio? Als alles tegen zit, is er altijd nog het erfgoed. Het DNA van het

Nadere informatie

Onderwerp: Herbestemming kerk

Onderwerp: Herbestemming kerk Onderwerp: Herbestemming kerk Herbestemming Kerkgebouwen Instandhoudingsregeling Brim - keuze tussen subsidie of een laagrentende lening * 1x per jaar specifieke indieningsperiode + aanvraag subsidie bij

Nadere informatie

Een toekomst voor kerkgebouwen!

Een toekomst voor kerkgebouwen! Een toekomst voor kerkgebouwen! informatie over de landelijke Task Force Toekomst Kerkgebouwen De Task Force Toekomst Kerkgebouwen Wij, de Task Force Toekomst Kerkgebouwen, willen een toekomst voor kerkgebouwen,

Nadere informatie

Kerncijfers uit de kerkelijke statistiek van het Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland. Memorandum nr. 327 september 2003

Kerncijfers uit de kerkelijke statistiek van het Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland. Memorandum nr. 327 september 2003 Kerncijfers 2002 uit de kerkelijke statistiek van het Rooms-Katholiek Kerkgenootschap in Nederland Memorandum nr. 327 september 2003 Jolanda Massaar-Remmerswaal dr. Ton Bernts KASKI onderzoek en advies

Nadere informatie

Vrijkomende Agrarische Bebouwing

Vrijkomende Agrarische Bebouwing Vrijkomende Agrarische Bebouwing Kans of bedreiging Anton Koops, 26 mei 2016 Manager Grootzakelijk Food & Agri Rabobank Land van Cuijk en Maasduinen Onderzoek ZLTO / Rabobank Anders omgaan met vrijkomend

Nadere informatie

Bijlage 2 Inventarisatie trends

Bijlage 2 Inventarisatie trends Bijlage 2 Inventarisatie trends In de motie van de Raad wordt gevraagd de belangrijkste trends en de impact daarvan op de Utrechtse Heuvelrug te beschrijven. Hieronder wordt dit verder uitgewerkt. Trends

Nadere informatie

Vrijwilligerswerk in de provincie Groningen stabiel

Vrijwilligerswerk in de provincie Groningen stabiel Vrijwilligerswerk in de provincie Groningen stabiel De afgelopen jaren verschuiven steeds meer taken en verantwoordelijkheden in de samenleving van de overheid naar inwoners. Het idee achter deze participatiesamenleving

Nadere informatie

Onze kerk en haar toekomst

Onze kerk en haar toekomst Onze kerk en haar toekomst Wat is de toekomst van onze kerk? De Protestantse Gemeente Haarlem (PGH), bestaande uit de kerkgemeenschappen van de Ontmoetingskerk, de Bavo/Nieuwe Kerk en de Oosterkerk, werkt

Nadere informatie

De kunst van maatschappelijk vastgoedmanagement Jan Veuger, 12 juni 2014 Groningen: Kennisnetwerk Krimp Noord-Nederland

De kunst van maatschappelijk vastgoedmanagement Jan Veuger, 12 juni 2014 Groningen: Kennisnetwerk Krimp Noord-Nederland De kunst van maatschappelijk vastgoedmanagement Jan Veuger, 12 juni 2014 Groningen: Kennisnetwerk Krimp Noord-Nederland www.herbestemming.nu www.kennisbankherbestemming.nu Leegstand als opgave, herbestemming

Nadere informatie

Werkgeversvereniging. Plaatsingslijst

Werkgeversvereniging. Plaatsingslijst Plaatsingslijst Archief Katholieke Jonge Werkgeversvereniging Archiefnummer: 177 Archiefnaam: KJWV Sector: Stands- en vakorganisaties Soort archief: Instellingsarchief Datering: 1916-1967 Katholiek Documentatie

Nadere informatie

Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2011

Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2011 Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2011 Rapport nr. 625, oktober 2012 drs. Joris Kregting Jolanda Massaar-Remmerswaal Inhoudsopgave Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2011 4 1 Toelichting 7 2 Aantal katholieken

Nadere informatie

Open brief aan de inwoners van Brabant

Open brief aan de inwoners van Brabant Open brief aan de inwoners van Brabant Aan de Rijksweg N65, verscholen in het groen, aan het einde van een lange oprijlaan, staat op Landgoed Haarendael (Haaren, NBr) het voormalige GrootSeminarie (1837),

Nadere informatie

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper Leegstand Kantoren Jobinside 5 november 2010 Sacha Klinkhamer Floor Schipper Presentatie Jobinside Inleiding door Sacha Klinkhamer (Infrastructuur & Milieu) Aanleiding, cijfers, probleemanalyse, oorzaken,

Nadere informatie

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PANDZOEKERS EN PANDEIGENAREN

HERBESTEMMINGSINFORMATIE PANDZOEKERS EN PANDEIGENAREN HERBESTEMMINGSINFORMATIE PANDZOEKERS EN PANDEIGENAREN www.herbestemmingnoord.nl Kenniscentrum Herbestemming Noord Het doel van Kenniscentrum Herbestemming Noord is een duurzame herbestemming tot stand

Nadere informatie

Naar slim integraal regionaal programmeren: voorbeeld Kop van Noord-Holland

Naar slim integraal regionaal programmeren: voorbeeld Kop van Noord-Holland Naar slim integraal regionaal programmeren: voorbeeld Kop van Noord-Holland Peter van Geffen en Evert-Jan de Kort 29 oktober 2014 Satéprikker door programmering Vergelijkbaar veranderproces, vergelijkbare

Nadere informatie

Bespreeknotitie voor de geloofsgemeenschappen

Bespreeknotitie voor de geloofsgemeenschappen Bespreeknotitie voor de geloofsgemeenschappen Standpunt van parochiebestuur en pastoraal team over de toekomst van de geloofsgemeenschappen en de kerkgebouwen van de parochie. Amersfoort, september 2012.

Nadere informatie

Aan Zijne hoogwaardige Excellentie mgr. André Dupuy, Carnegielaan 5 2517 KH 'S-Gravenhage apost.nuntiatuur@inter.nl.net

Aan Zijne hoogwaardige Excellentie mgr. André Dupuy, Carnegielaan 5 2517 KH 'S-Gravenhage apost.nuntiatuur@inter.nl.net Aan Zijne hoogwaardige Excellentie mgr. André Dupuy, Carnegielaan 5 2517 KH 'S-Gravenhage apost.nuntiatuur@inter.nl.net Mariahout, 17 september 2014 Onderwerp: Toekomst van Onze Lieve Vrouw van Lourdeskerk

Nadere informatie

Karakteristieke gebouwen

Karakteristieke gebouwen Karakteristieke gebouwen Pagina 1 Oud Gebouw, Nieuw Gebruik Brede Overleggroep Kleine Dorpen in Drenthe (BOKD) Steunpunt Dorpshuizen Drenthe (SDD) Kampsweg 4, 9418 PE WIJSTER tel.: 0592 31 51 21 / E. info@bokd.nl

Nadere informatie

Geloven binnen en buiten verband

Geloven binnen en buiten verband Geloven binnen en buiten verband Joep de Hart Bijlagen Bijlage bij hoofdstuk 2... 1 Bijlage bij hoofdstuk 3...2 Bijlage bij hoofdstuk 4... 8 Bijlage bij hoofdstuk 2 Tabel B2.1 Deelname aan seculier vrijwilligerswerk,

Nadere informatie

Is uw dorp of wijk in de toekomst nog leefbaar?

Is uw dorp of wijk in de toekomst nog leefbaar? Is uw dorp of wijk in de toekomst nog leefbaar? Maken Groningers zich zorgen over de toekomst van hun dorp of wijk? Door allerlei ontwikkelingen staat de leefbaarheid in de provincie Groningen onder druk.

Nadere informatie

Kleine scholen en leefbaarheid

Kleine scholen en leefbaarheid Kleine scholen en leefbaarheid Een samenvatting van de resultaten van een praktijkonderzoek onder scholen en gemeenten in Overijssel over de toekomst van kleine scholen in relatie tot leefbaarheid Inleiding

Nadere informatie

Commissie voor Mobiliteit en Financiën

Commissie voor Mobiliteit en Financiën Griffie Commissie voor Mobiliteit en Financiën Datum commissievergadering : 9 november 2012 Document nummer : 3268783 Behandelend ambtenaar : Wim Brinker Directie/bureau : E&M/OV Nummer commissiestuk :

Nadere informatie

Hoofdstuk 18 Regionaal archief en Open monumentdagen

Hoofdstuk 18 Regionaal archief en Open monumentdagen Hoofdstuk 18 Regionaal archief en Open monumentdagen Samenvatting Regionaal Archief Leiden Eén op de vijf Leidenaren heeft het afgelopen jaar informatie gezocht over de geschiedenis van Leiden en omgeving

Nadere informatie

De waarde van winkels

De waarde van winkels De waarde van winkels Gerard Marlet Nederlandse Raad Winkelcentra 20 januari 2015 Smart people, strong cities (Cpb) aandeel hoogopgeleiden 50,9% tot 79,2% 46,5% tot 50,9% 39,8% tot 46,5% 37,7% tot 39,8%

Nadere informatie

Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2016

Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2016 Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2016 Rapport nr. 649, augustus 2017 drs. Joris Kregting Jolanda Massaar-Remmerswaal Inhoudsopgave Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2016 4 1 Toelichting 7 2 Aantal katholieken,

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

Waar moeten we bouwen en waar (nog) niet. Gerard Marlet 11 oktober 2016

Waar moeten we bouwen en waar (nog) niet. Gerard Marlet 11 oktober 2016 Waar moeten we bouwen en waar (nog) niet Gerard Marlet 11 oktober 2016 De triomf van de stad... 400.000 Prijs standaardwoning (in euro's) 350.000 300.000 250.000 200.000 150.000 100.000 Gemiddelde van

Nadere informatie

VAB s in De Wolden. Bedrijvigheid in voormalige agrarische bebouwing

VAB s in De Wolden. Bedrijvigheid in voormalige agrarische bebouwing VAB s in De Wolden Bedrijvigheid in voormalige agrarische bebouwing De Wolden: Plattelandsgemeente ZW-Drenthe Ontstaan uit gemeenten Ruinen, Ruinerwold, de Wijk en Zuidwolde 17 kernen Gemeente De Wolden:

Nadere informatie

socio-demografie 2.597.232 jongeren geslacht leeftijd woonplaats 4 grote steden en per provincie afkomst opleiding religie

socio-demografie 2.597.232 jongeren geslacht leeftijd woonplaats 4 grote steden en per provincie afkomst opleiding religie FACTSHEET: socio-demografie Hoeveel jongeren zijn er eigenlijk in Nederland? Wonen er meer jongeren in Limburg of in Zeeland? Wat zijn de cijfers rondom geslacht, afkomst, opleidingsniveau en religie?

Nadere informatie

s-hertogenbosch en Rosmalen Parochieavonden

s-hertogenbosch en Rosmalen Parochieavonden s-hertogenbosch en Rosmalen Parochieavonden WELKOM! Per 1 januari 2015 Emmaus, West Willibrord, Maaspoort San Salvator, Orthen Waarom zijn we hier bij elkaar? Vanwege onze opdracht als gedoopten: Staand

Nadere informatie

Gelóóf in de kansen voor lege kerken

Gelóóf in de kansen voor lege kerken Gelóóf in de kansen voor lege kerken Statement Veel kerken in Brabant dreigen de komende jaren hun deuren te moeten sluiten. Is er nog hoop? Ja! Dat maakte de bijeenkomst Maak werk van een lege kerk op

Nadere informatie

OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK

OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK PROJECT UITGELICHT: HET GROOT ZIEKENGASTHUIS IN S-HERTOGENBOSCH OUD GEBOUW, NIEUW GEBRUIK Maakt werk van leegstand Hoofdkantoor Dr. Kuyperstraat 9 2514 BA Den Haag T: 070 335 20 30 F: 070 347 07 77 3 Oud

Nadere informatie

De Dorpenmonitor Ontwikkelingen in de leefsituatie van dorpsbewoners

De Dorpenmonitor Ontwikkelingen in de leefsituatie van dorpsbewoners De Dorpenmonitor Ontwikkelingen in de leefsituatie van dorpsbewoners Anja Steenbekkers 25-10-2013 Symposium VKKL Samen bouwen aan (Lim)burgerschap Thema s en indicatoren Algemene conclusies: Dorpen rond

Nadere informatie

FONDSENWERVING EN FINANCIERING

FONDSENWERVING EN FINANCIERING FONDSENWERVING EN FINANCIERING ALTIJD GELD VOOR EEN GOED IDEE! Marianne Muller, BUREAU MORE Gespecialiseerd in vinden van geld (= o.a. alle subsidie- en fondsenvraagstukken) Voor bedrijven, overheden,

Nadere informatie

Goud in handen. Gebruik het verleden, schep ruimte voor de toekomst

Goud in handen. Gebruik het verleden, schep ruimte voor de toekomst Goud in handen Gebruik het verleden, schep ruimte voor de toekomst Hoeveel aandacht besteedt u eigenlijk aan cultuurhistorie, monumenten, musea of archeologie? Of aan groen, religieus en industrieel erfgoed?

Nadere informatie

Minor provincie Drenthe en 4 gemeenten

Minor provincie Drenthe en 4 gemeenten Minor provincie Drenthe en 4 gemeenten Programma 11.00 Welkom drs. R. (Rein) Munniksma, gedeputeerde provincie Drenthe 11.10 Regionale economie Prof.dr. J.P. (Paul) Elhorst, hoogleraar Regionale Economie

Nadere informatie

Meest Gastvrije Stad 2013

Meest Gastvrije Stad 2013 Meest Gastvrije Stad 2013 Onderzoeksrapport BEREIKBAARHEID & INFORMATIE Colofon www.meestgastvrijestad.nl Samensteller: Van Spronsen & Partners horeca - advies Herenweg 83 2361 EJ Warmond T: 071-5418867

Nadere informatie

De kogel door de kerk

De kogel door de kerk De kogel door de kerk Een onderzoek naar de toekomst van de kerken en kloosters, verzekerd bij de Onderlinge Verzekering Maatschappij Donatus Rapport nr. 485 augustus 2001 dr. Ton Bernts KASKI onderzoek

Nadere informatie

Wat betekenen de duurzaamheid scores van de 25 grootste steden?

Wat betekenen de duurzaamheid scores van de 25 grootste steden? Wat betekenen de duurzaamheid scores van de 25 grootste steden? Een Telos studie voor het Ministerie van BZK door Bastiaan Zoeteman en Ruben Smeets 20 juni 2012 www.telos.nl Aanleiding voor de studie -Vingeroefening

Nadere informatie

Verandering in de frequentie van het gemengde huwelijk

Verandering in de frequentie van het gemengde huwelijk Verandering in de frequentie van het gemengde huwelijk G. Dekker Aan het kerkelijk gemengde huwelijk wordt vanuit de sociale wetenschappen niet zo bijzonder veel aandacht geschonken. De belangstelling

Nadere informatie

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuid-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuid-Nederland (*1. m²) 42.2 2.15 5.518 Overig Nederland Het totale oppervlak aan kantoormeters in en

Nadere informatie

uit de kerkelijke statistiek van het Rooms- Katholieke Kerkgenootschap in Nederland

uit de kerkelijke statistiek van het Rooms- Katholieke Kerkgenootschap in Nederland uit de kerkelijke statistiek van het Rooms- Katholieke Kerkgenootschap in Nederland drs. Joris Kregting Jolanda Massaar-Remmerswaal rapport nr. 616, oktober 2011 ! " # "$# % 2.1 Diocesane priesters 13

Nadere informatie

Belangrijke informatie voor B&W en gemeenteraad over Wet Markt en Overheid

Belangrijke informatie voor B&W en gemeenteraad over Wet Markt en Overheid 15-^2014 Mail van Gemeente Elburg - Belangrijke informatie voor B&W en gemeenteraad over Wet Markt en Overheid Belangrijke informatie voor B&W en gemeenteraad over Wet Markt en Overheid Mark Molenaar

Nadere informatie

Welkom Aanvang bijeenkomst 20.00

Welkom Aanvang bijeenkomst 20.00 Welkom Aanvang bijeenkomst 20.00 Da. Hilde Graafland 1 Agenda: 1. Inleiding 2. Voorgenomen wijzigingen in de Plaatselijke regeling van de AK 3. Toelichting op de situatie in de wijkgemeente Aller Erf 4.

Nadere informatie

1.1.1 Aantal eenpersoonshuishoudens en aandeel bevolking 65-plus, 2014. Aantal eenpersoonshuishoudens x 1 000

1.1.1 Aantal eenpersoonshuishoudens en aandeel bevolking 65-plus, 2014. Aantal eenpersoonshuishoudens x 1 000 Algemeen 1.1.1 Aantal eenpersoonshuishoudens en aandeel bevolking 65-plus, 214 Aantal eenpersoonshuishoudens x 1 Minder dan 7 7 tot 17 17 tot 35 35 of meer Aandeel bevolking 65-plus Minder dan 15 15 tot

Nadere informatie

Ruimtelijke ordening. Ruimtelijke Ordening

Ruimtelijke ordening. Ruimtelijke Ordening Ruimtelijke ordening Ruimtelijke Ordening Ruimtelijke ordening (RO) in Nederland Vanuit de geschiedenis is RO al belangrijk in Nederland, denk bijvoorbeeld aan landinrichting en optimaliseren van de waterhuishouding.

Nadere informatie

Herbestemming in het onderwijs

Herbestemming in het onderwijs Herbestemming in het onderwijs Overzicht opleidingen e s- f een sch 'Logo omgeving derden' op witte achtergrond 'Logo omgeving derden' op gekleurde of fotografisch achtergrond r oed alleen Uitzondering;

Nadere informatie

Bezoek cultuurinstellingen

Bezoek cultuurinstellingen Staat van 2014 Bezoek cultuurinstellingen Hoeveel cultuurinstellingen bezoekt een inwoner gemiddeld per jaar? Een inwoner bezoekt gemiddeld 2,23 cultuurinstellingen per jaar De bezoek cultuurinstellingen

Nadere informatie

6) Cultuur en erfgoed

6) Cultuur en erfgoed 6) Cultuur en erfgoed Wat willen we bereiken in deze coalitieperiode? Wij helpen de kwaliteit van het aanbod te verbeteren en meer mensen van cultuur en erfgoed te laten genieten. Kinderen komen al vroeg

Nadere informatie

Beeldvormende raadsavond Duurzaamheid

Beeldvormende raadsavond Duurzaamheid Beeldvormende raadsavond Duurzaamheid 11 april 2017 Doel van de avond - Raad meenemen in het proces tot nu toe; - Input genereren van raad én werkgroepen om visie aan te scherpen en voor verdere uitwerking;

Nadere informatie

HERBESTEMMINGSINFORMATIE ALGEMEEN

HERBESTEMMINGSINFORMATIE ALGEMEEN HERBESTEMMINGSINFORMATIE ALGEMEEN www.herbestemmingnoord.nl Kenniscentrum Herbestemming Noord Het doel van Kenniscentrum Herbestemming Noord is een duurzame herbestemming tot stand te brengen met een zo

Nadere informatie

Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2014

Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2014 Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2014 Rapport nr. 641, september 2015 drs. Joris Kregting Jolanda Massaar-Remmerswaal Inhoudsopgave Kerncijfers Rooms-Katholieke Kerk 2014 4 1 Toelichting 7 2 Aantal katholieken,

Nadere informatie

Evaluatie van de aansluiting bij SILA in de bisdommen Haarlem en Rotterdam

Evaluatie van de aansluiting bij SILA in de bisdommen Haarlem en Rotterdam Evaluatie van de aansluiting bij SILA in de bisdommen Haarlem en Rotterdam Memorandum 322 September 2001 Dr. L.G.M. Spruit KASKI beleidsonderzoek naar godsdienst en levensbeschouwing Toernooiveld 5 Postbus

Nadere informatie

Tabellenrapportage quickscan leerlingendaling. schoolbesturen en gemeenten

Tabellenrapportage quickscan leerlingendaling. schoolbesturen en gemeenten Tabellenrapportage quickscan leerlingendaling schoolbesturen en gemeenten Tabellenrapportage quickscan leerlingendaling schoolbesturen en gemeenten Opdrachtgever: Ministerie van OCW Utrecht, mei 2015

Nadere informatie

Veilig opgroeien in Leeuwarden Factsheet Haulerwijk. bijlage

Veilig opgroeien in Leeuwarden Factsheet Haulerwijk. bijlage Veilig opgroeien in Leeuwarden 2015 bijlage Factsheet Haulerwijk Deze bijlage bevat cijfers op zowel buurtniveau als gemeentelijk- en provinciaal niveau. De cijfers geven inzicht in trends op het gebied

Nadere informatie

Gesprekken met de Verenigingen Dorpsbelangen over de perspectiefwissel.

Gesprekken met de Verenigingen Dorpsbelangen over de perspectiefwissel. Classificatienummer : Registratienummer : Onderwerp : Gesprekken perspectiefwissel Verenigingen Bespreking d.d. : 16-05-2011 Plaats : Gemeentehuis Slochteren Opgesteld door : E. Sander Datum : 6 juli 2011

Nadere informatie

Veel gestelde vragen Rabobank Clubkas Campagne 2016

Veel gestelde vragen Rabobank Clubkas Campagne 2016 Veel gestelde vragen Rabobank Clubkas Campagne 2016 De veel gestelde vragen zijn ingedeeld in drie categorieën: - Algemeen - Voorwaarden - Lidmaatschap Categorie Algemeen 1. Waarom organiseert Rabobank

Nadere informatie

Aanbevelingen voor een sloopregeling

Aanbevelingen voor een sloopregeling Aanbevelingen voor een sloopregeling Noodzaak om te slopen? Hoe groot is het probleem? 32 mln. m2 totaal tot 2030 8 mln. m2 blijft bewoond 4 mln. m2 wordt weer agrarisch verkocht (erven na 2000) 20% wordt

Nadere informatie

KERK, WMO EN ZORG VOOR ELKAAR

KERK, WMO EN ZORG VOOR ELKAAR Stimuland Vilsterseweg 11 7734 PD Vilsteren Tel (0529) 47 81 80 Fax (0529) 45 20 02 info@stimuland.nl www.stimuland.nl KERK, WMO EN ZORG VOOR ELKAAR Een notitie voor kerken in Deventer over hun mogelijke

Nadere informatie

Secretariaat bisdomleiding Kenmerk: 047/67/2013 Betreft: Herstructurering bisdomkantoor bisdom van Breda

Secretariaat bisdomleiding Kenmerk: 047/67/2013 Betreft: Herstructurering bisdomkantoor bisdom van Breda Bezoekadres Veemarktstraat 48 4811 ZH Breda Postadres Postbus 90.189 4800 RN Breda T 076-522 34 44 F 076-521 62 44 www.bisdombreda.nl Secretariaat bisdomleiding Secr.bisdomleiding@bisdombreda.nl Aan de

Nadere informatie