Informatie-uitwisseling in de keten: zorgen dat je elkaars taal verstaat. Brian Dommisse

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Informatie-uitwisseling in de keten: zorgen dat je elkaars taal verstaat. Brian Dommisse"

Transcriptie

1 Informatie-uitwisseling in de keten: zorgen dat je elkaars taal verstaat Brian Dommisse 1 Voorwoord In dit artikel van Brian Dommisse wordt ingegaan op semantische interoperabiliteit. De intentie om met ketenpartners samen te werken is op zich onvoldoende om tot tastbare resultaten te komen. Men zal zich onder meer moeten verdiepen in de talen die de diverse partners spreken en samen tot de gewenste vertalingen moeten komen. Uiteindelijk zijn afspraken op sectorniveau nodig over betekenis, structuur, toepassingsbereik etc. van een gemeenschappelijke taal en organen die volgens vaste methoden, met zoveel mogelijk hergebruik van wat voorhanden is, partners helpen om de afspraken te implementeren. Voor een efficiënt beheer van de gebruikte begrippen is het om vele redenen noodzakelijk om dat dicht bij de bron te beleggen en te zorgen voor automatische doorvertaling naar de projectwoordenboeken die er gebruik van maken. Dit gaat allemaal niet vanzelf, maar als het bouwwerk van semantische interoperabiliteit eenmaal staat levert dat een enorme bijdrage aan goedkope en effectieve dienstverlening. 2 Inleiding Communicatie is zo dicht mogelijk langs elkaar heen praten wordt weleens beweerd. Het is lang niet altijd zeker dat wat de een bedoelt door de ander zo wordt opgevat. Dat probleem doet zich voor in de dagelijkse omgang met elkaar, maar speelt evenzeer in de communicatie tussen organisaties. In dit artikel wordt die ketenproblematiek beschreven en vervolgens wordt ingegaan op de manier waarop die momenteel binnen diverse overheden, waaronder justitie en onderwijs, praktisch wordt opgepakt. 3 Spreken we dezelfde taal? 3.1 Elke organisatie heeft eigen begrippen Iedereen die iets wil gaan doen met uitwisseling van gegevens tussen organisaties zal ontdekken dat elke organisatie een eigen taal spreekt, in de zin dat men begrippen anders definieert. Dat is lastig. Als je denkt dat je het over hetzelfde hebt, blijkt de een dat anders te interpreteren dan de ander. De problematiek van de vroegtijdige schoolverlating is een voorbeeld van zo n begripskwestie. Het heeft iets van doen met iemand die de school voor het eindexamen verlaat, dat is duidelijk. Maar wanneer is dat een probleem? Als hij/zij geen werk heeft? Als hij/zij geen diploma heeft en, zo ja, wat is minimaal vereist? Bij welke leeftijdscategorie hanteren we die term? Hoe meet je die schoolverlating eigenlijk? Het heeft lang geduurd eer de betrokken partijen zoals de onderwijsinspectie, de scholen en de gemeenten het daar (in grote lijnen) over eens waren. En de codes die in de diverse systemen gehanteerd worden lopen nog steeds uiteen. Voor een succesvolle communicatie is het dus noodzakelijk om de betekenis van begrippen expliciet te maken zodat iedere partij dezelfde lezing bij die begrippen heeft. Het mooiste is het natuurlijk als iedereen vervolgens die standaarddefinitie ook in de eigen context gaat gebruiken, maar vaak is dat onmogelijk omdat, bijvoorbeeld, de wettelijke context waarin de ene organisatie werkt afwijkt van de andere en die wetten een verschillende definitie van een begrip hanteren. Er zijn dan vertaaltabellen nodig. Als het gaat om twee organisaties en een incidenteel proces dat ze gezamenlijk willen oppakken, dan komt men er met bilaterale, binnen een projectomgeving gemaakte, afspraken doorgaans nog wel uit. Afspraken bijvoorbeeld over de voor de uitwisseling te gebruiken techniek, over de definitie en vertaling van begrippen, over de opbouw (syntax) van de berichten en de manier waarin die in de processen worden gebruikt. De context is te overzien en als het werkt dan werkt het, is vaak de, vanuit het project gezien, pragmatische redenering. Gaat het om meerdere processen binnen een bepaalde context en/of een groter aantal partners, dan loont het de moeite te gaan nadenken over 1

2 overkoepelende standaarden voor technische protocollen, gegevensdefinities, de opbouw van de inhoud van berichten, etc. Niet alleen wordt daarmee de samenwerking beter ondersteund, maar er kunnen ook investeringen gedaan worden die voor meer dan 1 project renderen. 3.2 De vertaalslag: semantische interoperabiliteit Het op elkaar afstemmen van de definities van begrippen en het overbruggen van verschillen in elkaars gegevenshuishouding is een voorwaarde om te komen tot wat semantische interoperabiliteit wordt genoemd. Vanuit de keteninformatisering bezien is semantische interoperabiliteit erg gebaat bij een sector- of ketenoverkoepelend informatiemodel waaraan deelnemende organisaties hun eigen informatiemodellen kunnen relateren en die los staat van een specifiek proces. Op basis van dat model kunnen deelnemers op gecontroleerde wijze bedrijfsdocumenten ( berichten ) opstellen die voor iedereen in de keten begrijpelijk zijn. Daartoe moeten onder meer de eigen gegevenswoordenboeken van de betrokken partijen worden afgestemd met een gemeenschappelijk sectorwoordenboek Architectuur van de semantiek Een overkoepelende gegevenshuishouding bestaat in ieder geval uit de volgende twee belangrijke componenten: 1. Gegevenswoordenboek. De verzameling van alle kernbegrippen plus hun definities en andere relevante metadata die de ketenpartners in de betreffende context gemeenschappelijk hebben. Onderdeel hiervan vormen codelijsten en referentietabellen. 2. Referentiemodel. Een informatiemodel voor de betreffende samenwerkingscontext. Het referentiemodel beschrijft de relaties tussen de begrippen. Het onderstaande vereenvoudigde voorbeeld is ontleend uit het onderwijs. 2

3 Op basis van deze twee componenten kunnen berichten eenvoudiger worden gestandaardiseerd omdat zowel de hiërarchie van de relaties tussen begrippen en daarmee de opbouw van het bericht duidelijk wordt als ook de betekenis en het bereik van die begrippen zelf. Om te komen tot een referentiemodel kunnen verschillende wegen worden bewandeld. Voor de hand ligt om te beginnen met het opstellen van een lijst van kernbegrippen en hun definities, afgeleid uit de uitwisselingen die reeds gespecificeerd zijn en de onderlinge samenhang (relaties) pas later daaraan toevoegen. Deze bottom-up benadering wordt vaak gevolgd bij projecten, waarin gestart wordt met het uitwerken van 1 of 2 specifieke interactieprocessen. Omdat men start met een beperkt aantal interacties is het heel goed mogelijk dat men het geheel nog niet goed kan overzien en daar dus ook geen rekening mee houdt. De top-down benadering: eerst het gehele domein beschouwen, alle daarin onderkende processen en gegevensobjecten in een model opnemen is vanwege de consistentie aan te raden, maar in de praktijk lastig uitvoerbaar. Wanneer heeft men genoeg inzicht en overzicht om tot een volledig model te komen? Wie moeten er allemaal meteen bij betrokken worden? Als men dergelijke volledigheid nastreeft kan er geruime tijd overheen gaan voordat er iets concreets bereikt wordt, met alle gevolgen voor de slaagkans van projecten die er in het heden al iets mee moeten. Of die projecten gaan gewoon hun eigen weg en probeer dat later maar weer te verbinden. De kunst is dus altijd om bottom-up en top-down met elkaar te combineren. Dat betekent dat begonnen wordt met een eerste concept van een overkoepelend model, dat voldoende is om de eerste interacties mee te kunnen beschrijven inclusief de relatie tussen de daarin gehanteerde gegevensobjecten. Bekeken moet worden of bestaande modellen toepasbaar zijn door ze aan te passen en/of uit te breiden. De verdere precisering en uitbreiding van het model kan dan werkenderwijs worden ingevuld. Het gegevenswoordenboek is nauw verweven met het referentiemodel, het referentiemodel is als het ware richtinggevend voor de ontwikkeling van het woordenboek. Daarbij kunnen bestaande gegevenswoordenboeken en verzamelingen die reeds zijn ontwikkeld fungeren als startpunt c.q. 3

4 voedingsbron onder het motto: wat er al is moet je niet zelf meer willen ontwikkelen. Het woordenboek zal daarna projectmatig uitgebreid en aangepast worden op basis van feedback vanuit experts, van de modellering van onderkende interacties en van praktijktesten. Omdat het streven is om in een generiek gegevenswoordenboek voor de sector geen processpecifieke zaken op te nemen worden vaak project- of processpecifieke woordenboeken afgeleid van het generieke woordenboek. In zo n proceswoordenboek kan dan een onderscheid worden gemaakt tussen generieke bouwstenen, restricties op die generieke bouwstenen en processpecifieke bouwstenen Meerdere woordenboeken Het gegevenswoordenboek maakt het mogelijk verschillen in naamgeving, toepassingsbereik en definities die ketenpartners hanteren voor bepaalde begrippen te vertalen.. Omdat de context waarin gegevens en gegevensdefinities worden vastgelegd normaliter een ketenproces is (wat ingericht wordt in een ketenproject), worden er voor dat ketenproces nieuwe gegevens die noodzakelijk zijn in het proces toegevoegd aan het proceswoordenboek. Dat proceswoordenboek is dus een combinatie van uit de kern overgenomen en mogelijk ingeperkte gegevensgroepen, aangevuld met nieuwe, voor het proces relevante, gegevensgroepen. De ketenpartners dienen zorg te dragen dat ze hun gegevensmodellen kunnen vertalen (mappen) naar dat ketenmodel.. Maar dat is niet de enige uitdaging. Een keten of sector staat nooit op zichzelf en meer dan eens zijn gegevens die in andere sectoren reeds bekend en beschreven zijn ook onderdeel van de communicatie in een bepaalde keten en figureren dan ook in het kernwoordenboek en de daarvan afgeleide proceswoordenboeken en berichten. Het wiel opnieuw uitvinden is zo n geval niet praktisch en soms zelfs onwenselijk. De uitdaging is dan om gegevens die ketenoverstijgend zijn vanuit de bron af te leiden en te beheren. Mutaties moeten daarbij ook integraal, over de ketens heen, worden beschouwd in plaats van op het niveau van een enkele keten. Een voorbeeld binnen de overheid van zo n uitdaging vormen de basisregistraties; bij uitstek een bron van gegevens die keten- c.q. domeinoverstijgend van toepassing zijn.. Overheidsinstanties zijn op den duur verplicht om de semantische kern en de gegevensmodellen van de basisregistraties te overerven Het is dus zaak een reeks van woordenboeken en referentiemodellen die niet in de eigen keten zijn ontwikkeld in relatie tot de eigen woordenboeken te beheren. Bijgaand plaatje, overgenomen uit de EBV Methode 1, geeft een beeld van de complexiteit. 1 1 EBV methode, White paper, 4

5 Elke onderste laag in het plaatje importeert als het ware begrippen uit de bovenliggende laag. Sommige begrippen sijpelen op die manier door naar de proceswoordenboeken (in het plaatje aangeduid met domeinspecifieke woordenboeken) en komen zo ook in de uiteindelijke bedrijfsdocumenten terecht. De kunst is dus om begrippen die men overerft uit een hogere laag niet zelf fysiek te beheren maar alleen de relatie ernaar toe vast te houden. Als de bronhouder van bijvoorbeeld de basisregistratie GBA begrippen wijzigt dan zouden die wijzigingen idealiter vanzelf ook mee moeten komen in de woordenboeken die van de GBA begrippen gebruikmaken en uiteindelijk ook in de ketencommunicatie die op deze woordenboeken is gebaseerd. Dit klinkt in theorie allemaal prachtig en deze aanpak is zonder meer het wenkende perspectief. Maar om zo ver te komen moet wel aan een aantal randvoorwaarden worden voldaan: 1. De ketenpartners moeten het niet alleen eens zijn over de eenduidigheid van de eigen ketenbegrippen, maar ook over begrippen die niet uniek tot die keten behoren. 2. Iedere bronhouder beschrijft zijn gegevens volgens dezelfde structuur en dezelfde standaarden. Dat maakt overnemen van die begrippen in een andere sector of keten relatief gemakkelijk.. Pogingen hiertoe zijn te zien in de stelselcatalogus van de eoverheid waarin getracht wordt voor alle basisregistraties een vaste structuur te hanteren. Dat is erg lastig, gezien de diverse achtergronden waartegen de diverse basisregistraties worden ontwikkeld en beheerd. Een stapje verder richting de sectoren en de ketens laat zien dat er voorlopig van dat ideaal nog weinig terecht komt.dat betekent dat er nog veel vertaald moet worden.. 3. Begrippen die zijn overgenomen uit een andere laag of bron moeten in het beheer binnen een bepaalde keten of sector niet te wijzigen zijn. Anders is namelijk de relatie tussen het begrip zoals dat wordt toegepast in een keten en de eigenlijke bron is binnen de kortste keren 5

6 verbroken. Toevoegen van informatie die specifiek is voor een keten of een proces is overigens wel mogelijk. 4. Wijzigingen moeten direct bekend worden bij de afnemers en dynamisch beschikbaar komen zodat ze zo automatisch mogelijk verwerkt kunnen worden. De praktijk is nu nog dat er veel met het handje moet worden gedaan om wijzigingen die elders zijn gedaan ook weer toe te passen in de eigen context. Een stevige klus die vraagt om specifieke expertise. 4 Een gemeenschappelijke aanpak voor gegevensuitwisseling 4.1 De ketendienstverlener Het ontwikkelen, vaststellen en beheren van ketenstandaarden vormt nog geen garantie voor de daadwerkelijke toepassing van die standaarden in uitvoeringsprojecten. Dat die implementatie niet automatisch gebeurt kan tal van oorzaken hebben: projectleiders en hun opdrachtgevers zijn simpelweg niet op de hoogte van het bestaan van ketenafspraken (vaak omdat projecten bemand worden door externe partijen die niet altijd op de hoogte zijn van alle afspraken die gelden binnen bepaalde ketens en domeinen), er is geen of weinig ervaring met de implementatie van afgesproken standaarden, zodat veiligheidshalve een techniek wordt gebruikt die men toevallig al kent, ongehoorzaamheid omdat uitvoerenden van mening zijn dat ze een beter alternatief hebben voor de afgesproken standaarden. In het laatste geval dient er op het niveau van de projectaansturing en mogelijk op het bestuurlijk niveau daarboven het een en ander te gebeuren op het gebied van conformance en governance. Het optreden van de andere genoemde redenen is echter onvermijdelijk, zeker in het begin, als afspraken nog redelijk vers zijn. Maar ook later want kennis in projecten verdwijnt vaak weer na afloop van de klus. Om die reden is er in diverse overheidssectoren, maar ook in diverse private sectoren, besloten om niet alleen standaarden af te spreken en met een keurig strikje over te dragen aan elk project dat ermee aan de slag moet, maar ook daadwerkelijk diensten te ontwikkelen en aan te bieden aan projecten bij het implementeren van die standaarden. Die diensten worden vaak door een centrale partij uitgevoerd. Idealiter richt die dienst zich daarbij op de zogenaamde koppelvlakken: de punten waarop de organisaties informatie in de vorm van berichten uitwisselen en dus niet op de interne ICThuishouding van de organisaties zelf. Bij justitie heet deze dienst EBV (Elektronisch BerichtenVerkeer, onderdeel van de Justitiële Informatiedienst), in de werk- en inkomenssector hebben we het BKWI (Bureau Keteninformatisering Werk en Inkomen), bij de administratieve onderwijsprocessen vervult het Schakelpunt OCW, ondergebracht bij DUO, die rol en in de gezondheidssector is Nictiz al jaren actief op dit terrein. De aard en het pakket van de diensten van die organisaties verschilt uiteraard wel (mede door de verschillende ontstaansgeschiedenissen) maar op het gebied van de ondersteuning van de semantische interoperabiliteit in die sectoren zien we grote overeenkomsten. 4.2 Een standaardaanpak Als we weer even inzoomen op het onderdeel semantische interoperabiliteit dan is de tendens dat er rond de afgesproken standaarden een standaardaanpak wordt toegepast om te komen tot ketenproducten die voor de uitwisseling noodzakelijk zijn. Hieronder zoomen we in op een dergelijke methode zoals die wordt gehanteerd in diverse justitiële ketens (door de dienst EBV) 2 alsmede ook in het kader van de administratieve processen in het onderwijs (door het Schakelpunt OCW). Met behulp van deze specifieke analyse- en ontwerpmethode wordt allereerst inzicht geboden in de informatie die binnen een bepaald keten- of interactieproces stroomt tussen de betrokken partijen waarbij wordt ingezoomd op een of meerdere transacties tussen 2 partijen waarin daadwerkelijk een set van gegevens wordt uitgewisseld (die set dit wordt in de specificatie een bedrijfsdocument genoemd). Los van het bepalen van de scope van het hele interactieproces en de daarin onderkende 2 Zie EBV Methode: White paper, 6

7 transacties worden in die eerste stap globaal ook de structuur en betekenis vastgelegd van de elementen die in die uitwisseling een rol moeten spelen. Na het globaal specificeren van de uit te wisselen bedrijfsinformatie wordt automatisch van een kernof ketengegevenswoordenboek die van toepassing is voor een bepaalde keten een (keten)proceswoordenboek afgeleid. Op die wijze wordt hergebruik flink gestimuleerd. Ervaringscijfers leren ons dat voor nieuwe ketenprocessen men soms wel voor meer dan 90% gebruik kan maken van concepten die reeds eerder in het kader van eerder beschreven processen zijn bedacht zonder die nog aan te hoeven te passen c.q. uit te breiden. Het proceswoordenboek is meestal een inperking op het kernwoordenboek. Niet alle begrippen zijn namelijk van toepassing op het specifieke proces en ook niet alle elementen die bij een bepaald begrip zijn opgenomen in het kernwoordenboek zijn relevant. Op basis van de beschikbare gegevens in het proceswoordenboek worden bedrijfsdocumenten samengesteld die in het kader van de onderkende bedrijfstransacties moeten worden uitgewisseld. Als laatste stap wordt de technische specificatie gegenereerd, meestal in de vorm van een XML Schema (XSD). Hiermee wordt het berichtenverkeer in de praktijk volledig elektronisch ingericht. De XSD s zelf zijn dus gegenereerde eindproducten en worden niet in die vorm beheerd en onderhouden. De bron is altijd het logische gegevensmodel en de daarvan afgeleide bedrijfsdocumentspecificaties. Zo is een dienst als EBV (justitie) al jaren in staat om de gegevenswoordenboeken en de uiteindelijk gegenereerde XSD s synchroon te laten lopen, waar in andere sectoren een gegevenswoordenboek vaak nog een papieren realiteit is en de XSD s door programmeurs met het handje in XML-tools worden gemaakt. Omdat met een XSD niet alle afspraken over het gebruik van gegevens kunnen worden vastgelegd en gevalideerd, worden als bijproduct vaak zogeheten codeerinstructies opgeleverd. Hierin staan de specifieke vulling en verwerking van de XSD s voor een bepaald koppelvlak beschreven alsmede ook de business rules die van toepassing zijn op dit koppelvlak. Het zijn, zo gezegd, de regels voor de programmeurs die aangeven hoe ze moeten omgaan met de inhoud van een bericht zowel qua acceptatie als qua verdere verwerking. Er zijn overigens standaarden beschikbaar (zoals Schematron) waarmee deze regels geformaliseerd kunnen worden zodanig dat ze toegepast kunnen worden voor automatische verwerking. 5 Vertaling naar de theorie Brengt deze verhandeling ons tot nieuwe inzichten waar het gaat om de theorie rond keteninformatisering? Dat is zeer de vraag. Het gaat in dit betoog meer over een praktische uitwerking van een ketensamenwerking waartoe al eerder is besloten. Die uitwerking vergt echter wel een stevige betrokkenheid vanuit het management omdat er concessies moeten worden gedaan en geïnvesteerd moet worden. De ketentheorie maakt waarschijnlijk dat die er alleen zal zijn als de druk om genante fouten (of de herhaling daarvan) te voorkomen groot is. Standaardiseren is vanuit het perspectief van Keteninformatisering gezien niet zozeer de oplossing voor een dominant ketenprobleem, maar om dominante ketenproblemen effectief en snel aan te pakken wordt de toepassing van standaarden ook op het gebied van semantische operabiliteit als steeds urgenter ervaren. Zo beschouwd kunnen we concluderen dat we met standaardisatie eigenlijk te maken hebben met het oplossen van een metaprobleem, een probleem dat achter dominante ketenproblemen wegkomt en dat een zeer kritische succesfactor vormt voor de oplossing van de, wat ik maar even noem, meer tastbare ketenproblemen 3. 3 Dommisse, B.P.M.J., Past Standaardisatie in Keteninformatisering?, in: Grijpink, J.H.A.M. e.a., Geboeid door ketens, pag , ISBN 10:

Bevordering van Interoperabiliteit tussen Overheidsorganisaties

Bevordering van Interoperabiliteit tussen Overheidsorganisaties Bevordering van Interoperabiliteit tussen Overheidsorganisaties Fineke Beukema Mariska Scherphof Pim Keizer Justitiële Informatiedienst Ministerie van Veiligheid en Justitie Almelo, Nederland ABSTRACT:

Nadere informatie

Waarom is standaardisatie noodzakelijk?

Waarom is standaardisatie noodzakelijk? Waarom is standaardisatie noodzakelijk? Waarom is standaardisatie noodzakelijk? Datum 8 april 2010 Status Inhoud 1 Waarom is standaardisatie noodzakelijk? - 9 1.1 Van bilaterale afspraken naar afspraken

Nadere informatie

epv Inhoudsopgave Datum: Januari 2007 Pagina 2 van 9 Beheerder: G-J van Lochem Document: Handboek epv deel 1 Project: Project BBO Versie: 1.

epv Inhoudsopgave Datum: Januari 2007 Pagina 2 van 9 Beheerder: G-J van Lochem Document: Handboek epv deel 1 Project: Project BBO Versie: 1. Elektronische Berichtenuitwisseling in de Strafrechtsketen Handboek epv Deel 1 Conceptuele Modellen Datum Januari 2007 Auteur Project BBO: Gert-Jan van Lochem www.e-pv.nl Versie 1.02 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

epv Handboek epv Deel 4: Het Beheer Datum Februari 2007 Auteur Pim Mazeland Bart Hulsbeek www.e-pv.nl Versie 1.0 - Definitief

epv Handboek epv Deel 4: Het Beheer Datum Februari 2007 Auteur Pim Mazeland Bart Hulsbeek www.e-pv.nl Versie 1.0 - Definitief Handboek epv Deel 4: Het Beheer Datum Februari 2007 Auteur Pim Mazeland Bart Hulsbeek www.e-pv.nl Versie 1.0 - Definitief Opdrachtgever Stuurgroep epv Datum: Februari 2007 Pagina 1 van 15 Beheerder: Programma

Nadere informatie

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties

CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties CORA 1.0 Bedrijfs- en ICT-referentiearchitectuur voor woningcorporaties Hoe zorgen we ervoor dat we nieuwe diensten en producten soepel in onze bedrijfsvoering op kunnen nemen? Hoe geven we betere invulling

Nadere informatie

Een hoge kwaliteit van de gegevenshuishouding is nodig voor goede dienstverlening aan

Een hoge kwaliteit van de gegevenshuishouding is nodig voor goede dienstverlening aan Een hoge kwaliteit van de gegevenshuishouding is nodig voor goede dienstverlening aan burgers en bedrijven én voor efficiënt samenwerkende overheidsorganisaties. De proces van het verzamelen, registreren

Nadere informatie

Samenwerken en elkaar begrijpen

Samenwerken en elkaar begrijpen Samenwerken en elkaar begrijpen over semantische interoperabiliteit Forum Standaardisatie Minder lasten, meer efficiëntie en een betere dienstverlening aan burgers en bedrijven. Door slimme ICT oplossingen.

Nadere informatie

ONDERLINGE POSITIONERING INFORMATIE- EN BERICHTMODELLEN

ONDERLINGE POSITIONERING INFORMATIE- EN BERICHTMODELLEN ONDERLINGE POSITIONERING INFORMATIE- EN BERICHTMODELLEN Geleidelijk komen er voor meer domeinen informatie- en berichtenmodellen, binnengemeentelijk maar vooral ook voor een breder toepassingsgebied: een

Nadere informatie

Presentatie NORA/MARIJ

Presentatie NORA/MARIJ Presentatie NORA/MARIJ 6 november 2009 Peter Bergman Adviseur Architectuur ICTU RENOIR RENOIR = REgie NuP Ondersteuning Implementatie en Realisatie Overzicht presentatie Families van (referentie-)architecturen

Nadere informatie

Overzicht veelgenoemde stelselthema's en STIP-onderwerpen

Overzicht veelgenoemde stelselthema's en STIP-onderwerpen Aansluiten Belang en noodzaak van het stelsel Bestuurlijke borging van het stelsel Aansluit- en (door)leveringsvoorwaarden Aansluiten voor afnemers - impact op processen, organisatie

Nadere informatie

Eerste uitwerking strategisch thema 'Betrouwbare digitale informatie is de basis'

Eerste uitwerking strategisch thema 'Betrouwbare digitale informatie is de basis' Eerste uitwerking strategisch thema 'Betrouwbare digitale informatie is de basis' versie 30 augustus 2013 De beschikbaarheid van betrouwbare digitale overheidsinformatie is de basis voor het goed kunnen

Nadere informatie

16 Past standaardisatie in keteninformatisering?

16 Past standaardisatie in keteninformatisering? 16 Past standaardisatie in keteninformatisering? Brian Dommisse, Pheidis Consultants In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de rol van standaardisatie en standaarden in keteninformatiseringstrajecten. Helpt

Nadere informatie

EBV. Elektronisch uitwisselen van gegevens met EBV. tussen twee of meer ketenpartners

EBV. Elektronisch uitwisselen van gegevens met EBV. tussen twee of meer ketenpartners EBV tussen twee of meer ketenpartners Optimalisering van informatieuitwisseling tussen ketenpartners Informatie hebben, is informatie delen. Dit moet veilig en betrouwbaar gebeuren. Het belang van digitaal

Nadere informatie

Whitepaper. One language, one source, one truth

Whitepaper. One language, one source, one truth Whitepaper One language, one source, one truth Contact Voor meer informatie of een demo kunt u contact opnemen met John Vermolen of Bas de Graaf: 06-53943650 / 06-53289168 Postbus 79075, 1070 NC Amsterdam

Nadere informatie

Referentie Architectuur Onderwijs Versie 2.0. Samenwerkingsplatform Informatie Onderwijs

Referentie Architectuur Onderwijs Versie 2.0. Samenwerkingsplatform Informatie Onderwijs Referentie Architectuur Onderwijs Versie 2.0 Samenwerkingsplatform Informatie Onderwijs Inhoud INLEIDING... 4 1. GEMEENSCHAPPELIJKE INFORMATIEHUISHOUDING... 5 1.1. Toelichting vraagstuk... 5 1.2. Voorgestelde

Nadere informatie

Informatiemodel Natuur

Informatiemodel Natuur Informatiemodel Natuur Visiedocument Informatie-uitwisseling tussen mensen en systemen in de natuurketen Concept > Doelstelling > Uitleg > Gebruik > Besturing > Beheer Eén natuur taal, een keten van natuurpartners

Nadere informatie

Vernieuwing gegevens en berichtenstandaarden. Plan van aanpak vernieuwing standaarden - Project breakdown - Voorgestelde route 2017

Vernieuwing gegevens en berichtenstandaarden. Plan van aanpak vernieuwing standaarden - Project breakdown - Voorgestelde route 2017 Vernieuwing gegevens en berichtenstandaarden Plan van aanpak vernieuwing standaarden - Project breakdown - Voorgestelde route 2017 Regiegroep gegevens en berichten standaarden Utrecht 5 oktober 2016 Wat

Nadere informatie

Context Informatiestandaarden

Context Informatiestandaarden Context Informatiestandaarden Inleiding Om zorgverleners in staat te stellen om volgens een kwaliteitsstandaard te werken moeten proces, organisatie en ondersteunende middelen daarop aansluiten. Voor ICT-systemen

Nadere informatie

Eén digitale overheid: betere service, meer gemak

Eén digitale overheid: betere service, meer gemak Eén digitale overheid: betere service, meer gemak Rob Evelo Programmamanager i-nup Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Visie op dienstverlening: samen doen Overheden werken vanuit

Nadere informatie

Naam presentatie. Basisregistraties 7 november 2013 Amersfoort

Naam presentatie. Basisregistraties 7 november 2013 Amersfoort Naam presentatie Vrienden van de Vrienden van de Basisregistraties 7 november 2013 Amersfoort 2 Jan Haasnoot Projectleider Sectoraal Knooppunt Wim Wispelweij Programmamanager PIB 3 B R O B R P N H R B

Nadere informatie

Foto plaatsen. Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Samenhang en koppelvlakken (architectuur) Victorine Binkhorst Programma DSO Lead architect

Foto plaatsen. Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Samenhang en koppelvlakken (architectuur) Victorine Binkhorst Programma DSO Lead architect Foto plaatsen Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Samenhang en koppelvlakken (architectuur) Victorine Binkhorst Programma DSO Lead architect Kern Omgevingswet: ondersteund met een digitaal stelsel Waarschijnlijk

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 23581 27 december 2011 Besluit van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van 12 december 2011, nr.

Nadere informatie

Richtlijn ontwerp bedrijfsdocumenten

Richtlijn ontwerp bedrijfsdocumenten JZ XML: Richtlijn ontwerp bedrijfsdocumenten Datum 18 september 2009 Onderwerp JZ XML : Richtlijn ontwerp bedrijfsdocumenten Auteur Gerrit van de Ven (In-pact) E-mail Gerrit.van.de.ven@in-pact.nl Versie

Nadere informatie

Transactieland Koppelzone concept

Transactieland Koppelzone concept Transactieland Koppelzone concept Vooraf Het koppelzone 1 concept is een bepaalde manier van samenwerken Het samenwerken wordt daarbij ondersteund door c.q. in die samenwerking wordt gebruik gemaakt van

Nadere informatie

Keteininformatiemodellering op basis van UML

Keteininformatiemodellering op basis van UML Keteininformatiemodellering op basis van UML Richtlijnen en voorbeelden versie 0.1 Bert Dingemans Keteininformatiemodellering op basis van UML... 1 Richtlijnen en voorbeelden... 1 Inleiding... 2 Documenten...

Nadere informatie

Geo-informatie is dood Leve geo-informatie!

Geo-informatie is dood Leve geo-informatie! Geo-informatie is dood Leve geo-informatie! Geo aspecten van NORA Ron Bloksma, namens Geonovum ron.bloksma@grontmij.nl NORA Wie kent NORA 2.0? Nederlandse Overheid Referentie Architectuur eoverheid & 1Overheid

Nadere informatie

Begrippenlijst epv. Datum 15 december 2006. Onderwerp Begrippenlijst. Auteurs Marcel Verolme Pim Mazeland. E-mail beheer@e-pv.nl

Begrippenlijst epv. Datum 15 december 2006. Onderwerp Begrippenlijst. Auteurs Marcel Verolme Pim Mazeland. E-mail beheer@e-pv.nl Begrippenlijst epv Datum 15 december 2006 Onderwerp Begrippenlijst Auteurs Marcel Verolme E-mail beheer@e-pv.nl Versie 1.213 Projectproduct P01 Opdrachtgever Stuurgroep epv Inhoudsopgave Inhoudsopgave

Nadere informatie

JZ XML : Uitleg standaarden. Datum 30 april 2009. Onderwerp JZ XML: Uitleg standaarden. Auteur Gerrit van de Ven (In-pact)

JZ XML : Uitleg standaarden. Datum 30 april 2009. Onderwerp JZ XML: Uitleg standaarden. Auteur Gerrit van de Ven (In-pact) JZ XML: Uitleg standaarden Datum 30 april 2009 Onderwerp JZ XML : Uitleg standaarden Auteur Gerrit van de Ven (In-pact) E-mail Gerrit.van.de.ven@in-pact.nl Versie 0.8 Opdrachtgever MO-groep Inhoudsopgave

Nadere informatie

Regionale Samenwerking in de Zorg Van idee tot innovatie

Regionale Samenwerking in de Zorg Van idee tot innovatie Regionale Samenwerking in de Zorg Van idee tot innovatie Voorwoord Meer dan tien jaar geleden is in Nederland de discussie over het opzetten van een landelijk elektronisch patiëntdossier gestart. Sindsdien

Nadere informatie

MBO BUS. MBO Berichten Uitwisseling Standaard

MBO BUS. MBO Berichten Uitwisseling Standaard MBO BUS MBO Berichten Uitwisseling Standaard 1 Wie zijn wij? Bas Kruiswijk (projectleider) Bert van Daalen (opdrachtgever) 2 Agenda Wat is MBO BUS, en waarom willen we het? Wat hebben we tot nu toe gedaan

Nadere informatie

Forum Standaardisatie & Open Standaarden. Standaard samenwerken

Forum Standaardisatie & Open Standaarden. Standaard samenwerken Forum Standaardisatie & Open Standaarden Standaard samenwerken Betere elektronische dienstverlening, lagere administratieve lasten, transparantere en efficiëntere overheid. Dat kan alleen door samen te

Nadere informatie

Ruimte voor verbeelding

Ruimte voor verbeelding Ruimte voor verbeelding Semantiek van de Basisregistraties door Marijke Abrahamse m.m.v. Jolanda van der Linden en Daniel Wunderink Semantiek??? = Betekenisleer gaat over betekenis van woorden of zinnen

Nadere informatie

Visiedocument. Eén in Dienstverlening

Visiedocument. Eén in Dienstverlening Visiedocument Eén in Dienstverlening 1 Inleiding Sinds 2008 hebben onder andere de volgende ontwikkelingen een nieuw licht geworpen op de dienstverlening door de gemeente Heerenveen: Nieuwe wet- en regelgeving

Nadere informatie

De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten

De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten De impact van de basisregistraties op de informatievoorziening van gemeenten Op weg naar de Gemeentelijke Service Bus Danny Greefhorst Gemeenten worden geconfronteerd met allerlei ontwikkelingen die van

Nadere informatie

De toegevoegde waarde van open standaarden voor een overheidsorganisatie

De toegevoegde waarde van open standaarden voor een overheidsorganisatie De toegevoegde waarde van open standaarden voor een overheidsorganisatie De toegevoegde waarde van open standaarden voor een overheidsorganisatie 1 Open standaarden in de context van het plateaumodel De

Nadere informatie

Voorstel vervolgaanpak standaardisatie stelsel

Voorstel vervolgaanpak standaardisatie stelsel FS 43-04-11A Voorstel vervolgaanpak standaardisatie stelsel Inhoud Voorstel vervolgaanpak standaardisatie stelsel... 1 Aanleiding/probleemstelling:... 1 Uitwerking op hoofdlijnen:... 2 Opdrachtbeschrijving

Nadere informatie

Informatieobjecten zijn systematisch beschreven

Informatieobjecten zijn systematisch beschreven AP17 Informatieobjecten zijn systematisch beschreven Statement De aan de dienst gerelateerde informatieobjecten zijn systematisch beschreven en op passende wijze gemodelleerd. Afgeleid van BP2 (vindbaar)

Nadere informatie

De Justitiële Informatiedienst en EBV

De Justitiële Informatiedienst en EBV Ministerie van Justitie Justitie Justitiële Informatiedienst Elektronisch BerichtenVerkeer De Justitiële Informatiedienst en EBV De Justitiële Informatiedienst en EBV Voorwoord 1 2 Voorwoord Zorg voor

Nadere informatie

ISM: BPM voor IT Service Management

ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management ISM: BPM voor IT Service Management Het jonge IT-vakgebied wordt bestookt met allerlei frameworks om grip te krijgen op de input en output: ITIL, ASL, BiSL, COBIT en

Nadere informatie

Architectuur en audit: een prima duo

Architectuur en audit: een prima duo Architectuur en audit: een prima duo Architectuur en audit: een prima duo Theoretische achtergrond Architectuur en audit in de praktijk Praktijk case IB-Groep Inhoud theorie Werkgroep architectuur Hoe

Nadere informatie

OSLO Open Standaarden voor Lokale Overheden

OSLO Open Standaarden voor Lokale Overheden Open Standaarden voor Lokale Overheden OSLO Publiek private samenwerking inventarisatie uitwerking formaliseren Plan van aanpak Open Standaarden voor Lokale Overheden ER-diagram definities serialisatie

Nadere informatie

Aanmeldformulier open standaarden

Aanmeldformulier open standaarden Aanmeldformulier open standaarden Inleiding Door het invullen van het onderstaande aanmeldformulier kunt u standaarden aanmelden voor opname op de lijst met open standaarden die in Nederland onder het

Nadere informatie

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company

Het BiSL-model. Een whitepaper van The Lifecycle Company Het BiSL-model Een whitepaper van The Lifecycle Company Met dit whitepaper bieden we u een overzicht op hooflijnen van het BiSL-model. U vindt een overzicht van de processen en per proces een beknopte

Nadere informatie

Digikoppeling adapter

Digikoppeling adapter Digikoppeling adapter Versie 1.0 Datum 02/06/2014 Status Definitief Van toepassing op Digikoppeling versies: 1.0, 1.1, 2.0, 3.0 Colofon Logius Servicecentrum: Postbus 96810 2509 JE Den Haag t. 0900 555

Nadere informatie

Conformiteittoetsing en validatie voor INSPIRE data providers. 31 mei 2016

Conformiteittoetsing en validatie voor INSPIRE data providers. 31 mei 2016 Conformiteittoetsing en validatie voor INSPIRE data providers 31 mei 2016 Agenda Evaluatie na afloop van de kennissessie Omgaan met conformiteit en validatie bij de INSPIRE implementatie Introductie Conformiteit

Nadere informatie

Metadata, informatiestromen

Metadata, informatiestromen Metadata, informatiestromen Wat doet informatie- en archiefmanagement? Vastleggen/verwerven Opslaan Ordenen Beschrijven Selecteren Verwijderen Bewaren Beschikbaarstellen van informatie. Gedocumenteerd,

Nadere informatie

Semantiek op Schaal. Opzet van een consortiumproject Versie 22 maart 2010

Semantiek op Schaal. Opzet van een consortiumproject Versie 22 maart 2010 Opzet van een consortiumproject Versie 22 maart 2010 Inleiding De zaak: opschaling en instrumentalisatie Metapattern wetenschappelijke ontwikkeling door Pieter Wisse proeven in de e-overheidspraktijk (Forum

Nadere informatie

Ontwikkelaars van BIR Open BIM Standaarden en softwareleveranciers

Ontwikkelaars van BIR Open BIM Standaarden en softwareleveranciers Memo AAN Ontwikkelaars van BIR Open BIM Standaarden en softwareleveranciers VAN Bouw Informatie Raad (contactpersoon D. Spekkink, dik.spekkink@bimloket.nl) DATUM 1 januari 2016 ONDERWERP BIR Kaders voor

Nadere informatie

Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate. Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans

Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate. Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans Abstract Modelleren op basis van de open standard ArchiMate is een goed uitgangspunt voor

Nadere informatie

Vragenlijst voor het in beheer nemen van de afspraak Doorstroommonitor

Vragenlijst voor het in beheer nemen van de afspraak Doorstroommonitor Vragenlijst voor het in beheer nemen van de afspraak Doorstroommonitor Versie beheer Versie Datum Door Reden 0.1 24 oktober 2013 Elise Lustenhouwer Eerste opzet being vragen 0.2 29 oktober 2013 Marjan

Nadere informatie

Onderwijsaanbod = RIO

Onderwijsaanbod = RIO Onderwijsaanbod = RIO Registratie Instellingen en Opleidingen ROC X Sector A Campus Y Onderwijsteam B Gebouw Z Opleiding C Huidige situatie Naast instellingen leggen ook andere ketenpartners (DUO, Inspectie,

Nadere informatie

CCvD Datastandaarden Een gezamenlijk initiatief van SIKB en IHW

CCvD Datastandaarden Een gezamenlijk initiatief van SIKB en IHW CCvD Datastandaarden Een gezamenlijk initiatief van SIKB en IHW versie 2013.12.04 (definitief) 1. Inleiding De Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB) en het InformatieHuis Water

Nadere informatie

Verbinden. Bestuurlijke Samenvatting

Verbinden. Bestuurlijke Samenvatting Verbinden Bestuurlijke Samenvatting Verbinding Burgers en bedrijven verwachten dat de overheid er voor hen is in plaats van andersom. Ze willen samenhangende en begrijpelijke communicatie van de overheid

Nadere informatie

Passend Onderwijs voor de kinderen op school: samen met ouders en leerkracht

Passend Onderwijs voor de kinderen op school: samen met ouders en leerkracht Passend Onderwijs voor de kinderen op school: samen met ouders en leerkracht Vanaf 1 augustus is de Wet passend onderwijs van kracht. De school van uw kind/uw school is aangesloten bij het samenwerkingsverband

Nadere informatie

ABN AMRO Project: Conceptueel model hypothekendomein

ABN AMRO Project: Conceptueel model hypothekendomein Opdrachtformulering Het opstellen van een kennismodel van het hypothekendomein middels de conceptuele analyse met CogNIAM. Dit kennismodel staat los van enige technische benadering en vervult de spilfunctie

Nadere informatie

Realisatie Programma e-dienstverlening 2e fase

Realisatie Programma e-dienstverlening 2e fase Realisatie Programma e-dienstverlening 2e fase Inleiding In de periode 2008-2009 is een Realisatieplan Dienstverlening ontwikkeld om de informatievoorziening van de gemeente Oegstgeest te verbeteren en

Nadere informatie

Missionstatement en core values

Missionstatement en core values Missionstatement en core values Inhoud 1 Het formuleren van missionstatement en core values... 1 2 Het maken en uitdragen van missie en kernwaarden... 5 1 Het formuleren van missionstatement en core values

Nadere informatie

Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten

Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten Edwin de Vries 3 juni 2008 Praktisch Implementeren van Enterprise Architectuur bij Gemeenten Waarom Architectuur bij Gemeenten? Praktische aanpak Invulling

Nadere informatie

SETU Wijzer. U wilt met de SETU-standaard werken, maar waar moet u beginnen?

SETU Wijzer. U wilt met de SETU-standaard werken, maar waar moet u beginnen? SETU Wijzer U wilt met de SETU-standaard werken, maar waar moet u beginnen? Deze wijzer biedt u een overzicht van de SETU-standaarden en wat SETU voor u kan betekenen. Alle lichtblauwe kaarten bevatten

Nadere informatie

VISIEDOCUMENT INFORMATIEMANAGEMENT Stichting Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio

VISIEDOCUMENT INFORMATIEMANAGEMENT Stichting Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio VISIEDOCUMENT INFORMATIEMANAGEMENT Stichting Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio Mark Timmermans Versie 1.0 1. Inleiding De Stichting Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio (OOZ) is het bevoegd gezag van een

Nadere informatie

Advies voor het verwijderen van Dimensions v1.0 van de pas toe of leg uit lijst en het wijzigen van het functioneel toepassingsgebied van XBRL v2.

Advies voor het verwijderen van Dimensions v1.0 van de pas toe of leg uit lijst en het wijzigen van het functioneel toepassingsgebied van XBRL v2. Forum Standaardisatie Advies voor het verwijderen van Dimensions v1.0 van de pas toe of leg uit lijst en het wijzigen van het functioneel toepassingsgebied van XBRL v2.1 Concept ter openbare consultatie

Nadere informatie

Hot StUF of koude sneeuw?

Hot StUF of koude sneeuw? Koppelingen, Bindingen en Standaardisatie Hot StUF of koude sneeuw? Peter Klaver Minicongres Gekoppelde Belastingen Zoetermeer, 26 september 2008 Pagina 1 >10 DIN-ISO standaarden voor een skibinding schoen-interface

Nadere informatie

Mogelijk onvolledige datum

Mogelijk onvolledige datum Mogelijk onvolledige datum Auteur: Wim Bakkeren (wim.bakkeren@ictu.nl) Datum: 25 september 2014 Versie: 1.0 Status: Definitief Inleiding Dit document bevat een voorstel voor een datatype voor mogelijk

Nadere informatie

SAMENVATTING ANALYSE SEKSEREGISTRATIE

SAMENVATTING ANALYSE SEKSEREGISTRATIE SAMENVATTING ANALYSE SEKSEREGISTRATIE Bent u man of bent u vrouw? Het lijkt zo'n normale vraag, waaruit nauwelijks een probleem kan voortvloeien. Of toch wel? En weten we dan welk probleem? De Kafkabrigade

Nadere informatie

WHITE PAPER DE 10 PRINCIPES VAN DE SOGETI-ARCHITECT

WHITE PAPER DE 10 PRINCIPES VAN DE SOGETI-ARCHITECT WHITE PAPER DE 10 PRINCIPES VAN DE SOGETI-ARCHITECT MARTIN VAN DEN BERG WHITE PAPER DE 10 PRINCIPES VAN DE SOGETI-ARCHITECTT Martin van den Berg tekeningen: Thomas Schneider Versie: 1.0 februari 2010

Nadere informatie

ons kenmerk 101209.001u_as

ons kenmerk 101209.001u_as Logius Forum Standaardisatie p/a Bureau Forum Standaardisatie Postbus 84011 2508AA Den Haag doorkiesnummer 070 373 8819 onderwerp Rapport Interoperabiliteit versie 1.0 d.d. 23 nov. 2010 uw kenmerk ons

Nadere informatie

Visiedocument BAB. Doel van het visiedocument. 1. Aanleiding en achtgronden

Visiedocument BAB. Doel van het visiedocument. 1. Aanleiding en achtgronden Visiedocument BAB Doel van het visiedocument Het visiedocument beschrijft beknopt de achtergronden, doelstellingen, kaders en aanpak van het project BAB voor de komende jaren. Dit vanuit het perspectief

Nadere informatie

Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis. Eli de Vries

Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis. Eli de Vries Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis Eli de Vries Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar hebben weinig kennis Managers moeten beslissingen nemen over IT, maar

Nadere informatie

Beheer- en OntwikkelModel voor Open Standaarden (BOMOS) versie 2 - DEEL 1: DE BASIS

Beheer- en OntwikkelModel voor Open Standaarden (BOMOS) versie 2 - DEEL 1: DE BASIS Beheer- en OntwikkelModel voor Open Standaarden (BOMOS) versie 2 - DEEL 1: DE BASIS Een standaard die niet beheerd wordt is geen standaard! Het is nooit te vroeg om de mogelijkheden voor het beheer van

Nadere informatie

I-visie en e-dienstverlening overheid. Zomerseminar AgroConnect 2011

I-visie en e-dienstverlening overheid. Zomerseminar AgroConnect 2011 I-visie en e-dienstverlening overheid Zomerseminar AgroConnect 2011 Agenda Introductie Visie e-dienstverlening Operationaliseren van de visie 2 Dienst Diensten: contacten van burgers en bedrijven met de

Nadere informatie

Wijzigingsvoorstel op het Logisch Model Aquo 2 kabel-elementen uit IMKL overnemen RfC-W-0901-0031

Wijzigingsvoorstel op het Logisch Model Aquo 2 kabel-elementen uit IMKL overnemen RfC-W-0901-0031 Wijzigingsvoorstel op het Logisch Model Aquo 2 kabel-elementen uit IMKL overnemen RfC-W-0901-0031 Indiener A. Meerkerk, Nieuwland Datum 9-3-2009 Kenmerk RfC W-0901-0031 Documentbeheer Wijzigingshistorie

Nadere informatie

Voortgang en tussenresultaten Vernieuwde gegevens- en berichtstandaarden. Utrecht, 7 december 2016 Regiegroep Gegevens en Berichtenstandaarden

Voortgang en tussenresultaten Vernieuwde gegevens- en berichtstandaarden. Utrecht, 7 december 2016 Regiegroep Gegevens en Berichtenstandaarden Voortgang en tussenresultaten Vernieuwde gegevens- en berichtstandaarden Utrecht, 7 december 2016 Regiegroep Gegevens en Berichtenstandaarden Agenda 1. Plan van aanpak 2. Modelgedreven ontwikkeling 3.

Nadere informatie

Elektronisch Berichtenverkeer (EBV) Begrippenlijst en afkortingen

Elektronisch Berichtenverkeer (EBV) Begrippenlijst en afkortingen Elektronisch Berichtenverkeer (EBV) Begrippenlijst en afkortingen Versie 1.3 Datum 13 november 2012 Status Definitief Colofon Afzendgegevens Contactpersoon Auteurs Justitiële Informatiedienst Egbert Gorterstraat

Nadere informatie

afkijken nadoen EGEMwijs Roadmap StUF SOA Op weg naar een service-georiënteerde architectuur henri.korver@egem.nl

afkijken nadoen EGEMwijs Roadmap StUF SOA Op weg naar een service-georiënteerde architectuur henri.korver@egem.nl afkijken nadoen EGEMwijs Roadmap StUF SOA Op weg naar een service-georiënteerde architectuur henri.korver@egem.nl What kind of StUF? Acroniem: Standaard Uitwisseling Formaat voor (gemeentelijke) applicaties.

Nadere informatie

Archimate risico extensies modelleren

Archimate risico extensies modelleren Archimate risico extensies modelleren Notatiewijzen van risico analyses op basis van checklists versie 0.2 Bert Dingemans 1 Inleiding Risico s zijn een extra dimensie bij het uitwerken van een architectuur.

Nadere informatie

BRP-BZM Use Case Realisations Guidelines

BRP-BZM Use Case Realisations Guidelines BRP-BZM Use Case Realisations Guidelines Versie 2.0 02-09-2011 Definitief Versiehistorie Datum Versie Auteur 23-12-2010 0.1 Eerste versie R.F. Schaaf 04-01-2011 1.0 Feedback verwerkt R. Schaaf en D. Geluk

Nadere informatie

Advies voor het plaatsen van nieuwe versies van de standaarden SETU en Semantisch Model e-factuur op de pas toe of leg uit -lijst

Advies voor het plaatsen van nieuwe versies van de standaarden SETU en Semantisch Model e-factuur op de pas toe of leg uit -lijst FS150225.2B FORUM STANDAARDISATIE 25 februari 2015 Agendapunt 2. Open standaarden, lijsten Stuknummer 2B. Concept Notitie SETU en SMeF Betreft: Advies voor het plaatsen van nieuwe versies van de standaarden

Nadere informatie

Modellering geplande (geometrie)wijzingen binnen het informatiemodel RSGB.

Modellering geplande (geometrie)wijzingen binnen het informatiemodel RSGB. Modellering geplande (geometrie)wijzingen binnen het informatiemodel RSGB. Concept 0.8, september 2013 1. Aanleiding Begin dit jaar is de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en het InformatieModel

Nadere informatie

Toelichting Informatievoorziening Sociaal Domein (isd 2015-2016)

Toelichting Informatievoorziening Sociaal Domein (isd 2015-2016) Toelichting Informatievoorziening Sociaal Domein (isd 2015-2016) Het Bestuur van de VNG stelt u een collectieve aanpak voor om de administratie in het sociaal domein te vereenvoudigen. De vereenvoudiging

Nadere informatie

Begrippen Uitwerking van een selectie van een aantal begrippen, behorend bij de Bouwstenen voor het medicatieproces.

Begrippen Uitwerking van een selectie van een aantal begrippen, behorend bij de Bouwstenen voor het medicatieproces. Begrippen Uitwerking van een selectie van een aantal begrippen, behorend bij de Bouwstenen voor het medicatieproces. Historie van de begrippen In 2013 is door de Werkgroep Begrippen 1 een set van begrippen

Nadere informatie

Uitdagende omgeving. MAPP. Grip op kennis. Grip op kosten.

Uitdagende omgeving. MAPP. Grip op kennis. Grip op kosten. Uitdagende omgeving De pensioen- en verzekeringswereld kent grote uitdagingen. Deze uitdagingen hebben zowel interne als externe oorzaken. Intern hebben pensioenuitvoerders (PUO s) en levensverzekeraars

Nadere informatie

Inhoudelijke reactie EGEM op adviesrapport Telematica Instituut: 'Over het service-georiënteerde gehalte van StUF 3.0.'

Inhoudelijke reactie EGEM op adviesrapport Telematica Instituut: 'Over het service-georiënteerde gehalte van StUF 3.0.' Inhoudelijke reactie EGEM op adviesrapport Telematica Instituut: 'Over het service-georiënteerde gehalte van StUF 3.0.' Versie Concept 0.2 Datum 15-11-2007 Inhoudsopgave 1 Inleiding...2 2 Inhoudelijke

Nadere informatie

Aanvragen en meldingen in het DSO. 13 juni 2017

Aanvragen en meldingen in het DSO. 13 juni 2017 Aanvragen en meldingen in het DSO 13 juni 2017 Agenda 1. Doel 2. Evaluatie Olo2-berichten 3. Veranderingen Omgevingswet 4. Kaders DSO architectuur 5. Informatiemodel aanvraag en melding 6. Interacties

Nadere informatie

Voorstel voor wijziging Informatiemodel ZTC

Voorstel voor wijziging Informatiemodel ZTC Voorstel voor wijziging Informatiemodel ZTC Van: Arjan Kloosterboer Datum: 5-9-2013 Ter bespreking in Expertgroep Informatiemodellen dd. 12-9-2013 In maart 2013 is de ZTC 2.0 gepubliceerd. Een onderdeel

Nadere informatie

Workshop 12 ART-DECOR en Acute overdracht. Michael Tan Kai Heitmann Maarten Ligtvoet

Workshop 12 ART-DECOR en Acute overdracht. Michael Tan Kai Heitmann Maarten Ligtvoet Workshop 12 ART-DECOR en Acute overdracht Michael Tan Kai Heitmann Maarten Ligtvoet 22 november 2012 Topics Aanpak en visie Perinatologie Michael Tan Uitleg Acute Overdracht in ART-DECOR Kai Heitmann Faciliteren

Nadere informatie

Je effectiviteit als projectleider wordt door drie factoren bepaald:

Je effectiviteit als projectleider wordt door drie factoren bepaald: Projectmatig Werken/Werken in Projecten 1. Aanleiding Projectmatig werken en het werken in projecten zijn in veel organisaties bekende termen en procedures. Hun toepassing wordt gezien als een effectieve

Nadere informatie

Overheidsservicebus (OSB) Paul Schlotter Architect OSB

Overheidsservicebus (OSB) Paul Schlotter Architect OSB Overheidsservicebus (OSB) Overheidsservicebus Paul Schlotter Architect OSB De OSB faciliteert de elektronische overheid Onderwerpen Waarom een OSB Positionering in eoverheid Inrichting Binnen vs Buiten

Nadere informatie

Tactisch beheer informatievoorziening AWBZ

Tactisch beheer informatievoorziening AWBZ Tactisch beheer informatievoorziening AWBZ Spreker Sandra Landa Plaats Den datum Haag 27 januari 2012 Tactisch beheerder Wat is beheer van de informatievoorziening? In samenspraak met ketenpartijen de

Nadere informatie

Kerngegevens MBO. gemeenschappelijke taal van ELO naar studenten administratie. Gebruikersdag Woensdag 26 mei 2010.

Kerngegevens MBO. gemeenschappelijke taal van ELO naar studenten administratie. Gebruikersdag Woensdag 26 mei 2010. Kerngegevens MBO gemeenschappelijke taal van ELO naar studenten administratie Gebruikersdag Woensdag 26 mei 2010 Raymond Kerkhof E : r.kerkhof@zadkine.nl M: +31(0)651670089 Probleemstelling / Uitdaging

Nadere informatie

Business-to-Business

Business-to-Business Business-to-Business 1 WAT IS BUSINESS-TO-BUSINESS? 1.1 Inleiding Bedrijven communiceren veelvuldig met elkaar. Orders worden geplaatst, facturen worden verzonden, informatie wordt uitgewisseld. Zo n dertig

Nadere informatie

Geo informatieplan Koggenland op de kaart

Geo informatieplan Koggenland op de kaart Geo informatieplan 2014-2 7 Koggenland op de kaart Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Toelichting 2013 4 2.1 Kostensoort Diversen 4 2.2 Luchtfoto s 4 2.3 BAG Inspectie 5 2.4 Cyclorama s 5 2.5 I spiegel 6 2.6

Nadere informatie

CHRONOLOGISCH OVERZICHT VAN DE VOORTGANG VAN HET PROGRAMMA MODERNISERING GBA

CHRONOLOGISCH OVERZICHT VAN DE VOORTGANG VAN HET PROGRAMMA MODERNISERING GBA BIJLAGE CHRONOLOGISCH OVERZICHT VAN DE VOORTGANG VAN HET PROGRAMMA MODERNISERING GBA De documenten waarnaar wordt verwezen zijn opgesteld met inachtneming van de kabinetsrichtlijnen voor grote ICT-projecten.

Nadere informatie

Semantiek (met de BAG als voorbeeld) Dienstverlening in verbinding Wetgeving in verbinding 12 maart 2014 Marco Brattinga (marco.brattinga@ordina.

Semantiek (met de BAG als voorbeeld) Dienstverlening in verbinding Wetgeving in verbinding 12 maart 2014 Marco Brattinga (marco.brattinga@ordina. 1 Semantiek (met de BAG als voorbeeld) Dienstverlening in verbinding Wetgeving in verbinding 12 maart 2014 Marco Brattinga (marco.brattinga@ordina.nl) DIT is geen nummeraanduiding Meerdere werkelijkheden

Nadere informatie

Informatievoorziening Standaarden en knooppunt. Utrecht / Regiegroep StUF/RSGB/RGBZ 2 april 2014 Peter Klaver / KING

Informatievoorziening Standaarden en knooppunt. Utrecht / Regiegroep StUF/RSGB/RGBZ 2 april 2014 Peter Klaver / KING Gegevensuitwisseling (visd Realisatieprogramma) Informatievoorziening Standaarden en knooppunt Utrecht / Regiegroep StUF/RSGB/RGBZ 2 april 2014 Peter Klaver / KING VISD - Implementatie-aanpakaanpak Poortwachter

Nadere informatie

KNOOPPUNTEN. Visie en positionering

KNOOPPUNTEN. Visie en positionering KNOOPPUNTEN Visie en positionering Auteur KING Datum vrijdag 5 september 2014 2 Inhoud 1 Inleiding 4 2 Doelstelling 8 3 Positionering knooppunten 9 Technisch 10 Functioneel 10 4 Visie van KING 11 Bijlage

Nadere informatie

GEMeentelijke Model Architectuur GEMMA 2

GEMeentelijke Model Architectuur GEMMA 2 GEMeentelijke Model Architectuur GEMMA 2 Wordt het ook gebruikt? Het GEMMA portfolio GEMMA architectuurproducten Principes Informatiearchitectuur Procesarchitectuur en referentieprocessen (nu ook referentie

Nadere informatie

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland

Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland september 13 Begrijpen Verbinden Meedoen communicatieplan transities sociaal domein Rivierenland Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg. (Albert Einstein, 1879-1955) M e r k c o a

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

Wijziging Informatiemodel ZTC

Wijziging Informatiemodel ZTC Wijziging Informatiemodel ZTC Van: Arjan Kloosterboer Datum: 11-3-2014 Aan: Expertgroep StUF [aangepaste versie van notitie dd. 11-12-2013, met wijzigingen als zodanig gemarkeerd] In maart 2013 is de ZTC

Nadere informatie

Digitale dienstverlening, een vak!

Digitale dienstverlening, een vak! Nieuwsbrief Samenwerking / nummer 1 / januari 2006 Digitale dienstverlening, een vak! Gemeenten worden via de overheid gestimuleerd om, vanaf begin 2007, 65% van de dienstverlening ook digitaal aan te

Nadere informatie