Basisschakelingen en poorten in de CMOS technologie

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Basisschakelingen en poorten in de CMOS technologie"

Transcriptie

1 asisschakelingen en poorten in de CMOS technologie Jan Genoe KHLim Universitaire Campus, Gebouw -359 Diepenbeek In dit hoofdstuk bespreken we de basisschakelingen en poorten in de CMOS technologie. Deze schakelingen kunnen ook geïmplementeerd worden in andere technologie. We beperken ons in deze cursus echter tot de CMOS technologie, omdat deze steeds dominanter wordt. In logische schema s worden schakelingen voorgesteld door symbolen. We vermelden hier steeds de verschillende symbolen behoren bij deze schakelingen. Versie: dinsdag 7 oktober 28

2 . Invertor V dd In out Grond Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 2 De invertor-schakeling is de basis schakeling van de CMOS technologie. De meeste andere CMOS schakelingen bouwen hierop verder. e bestaat uit een P-kanaal MOSFET en een N-kanaal MOSFET. De ingang van deze poort (In) is verbonden met de gate van de nmos en de gate van de pmos. De ingang van deze schakeling, en van alle volgende CMOS schakelingen die we bespreken, is enkel maar capaciteit, namelijk de som van de gate capaciteiten van de nmos en de pmos. De ingang trekt dus geen enkele stroom, behalve om de ingangscapaciteiten op te laden. Dit is een enorm voordeel van de CMOS technologie in vergelijking met de bipolaire technologieën. Versie: dinsdag 7 oktober 28 2

3 CMOS schakelen V dd In 5 V 5 V -> V Out Grond f R C i i+ W L i i Li+ Wi + n Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 3 We beschrijven hier de werking van de invertor. Daar in de CMOS technologie de ingang steeds kan voorgesteld worden als een capaciteit, en daar de uitgang de ingang wordt van een volgende trap kunnen we de werking van de invertor beschrijven door aan de uitgang een capaciteit te veronderstellen. We veronderstellen een technologie waarbij de voedingsspanning nog steeds 5 Volt is en de drempelspanningen V T van beide transistors ongeveer Volt zijn. Dit houdt in dat de nmos zal geleiden als de spanning boven Volt is, en de pmos zal geleiden als de spanning aan de ingang onder de 4 Volt daalt. De bovenstaande figuur beschrijft de CMOS invertor met 5 Volt aan de ingang. Deze 5 Volt brengt de nmos in geleiding en door de pmos vloeit er geen stroom. De stroom die vloeit in de nmos zal de uitgang naar Volt brengen.de snelheid waarmee de uitgang van de voedingsspanning naar Volt gaat hangt van 2 parameters af, namelijk:. De grootte van de capaciteit (C i+ ) die moet ontladen worden, en daar dit de gate capaciteiten van de transistors van de volgende trap zijn, de oppervlakte van de gate van de transistors van de volgende trap. 2. De geleidbaarheid van de nmos transistor met 5 Volt aan de gate. Deze verhoogt met kleiner wordende gate lengte (L i ) en groter wordende gate breedte (W i ). De weerstand R i is het omgekeerde van deze geleidbaarheid. Versie: dinsdag 7 oktober 28 3

4 Invertor transfer karakteristiek V out V out V dd V dd V dd V in V dd V in Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 4 De verhouding tussen de breedte van de gate van de nmos en de breedte van de gate van de pmos bepaalt ook de DC transferkarakteristiek van de invertor. De standaard karakteristiek is weergegeven in de linkerhelft van de bovenstaande figuur. olang het ingangssignaal boven de helft van de voedingsspanning is zien we dat we een lage uitgangsspanning bekomen. We hebben dus een ruismarge van ongeveer de helft van de voedingsspanning op het hoge ingangssignaal. Op gelijkaardige wijze merken we dat als de ingangsspanning kleiner is als de helft van de voedingsspanning we een hoge uitgangsspanning zullen bekomen. Ook op de lage ingangsspanning hebben we hier een ruismarge van ongeveer de helft van de voedingsspanning. Deze transfer karakteristiek wordt bekomen als de geleidbaarheid van de pmos transistor even groot is als deze van de nmos transistor. Dit is het geval als de W/L van de pmos ongeveer het dubbele is van de W/L van de nmos. Op de rechterhelft van de bovenstaande figuur hebben we enkele karakteristieken gegeven met gewijzigde gate breedte (W) van de pmos transistor. We zien dat de ruismarges voor de hoge en de lage ingang hierdoor aangepast worden. Versie: dinsdag 7 oktober 28 4

5 Symbool en waarheidstabel IEC-symbool merikaans symbool VCC=4 GND=7 Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 5 Versie: dinsdag 7 oktober 28 5

6 2. NND Poort Vdd Pull-up netwerk In In Out Pull-down netwerk Grond Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 6 De NND poort geeft een hoge uitgang als een (of meer) ingangen laag is en is laag als alle ingangen hoog zijn. Het is eigenlijk een EN bewerking met een omgekeerde uitgang, zoals dat in de waarheidstabel van de NND poort is weergegeven (zie volgende bladzijde). De CMOS-implementatie van de NND-poort is hierboven weergegeven. ovenaan zien we 2 pmos transistors die in parallel staan. We noemen dit deel het Pull-up network (PUN). Onderaan staan 2 nmos transistors die in serie staan. We noemen dit deel van de NND poort het Pull-down network (PDN). ls een of meer ingangen laag zijn, zullen de pmos transistors die bij deze ingangen horen in geleiding gaan en wordt de uitgang hoog (werking van het PUN). ls alle ingangen hoog zijn, zijn alle nmos transistors in geleiding en enkel dan kan er stroom lopen door de serieschakeling van deze transistors. Het PDN zal de uitgang naar brengen. De NND poort hoeft niet beperkt te blijven tot 2 ingangen. We kunnen eenvoudig ingangen bijplaatsen. In het PUN van een NND worden alle transistors in parallel geplaatst. In het PDN van een NND worden alle transistors in serie geplaatst. We merken dat de nmos transistors in serie geschakeld worden. Dit houdt in dat de aan-weerstand van het PDN toeneemt, tenzij de gate breedte van de nmos transistors evenredig breder wordt genomen. Oefening: teken een NND-poort met 5 ingangen en bepaal de vertraging voor het opladen en het ontladen van de volgende trap als alle transistors een gelijke grote hebben. Versie: dinsdag 7 oktober 28 6

7 Symbool en waarheidstabel 2 IEC-symbool 2 merikaans symbool VCC=4 GND= Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 7 Versie: dinsdag 7 oktober 28 7

8 3. NOR poort Vdd In In Out Grond Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 8 De NOR poort geeft een lage uitgang als een (of meer) ingangen hoog is en is hoog als alle ingangen laag zijn. Het is dus de omgekeerde poort van de NND poort. In het PUN vinden we alle transistors in serie en in het PDN staan de transistors in parallel De werking kan op een gelijkaardige wijze als voor de NND poort beschreven worden. Versie: dinsdag 7 oktober 28 8

9 Symbool en waarheidstabel 742 IEC-symbool merikaans symbool VCC=4 GND=7 4 3 Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 9 Versie: dinsdag 7 oktober 28 9

10 NND en NOR als basis voor schakelingen Logische uitdrukking één inversie (en dit op het hoogste niveau) kan gerealiseerd worden in een CMOS schakeling Vertrek van de NND of de NOR op het hoogste niveau Daal stapsgewijs af naar een lager niveau door verfijning ND parallelschakeling van PMOS transistors in het PUN serieschakeling van NMOS transistors in het PDN OR serieschakeling van PMOS transistors in het PUN parallelschakeling van NMOS transistors in het PDN Indien er meerdere inversies aanwezig zijn realisatie in meerdere trappen herschrijven van de uitdrukking (zie later) Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 Versie: dinsdag 7 oktober 28

11 Voorbeeld te realiseren functie + C + D Hoog niveau beschrijving als NOR met F = F + C + D Hoog niveau realisatie invoeren van F als ND Vdd Vdd F C C D D Out Out F C D C D Grond Grond Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 ls voorbeeld beschouwen we de te realiseren functie NOT(OR(ND(,),C,D). We gaan deze functie eerst realiseren als NOR(F,C,D), met F=ND(,). Deze realisatie is hierboven weergegeven aan de linkerzijde. Vervolgens gaan we F vervangen door een parallelschakeling van pmos transistors ( en ) in het PUN en een serieschakeling van nmos transistors ( en ) in het PDN. De uiteindelijke realisatie van deze functie wordt hierboven weergegeven aan de rechterzijde. Versie: dinsdag 7 oktober 28

12 Opgave Realiseer de volgende CMOS schakelingen Wat is de vertraging van deze schakelingen, in vergelijking met een eenvoudige invertor om een gegeven capaciteit op te laden, wanneer standaard gate lengtes en gate breedtes genomen worden? (W n =µ, W p = 2µ) Hoe passen we alle gate breedtes aan om deze schakelingen toch even snel als een invertor te krijgen? Hoeveel maken we de vorige trap (opladen van de verschillende ingangen) hierdoor trager? out out out out = = = ( + ) ( C + D + E) ( + + C) D + E ( + ) C = + F + F Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 2 Versie: dinsdag 7 oktober 28 2

13 4. Doorgeef poort C In Out C Controle Controle Controle In uit In uit In uit Controle Controle Controle Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 3 Versie: dinsdag 7 oktober 28 3

14 5. Tristate invertor poort V dd In controle Out controle Grond Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 4 Versie: dinsdag 7 oktober 28 4

15 6. nd poort In NND INV uit In2 IEC-symbool merikaans symbool Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 5 Versie: dinsdag 7 oktober 28 5

16 6.2 OR poort In NOR INV uit In2 IEC-symbool merikaans symbool Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 6 Versie: dinsdag 7 oktober 28 6

17 6.3 EXOR en NEXOR poort EXOR EXNOR uit uit IEC-symbool merikaans symbool Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 7 Versie: dinsdag 7 oktober 28 7

18 6.4 Trompet in W n = W p =2 W n =5 W p = W n =25 W p =5 uit Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 8 Versie: dinsdag 7 oktober 28 8

19 Voordelen CMOS Geen statisch vermogenverbruik Enorm hoge densiteit mogelijk Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 9 Versie: dinsdag 7 oktober 28 9

20 verpakkingen aantal poorten IC categorie afkorting -2 Small Scale Integration SSI 3- Medium Scale Integration MSI -. Large Scale Integration LSI.-. Very Large Scale Integration VLSI meer dan. Ultra Large Scale Integration ULSI Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 2 Versie: dinsdag 7 oktober 28 2

21 Verpakkingen (a) 4-pin DIP; (b) 24-pin DIP; (c) 4-pin DIP; (d) ceramic flatpack; (e) surface mount DIP = SOP; (f) ceramic chip carrier; (g) pin-grid array PG; (h) J-lead surface mount. Jan Genoe: CMOS Circuits 28//7 2 Versie: dinsdag 7 oktober 28 2

Inleiding Vermogenversterkers en de Klasse A versterker

Inleiding Vermogenversterkers en de Klasse A versterker Inleiding Vermogenversterkers en de Klasse A versterker Jan Genoe KHLim Universitaire Campus, Gebouw B 3590 Diepenbeek Belgium http://www.khlim.be/~jgenoe In dit hoofdstuk situeren we eerste in het algemeen

Nadere informatie

2 Elementaire bewerkingen

2 Elementaire bewerkingen Hoofdstuk 2 Elementaire bewerkingen 19 2 Elementaire bewerkingen 1 BINAIRE GETALLEN In het vorige hoofdstuk heb je gezien dat rijen bits worden gebruikt om lettertekens, getallen, kleuren, geluid en video

Nadere informatie

Klasse B output buffer voor een Flat Panel Display Kolom aansturing

Klasse B output buffer voor een Flat Panel Display Kolom aansturing Gevalstudie 1 Klasse B output buffer voor een Flat Panel Display Kolom aansturing IEEE Journal of Solid-state circuits, Vol 34, No 1, Januari 1999, pp 116-119 Jan Genoe KHLim Flat Panel display kolom driver

Nadere informatie

Oefenopgaven 1 Devices Opgave 1.1

Oefenopgaven 1 Devices Opgave 1.1 Oefenopgaven 1 Devices Opgave 1.1 Beschouw onderstaande transistor. De technologie is de 0.25µm technologie uit het boek, maar we nemen λ=0 en V DSAT =. (Opm.: De zinsnede is de 0.25µm technologie uit

Nadere informatie

Klasse B versterkers

Klasse B versterkers Klasse B versterkers Jan Genoe KHLim Universitaire Campus, Gebouw B 359 Diepenbeek Belgium http://www.khlim.be/~jgenoe In dit hoofdstuk bespreken we de Klasse B en de klasse G versterker. Deze versterker

Nadere informatie

520JHKHXJHQV -DQ*HQRH.+/LP

520JHKHXJHQV -DQ*HQRH.+/LP 520JHKHXJHQV -DQ*HQRH.+/LP 1 6LWXHULQJ520JHKHXJHQV Geheugens Halfgeleider Geheugens Serieel toegankelijk geheugen Willekeurig toegankelijk geheugen Read Only Memory ROM Random Access Memory RAM Masker

Nadere informatie

Elektronische basisschakelingen: Oefenzitting 1

Elektronische basisschakelingen: Oefenzitting 1 Elektronische basisschakelingen: Oefenzitting 1 Aki Sarafianos (aki.sarafianos@esat.kuleuven.be) ESAT 91.22 October 21, 2013 Formuleoverzicht In zitting 1 en 2 worden volgende constanten en modellen gebruikt:

Nadere informatie

Poortschakelingen - 1

Poortschakelingen - 1 Poortschakelingen - 1 Meting 30-1 Doel: Het vaststellen van de logische functie van een eenvoudige digitale poort, door de uitgang van deze poort bij iedere mogelijke bitcombinatie op de ingangen te bepalen.

Nadere informatie

Oefenopgaven nr. 1 Opgave 1.1

Oefenopgaven nr. 1 Opgave 1.1 Oefenopgaven nr. 1 Opgave 1.1 Beschouw onderstaande transistor. De technologie is de 0.25µm technologie uit het boek, maar we nemen λ=0 en V DSAT =. (Opm.: De zinsnede is de 0.25µm technologie uit het

Nadere informatie

Logische functies. Negatie

Logische functies. Negatie Pa ELO/ICT Logische functies inaire elementen slechts twee mogelijkheden voorbeeld : het regent slechts twee toestanden : waar of niet waar Voorstellen met LETTERSYMOOL = het regent overeenkomst :» als

Nadere informatie

Inhoudsopgave Schakelen van luidsprekers

Inhoudsopgave Schakelen van luidsprekers Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Vermogen...3 Impedantie...3 Serieschakeling van luidsprekers...4...4...4...4 Voorbeeld...4 Parallelschakeling van luidsprekers...4...4...4...4 Voorbeeld...5

Nadere informatie

Hoofdstuk5. 1 Hoofdstuk5: Praktische realisatie van logische schakelingen. Peter Slaets () Digitale en analoge technieken October 6, 2005 1 / 19

Hoofdstuk5. 1 Hoofdstuk5: Praktische realisatie van logische schakelingen. Peter Slaets () Digitale en analoge technieken October 6, 2005 1 / 19 Hoofdstuk5 1 Hoofdstuk5: Praktische realisatie van logische schakelingen Inleiding Bestaande poortschakelingen Hoog- en laagactieve signalen Poorten en hun waarheidstabel Praktische realisaties Ingangsschakelingen

Nadere informatie

Tentamen Elektronische Schakelingen (ET1205-D2)

Tentamen Elektronische Schakelingen (ET1205-D2) Vul op alle formulieren die je inlevert je naam en studienummer in. Tentamen Elektronische Schakelingen (ET1205-D2) Datum: maandag 30 juni 2008 Tijd: 09.00 12.00 uur Naam: Studienummer: Cijfer Lees dit

Nadere informatie

Fig. 5.1: Blokschema van de 555

Fig. 5.1: Blokschema van de 555 5 Timer IC 555 In de vorige drie hoofdstukken hebben we respectievelijk de Schmitt-trigger, de monostabiele en de astabiele multivibrator bestudeerd. Voor ieder van deze schakelingen bestaan in de verschillende

Nadere informatie

Logische schakelingen

Logische schakelingen Logische schakelingen Logische schakelingen Stel: we maken een schakeling met twee schakelaars en één lamp. Dan kunnen we dat op de volgende manieren doen: We maken een serieschakeling van de twee schakelaars:

Nadere informatie

MOS transistor. Jan Genoe KHLim. In dit hoofdstuk bespreken we de MOS transistor, veruit de belangrijkste component in de hedendaagse elektronica.

MOS transistor. Jan Genoe KHLim. In dit hoofdstuk bespreken we de MOS transistor, veruit de belangrijkste component in de hedendaagse elektronica. Jan Genoe KHLim In dit hoofdstuk bespreken we de, veruit de belangrijkste component in de hedendaagse elektronica. Versie: woensdag 7 maart 2001 1 isolator gate gate n p n p n p source NMOS drain PMOS

Nadere informatie

Deel 1 De Operationele versterker

Deel 1 De Operationele versterker Deel 1 1)Symbool Henry Torfs 6TIICT 1/11 2)Inwendige + werking 2.1)Inwendige structuur van de Op-Amp Verschilversterker Versterker Eindtrap Henry Torfs 6TIICT 2/11 3)Werking De operationele versterker

Nadere informatie

RAM geheugens. Jan Genoe KHLim. Situering RAM-geheugens. Geheugens. Halfgeleider Geheugens. Willekeurig toegankelijk geheugen

RAM geheugens. Jan Genoe KHLim. Situering RAM-geheugens. Geheugens. Halfgeleider Geheugens. Willekeurig toegankelijk geheugen Jan Genoe KHLim Situering RAM-geheugens Geheugens Halfgeleider Geheugens Serieel toegankelijk geheugen Willekeurig toegankelijk geheugen Read Only Memory ROM Random Access Memory RAM Statische RAM SRAM

Nadere informatie

Engineering Embedded Systems Engineering

Engineering Embedded Systems Engineering Engineering Embedded Systems Engineering Interfacetechnieken Inhoud 1 Timing digitale schakelingen... 3 2 Berekenen delay-tijd... 5 3 Theorie van Thevenin... 11 4 Theorie van Norton... 15 5 Oefenopgaven

Nadere informatie

EE1410: Digitale Systemen BSc. EE, 1e jaar, , 6e hoorcollege

EE1410: Digitale Systemen BSc. EE, 1e jaar, , 6e hoorcollege EE4: Digitale Systemen BSc. EE, e jaar, 22-23, 6e hoorcollege Arjan van Genderen, Stephan Wg, Computer Engineering 22-4-23 Delft University of Technology Challenge the future Rooster 4e kwartaal (der voorbehoud)

Nadere informatie

Elektronische Schakelingen. Opgave 1. (4 punten) Naam: Studienummer: Kwartaaltentamen 4 e kwartaal, 12 juni 2001, 14:00 16:00.

Elektronische Schakelingen. Opgave 1. (4 punten) Naam: Studienummer: Kwartaaltentamen 4 e kwartaal, 12 juni 2001, 14:00 16:00. Naam: Elektronische Schakelingen Studienummer: Kwartaaltentamen 4 e kwartaal, 12 juni 2001, 14:00 16:00. Gebruik deze opgavenbladen ook voor de antwoorden, in de aangegeven ruimtes en sjablonen, maar houd

Nadere informatie

Elektronische basisschakelingen: Oplossingen 2

Elektronische basisschakelingen: Oplossingen 2 Elektronische basisschakelingen: Oplossingen Nico De Clercq (nico.declercq@esat.kuleuven.ac.be) ESAT 9.0 November 5, 03 Differentieelversterker. Differentieelversterker met weerstanden als last i i v uit,l

Nadere informatie

Tentamen Elektronische Schakelingen (ET1205-D2)

Tentamen Elektronische Schakelingen (ET1205-D2) Vul op alle formulieren die je inlevert je naam en studienummer in. Tentamen Elektronische chakelingen (ET1205-2) atum: donderdag 30 augustus 2007 Tijd: 09.00 12.00 uur Naam: tudienummer: Cijfer Lees dit

Nadere informatie

Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1

Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1 Elektronische Basisschakelingen Oefenzitting 1 Aki Sarafianos http://homes.esat.kuleuven.be/~h01m3/ Materialen Slides, opgaves, extra info,... http://homes.esat.kuleuven.be/~h01m3/

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: JFET-versterkerschakelingen

Hoofdstuk 3: JFET-versterkerschakelingen Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 3: JFET-versterkerschakelingen 1: Inleiding In het eerste semester zagen we dat een AC-verterker opgebouwd kan worden met behulp van een

Nadere informatie

Oefeningen Digitale Elektronica (I), deel 4

Oefeningen Digitale Elektronica (I), deel 4 Oefeningen Digitale Elektronica (I), deel 4 Oefeningen op min en maxtermen, decoders, demultiplexers en multiplexers (hoofdstuk 3, 3.6 3.7) Wat moet ik kunnen na deze oefeningen? Ik kan de minterm en maxtermrealisatie

Nadere informatie

Labo digitale technieken

Labo digitale technieken .. Het gebied "elektronica" is reeds geruime tijd onderverdeeld in twee specialiteiten, namelijk de analoge en de digitale technieken. Binnen analoge schakelingen gebeurt de signaalverwerking met lineaire

Nadere informatie

Gemengde schakelingen

Gemengde schakelingen Gemengde schakelingen We hebben in vorige lessen de serieschakeling en de parallelschakeling behandeld. Veel schakelingen zijn een combinatie van de serieschakeling en de parallelschakeling. Dat noemen

Nadere informatie

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN

9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN 9 PARALLELSCHAKELING VAN WEERSTANDEN Een parallelschakeling komt in de praktijk vaker voor dan een serieschakeling van verbruikers. Denken we maar aan alle elektrische apparaten die aangesloten zijn op

Nadere informatie

Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405-D2) 18 juni 2007, 14:00 17:00 uur

Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405-D2) 18 juni 2007, 14:00 17:00 uur Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405-D2), 18 juni 2007, 14:00 17:00 uur, pagina 1 van 10 Naam: Studienummer: Technische Universiteit Delft Faculteit Elektrotechniek, W&I Basiseenheid Elektronica

Nadere informatie

Digitaal is een magisch woord

Digitaal is een magisch woord Digitaal is een magisch woord Hieronder leest u over digitale logica. De theorie en de praktijk. Dit werk moet nog uitgebreid worden met meer informatie over TTL, CMOS en varianten. Daarnaast kunnen de

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: Ontwerpen van combinatorische schakelingen Nand - nor logica

Hoofdstuk 4: Ontwerpen van combinatorische schakelingen Nand - nor logica Hoofdstuk 4: Ontwerpen van combinatorische schakelingen Nand - nor logica Na de geziene leerstof zijn we stilaan in staat om praktisch toepasbare digitale schakelingen de ontwerpen en te realiseren. ij

Nadere informatie

Elektriciteit. Hoofdstuk 2

Elektriciteit. Hoofdstuk 2 Elektriciteit Hoofdstuk 2 (het blijft spannend) Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden moet er een gesloten stroomkring zijṇ Om de lamp te laten branden

Nadere informatie

We kunnen nu met deze kabel de spanning meten door de kabel parallel te schakelen op bv het LEGO zonnepaneel, de LEGO condensator of de LEGO motor.

We kunnen nu met deze kabel de spanning meten door de kabel parallel te schakelen op bv het LEGO zonnepaneel, de LEGO condensator of de LEGO motor. Metingen met LEGO zonnepaneel en condensator In mei zullen we LEGO autootjes een circuit laten afleggen waarbij we gebruik maken van groene energie. Ik heb gekozen om zonne-energie te gebruiken en omdat

Nadere informatie

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring

3.4.3 Plaatsing van de meters in een stroomkring 1 De stroom- of ampèremeter De ampèremeter is een meetinstrument om elektrische stroom te meten. De sterkte van een elektrische stroom wordt uitgedrukt in ampère, vandaar de naam ampèremeter. Voorstelling

Nadere informatie

De condensator en energie

De condensator en energie De condensator en energie Belangrijkste onderdelen in de proeven De LEGO-condensator De condensator heeft een capaciteit van 1 Farad en is beschermd tegen een overbelasting tot 18 Volt. Wanneer de condensator

Nadere informatie

Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde

Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde Technologie 1 Elektrische en elektronische begrippen Signalen stroom, spanning, weerstand, vermogen AC, DC, effectieve waarde Opleiding Pop en Media Peet Ferwerda, januari 2002 Deze instructie wordt tijdens

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: De MOSFET

Hoofdstuk 4: De MOSFET Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 4: De MOSFET 1: De bouw van een MOSFET Bij een JFET vinden we een diode tussen de gate en het kanaal. Wanneer de aangelegde spanning de

Nadere informatie

Bipolaire Transistor

Bipolaire Transistor Bipolaire Transistor Jan Genoe KHLim Universitaire Campus, Gebouw B B-3590 Diepenbeek www.khlim.be/~jgenoe In dit hoofdstuk bespreken we de bipolaire transistors. (bron foto: http://en.wikipedia.org) Versie:

Nadere informatie

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk

R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk PROEFWERK TECHNOLOGIE VWO MODULE 6 ELECTRICITEIT VRIJDAG 19 maart 2010 R Verklaar alle antwoorden zo goed mogelijk 2P 2P 2P Opgave 1 Tup en Joep willen allebei in bed lezen. Ze hebben allebei een fietslampje.

Nadere informatie

Bijlage 2: Eerste orde systemen

Bijlage 2: Eerste orde systemen Bijlage 2: Eerste orde systemen 1: Een RC-kring 1.1: Het frequentiegedrag Een eerste orde systeem kan bijvoorbeeld opgebouwd zijn uit de serieschakeling van een weerstand R en een condensator C. Veronderstel

Nadere informatie

Hoofdstuk 2: De veldeffecttransistor

Hoofdstuk 2: De veldeffecttransistor Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 2: De veldeffecttransistor Tot nu toe hebben we steeds aandacht besteed aan de studie van bipolaire transistoren. In dit hoofdstuk en in

Nadere informatie

Inhoudsopgave. 0.1 Netwerkmodel voor passieve geleiding langs een zenuwcel.. 2

Inhoudsopgave. 0.1 Netwerkmodel voor passieve geleiding langs een zenuwcel.. 2 Inhoudsopgave 01 Netwerkmodel voor passieve geleiding langs een zenuwcel 2 1 01 Netwerkmodel voor passieve geleiding langs een zenuwcel I Figuur 1: Schematische voorstelling van een deel van een axon Elk

Nadere informatie

Serie. Itotaal= I1 = I2. Utotaal=UR1 + UR2. Rtotaal = R1 + R2. Itotaal= Utotaal : Rtotaal 24 = 10 + UR2 UR2 = 24 10 = 14 V

Serie. Itotaal= I1 = I2. Utotaal=UR1 + UR2. Rtotaal = R1 + R2. Itotaal= Utotaal : Rtotaal 24 = 10 + UR2 UR2 = 24 10 = 14 V Om te onthouden Serieschakeling Parallelschakeling Itotaal= I = I2 Utotaal=U + U2 totaal = + 2 Itotaal=I + I2 Utotaal= U = U2 tot 2 enz Voor elke schakeling I totaal U totaal totaal Itotaal= I = I2 Utotaal=U

Nadere informatie

Parallelschakeling - 2

Parallelschakeling - 2 Parallelschakeling - 2 In de vorige les over de parallelschakeling hebben we gezien dat de spanning in de parallelschakeling overal gelijk is. Verder hebben we deelstromen berekend en opgeteld tot de totale

Nadere informatie

Dit tentamen bestaat uit vier opgaven verdeeld over drie bladzijden. U heeft drie uur de tijd.

Dit tentamen bestaat uit vier opgaven verdeeld over drie bladzijden. U heeft drie uur de tijd. Tentamen Signaal Verwerking en Ruis Dinsdag 10 13 uur, 15 december 2009 Dit tentamen bestaat uit vier opgaven verdeeld over drie bladzijden. U heeft drie uur de tijd. 1. Staprespons van een filter [elk

Nadere informatie

Lijst mogelijke examenvragen Analoge Elektronica

Lijst mogelijke examenvragen Analoge Elektronica Lijst mogelijke examenvragen Analoge Elektronica Vakcoördinator: Nobby Stevens Het examen is gesloten boek en mondeling met schriftelijke voorbereiding. Het gebruik van rekenmachines is niet nodig en ze

Nadere informatie

Combinatorische schakelingen

Combinatorische schakelingen Practicum 1: Combinatorische schakelingen Groep A.6: Lennert Acke Pieter Schuddinck Kristof Vandoorne Steven Werbrouck Inhoudstabel 1. Doelstellingen... 2 2. Voorbereiding... 3 3. Hardware-practicum...

Nadere informatie

1. Metingen aan weerstanden.

1. Metingen aan weerstanden. 1. Metingen aan weerstanden. Doel van de proef De student leert: -omgaan met veel gebruikte apparatuur op het laboratorium -opzetten van schema s en aansluiten volgens schema -omgaan met wet van Ohm en

Nadere informatie

Hoofdstuk 5: Laagfrequent vermogenversterkers

Hoofdstuk 5: Laagfrequent vermogenversterkers Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 5: Laagfrequent vermogenversterkers 1: De gemeenschappelijke emitterschakeling Beschouw de gemeenschappelijke emitterschakeling weergegeven

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: De gelijkrichting

Hoofdstuk 4: De gelijkrichting Hoofdstuk 4: De gelijkrichting 4.1. Inleiding: De gelijkrichting is een toepassing op het gebruik van de diode. Elektronische en elektrische apparatuur maken gebruik van de netspanning. Niettegenstaande

Nadere informatie

Hoofdstuk 4: Gestabiliseerde voedingen

Hoofdstuk 4: Gestabiliseerde voedingen Elektronica: Tweede kandidatuur industrieel ingenieur 1 Hoofdstuk 4: Gestabiliseerde voedingen 1: Inleiding Een spanningsstabilisator (= gestabiliseerde voeding) is een elektronische schakeling welke een

Nadere informatie

Eindexamen wiskunde B vwo 2010 - I

Eindexamen wiskunde B vwo 2010 - I Gelijke oppervlakten De parabool met vergelijking y = 4x x2 en de x-as sluiten een vlakdeel V in. De lijn y = ax (met 0 a < 4) snijdt de parabool in de oorsprong O en in punt. Zie. y 4 3 2 1-1 O 1 2 3

Nadere informatie

Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.

Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden. Hoofdstuk 4 Het schakelen van weerstanden.. Doel. Het is de bedoeling een grote schakeling met weerstanden te vervangen door één equivalente weerstand. Een equivalente schakeling betekent dat een buitenstaander

Nadere informatie

De leugendetector. Jacco Dekkers. April 11, 2007

De leugendetector. Jacco Dekkers. April 11, 2007 Jacco Dekkers April 11, 2007 1 De elektronische componenten In dit hoofdstuk beschrijven we de toepassing van een populaire bouwblok: de operationele versterker (opamp). Het elektrische symbool van de

Nadere informatie

Elementare elektronica schakelingen in de motorvoertuigentechniek (6)

Elementare elektronica schakelingen in de motorvoertuigentechniek (6) Elementare elektronica schakelingen in de motorvoertuigentechniek (6) Timloto o.s. / E. Gernaat / ISBN 978-90-808907-4-9 Op dit werk is de Creative Commens Licentie van toepassing. Uitgave: september 2012

Nadere informatie

Operationele versterkers

Operationele versterkers Operationele versterkers. Inleiding. Een operationele versterker of ook dikwijls kortweg een "opamp" genoemd, is een veel voorkomende component in de elektronica. De opamp komt voor in allerlei verschillende

Nadere informatie

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U Inhoud Condensator... 2 Het laden van een condensator... 3 Het ontladen van een condensator... 6 Het gedrag van een condensator in een schakeling... 7 Opgaven... 8 Opgave: Alarminstallatie... 8 Opgave:

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrodynamica 25 juli 2015 dr. Brenda Casteleyn Met dank aan: Atheneum van Veurne (http://www.natuurdigitaal.be/geneeskunde/fysica/wiskunde/wiskunde.htm),

Nadere informatie

Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405-D2) 30 maart 2009, 14:00 17:00 uur

Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405-D2) 30 maart 2009, 14:00 17:00 uur Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405-D2), 30 maart 2009, 14:00 17:00 uur, pagina 1 van 12 Naam: Studienummer: Technische Universiteit Delft Faculteit Elektrotechniek, W&I Sectie Elektronica

Nadere informatie

Onderzoek werking T-verter.

Onderzoek werking T-verter. Onderzoek werking T-verter. De Beer Gino Page 1 02/10/2007 Inhoudstabel: 1. Doelstellingen. 2. Benodigd materiaal. 3. Bespreking van de frequentieregelaar. 4. Instellingen en gebruik van de frequentieregelaar.

Nadere informatie

4.0 Elektriciteit 2 www.natuurkundecompact.nl

4.0 Elektriciteit 2 www.natuurkundecompact.nl 4.0 Elektriciteit 2 www.natuurkundecompact.nl 4. Statische elektriciteit 4.2 Stroom in schakelingen 4.3 Wet van Ohm 4.4 a Weerstand in schakelingen b Weerstand in schakelingen (Crocodile) 4.5 Kilowattuurmeter

Nadere informatie

Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405-D2) 19 juni 2006, 14:00 17:00 uur

Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405-D2) 19 juni 2006, 14:00 17:00 uur Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET24052), 9 juni 2006, 4:00 7:00 uur, pagina van Technische Universiteit elft Faculteit Elektrotechniek, W&I asiseenheden Elektronica (8 e ) en Netwerken en Systemen

Nadere informatie

Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen.

Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen. H2: Condensatoren: Opbouw: Condensator = passieve component bestaande uit 2 geleiders (platen) met een isolator/diëlectricum(lucht, papier, kunststoffen) tussen. Opgelet: 2 draden/printbanen kort naast

Nadere informatie

Uitwerkingen Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405- D2) 4 juli 2008, 14:00 17:00 uur

Uitwerkingen Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET2405- D2) 4 juli 2008, 14:00 17:00 uur Tentamen Elektronische Signaalbewerking (ET45-D), 4 juli 8, 4: 7: uur, pagina van Technische Universiteit Delft Faculteit Elektrotechniek, W&I Sectie Elektronica (8 e ) Uitwerkingen Tentamen Elektronische

Nadere informatie

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U

Condensator. Het hellingsgetal a is constant. Dit hellingsgetal noemen we de capaciteit van de condensator C. Er geldt dus: C = Q U Inhoud Condensator... 2 Het laden van een condensator... 3 Het ontladen van een condensator... 5 Opgaven... 6 Opgave: Alarminstallatie... 6 Opgave: Gelijkrichtschakeling... 6 Opgave: Boormachine... 7 1/7

Nadere informatie

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5

Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 Naam: Klas: Repetitie natuurkunde voor havo (versie A) Getoetste stof: elektriciteit 1 t/m 5 OPGAVE 1 Teken hieronder het bijbehorende schakelschema. Geef ook de richting van de elektrische stroom aan.

Nadere informatie

Bouwbeschrijving van de algemene voeding voor buizenversterkers

Bouwbeschrijving van de algemene voeding voor buizenversterkers Bouwbeschrijving van de algemene voeding voor buizenversterkers Mateo Mayer Elektronicaspullen Enzo B.V. November 2013 1/7 1. Inleiding Gefeliciteerd met de aanschaf van deze algemene voeding voor buizenversters!

Nadere informatie

Vermogen Elektronica : Stappenmotor

Vermogen Elektronica : Stappenmotor Naam : Sven Martens / Rob Nijs Nr : 07 /09 Datum : 8/12/04 Vermogen Elektronica : Stappenmotor 1 1 De stappenmotor De stator bevat een aantal spoelen en om de rotor te laten draaien moeten deze spoelen

Nadere informatie

De overgang van een gelineariseerde schakeling naar signaalverwerkingsblok

De overgang van een gelineariseerde schakeling naar signaalverwerkingsblok De overgang van een gelineariseerde schakeling naar signaalverwerkingsblok Stefan Cosemans (stefan.cosemans@esat.kuleuven.be) http://homes.esat.kuleuven.be/~scoseman/basisschakelingen/ Voorwoord In deze

Nadere informatie

Laboratory session 3 Power Electronics

Laboratory session 3 Power Electronics Laboratory session 3 Power Electronics Dorien Jannis & Christophe Mestdag November 29, 2007 1 Excercise PSpice: Buck convertor QUESTION 1: Study the schematic of the buck converter. What s the purpose

Nadere informatie

Inhoudsopgave. - 2 - De condensator

Inhoudsopgave.  - 2 - De condensator Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Capaciteit...3 Complexe impedantie...4 De condensator in serie of parallel schakeling...4 Parallelschakeling...4 Serieschakeling...4 Aflezen van de capaciteit...5

Nadere informatie

Tentamen Lineaire Schakelingen, 2 e deel (EE1300-B)

Tentamen Lineaire Schakelingen, 2 e deel (EE1300-B) Tentamen Lineaire Schakelingen, 2 e deel (EE1300-B) Plaats: DTC tentamenzaal 2 Datum: 28 januari 2014 Tijd: 09:00-12:00 uur Dit tentamen bestaat uit 6 opgaven. Gebruik voor elk vraagstuk een nieuw blad.

Nadere informatie

Voor de zend / luister amateur. Het berekenen van weerstand verzwakkers.

Voor de zend / luister amateur. Het berekenen van weerstand verzwakkers. PA0FWN. Voor de zend / luister amateur. Het berekenen van weerstand verzwakkers. Regelmatig krijgen we in b.v. Electron en andere publicaties te maken met zaken als Hf (vermogens) verzwakkers. Tussen een

Nadere informatie

1.3 Informatieverwerking

1.3 Informatieverwerking 1.3 Informatieverwerking Bij de mens invoer verwerking uitvoer Bij de computer invoer verwerking uitvoer St-Willibrord scholengemeenschap 4 2.2 De stroomkring Vooraleer je de batterij of de transformator

Nadere informatie

Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen

Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen Mini Handleiding over Elektronica-onderdelen Deze handleiding is speciaal geschreven voor kinderen vanaf 10 jaar. Op een eenvoudige manier en in begrijpelijke tekst leer je stapsgewijs wat elk elektronica-onderdeel

Nadere informatie

Leerling maakte het bord volledig zelf

Leerling maakte het bord volledig zelf 3. Oefeningen en Metingen 3.. Montageoefening Bouw een paneel als volgt: lampvoeten monteren draden van de lampvoeten naar een suikertje verbindingsstuk brengen. Twee verbindingsstukken doorverbinden.

Nadere informatie

Logische algebra. 1. Wat zijn Booleaanse variabelen? 2. Bewerkingen op Booleaanse variabelen. 2.1 Inversie. 2.2 Product

Logische algebra. 1. Wat zijn Booleaanse variabelen? 2. Bewerkingen op Booleaanse variabelen. 2.1 Inversie. 2.2 Product Logische algebra e blokken combinatorische logica vormen een belangrijk deel van de digitale elektronica. In een blok combinatorische logica wordt van een aantal digitale ingangssignalen een aantal digitale

Nadere informatie

Het huis van de 1000 technische mogelijkheden

Het huis van de 1000 technische mogelijkheden et huis van de 1000 technische mogelijkheden 1 2 Één bouwpakket met 2 uitvoeringen. Werkblad ijpassende werkbladen kunt u gratis downloaden www.aduis.com Denk goed na over het hoe en waar je in jullie

Nadere informatie

Universiteit Twente EWI. Practicum ElBas. Klasse AB Versterker

Universiteit Twente EWI. Practicum ElBas. Klasse AB Versterker Universiteit Twente EWI Practicum ElBas Klasse AB Versterker Jeroen Venema (s1173375 Danie l Sonck (s1176366 j.venema-1@student.utwente.nl) d.e.sonck@student.utwente.nl) 23 april 2012 Samenvatting Voor

Nadere informatie

Repetitie Elektronica (versie A)

Repetitie Elektronica (versie A) Naam: Klas: Repetitie Elektronica (versie A) Opgave 1 In de schakeling hiernaast stelt de stippellijn een spanningsbron voor. De spanningsbron wordt belast met weerstand R L. In het diagram naast de schakeling

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Pag. Tot slot 33 Onderdelen voor aanvulling 34

Inhoudsopgave. Pag. Tot slot 33 Onderdelen voor aanvulling 34 Logic 1-3- Colofon Auteur: Eindredactie: Thijs A. Afman Joost van den Brink Dit is een uitgave van Brink Techniek 2005. Deze uitgave mag vrij worden gekopieerd binnen educatieve instellingen. Deze uitgave

Nadere informatie

HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken

HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken HOOFDSTUK 2: Elektrische netwerken 1. Netwerken en netwerkelementen elektrische netwerken situering brug tussen fysica en informatieverwerkende systemen abstractie maken fysische verschijnselen vb. velden

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

Inleiding. Tentamen Elektronische Schakelingen. Vul op alle formulieren die u inlevert uw naam en studienummer in.

Inleiding. Tentamen Elektronische Schakelingen. Vul op alle formulieren die u inlevert uw naam en studienummer in. Vul op alle formulieren die u inlevert uw naam en studienummer in. Tentamen Elektronische Schakelingen Datum: woensdag 28 augustus 2002 Tijd: 09.00-12.00 Naam: Studienummer: Cijfer Lees dit eerst Vul uw

Nadere informatie

Overgangsverschijnselen

Overgangsverschijnselen Hoofdstuk 5 Overgangsverschijnselen Doelstellingen 1. Overgangsverschijnselen van RC en RL ketens kunnen uitleggen waarbij de wiskundige afleiding van ondergeschikt belang is Als we een condensator of

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voeding met 78xx en 79xx

Inhoudsopgave Voeding met 78xx en 79xx Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Werking...3 Berekeningen...3 Voorschakelweerstand...3 Schema...3 Componentenlijst...4 Printplaat...4 Printplaat...4 Componentenopstelling...4 Componentenzijde...4

Nadere informatie

Practica bij het vak. Inleiding tot de Elektrotechniek: Practicum 2 Analoge versus digitale signalen en hun overdracht

Practica bij het vak. Inleiding tot de Elektrotechniek: Practicum 2 Analoge versus digitale signalen en hun overdracht Elektronica en Informatiesystemen Practica bij het vak Inleiding tot de Elektrotechniek: Practicum 2 Analoge versus digitale signalen en hun overdracht door Prof. dr. ir. J. Van Campenhout ir. Sean Rul

Nadere informatie

Inductiemeter via de parallelle poort

Inductiemeter via de parallelle poort K.T.A.1-Gent "De Lindenlei" Lindenlei 38 9000 Gent Tel: 09.225.33.04 en 09.225.43.42 Fax: 09.225.52.88 Geïntegreerde proef Inductiemeter via de parallelle poort Naam: Michaël Clinckspoor Richting: Industriële

Nadere informatie

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul

Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC. 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Rekenkunde, eenheden en formules voor HAREC 10 april 2015 presentator : ON5PDV, Paul Vooraf : expectation management 1. Verwachtingen van deze presentatie (inhoud, diepgang) U = R= R. I = 8 Ω. 0,5 A =

Nadere informatie

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08

AT-142 EPD Basis 1. Zelfstudie en huiswerk 10-08 AT-142 EPD Basis 1 Zelfstudie en huiswerk 10-08 2 Inhoud INTRODUCTIE 3 DOELSTELLINGEN 4 ELEKTRISCH METEN 5 SPANNING METEN 6 STROOM METEN 7 WEERSTAND METEN 9 BASISSCHAKELINGEN 10 ELEKTRISCH VERMOGEN 11

Nadere informatie

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 4 november Brenda Casteleyn, PhD

Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts. Fysica: Elektrodynamica. 4 november Brenda Casteleyn, PhD Voorbereiding toelatingsexamen arts/tandarts Fysica: Elektrodynamica 4 november 2017 Brenda Casteleyn, PhD Met dank aan: Atheneum van Veurne, Leen Goyens (http://users.telenet.be/toelating) 1. Inleiding

Nadere informatie

Examen VWO. wiskunde B. tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VWO. wiskunde B. tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.30 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VWO 2010 tijdvak 1 dinsdag 25 mei 13.30-16.30 uur wiskunde B Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 18 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 84 punten te behalen. Voor elk

Nadere informatie

Sequentiële schakelingen

Sequentiële schakelingen Gebaseerd op geheugen elementen Worden opgedeeld in synchrone systemen» scheiding tussen wat er wordt opgeslagen (data) wanneer het wordt opgeslagen (klok) asynchrone systemen» Puls om geheugen op te zetten

Nadere informatie

Inhoudsopgave De weerstand

Inhoudsopgave De weerstand Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Inleiding...3 Wet van Ohm...3 Geleidbaarheid (conductantie)...3 Weerstandsvariaties...3 Vervangingsweerstand of substitutieweerstand...4 Serieschakeling...4 Parallelschakeling...4

Nadere informatie

HOOFDSTUK 7: Interconnectie

HOOFDSTUK 7: Interconnectie HOOFDSTUK 7: Interconnectie situering verbinding tuss compont schakeling elektrische netwerk signaal aan beide kant steeds idtiek => ge ruis => onmiddellijke overdracht fysische wereld beperking van lichtsnelheid

Nadere informatie

De condensator. Q = C x V of. BRON: http://on4cp.org/cursus/cc/cond.htm. Starten we met het symbool en een paar voorbeelden :

De condensator. Q = C x V of. BRON: http://on4cp.org/cursus/cc/cond.htm. Starten we met het symbool en een paar voorbeelden : BRON: http://on4cp.org/cursus/cc/cond.htm De condensator In dit hoofdstuk behandelen we de condensator als essentieel element in schakelingen. We beperken ons tot het gedrag en gebruik bij gelijkstroom;

Nadere informatie

Langere vraag over de theorie

Langere vraag over de theorie Langere vraag over de theorie (a) Arbeid om de condensator op te laden Bij het opladen van een condensator moet arbeid geleverd worden om lading te verplaatsen van de ene plaat naar de andere. Als er nog

Nadere informatie

Steven Werbrouck 04-02-2000 Practicum 2: Schakelen van weerstanden

Steven Werbrouck 04-02-2000 Practicum 2: Schakelen van weerstanden Practicum 2: Schakelen van weerstanden 1. Situering Het komt vaak voor dat een bepaalde stroomkring meer dan één weerstand bevat. Men zegt dan dat de weerstanden op een bepaalde manier geschakeld werden.

Nadere informatie