Werktuigbouwkunde is overal. ambitie / ijver / vuur. Van/voor en door de Delftse techniekstudent. April Nr. 2 - Jaargang 4

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Werktuigbouwkunde is overal. ambitie / ijver / vuur. Van/voor en door de Delftse techniekstudent. April 2012 - Nr. 2 - Jaargang 4"

Transcriptie

1 April Nr. 2 - Jaargang 4 ambitie / ijver / vuur Van/voor en door de Delftse techniekstudent Werktuigbouwkunde is overal Robotica heeft de toekomst Kades van vezelbeton James Watt centraal Een nieuw dreamteam OWee met Passie Ludiek protest Lasergamen op kantoor Depressurised Wave Basin IRPdelft All Energy Day groot succes Breenhozen Maritime Match Day

2 Bij TOPdesk krijg je de ruimte om grenzeloos te ondernemen Tiago Van Brazilië naar Delft Na mijn studie sociologie, deed ik twee jaar ervaring op in Brazilië. Daarna wilde ik wat vastigheid opbouwen. Ik kwam in aanraking met een vacature voor consultant bij TOPdesk. Ik zat nog in Brazilië, maar ik mocht bellen zodra ik in Nederland aan was gekomen. Eenmaal in Nederland ging het erg snel: binnen een week had ik een contract, een laptop en een mobieltje. Op zoek naar Braziliaanse partners Op de wandelgangen hoorde ik over perikelen rond TOPdesk Brazilië. Men dacht aan een beëindiging van het partnership met een Braziliaanse reseller. Vanwege mijn Braziliaanse geschiedenis was ik direct geïnteresseerd. Met mijn Portugees kon ik bovendien helpen bij de beëindiging van het partnership-contract. Om het vertrouwen van de Braziliaanse klanten te herwinnen, moesten we ze persoonlijk opzoeken en ondersteunen. Van TOPdesk mocht ik samen met een collega een reis plannen om de bestaande klanten te bezoeken. Samen met enkele collega s stelde ik eerst een partnership-programma op dat als standaard zou dienen voor eventuele toekomstige partners. Van Delft naar Brazilië Even later was de reis naar Brazilië een feit. De reis verliep zó voorspoedig, dat er een reeks van bezoeken zou volgen. Inmiddels hebben we een nieuwe partner gevonden in Brazilië. Zo zit ik regelmatig bij een grote Braziliaanse organisatie met directeuren te lunchen en toekomstplannen te bespreken, om deze vervolgens binnen TOPdesk uit te voeren. Ik krijg alle ruimte die ik aangeef nodig te hebben om het gewenste resultaat te behalen: een succesvol partnership! Geïnteresseerd? Wil jij ook tijdens je werk de vrijheid om je eigen plannen te maken en uit te voeren? TOPdesk is altijd op zoek naar hoogopgeleide mensen met ambitie. Werken bij TOPdesk betekent werken en ontwikkelen in een jonge, groeiende organisatie. Je kunt bij TOPdesk onder andere aan de slag als: Consultant Software Developer Account Manager Support Specialist Meer weten? Neem dan contact op via En misschien zien we jou binnenkort voor een kennismakingsgesprek! Over TOPdesk TOPdesk ontwikkelt, verkoopt, implementeert en ondersteunt software waarmee organisaties hun dienstverlening efficiënt kunnen organiseren. TOPdesk is opgericht in 1993 en heeft al.000 implementaties verricht in ruim 3 landen. Naast de hoofdvestiging in Delft heeft TOPdesk ook kantoren in Kaiserslautern, Londen, Antwerpen en Boedapest. TOPdesk telt inmiddels ruim 30 en heeft partnerships met verschillende soorten bedrijven uit o.a. Frankrijk, Hongarije, Denemarken en Brazilië. Het onderhouden van contacten, het ondersteunen van de verkoopprocessen van de partner en het intern regelen van het partnerprogramma kosten een hoop tijd. Gelukkig word ik binnen TOPdesk op alle niveaus gesteund. Wil jij ook je carrière starten bij TOPdesk? Kijk op Martinus Nijhofflaan 2, 2624 ES Delft t +31 (0) e

3 INHOUD Van/voor en door de Delftse techniekstudent BreenIntro Alles is maakbaar HOOFDARTIKEL 04 Robotica heeft de toekomst UITGELICHT 06 Hogesterktebeton 20 IRPdelft Wedstrijd 0 UfD Strukton Master Awards BREENHOZEN 07 Sander Hassing 17 Anne-Marleen Beets REPORTAGE 10 Basin MARIN geopend COLUMN 11 Eric van Houten 19 Hendricus van Oosteinde 20 Dokter Vera Evenement 11 Thema OWee 2012 bekend 19 De Delftse Bedrijvendagen 22 All Energy Day INHOUD Is alles maakbaar? Ja? Nee? Maakt werktuigbouwkunde alles mogelijk? Nou vooruit. Het voordeel van de twijfel. Bijna alles? OK! Bijna alles! Bewijzen? Lees het in deze Breen. Robotica heeft de toekomst. Grijpgrage robotarmen en handen zijn unieke vindingen van en op TU Delft. Nooit gedacht toch dat zo n vinding van zulk groot belang zal blijken in en voor onze toekomst. Natuurlijk niet alleen werktuigbouwkunde ook andere disciplines spelen een rol van grote betekenis: naast werktuigbouwkunde ook informatica, elektrotechniek en industrieel ontwerpen. Geldt ook voor het daadwerkelijke werk op Damen Shipyards, bij Tennet, Lely, IHC Merwede en TopDesk. Hun producten zijn onmiskenbaar geënt op puur wetenschappelijk onderzoek. Logisch dat we er in Breen aandacht aan besteden. Lees in deze Breen ook over het succes van de All Energy Day en de Maritime Match Day. Dat gaat verder dan pure wetenschap. Als je er zo over denkt, zal de opening van Marins Depressurised Wave Basin je zeker interesseren evenals de uitdaging van het IRP Delft: doe je volgend jaar mee aan zo n internationaal research project ergens ter wereld? Ontdek hoe ver je letterlijk en figuurlijk na pure wetenschap ten dienste van de mensheid kan komen. Is alles maakbaar? Ach! Een beetje mooi weer zou wel fijn zijn. Binnen twee weken verwerkten we de slag dat de Elfstedentocht niet doorging en zaten we al met een biertje in het zonnetje op het terras in het centrum van Delft. Van min 20 naar plus 20: is dat wetenschappelijk te verantwoorden? Niet alles hoeft maakbaar te zijn. Zo af en toe een verrassing kan geen kwaad. Maar wij mensen willen eigenlijk ook die verrassing beheersen. Vooruit dan maar. Veel leesplezier weer met deze Breen. 10 PROJECT 14 Dreamteam Colofon Namens alle medewerkers, Ron Labordus (redacteur-uitgever) Breen verschijnt x per jaar en is gratis verkrijgbaar op de campus van de TU Delft, bij Inholland en de HTS van de Haagse Hogeschool. Het is het enige studentenblad dat zich exclusief richt op de techniekstudent in Delft. Breen heeft als motto: ambitie, passie en vuur. Breen is een blad van/voor en door studenten. Uitgever: SandeDruk Nootdorp Ontwerp: Theo van Vliet Reactieadres: Ambachtshof BB Nootdorp Telefoon: Redactie: Eric van Houten Ron Labordus Hans van de Sande Medewerkers: Julia Cramer Annemieke van der Pol Fotografie: Eric van Houten Jasper Bos Vormgeving: Acquisitie: Druk: Internet: Lisette Tegelberg Monique van de Sande Drukkerij Van de Sande, Nootdorp Verantwoording: De redactie werkt met zorg aan de inhoud van de artikelen. Uitgever noch redactie zijn verantwoordelijk voor de inhoud ervan of de gevolgen en zijn derhalve niet aansprakelijk. Beeld: Eric van Houten nee/nee sticker Breen Magazine wordt super op prijs gesteld zo horen we van veel van onze lezers. Breen vind je op alle faculteiten en bij studie- en studentenverenigingen in onze bekende presentatiezuil. Breen wordt ook huis-aan-huis bezorgd in studentenflats. Ook als er een nee-nee sticker op de bus zit, krijg je een Breen in de bus. Wil je Breen echt niet ontvangen, mail dan je adres naar de redactie dan wordt Breen niet meer ongeadresseerd bij je bezorgd. Zeal Vuur ZeaL Breen april Meed

4 Robotica heeft de toekomst Onze robothand is uniek in de Tekst: Ron Labordus Beeld: Eric van Houten is getrokken. We wonnen niet, maar de ervaring was geweldig. Bij Robotica komen verschillende studies Jelle ten Kate koos in zijn derde studiejaar voor de minor Robotica bij Martijn Wisse. Past perfect in mijn studie en sluit aan bij mijn jongensdroom namelijk uitvinder worden. Al in mijn eerste studiejaar raakte ik extra gemotiveerd over de studie werktuigbouwkunde, toen we in wedstrijdvorm de opdracht kregen een voertuig met bestuurder te maken dat zover mogelijk rijdt nadat het eerst een meter achteruit samen, al die disciplines boeien me: werktuigbouw, informatica, elektronica en industrieel ontwerpen. Het zelf bouwen van een robot is fascinerend. Ons eerste prototype, robot Eva, is uniek; we staan er nu al regelmatig mee op beurzen en demonstraties. Robotica heeft de toekomst. Eva kan een beperkt aantal commando s uitvoeren, spraakgestuurd. Door verdere ontwikkeling kan Eva uitgroeien tot een mechanische hulp in huis en werk, zoals voor zwaargehandicapten de hulphond al bestaat. Een robothand, dat wil zeggen een grijper, die met maar drie vingers een object in elke vorm of maat beet kan pakken. Zonder dat hij het object, groot of klein, kapot knijpt of dat het grijpen misgaat. Wat de robothand pakt, gaat altijd precies goed. Uniek in de wereld, aldus associate professor BioMechanical Engineering aan TU Delft, Martijn Wisse (op de foto s links), en Jelle ten Kate (op de foto s rechts), vierdejaars bachelorstudent werktuigbouwkunde. Breen sprak met twee door techniek gegrepen mannen. Bedrijfsmatig ontwikkelen Op vrijwillige basis is Jelle samen met zijn studiegenoot Sjors de Wit betrokken bij een verdergaand technisch project: de ontwikkeling van een perfecte drie-vingerige grijper, die zich het best laat benoemen als robotarm of robothand. Martijn Wisse: Jelle en Sjors hebben van ons een grijper gekregen die zij aan moeten passen waardoor hij aanmerkelijk goedkoper wordt. De huidige kost alleen al aan onderdelen 200 euro, het lijkt te lukken die kosten tot minder dan de helft te reduceren. Nu wordt het interessant om de nieuwe grijper commercieel in één pakket inclusief service-, assemblage- en ontwerpkosten te verkopen. Het ontwerp is nagenoeg klaar, er wordt een prototype gemaakt met wellicht nog wat verbeteringen en dat moet dan leiden tot een daadwerkelijk product en een geïnteresseerd productiebedrijf. We denken daarbij aan Lacquey, dat zich toelegt op robot grasping solutions. De naam Lacquey is veelzeggend, afgeleid van het Engels- Frans voor lakei en staat voor dienaar van de mens ; het bedrijf is gevestigd in Yes!Delft. De nieuwe grijper is een uniek, toegankelijk product voor bijvoorbeeld collega-universiteiten. Unieke grijper Wat maakt de Delftse grijper zo uniek? Jelle: De uitdaging van ons ontwerp werd gevormd door de beperking van het ontwerp. Immers elk (extra) onderdeel kost geld, dus beperking van onderdelen is geldwinst. Het uitdagendst was het differentieel op te vangen door in plaats van betrekkelijk dure tandwieltjes iets anders te gebruiken. Zo kwamen we in opdracht van Martijn Wisse tot de oplossing de tandwielen te vervangen door twee stangetjes en een wiggetje. Blijkt uiteindelijk perfect te werken. De grijper grijpt wat hij grijpen moet zonder iets 4 april 2012

5 wereld! kapot te maken. Met slechts één elektromotortje worden de drie vingers aangestuurd. Martijn: Er zijn wereldwijd bijna geen grijpers die dit kunnen, daarom zijn de meeste universiteiten letterlijk en figuurlijk onthand als ze onderzoek willen doen en dus biedt onze grijper een perfecte uitkomst. Bestaande robots zijn beperkt in hun functies. Het vakgebied zit eigenlijk een beetje op slot. Onze vinding opent tal van mogelijkheden mede ook door de zeer aantrekkelijke prijs. Dat is wat anders dan de grijpers van onder andere Barrett, die minstens euro kosten. Beter dan de natuur Gold de mens eerst nog als voorbeeld; de Delftse grijper heeft een ander uitgangspunt. Martijn Wisse: Bij het maken van protheses was het van belang de menselijke vorm aan te houden. Onze grijpers kennen die noodzaak niet, in tegendeel wellicht, ze zijn wel geïnspireerd op de hand en zijn vingers, maar we doen niet aan domweg nabootsen. Voor de ideale grijper als technisch hulpmiddel is onze constructie eigenlijk beter. Drie vingers blijken voor de functie van het grijpen meer dan voldoende. Onze expertise op dit vakgebied is volgens mij uniek in de wereld. Van groot belang dus deze ontwikkeling waarvan we nu aan de basis staan. Belangrijk in een toekomstige maatschappij die over 2 jaar 1 op 2 zal bestaan uit niet werkende ouderen en werkende mensen. In die toekomst moet het werk gedaan worden door de helft van het huidige aantal mensen. Nemen we het risico dat de helft van het werk niet gedaan wordt? Of maken we gebruik van apparatuur die dat werk mogelijk maakt. De robothand maakt die toekomst aangenamer zowel bedrijfsmatig als in een thuissituatie. Delft kan het wereldwijde centrum zijn van de grijptechnologie want onze vinding is makkelijk in het gebruik en zeer betaalbaar. David Moed wint UfD-Strukton MasterAwards: Duurzame en goedkope oplossing voor verwijdering arseen uit grondwater Op 8 maart jongstleden zijn op TU Delft de UfD-Strukton MasterAwards uitgereikt. David Moed ontving de eerste prijs, een waardecheque van.000,- met zijn onderzoek naar een duurzame en goedkope oplossing voor het verwijderen van arseen uit grondwater. Arseen in drinkwater kan leiden tot huidlaesies, verschillende vormen van kanker en hart- en vaatziekten. In Bangladesh, waar miljoenen pompen de bevolking van water voorzien, zorgt de concentratie arseen in grondwater voor grote problemen. David Moed deed onderzoek naar Subsurface Arsenic Removal (SAR). Door water met zuurstof de grond in te pompen oxideert het ijzer in het grondwater. Het geoxideerde ijzer vangt het arseen af middels adsorptie. De jury was zeer te spreken over het feit dat David Moed zijn civiele achtergrond combineerde met het vakgebied chemie. Hij heeft met zijn onderzoek een groot maatschappelijk probleem aangepakt en zijn oplossing voldoet aan alle criteria, aldus de jury. respectievelijk voor Eefje van der Werf en Bart van Lakwijk. Eefje deed onderzoek naar het behartigen van bewonersbelangen bij renovatieprojecten in bewoonde staat en ontving vooral lof voor haar inlevende aanpak. Bart van Lakwijk viel op met zijn idee om in Chicago, waar (geparkeerde) auto s de straten domineren, parkeerfaciliteiten voor auto s te centreren en te integreren met de levensgewoontes van de inwoners van de stad. De inzendingen zijn beoordeeld door een vakkundige jury, bestaande uit: ir. M. Smitt van Strukton Civiel, prof. ir. F.M. Sanders van de TU Delft, prof. mr. dr. E.F. ten Heuvelhof van de TU Delft, prof. dr. ir. A.A.A. Molenaar van de TU Delft en Ir. J.A. Bronsing van het Universiteitsfonds Delft. Het initiatief van de awards heeft als doel studenten te stimuleren om verder te denken bij de aanpak van maatschappelijke knelpunten en met toekomstbestendige bouw- en infra-oplossingen te komen. Meer informatie: Meer prijzen De tweede en derde prijs, elk 2.00,-, waren Strukton Strukton is een fullserviceprovider op het gebied van infrastructuur- en accommodatieoplossingen. Het zwaartepunt ligt op de levering van producten en diensten gericht op mobiliteit, knooppunten en doorgaande exploitatie. Strukton is een onderneming met ca werknemers en 1,4 miljard omzet in Zeal Vuur ZeaL Breen april 2012 Meed

6 Kijk eens op onze website! Havenbedrijf Rotterdam Hogesterktebeton: innovatief remmingwerk nieuwe EMO-kade debrochuredrukker.nl Debrochuredrukker.nl is een onderdeel van Drukkerij Van de Sande in Nootdorp. Hiermee willen wij accentueren dat het produceren van brochures tot een specialiteit van ons bedrijf gerekend mag worden. Vakmanschap, moderne apparatuur: o.a. uitgerust met lakken en drogen, maken een snelle, effi ciënte en kwalitatief hoogstaande productie mogelijk. Een complete afwerking van brochures tot en met 96 pagina s van maximaal 24 x 34 cm is intern mogelijk. Wij doen geen concessies in het gebruik van materialen. Ook voor het produceren van posters, visitekaartjes, kaarten, folders en fl yers zijn wij het juiste adres. Natuurlijk kunnen wij in een gesprek meer informatie verstrekken of, nog beter, bezoek vrijblijvend ons bedrijf. Beeld: Van Hattum en Blankevoort Over een lengte van 00 meter bestaat de nieuwe kade van het Europees Massagoed Overslagbedrijf (EMO) op Maasvlakte 1 binnenkort uit een hoogwaardig innovatief remmingwerk. Verdwenen zijn de traditionele remmingwerken van staal en balken, nieuw is het hoogwaardig betonnen remmingwerk dat bestaat uit een prefab staalvezelversterkte hogesterkte betonnen schil (B10) die is geïntegreerd in de bovenbouw van de kadeconstructie. debrochuredrukker.nl is een onderdeel van Drukkerij Van de Sande adres: Ambachtshof BB Nootdorp telefoon: fax: internet: Bulkcarriers en duwbakken meren voor de overslag van ijzererts en steenkool binnenkort in de Rotterdamse haven aan een kade aan die een uit panelen bestaande schil heeft met een dikte van maar acht centimeter staalbeton. Volgens projectleider Erik Broos van Havenbedrijf Rotterdam en projectleider Peter Vervooren van Volker- Wessels Infra/Van Hattum en Blankevoort biedt de nieuwe vinding van staalvezelbeton tal van voordelen: Sterker dan de gemiddelde fenderconstructie van stalen balken en azobéhout, een langere levensduur, minder onderhoud en reparaties en minder verlies van overslag. We rekenen op een levensduur van zeker 0 jaar, tegenover de 2 jaar bij de gebruikte, huidige, traditionele materialen. Geen verlies Bijkomend voordeel van dit type kade is dat schepen voor het laden en lossen op slechts enkele centimeters van de kademuur kunnen afmeren. Bij traditionele kademuren is die afstand vaak een halve meter. Nu die gebruikelijke spleet aanzienlijk is beperkt valt er nauwelijks erts en kolen tussen wal en schip. Minder materiaal verlies betekent uiteraard minder geld cq economisch verlies, maar ook minder kosten voor opruimen, uitbaggeren en eventuele milieuschade. (Bron: Cobouw/Civiele Techniek) 6 april 2012

7 Hoos Naam: Sander Hassing, maar op de TH ook veelal bekend als Hassink Studie: HBO Elektrotechiek Delft?: Eerst was het eigenlijk de TH Rijswijk, in Rijswijk. Later is die pas naar Delft verhuisd. Waarom Rijswijk dan? Omdat het voor zover ik wist de dichtstbijzijnde, beste en gezelligste TH was. Struikelvak: Wiskunde was soms lastig, maar uiteindelijk heb ik bijna alles wel in 1 of 2 keer gehaald. Gek genoeg was een vak genaamd Inleiding Elektrotechniek het vak dat het vaakst ( keer) herkanst moest worden. Food: Heel veel wat ik zelf maak, maar ik denk toch de Babi Pangang á la Hassink! Seizoen: Zomer! Gezellig een biertje doen op een terrasje. Vakantieland: Ierland. Mooie natuur, mooie cultuur, goed bier, goede whisky en goede muziek! Uitgaan: Overal waar het feest is. Hoe fouter hoe beter. En vooral bij of met Studentenvereniging NOVA! Bijbaan: Momenteel niet, maar ik ga binnenkort weer op zoek naar een plek achter een bar. Lijfspreuk: Lastig, ik heb eigenlijk meerdere motto s om bij te leven. Harder willen!!, Nou en! en Niks moet, alles mag zijn daar enkele van. Soms gooi ik er nog een 38 doorheen. Ambitie: Hmm misschien saai oud worden in een kantoor als automatiseringsengineer... Maar na de opleiding Elektrotechniek mezelf richten op de horeca en binnen 10 jaar mijn eigen bruin café beheren klinkt een stuk beter! Nog iets te melden: Groen is lelijk en skiën is voor dikke kinderen. april Beeld: Jasper Bos

8 Reny Stevens, Projectmanager mechanical engineering High Fascinerend om aan de basis te staan Met enthousiasme praat Reny Stevens (38) over zijn werk als Projectmanager mechanical engineering High Speed Craft (HSC) bij Damen Shipyards in Gorinchem: Fascinerend is het om als echte techneut met een team engineers aan de wieg te staan van het ontwerp van een schip. Uitdagend om het werk uit te voeren en natuurlijk trots als jouw schip voldoet aan de eisen van Damen, van de Classificatie-maatschappij en uiteraard die van de klant om vervolgens na een geslaagde proefvaart te kunnen worden overgedragen aan de nieuwe eigenaar. Tekst: Ron Labordus Beeld: PR Damen & Ron Labordus Damen Central Engineering is opgesplitst in drie scheepstype gerelateerde groepen: Tug & Workboats, High Speed Craft en Offshore & transport. Deze groepen zijn weer onderverdeeld in subgroepen die op hun beurt weer bestaan uit een team van scheepsbouwers en werktuigbouwers. Elke subgroep is verantwoordelijk voor één of meerdere scheepstypes. Reny Stevens is projectmanager werktuigbouw van de subgroep Fast Yacht Support Vessels, het zogeheten FYS-team: Dit type schepen, ook wel Shadow boats genoemd, ondersteunt superjachten in elke denkbare vorm. In zijn soort en functie een relatief nieuw scheepstype dat in dienst staat van het bijbehorende superjacht. Hierbij moet je denken aan het accommoderen van de bijboten, luxe verblijfsruimte voor het personeel, een gecertificeerd helideck inclusief helikopter, opslagcapaciteit en pompsystemen voor grote hoeveelheden gasolie en water, maar ook bijvoorbeeld zeer brandgevaarlijke brandstoffen als kerosine voor de helikopter en benzine voor de speedboten en waterscooters. 8 APRIL 2012

9 Speed Craft bij Damen Shipyards: van het ontwerp van een schip Damen Shipyards: Scheepsbouw over de hele wereld volgens een uniek concept Aan ons de taak om dit alles te verwerken in veilige en gebruiksvriendelijke systemen voor de eindgebruiker. Boeiend proces Hoe komt een eindproduct tot stand? Reny Stevens: Na een opdracht van een klant werken wij het bestek en de bijbehorende specificatie verder uit tot een compleet informatiepakket waarvan het schip kan worden gebouwd. Een boeiend proces van ruwe schets naar zeer gedetailleerde productietekeningen. Tijdens het uitwerken van een scheepstype wordt de bekende ontwerpspiraal diverse malen doorlopen teneinde van een concept tot een uitgebalanceerd ontwerp te komen. Uitdagend is om het informatiepakket zo volledig mogelijk en kloppend samen te stellen zodat onze medewerkers waar ter wereld ze ook werkzaam zijn, ermee aan het werk kunnen. Bij Damen een vloeiend en efficiënt proces mede door de standaardisering van onze scheepstypen. De uitdaging is om op basis van onze kennis van bestaande, bewezen standaardsystemen, oplossingen te vinden voor nieuwe systemen. Eerst denken en rekenen om vervolgens te kunnen tekenen. Uiteindelijk met je team beslissingen nemen, op basis van onze ervaring en deskundigheid. Daarin zit de kracht van Damen Engineering. Uitdagend werk achter de schermen Daar waar de scheepsbouw discipline verantwoordelijk is voor de uiterlijke kenmerken van het schip zoals rompvorm en opbouw, is de werktuigbouwer verantwoordelijk voor alle (veelal niet direct zichtbare) scheepssystemen. Centraal hierin staat de machinekamer met daarin de voortstuwing en stroomvoorziening van het schip inclusief alle aanverwante systemen als uitlaat-, koelwater- en brandstofsystemen. Daarnaast is de werktuigbouwkundige tevens verantwoordelijk voor de overige scheepssystemen als het lenssysteem, brandpreventie en bestrijdingssystemen, als mede zogeheten domestic systemen als sanitaire toe- en afvoersystemen, elektriciteit en airconditioning. Reny Stevens: Als werktuigbouwer bij Damen HSC engineering heb je naast een gedegen kennis van nagenoeg alle facetten van de werktuigbouwkunde tevens te maken met het fenomeen lichtgewicht ontwerpen. Gewichtsoptimalisatie van o.a. scheepssystemen vraagt om specifieke kennis van hydraulica en leidingmaterialen. Dat alles binnen de strikte eisen van Classificatie maatschappijen als Lloyd s en Bureau Veritas. Daarbij bieden met name FYS-schepen een extra uitdaging in de vorm van zeer strenge geluidseisen. Hiertoe wordt in samenwerking met de mannen van Damen Research zeer kritisch gekeken en gerekend aan o.a. de dragende constructies onder dominante trillingsbronnen als dieselmotoren en andere draaiende (en dus trillende) scheepscomponenten. Dit met als doel een goede balans te vinden tussen enerzijds sterkte en stijfheid en anderzijds het gewicht van het ontwerp teneinde de gestelde geluidsniveaus te halen. Kortom een veeleisende en uitdagende omgeving waar met behulp van moderne software pakketten, veelbelovende concepten kunnen uitgroeien tot optimaal functionerende systemen en ontwerpen. The sky is the limit Stevens tot slot: Nadat ik VWO en de Hogeschool Utrecht werktuigbouwkunde had gedaan kwam ik via mijn vorige werkgever in aanraking met een scheepswerf. Al snel raakte ik gefascineerd door het enthousiasme waarmee de mensen over hun schepen spraken. Eenmaal bij Damen werd deze fascinatie voor de scheepsbouw nog veel sterker. In 2000 begonnen als constructeur waarna mij als snel de kans werd geboden om in 2002 als projectleider mijn eerste bootje te doen. In ruim tien jaar tijd heb ik bijgedragen aan de totstandkoming van maar liefst 8 nieuwe scheepstypen waarvan er per type variërend van 1 (one of) tot meer dan 60 gebouwd zijn. Voor echte techneuten is er werkelijk niets mooiers dan uiteindelijk te horen dat een klant na de eerste paar bouwnummers van een serie te hebben gekocht, aangeeft er nog een paar aan te schaffen omdat de schepen zo goed presteren. interview Damen Shipyards is de grootste scheepsbouwer van Nederland met ruim 6000 werknemers werkzaam op 3 werven verspreid over de hele wereld. Jaarlijks bouwt Damen tussen de 120 en 10 schepen. Snelheid van leveren op basis van een bijzonder standaardconcept is de kracht: het bedrijf heeft op de werven schepen op voorraad. Die standaardschepen worden afgebouwd naar de wensen van klanten. Tegelijk bouwt Damen uiteraard ook unieke schepen waar er maar één van is. Hoogopgeleide medewerkers houden zich voortdurend bezig met research, productverbetering en productontwikkeling. Nadrukkelijk zoekt het bedrijf de samenwerking met TU, Marin en TNO. Naast kwaliteit staat ook duurzaamheid hoog in het vaandel. Een uitgebreide range schepen vindt wereldwijd hun weg. Standaardschepen in lengte van 10 tot 10 meter. De product-markt-combinaties zijn benoemd als: harbour services, offshore support, naval & patrol, yachting, shipping, public transport, dredging, fishing en pontoons & barges. Damen verzorgt ook componenten en voert reparaties en onderhoud uit. Schepen bouwen ze desgewenst waar ook ter wereld on site, eventueel met gebruikmaking van lokale werknemers en onderaannemers. Medewerkers van Damen zijn dan betrokken bij het project als bijvoorbeeld projectmanagers en natuurlijk kunnen ze ter plekke of in Nederland trainingen verzorgen en de know-how leveren die noodzakelijk is om een schip of meerdere schepen op kwalitatief hoog niveau en volgens de Damen standaard te bouwen. Damen is voor medewerkers een interessante werkgever met voortdurend uitdagend werk, veel kansen en een aanlokkelijk toekomstperspectief. reportage recept revie wedstrijd medisch onderzoek APRIL uitgaa

10 Inhoud gelijk aan 14 Olympische zwembaden! Indrukwekkend Depressurised Wave Basin MARIN geopend foto s: PR Marin Op 19 maart 2012 heeft minister Verhagen in aanwezigheid van vertegenwoordigers van de verschillende ministeries, de marine, de Topsector Water, het Nederlandse maritieme bedrijfsleven en de Nederlandse kennisinstellingen, officieel MARIN s nieuwe Depressurised Wave Basin in Ede geopend. Het ingebruikstellen van de golfopwekkers door de minister leverde een indrukwekkend schouwspel op. De Depressurised Wave Basin (DWB) is een van de grootste onderzoeksfaciliteiten ter wereld, met unieke mogelijkheden voor MARIN en de maritieme industrie. Nergens anders is deze combinatie van vacuüm en golven beschikbaar. Het lijkt wel de maritieme variant op de deeltjesversneller in Zwitserland (CERN). De bestaande vacuüm sleeptank van MA- RIN werd omgevormd tot een hypermodern Depressurised Wave Basin met een lengte van 240 meter, 20 meter hoge boogdak en muren van 1, meter dikte met daarbinnen 3 miljoen liter water: gelijk aan 14 Olympische zwembaden. Golfopwekkers Geavanceerde golfopwekkers aan twee kanten, neerklapbare stranden en een sleepwagen voor geluidsonderzoek zijn toegevoegd waardoor er een uniek laboratorium is ontstaan, waarbinnen de luchtdruk verlaagd kan worden tot 2 millibar. Deze faciliteit, die internationaal de enige is in haar soort, biedt ongekende mogelijkheden om veiligheid van scheepvaart en offshore te verhogen, energieverbruik en emissies te verlagen en onderwatergeluiden van schepen te verminderen. Sinds de jaren 70 doet MARIN in Ede onderzoek naar cavitatie van scheepsschroeven: bellenvorming achter de schroef die de schroef kapot kan slaan en veel herrie maakt. Om dat te kunnen testen, is het niet alleen noodzakelijk het schip en de schroef te verkleinen, maar ook de luchtdruk moet verlaagd worden. Dat doet MA- RIN door de lucht boven het water weg te zuigen tot een veertigste van de atmosferische druk. Omdat er dan 20 km lucht op het dak staat te duwen, moet het gebouw enorm sterk zijn: de wanden en het dak zijn dan ook meer dan 1, m dik. Toonaangevend Deze unieke faciliteit zal de toonaangevende positie van MARIN in de maritieme wereld versterken en zal bijdragen aan de concurrentiepositie van de maritieme cluster. Die ontstaat door een unieke samenwerking: de overheid draagt bij aan onderzoek en de kennisinfrastructuur, MARIN gebruikt deze faciliteit effectief om kennis mee te ontwikkelen en bedrijven zetten die kennis in voor innovaties. Dit is de gouden driehoek waarbinnen een unieke samenwerking resulteert in creatieve, innovatieve oplossingen. De overheid heeft een bijdrage geleverd van 14 miljoen euro. Renew-able Tijdens de opening op 19 maart werd het innovatieve RENEW- ABLE concept gepresenteerd: Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen hebben hun maritieme kennis gebundeld en verder ontwikkeld voor een innovatie op het gebied van duurzame energie op zee: een heel nieuw golfenergieconcept. Kennis die normaal wordt gebruikt om scheepsbewegingen te verminderen, wordt nu op een innovatieve manier gebruikt om veel scheepsbewegingen om te zetten in energie. De vernieuwde DWB is de enige faciliteit ter wereld waar dit concept getest kan worden. Meer over MARIN MARIN, het Maritiem Research Instituut Nederland, is sinds 1932 een onafhankelijke en innovatieve dienstverlener voor de maritieme industrie. De dienstverlening van MARIN is een unieke combinatie van simulaties, modeltesten, waregroottemetingen en training, gericht op hydromechanisch en nautisch onderzoek. MARIN richt zich hierbij op de scheepsbouw, scheepvaart, offshore industrie en overheden. De belangrijkste klanten zijn werven en reders, ontwerp en classificatiebureaus, producenten in de olie en LNG industrie en marines, wereldwijd. 10 april 2012

11 Vuur Thema OWee 2012 bekendgemaakt: Breen Delftse Passie Meed Column Delft (zonder) studentenstad Plotseling is het alsof ik droom wanneer ik vanuit de Doelenstraat richting de binnenstad wandel. Er knettert muziek uit een openstaand raam. Op de brug die in het verlengde van de straat loopt, blokkeren twee studenten lachend op een fatboy de doorgang. Twee vrienden staan met ontbloot bovenlichaam mee te zingen met Meeuwis. Een lange gast in een kasteleinsschort brengt hun nieuwe flessen bier. In de deuropening naast café de Pelicaan hangt een andere student loom tegen de post, een bierflesje bungelt nonchalant aan zijn hand. Wellicht geen uitzonderlijk tafereel voor een zwoele zomernacht, ware het niet dat het op dit moment een zaterdagochtend half elf in maart is. Tekst & Beeld: Ron Labordus Met passie presenteerde donderdag 22 maart jl het nieuwe bestuur het thema van OWee Het al weer 39 ste bestuur heeft gekozen voor het thema Delftse Passie. In een ongeveer tien minuten durend promofilmpje getoond bij de zeer drukbezochte presentatie in Sociëteit Tyche droegen de nieuwe bestuursleden zichtbaar de passie voor de stad Delft uit. Op 12 juni is al de Ladies-intro en van 16 tot en met 23 augustus zijn de werkelijke OWee dagen. Bestuursvoorzitter is Martijn Bijmolt, penningmeester is Tim Beintema en Tom van Beusekom is secretaris. Ludieke protestacties organiseren kun je aan de Delftse studenten wel overlaten. Op vrijdag 16 maart bouwden zij een metershoog Jenga-spel. Hiermee protesteerden zij tegen de bezuinigingsplannen van staatssecretaris Zijlstra en toonden zij zo aan dat de maatschappij instort wanneer je de fundamenten van de kenniseconomie weghaalt. Breen fotograaf Jasper Bos was erbij. De Delftse studenten staan niet alleen in hun protest; volgens de Landelijke Studenten Vakbond hebben zo n studenten zich uitgesproken tegen de plannen van het Kabinet-Rutte. Hoofd acquisitie, logistiek, promotie en activiteiten zijn respectievelijk Bouke Hylkema, Maja Valstar, Leon Hassing en Yari van den Hoogen. Bruno van den Toorn is commissaris extern en uiteraard ontbreken good old Max van der Laan en Wim Thijs niet als adviseur en supervisor. Ludiek studentenprotest tegen kabinetsplannen Opgewekt wandel ik verder de Choorstraat in. Daar slentert een groepje vrolijke gozers gehuld in slechts een reflectievestje en spijkerbroek net de AH binnen, een meisje met een knalgele legging stapt stevig en neuriënd door het winkelende publiek dat even verbaasd opkijkt. Haar mooie gezicht zit onder de houtskoolstrepen en wanneer ze me bij het passeren even aankijkt, toont ze me een gemeende glimlach. Het hele stadscentrum is vandaag bemenst met carnavallende studenten lijkt het. Op het plein bij café de Oude Jan loopt een knap meisje me tegemoet. Ook zij is in goede luim. Ze stopt en zegt dat ze me kent. Haar lange en door het feesten bezwete haar hangt in strengen over haar bleke gezicht. Ze herhaalt dat ze me kent en kijkt me met haar donkere ogen diep en nadenkend aan. Alsof ze zich maar niet herinnert waarvan we elkaar dan kennen. Dan pakt ze mijn arm en beveelt mij met haar mee te gaan naar haar kamer. Er ligt een roseetje chill en die gaan we samen even weg plempen. Of het de verloren zin in avontuur is of dat ik het gewoon niet gepast vind weet ik niet, maar ik bedank en laat haar alleen. Toch kijk ik nog even nieuwsgierig om en zij ook. Alsof ze instinctief aanvoelde dat ik dit nog zou doen. Ze werpt me glimlachend een kushandje toe en loopt dan verder. Richting roseetje dat haar na een avond stevig feesten nog even in deze carnavalachtige droomwereld zal houden. Delft zonder studenten: daar moet je toch niet aan denken? Eric van Houten Zeal Vuur ZeaL Breen 11 Meed Beeld: Jasper Bos april

12

13 Lely: innovatief in de agrarische sector Werken voor een bedrijf waar je met innovatief denken bij draagt aan het welzijn van mens en dier. Dit is wat David aanspreekt in zijn huidige baan bij Lely. David Epema (2) is vorig jaar augustus afgestudeerd aan de TU Delft. Eerst heeft hij zijn Bachelor in Werktuigbouw gehaald en vervolgens zijn Master in Integrated Product Design met als specialisatie Medisign. Mijn interesse lag bij werk met een maatschappelijke kant. Vandaar dat ik de specialisatie Medisign koos. Mijn doel was om in de protheseontwikkeling te gaan werken. Maar, Nederland is geen koploper op dit gebied en daarom besloot ik verder te kijken naar een uitdagende baan in een andere sector. Uniek Lely is erg actief op het gebied van Lean manufacturing en nodigt regelmatig externe partijen uit om de Lean activiteiten in de praktijk te presenteren. Zo was ook David s broer op bezoek en die raadde David aan contact op te nemen met Lely. David solliciteerde en begon in augustus vorig jaar, net voordat hij was afgestudeerd, als Product Engineer verantwoordelijk voor het verbeteren en ontwikkelen van de melkrobot. De melkrobot is echt uniek, zegt David, het apparaat werkt 24 uur per dag, 7 dagen per week, 36 dagen per jaar. Voor zowel de koe als de boer is het van essentieel belang dat de melkrobot nooit buiten bedrijf is. Dit vraagt het uiterste van engineering opdrachten en de techniek die er bij komt kijken vereist ook een speciale aanpak. Internationaal actief op de agrarische markt Naast melkrobots, waar Lely koploper mee is op de internationale markt, ontwikkelt Lely ook nog andere stalproducten, zoals autonoom rijdende voerschuivers en stal schoonmakers; alles volledig geautomatiseerd. Maar begonnen is het bedrijf in 1948 met het ontwikkelen van maaiers, schudders, balenpersen en nog een hele serie producten die een veehouder bij de ruwvoederwinning helpen. Lely is internationaal actief in meer dan 60 landen en heeft strategische allianties in Duitsland, Turkije en de VS. De productie vindt plaats dicht bij onze R&D, in Nederland, Duitsland en Noord-Amerika. Lely als werkgever Lely streeft er naar een moderne werkgever te zijn waar effectief en efficiënt wordt samengewerkt en waar het werk op een creatieve en flexibele manier wordt georganiseerd. Zo wordt het samenwerken bij het ontwikkelen van nieuwe producten gestimuleerd door een werkomgeving te creëren waar de verschillende engineers (zoals mechanical engineers, embedded software developers, eletronics engineers en sensor specialists) met elkaar tot de beste ideeën en resultaten komen en ook direct Inkoop, Octrooi en Productie bij hun werk kunnen betrekken. David: Het is fijn om sparring partners te hebben bij bepaalde projecten, samen kom je toch vaker tot hele andere ideeën dan wanneer je je alleen over een probleem buigt. Ook het directe contact met de productie is heel praktisch, want zo weet je meteen of bepaalde ideeën wel of niet operationeel realiseerbaar zijn. Innovatie Lely heeft als doel continu nieuwe en verbeterde producten op de agrarische markt te brengen. Innovatie heeft dan ook hoge prioriteit en Lely investeert jaarlijks 6% van de productomzet in R&D. Bovendien heeft Lely een eigen octrooi afdeling die zich voltijd bezig houdt met het vastleggen van nieuwe uitvindingen. Ik krijg bij Lely enorm veel vrijheid om op een creatieve wijze oplossingen en verbeteringen te bedenken zegt David. Niet alleen word ik gestimuleerd om out of the box te denken, Lely is ook bereid om te investeren in goede ideeën, zodat ze ook daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden. Zo hebben we testboeren waar we kunnen evalueren hoe onze producten buiten de werkplaats functioneren. Dit maakt het resultaat van je werk een stuk tastbaarder. We werken niet voor een klant of opdrachtgever, maar ontwikkelen producten om de agrarische sector in zijn algeheel te verbeteren, en dat biedt voor een engineer veel creatieve vrijheid. De markt staat niet stil en Lely ook niet. Naast het ontwikkelen van stal- en graslandproducten heeft Lely concrete plannen om van het melkveebedrijf een energieleverancier te maken. Lely s missie is het inspireren van mensen om innovatieve oplossingen te bedenken waarmee onze klanten kunnen uitblinken in duurzame melkproductie, ruwvoederwinning en energievoorziening. Zo blijft werken bij Lely altijd een interessante uitdaging. innovators in agriculture

14 Dream Team Prematuur verslag van een ge Dit verhaal verschijnt te vroeg. Pas over enkele weken maakt het Delta Lloyd Solar Boat Team bekend welke technieken zijn toegepast om hun boot beter en sneller te maken dan die van hun voorgangers uit Omzichtigheid is geboden nu het wereldkampioenschap zonneboten nadert. We kunnen alleen maar zeggen dat we de draagvleugels hebben verbeterd, zegt teammanager Tjerk Planting (22). Ik denk dat we het daarbij moeten laten, Tjerk, waarschuwt zijn teamgenoot Erik Jansen (21). Staand vlnr: Tjerk Planting, Technische Bestuurskunde; Martijn Tra, Lucht- en Ruimtevaarttechniek; Thomas Frijters, Maritieme Techniek; Michaël Heijmer, Lucht- en Ruimtevaarttechniek. Gehurkt vlnr: Sven Keizer, Lucht- en Ruimtevaarttechniek; Martijn Breet, Technische Informatica; Erik Jansen, Werktuigbouwkunde; Roel Stein, Industrieel Ontwerpen. onder de boot en tillen de boot bij een hoge snelheid uit het water. De boot vaart dan op zijn vleugels verder en niet op de romp, die boven het water blijft. Zonder die vleugels haalt de boot een snelheid van 2 kilometer, mét vleugels een topsnelheid van 36 kilometer per uur. Dat is echt fantastisch, want om die snelheid te bereiken vaart het schip maar op 3/4e van zijn kracht, vertelt Erik enthousiast. Het Delta Lloyd Solar Boat Team bestaat uit 8 fulltimers en 12 parttimers. Ze maken lange dagen in de Dreamteamhal op de Stevinweg, dagen van negen uur s ochtends tot tien uur s avonds zijn geen uitzondering. Erik: We werken 0 uur in de week samen, dat zijn meer uren dan het gemiddelde echtpaar met elkaar doorbrengt. Ik kijk er dan ook naar uit om het iets rustiger te hebben. Nu is het een en al stress en deadlines. Een jaar studeren is echt een stuk rustiger dan een jaartje aan een boot werken. Tekst: Annemieke van der Pol Beeld: PR Iedere twee jaar wordt in juli op het parcours van de Elfstedentocht het wereldkampioenschap Solarboten gehouden. Zonneboten uit verschillende landen stromen dan naar de Friese Meren voor hun grote race. Het Delftse dreamteam zal voor de vierde keer meedoen in de hoogste klasse en heeft een reputatie hoog te houden. In 2006 en 2008 nam Delft de wereldbeker mee naar huis. In 2010 werd de derde plaats behaald. The flying dutchman In 2010 werd voor het eerst gevaren met draagvleugels. Helaas bleken die vleugels te smal en was de boot instabiel. Dat gaan we dit jaar dus beter doen, vertelt Erik. Draagvleugels (of hydrofoils, red.) zitten Generalistische krachten Op dit moment zitten ze midden in het bouwproces van hun ontworpen boot. Twee teamleden houden zich volledig bezig met de vleugels, anderen met de aandrijving. Zo is ook het werk aan de accu, het stuursysteem, de schroef en de motor verdeeld. De diversiteit onderscheidt ons van de andere teams in de topklasse. Dat zijn voornamelijk bedrijven die spe- 14 april 2012

15 vleugelde boot cialistisch zijn in één onderdeel. De accu bijvoorbeeld, of de zonnecellen. Wij zijn studenten die van alles een beetje af weten en willen een zo goed mogelijke accu maar ook zoveel mogelijk energie kunnen gebruiken, zegt Tjerk. De Delftse solarboatteams zijn al jaren een voorbeeld voor de tegenstanders. Zo werd de bootmal uit 2008 verkocht aan een concurrerend team. Minimaal drie van de boten die meedoen in de wedstrijd gebruiken diezelfde romp, zegt Erik. Wat betreft de maritieme techniek zijn wij leidend. Tjerk en Erik kijken dan ook zelfverzekerd naar de wedstrijd uit. Toch bleken hun tegenstanders in de laatste wedstrijd een stuk sneller dan in voorgaande jaren. Tjerk: De andere teams hebben zich goed door kunnen ontwikkelen. Wij waren vanaf het begin in 2006 veel verder waardoor we nu ook niet meer zulke grote sprongen maken. Tabee taart en bier Het Delta Lloyd Solar Boat Team hoopt begin juni hun boot te water te laten. Tjerk: Dan kunnen we in juni nog veel oefenen. Het vorige team was beperkt in het testen doordat de planning uitliep. We weten ook nog niet wie er van ons gaat racen. De wedstrijd schrijft voor dat de varende minimaal 70 kilo moet wegen, dus misschien moet er her en der nog wat afgevallen worden, lacht hij. De testfase moet uitwijzen wie het wordt. In een afgesloten ruimte staat de bootromp uit Alleen de zonnecellen zijn hergebruikt, verder maakt ieder nieuw team een compleet nieuwe boot. Erik is gebrand op de overwinning. Ik zou het echt verschrikkelijk vinden als we verliezen. Tjerk bekijkt het luchtiger: De race is het middel, maar we hebben ook een jaar ervaring opgedaan in het runnen van een bedrijf. Met fondsenwerving, het voeren van PR. We zijn een zelfstandige stichting, zoals alle dreamteams hier in het gebouw. Je kunt terecht bij hoogleraren en je krijgt er enkele studiepunten voor terug, maar verder doe je alles zelf. Het is een ontzettend leerzaam jaar geweest. Alle hens aan dek Het Delta Lloyd Solarboat Team kan helpende handen goed gebruiken en zoekt mensen die mee willen werken aan het produceren van de boot of die volgend jaar in het nieuwe team willen. Enthousiast of nieuwsgierig geworden? Kijk op de website of bel Ontmoet de toekomst: Maritieme Match Day De hele aula was op 21 februari jl. s ochtends vroeg klaar voor een dag vol nieuwe contacten, informatie en verwachtingen. Een nieuw concept werd gelanceerd: de Maritime Match Day, georganiseerd door het S.G. William Froude, studievereniging voor Maritieme Techniek. Een middag waarop studenten samen met ingenieurs in teams van vijf om twee aan de slag gingen met een uitdaging van een bedrijf. Tekst: Naomi van den Berg Beeld: PR Bij het bedenken van een oplossing moesten ingenieurs en studenten met elkaar in gesprek en werd het ijs gebroken. Een goed uitgangspunt om je verder te oriënteren op de maritieme sector over de hele breedte en om je te informeren voor de toekomst. Dit kon tijdens de lunch en koffiepauze bij stands van drieëntwintig verschillende bedrijven. Er waren bedrijven uit alle verschillende takken van sport aanwezig: reders, ontwerpbureaus, werven, onderzoeksinstituten, de marine en een classificatiebureau. Van bedrijven die luxe jachten ontwerpen tot bedrijven die zware offshore kraanschepen uitbaten en bedrijven die snelle patrouilleschepen bouwen. Naast je informeren over de sector en zijn mogelijkheden, was het ook een goede mogelijkheid om aan de slag te gaan met de masterkeuze. Masterrichtingen De cases waren namelijk gericht op vijf verschillende masterrichtingen van Maritieme Techniek om studenten hier een indruk van te geven. In totaal waren er meer dan 120 studenten en meer dan 60 ingenieurs aanwezig op dit interactieve evenement. Ze daagden elkaar uit bij de cases en sommigen konden zich niet van het vraagstuk losrukken voor een pauze. Daarnaast verzonnen ze de meest creatieve oplossingen voor de gestelde problemen en bedachten ze slogans om hun verhaal extra kracht bij te zetten. Het was een ontzettend geslaagde middag die volgend jaar zeker zal terugkeren. Ook het diner dat na afloop plaatsvond in de Ruif, was een succes. Met 90 man was de zaal helemaal afgeladen en genoten de aanwezigen van een driegangendiner en een aantal goede verhalen. Zeal Vuur ZeaL Breen april Meed

16 Breen Bekend Zwak ventje wordt grootse uitvinder: Het verhaal van James Watt Watt?! Als Delftse ingenieur kom je Watt maar al te vaak tegen. Als standaardeenheid voor vermogen. Maar deze eenheid is vernoemd naar James Watt, de uitvinder van de moderne stoommachine. Een bescheiden man, maar wel een ontzettende doorzetter. Het verhaal van deze man mag wel verteld worden. Tekst: Julia Cramer Beeld : pr James Watt werd geboren in 1736 als zoon van een Condensatiekamer scheepsbouwer. In het Schotse Greenock bracht hij Het rendement van deze machine was maar 1%, niet vele dagen ziek thuis door. Zijn ouders leerden hem genoeg om er ook echt voordeel uit te putten. James lezen en rekenen en zijn vader bracht hem ook wat werd nieuwsgierig en het probleem liet hem niet kennis over scheepsbouwen bij. Doordat James meer los. Niet veel later kwam hij met het idee een veel tijd doorbracht in de werkplaats van zijn vader, aparte condensatiekamer te gebruiken in de stoom- kwam hij in aanraking met navigatie-instrumenten. machine, waarbij de cilinder kon worden warm ge- Dat vond hij pas echt mooi. houden. Hij maakte op 29 jarige leeftijd een model Instrumentmaker James mocht naar Londen, om in de leer te gaan bij april 2012 braak zou kunnen vormen voor de industrie. een instrumentmaker. Wegens de strenge regels Echt werkend was het moeilijk een plek te vinden en uiteindelijk Maar hoewel hij deze overtuiging had en over een deed hij de opleiding waar twee jaar voor stond in enorme portie ambitie beschikte, was hij te bescheiden één jaar. Zijn gezondheid werd niet beter van het om zijn kop boven het maaiveld uit te steken. Uiteinde- harde werken en het vele binnen zitten, maar talent lijk viel het oog van investeerder John Roebuck op het bleek hij te hebben. werk van Watt en het echte onderzoek kon beginnen. Onderzoekskwesties 16 dat werkte en was ervan overtuigd dat dit een door- De opschaling van model naar werkende machine viel tegen en er werd veel geld geïnvesteerd. Uiteindelijk Terug in Schotland was het heel lastig een baan te vin- ging Roebuck failliet en nam Matthew Boulton het den. De beroepsvereniging van instrumentmakers vond over. De samenwerking tussen Watt en Boulton bleek zijn opleiding in Londen maar niets. De universiteit van erg succesvol en elf jaar na Watts idee was er een Glasgow besloot hem te hulp te schieten en creëerde werkende stoommachine, die uiteindelijk tot een ren- de positie universiteits-instrumentmaker. dement van 19% verbeterd werd. Het bedrijf Boulton Doordat Watt altijd op de universiteit te vinden was, and Watt deed het goed. Hoewel hij een bescheiden hoorde hij ook vaak onderzoekskwesties aan. Op een man was, niet echt blakend van gezond- dag hoorde hij over Thomas Newcomen s stoomma- heid, stierf James Watt uiteindelijk pas chine, de eerste echte stoommachine die mechanische op 83 jarige leeftijd als rijk man, uitvin- kracht kon inzetten, in plaats van mens of dierkracht. der van de moderne stoommachine.

17 Hoos Naam: Anne-Marleen Beets Studie: Lucht- en Ruimtevaarttechniek Delft?: Ik heb me in juli 2009 impulsief ingeschreven omdat ik vliegtuigen gaaf vond en ik iets totaal nieuws wilde gaan doen. Ben nog steeds blij met mijn beslissing! Struikelvak: Programmeren en Applied numerical Analyis; ik heb niet zoveel met dat abstracte Food: Risotto met vis gemarineerd in zongedroogde tomatensalsa, gerold in seranoham, uit de oven. Seizoen: Zomer Vakantieland: Niet echt een voorkeur. Ik wil zoveel mogelijk nieuwe plekken ontdekken. Maar bij White Wolf door Yosemite National Park trekken en dan 6 beren tegenkomen in één dag, staat toch wel in mijn top 3! Uitgaan: Hangt ervan af in wat voor bui ik ben. Kan van de foutste R&B tot vette Techno clubs zijn. Bijbaan: Op dit moment werk ik bij OGD. Lijfspreuk: Waar een wil is, is een weg! En natuurlijk: Begin de dag met een lach! Ambitie: Na mijn bachelor wil ik reizen; even geen plan en gewoon gaan! Daarna afstuderen en een uitdagende, internationaal gerichte baan vinden, en uiteindelijk misschien wel voor mezelf beginnen. april Beeld: Jasper Bos

18 The technology innovator IHC Handling Systems: High quality offshore IHC Handling Systems V.O.F. maakt deel uit van de IHC Merwede groep en is gevestigd in Delfgauw, op loopafstand van TU Delft, waar een regelmatig samenwerkingsverband mee is. Het ontwerpen, ontwikkelen, produceren en verkopen en verhuren van gespecialiseerde werktuigen en constructies voor de offshore industrie is de mainbusiness van het bedrijf. We zijn een echt offshorebedrijf. Onze producten zijn veelal custom-made. Boeiend en uitdagend werk, aldus Area Manager Remco Löwenthal. Tekst: Ron labordus Beeld: PR De producten van IHC Handling Systems worden gebruikt aan boord van een installatieschip. Remco Löwenthal over de belangrijkste producten: We leveren hydraulische hijs- en handlinggereedschappen voor het installeren van offshore fundaties voor bijvoorbeeld olie- en gasboorplatforms of windmolens. Het werk wordt bepaald door diverse factoren zoals gewicht, diameter en wanddikte van palen en pijpen, waterdiepte, wind, enzovoort. De fundaties verschillen per project: palen, pijpleidingen, jackets, tripods of gravity based constructies. Ons bedrijf levert de tools die letterlijk en figuurlijk de schakel zijn tussen de hijskraan en de last; wij vormen met onze tools dus de verbinding tussen beide. Bijzonder specialistisch en veeleisend werk, dat per werk zeer Beeld: Ron labordus verschillend is. Bekend zijn onze Internal Lifting Tools waarmee we een stalen paal van binnenuit vastklemmen volgens het fail-safe principe en waarmee deze van horizontale in verticale stand gedraaid kan worden. Een paal van ruim 100 meter en gewichten van 1000 ton is in dit werk geen uitzondering! Ook onze Externe Lifting Tools werken volgens dit principe. Ook voor verwijderen Niet alleen voor het installeren is IHC Handling Systems vaak in beeld, eveneens kan het tegenovergestelde werk worden uitgevoerd. Löwenthal: Wij leveren ook de gereedschappen die nodig zijn voor het verwijderen van installaties, de zogenaamde decommissioning jobs. Niet het daadwerkelijk slopen van bijvoorbeeld een afgewerkt boorplatform, maar het verwijderen van in stukken gesneden delen van zowel de topside als de fundaties. Onze unieke klemsystemen blijken perfect te functioneren in dit werk. Op de drukbevaren Noordzee zeer noodzakelijk. Duurzaamheid hebben wij niet voor niets in ons vaandel staan. Custom-made Hoe verloopt een contact tussen een opdrachtgever en IHC Handling Systems? Remco Löwenthal: De klant benadert ons voor een installatie- of constructiewerk dat hij heeft en gaat met ons in overleg welke gereedschappen we specifiek voor dat werk kunnen leveren. Het unieke van ons bedrijf is dat we zowel de engineering als de productie van een tool uitvoeren. Wat wij hier tekenen en berekenen zien we als eindproduct voor onze klant ook werkelijk gemaakt worden en onze bedrijfshal verlaten. Een buitengewoon boeiend aspect van ons werk hier. Als geen ander beseffen wij de noodzaak van de juiste tools die snel beschikbaar dienen te zijn, hoge kwaliteit moeten bezitten, makkelijk te installeren, hoge mate van bruikbaarheid hebben, enzovoort, enzovoort. In de offshore is tijd heel veel geld. Je praat werkelijk over honderdduizenden dollars per dag. Tijdverlies door vertraagde installatie of door gebrekkige materialen is wel het laatste waar onze klanten op zitten te wachten. In tegendeel dus. Vandaar dat goede tools door de (tijd) winst die er mee geboekt wordt, belangrijk en onmisbaar zijn. Wij zijn wereldwijd een betrouwbare partner. Niet voor niets profileren we ons met de motto s: High Quality en Technology Innovator. Hooggekwalificeerde medewerkers staan er garant voor. Studenten van TU Delft, Haagse Hogeschool of InHolland zijn bij ons bijzonder welkom voor stage, onderzoek, afstuderen en uiteraard werk. Zo ben ik zelf tien jaar geleden na mijn studies scheepsbouw en werktuigbouwkunde bij IHC Handling Systems terecht gekomen. Een keuze waar ik geen moment spijt van heb gehad. Het uitdagende werk boeit iedere dag. Meer info? IHC Handling Systems V.O.F. Distributieweg 3, 264 EG Delfgauw T april 2012

19 Column De Delftse Bedrijvendagen weer druk bezocht en succesvol verlopen Het grootste evenement van De Delftse Bedrijvendagen wordt gevormd door de Presentatiedagen. De foyer van het TU Delft Aula Congresscentrum werd op 14, 1 en 16 februari jl volledig verbouwd tot een markt. Elke dag presenteerden meer dan 30 verschillende bedrijven zich met een info-stand. Op de beursvloer stelden studenten vragen over onder andere het werken en de sfeer bij dat bepaalde bedrijf. Tekst: Ron labordus Beeld: jasper bos Elke dag werd er een gratis lunch geserveerd voor alle deelnemende studenten en om half vijf begon de borrel: vanouds de ideale manier om op informele wijze te praten met recruiters. Ruim zeventig van de meer dan honderd bedrijven gaven daarnaast ook nog een bedrijfspresentatie. In veertig minuten vertelden ze onder andere wat werken bij het bedrijf precies inhoudt, wat carrièreperspectieven zijn en naar wat voor type student ze precies op zoek zijn. Gezien de drukte en de belangstelling was ook dit jaar weer duidelijk dat deze unieke Bedrijvendagen in een behoefte voorzien en zeer gewaardeerd worden. Dat geldt ook voor de sollicitatiedagen, de inhousedagen en de gesprekkendagen die eveneens op het programma stonden en staan van De Delftse Bedrijvendagen. Mijn kapstertje Aan het einde van het tweede kwartaal ontbreekt het mij wel eens aan passie om te studeren. Waar doe ik het eigelijk voor? Maar nu de merels zich schor zingen alsof ze reclame maken voor een telefoonprovider komt de zin terug. Eerst maar eens naar de kapper. Alleen zij mag aan mijn haar komen!, zeg ik altijd stoer wanneer ik de salon binnenstap. Zij is het kapstertje waar ik al jaren heimelijk verliefd op ben. Zij is de reden dat ik hier al vanaf het begin van mijn studietijd kom. Zij is de onbereikbare vrouw die iedere man minstens eenmaal in zijn leven tegenkomt. Mooier dan de modellen op de poster aan de muur is zij. De baas vindt het prima, dat ik alleen door haar geknipt wil worden, vaste klanten zijn immers goud waard. Voor ik aan de beurt ben en mijn uitgegroeide kapsel onder haar zorg zal stellen, bekijk ik mijn kapstertje over de rand van een tijdschrift en hoop dat onze blikken zich in de spiegel kruisen. Natuurlijk besef ik mijn kansloosheid, ze heeft waarschijnlijk een sportschooljongen als vriend of zo n gladde met een sportauto. Misschien een vrijgevochten surfer. Grotere karakters dan de mijne in ieder geval. Vooral haar kuiten zijn perfect. Daarbij heeft ze stijl: uiterlijk goed verzorgd; natuurlijk, en altijd een rokje van Esprit, s.oliver of Pepe. Er boven een roze gestreepte tailor made blouse die haar prachtig gevormde figuur omspant als een dameshandschoen om een bouwvakkershand. Ze vraagt me hoe het gaat met mijn studie wanneer ik in haar fauteuil zit. Goed, zeg ik laf. Dan wil ik meer van haar weten en plots fonkelen haar ogen en vertelt ze passievol over het succes tijdens een regionale kapperswedstrijd. Even stopt ze haar verhaal om te wachten tot het donderende geraas van een trein over het spoorviaduct in de weidse verte wegsterft. Met evenveel enthousiasme vervolgt ze dat een eigen zaak beginnen haar ideaal is. Dan wil ze weten of ik haar kan helpen aan tips om de zaak structureel op orde te krijgen. Het hoeft niet alleen over zaken te gaan, hoor, fluistert ze in mijn oor. En daar zit ik trots te zijn. Watching myself smiling from ear to ear in the mirror. Vanwege een date met een vrouw die zo onbereikbaar leek. Studeren: daar doe ik het voor. Niet altijd. Maar nu even wel. Hendricus van Oosteinde Zeal Vuur ZeaL Breen april Meed

20 Betaalbaar onderzoek doen International Research Projects voor een internationale uitdaging Studenten een internationale uitdaging bieden in een multidisciplinair team, terwijl er voor bedrijven op een betaalbare manier onderzoek wordt verricht in het buitenland en ze de kans krijgen in contact te komen met topstudenten van de TU Delft. Dat is waar International Research Projects Delft (IRPdelft) voor staat. Tekst: Michiel Yntema Beeld: Jasper Bos Jaarlijks selecteert IRPdelft 20 breed georiënteerde masterstudenten van verschillende opleidingen aan de Technische Universiteit Delft. In teams van vier zullen de studenten gedurende de zomervakantie op een exotische locatie onderzoek verrichten voor een bedrijf. IRPdelft biedt bedrijven innovatieve, technologische en strategische oplossingen op academisch niveau. Zuid Amerika De bestemmingen van de projecten wisselen jaarlijks, ze hebben wel altijd in het gemeen dat het een exotische locatie is in een van de opkomende economieën. De focus van IRPdelft ligt dit jaar op Zuid-Amerika. Door de open markt en de stabiele economische groei is Zuid-Amerika een regio met ongekende potentie voor bedrijven. Daarnaast is dit continent één van de meest dynamische regio s ter wereld met een unieke diversiteit en een enorme rijkdom aan grondstoffen. Deze diversiteit komt naar voren in onder andere economische ontwikkeling, economisch beleid en welvaart. Team IRPdelft selecteert jaarlijks in november twintig masterstudenten op basis van hun prestaties, motivatie, academische specialisatie en extra-curriculaire activiteiten. Met dit team gaan we in februari van start met de acquisitieperiode: de projecten worden door de studenten zelf binnengehaald en vormgegeven. Het succes van IRPdelft hangt dus sterk af van het team zelf, IRPdelft voorziet enkel in de randvoorwaarden voor een succesvol jaar. Later in het jaar, als alle projecten rond zijn, splitsen we het team op in groepen van personen. Deze groepen zullen in de verschillende landen in Zuid Amerika gedurende 6 weken onderzoek doen. Gedurende dit onderzoek zal het bedrijf alles vergoeden: de reis, verblijf, eten en drinken en andere onkosten. Veel studenten kiezen ervoor om na het onderzoek nog een aantal weken rond te reizen alvorens ze weer terugvliegen naar Nederland. Het bijzondere van het team is dat, hoewel veel mensen elkaar niet echt kenden, we in zeer korte tijd een hechte club zijn geworden. IRP kent veel teamactiviteiten als gezamenlijke workshops van consultants, het teamweekend en vrijwel elke vrijdagmiddag een heuse vrijmibo. Projecten In de geschiedenis van haar bestaan heeft IRPdelft op 4 verschillende continenten voor 19 bedrijven onderzoek verricht. Het team van IRPdelft is bedreven in het uitvoeren van fundamenteel onderzoek op verschillende wetenschappelijke gebieden. Naast technische problemen pakken we ook bedrijfsmatige en financiële vraagstukken aan. Mogelijke studies zijn marktonderzoeken, waardeketenonderzoeken en merkgerichte innovatie Zuidoost Azië IHC Merwede Vorige zomer heeft IRPdelft voor de bedrijven IHC Merwede, SKF, WitteveenBos, Allseas en Damen onderzoek verricht in de landen India, Singapore, Indonesië, Filipijnen en China. Een goed voorbeeld van een IRP onderzoek is het project van IHC Merwede: Door de snelle groei van de maritieme- en off- 20 april 2012

Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek. Sjef van Dooremalen 12 maart 2012

Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek. Sjef van Dooremalen 12 maart 2012 Scheepsbouw in de Delta Sterk in Techniek en Logistiek Sjef van Dooremalen 12 maart 2012 1 Inhoud 1. Sterk in de Cluster 2. Belangrijk in de Delta 3. Voorop in kennis en innovatie 4. Logistiek en Techniek

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Finding the optimal solution is An our open standard mind comes standard... Burdock is de verbindende schakel tussen opdrachtgevers

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

MBO HBO. Maritieme techniek. Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL

MBO HBO. Maritieme techniek. Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL MBO HBO Maritieme techniek Deeltijdopleidingen voor professionals WWW.STC-GROUP.NL DEELTIJD MBO- EN HBO-OPLEIDINGEN Nederlandse scheeps- en jachtwerven horen tot de absolute wereldtop. De voorsprong op

Nadere informatie

Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven.

Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven. Wat is het technasium? Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven. Hoe werkt het? De leerlingen krijgen

Nadere informatie

Het beste idee van Nederland

Het beste idee van Nederland Het beste idee van Nederland H O&O-Manon Vos-Vlamings (opleiding Human Technology) O&O-KEUZE COLLEGE PROJECT Industrieel product ontwerpen INFORMATIE VOOR DE LEERLINGEN Dit jaar najaar start op t.v. het

Nadere informatie

Nieuw: controllers van Syel Europe

Nieuw: controllers van Syel Europe INDUSTRIËLE ELEKTRONICA Nieuw: controllers van Syel Europe De compacte controller die intelligent én voordelig is. voor seriebouw en klantspecifieke toepassingen voor complexe berekeningen én eenvoudige

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Feeding the world with solar power.

Feeding the world with solar power. Feeding the world with solar power. inteqnion-solar.com Zonne-energie. Duurzame energiebron van de toekomst. De markt voor energievoorziening is volop in beweging. Fossiele brandstoffen als gas en olie

Nadere informatie

Het geheim van de Kolibriwerf

Het geheim van de Kolibriwerf Het geheim van de Kolibriwerf Vanaf de straatkant verwacht je niet dat achter die kleine huisjes een werf staat. Deze werf is in 1990 door het bedrijf zelf ontworpen en gebouwd. Pim, mister Kolibri, ligt

Nadere informatie

Europees Sociaal Fonds. Mede mogelijk gemaakt door Europese Unie, Ondernemen INHOLLAND. biedt haar kennis, vraagt uw expertise. Samen boeken we winst

Europees Sociaal Fonds. Mede mogelijk gemaakt door Europese Unie, Ondernemen INHOLLAND. biedt haar kennis, vraagt uw expertise. Samen boeken we winst Mede mogelijk gemaakt door Europese Unie, Europees Sociaal Fonds Ondernemen INHOLLAND biedt haar kennis, vraagt uw expertise Samen boeken we winst Dubbele winst Welke zaken houden uw organisatie bezig?

Nadere informatie

Hybride voortstuwing sloep met ballen

Hybride voortstuwing sloep met ballen Hybride voortstuwing sloep met ballen Sloep met ballen is een overnaads geklonken aluminium reddingssloep van 8,25 m met een gewicht van circa 2500 kilo. Voor deze sloep ben ik op zoek naar een hybride

Nadere informatie

OVERZICHT THEMA. - Behaal punten voor je vereniging met je tijd - Zwem je persoonlijk record - Behaal bingo-punten

OVERZICHT THEMA. - Behaal punten voor je vereniging met je tijd - Zwem je persoonlijk record - Behaal bingo-punten Zwemmers! De zomer is bijna over, dus het is tijd om nieuwe doelen te stellen voor dit seizoen. We zijn blij om je te melden dat je uitgenodigd bent voor het Nationaal Studenten Zwem Competitie (NSZK)

Nadere informatie

Sollicitatieformulier Commissies Studiejaar 2013-2014

Sollicitatieformulier Commissies Studiejaar 2013-2014 Sollicitatieformulier Commissies Studiejaar 2013-2014 Algemeen Met dit formulier solliciteer je voor een functie in één van de commissies van S.F.V. Cedo Nulli om zo actief lid te worden. Actief lidmaatschap

Nadere informatie

Een beginners handleiding voor energie en vermogen

Een beginners handleiding voor energie en vermogen Een beginners handleiding voor energie en vermogen Waarom moet je leren over energie en vermogen. Het antwoord is omdat we allemaal energie verbruiken in ons dagelijks leven om te verwarmen, te koelen,

Nadere informatie

novacollege.nl/mytec Elektrotechniek Procestechniek Werktuigbouw MyTec 2016/2017

novacollege.nl/mytec Elektrotechniek Procestechniek Werktuigbouw MyTec 2016/2017 novacollege.nl/mytec Elektrotechniek Procestechniek Werktuigbouw MyTec 2016/2017 Ik heb stage gelopen bij Liander, de beheerder van het elektriciteitsnetwerk. Later wil ik daar aan de slag: systemen doormeten,

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. Continuous effort is our standard

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. Continuous effort is our standard Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Continuous effort is our standard Burdock lost kennis- en capaciteitsvraagstukken op bij opdrachtgevers in de civiele techniek, infrastructuur,

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

DINEREN IN DE HOFTRAMMM

DINEREN IN DE HOFTRAMMM DINEREN IN DE HOFTRAMMM De bijzondere creatie van Bobby van Galen en Pierre Wind Foto s en tekst: Martien Versteegh Eigenaar en gastheer Bobby van Galen heet u van harte welkom Het begon met een droom

Nadere informatie

Join the Innovation Makers!

Join the Innovation Makers! Join the Innovation Makers! Personal development in hard and soft skills Many career opportunities Embedded & Technical software Connected Devices 4 locations in the Netherlands and Belgium Social after-work

Nadere informatie

World leader in international education

World leader in international education World leader in international education BESTE OUDER, Wat een spannend jaar gaat u tegemoet: uw zoon of dochter zit in het eindexamenjaar! Het maken van een goede studiekeuze is niet altijd makkelijk en

Nadere informatie

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken?

Platform Bèta Techniek. Connect 05 2015. Chemiedag 2015. Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Platform Bèta Techniek Connect 05 2015 Chemiedag 2015 Hoe kunnen onderwijs en bedrijfsleven succesvol samenwerken? Succesvolle samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven is de basis voor groei van

Nadere informatie

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces Apple Fanboy Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C De intro Welkom in het verslag van de Apple fanboy, ik ben Jippe Joosten en ik ben enorm fan van Apple. Ik ben nu 21 jaar oud

Nadere informatie

Engineering (BOL 4) # 19. www.alfa-college.nl. Elektrotechniek, Mechatronica en Werktuigbouwkunde. Groningen, Hoogeveen

Engineering (BOL 4) # 19. www.alfa-college.nl. Elektrotechniek, Mechatronica en Werktuigbouwkunde. Groningen, Hoogeveen # 19 Engineering (BOL 4) Elektrotechniek, Mechatronica en Werktuigbouwkunde Groningen, Hoogeveen chniek! Jij? In de te nt groeien! * Laat je tale www.alfa-college.nl Bel voor informatie: 0800-235 825 368

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD _ RDM CENTRE OF EXPERTISE Rotterdam heeft de ambitie uit te groeien tot een klimaatbestendige deltastad met de meest innovatieve en duurzame haven ter wereld. Deze ambitie

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Machinebouw. Studieloopbaan begeleiding. Mark de Vries Bart van Winden Bas van Wingerden Ferry Wever Stein Wulfers Sander de Vos

Machinebouw. Studieloopbaan begeleiding. Mark de Vries Bart van Winden Bas van Wingerden Ferry Wever Stein Wulfers Sander de Vos Machinebouw Studieloopbaan begeleiding Mark de Vries Bart van Winden Bas van Wingerden Ferry Wever Stein Wulfers Sander de Vos 1 Voorwoord In dit rapport wordt het beroepsveld en de beroepsmogelijkheden

Nadere informatie

WELLNESS HARBOUR T LEUKEN. VEEL TE BIEDEN in het prachtige natuurgebied de Maasduinen.

WELLNESS HARBOUR T LEUKEN. VEEL TE BIEDEN in het prachtige natuurgebied de Maasduinen. WELLNESS HARBOUR T LEUKEN VEEL TE BIEDEN in het prachtige natuurgebied de Maasduinen. Wellness harbour t Leuken Jachthaven t Leuken is een naam die al tientallen jaren een begrip is in de watersport. Gastvrijheid

Nadere informatie

SuperYachts. SuperYachts 2010 snp

SuperYachts. SuperYachts 2010 snp SuperYachts SuperYachts 2010 snp Inhoudsopgave Het Programma...2 Line Up...7 Contact...10 SuperYachts 2010 snp 1 Het programma SuperYachts 2010 snp 2 Het Programma Stap binnen in de wereld waar alles mogelijk

Nadere informatie

Observatiestage 3/26/2013. Dennis Vanakker Beroepsgerichte communicatie 2TX3/5 537867

Observatiestage 3/26/2013. Dennis Vanakker Beroepsgerichte communicatie 2TX3/5 537867 3/26/2013 Observatiestage Dennis Vanakker Beroepsgerichte communicatie 2TX3/5 537867 INHOUDSTAFEL 1. Inleiding... 2 1.1 Waarom voor deze observatiestage gekozen?... 2 1.2 Wie en waar?... 2 2. Verloop en

Nadere informatie

TYPISCH YARDEN. Eerste editie. Typisch Yarden Kick-off: Een korte terugblik. In deze uitgave

TYPISCH YARDEN. Eerste editie. Typisch Yarden Kick-off: Een korte terugblik. In deze uitgave TYPISCH YARDEN Typisch Yarden Nieuwsbrief Eerste editie, juni 2013 Eerste editie De Typisch Yarden nieuwsbrief verschijnt onregelmatig en is bedoeld voor alle collega s van de divisie Uitvaartverzorging

Nadere informatie

Las & Constructie On & Offshore Solutions

Las & Constructie On & Offshore Solutions Las & Constructie On & Offshore Solutions Mostacon B.V. Nijverheidsweg 3 3251 LP Stellendam tel.: 0187-499978 fax: 0187-499987 mail: info@mostacon.nl web : www.mostacon.nl D.Pavlovic General Manager mobiel

Nadere informatie

Shimon Whiteson over robotica in de zorg We willen een sociaalvaardige robot maken

Shimon Whiteson over robotica in de zorg We willen een sociaalvaardige robot maken MAGAZINE winter 2013-2014 8 Shimon Whiteson over robotica in de zorg We willen een sociaalvaardige robot maken Nu al kan een robot namens iemand die ziek thuis op de bank zit naar bijvoorbeeld school of

Nadere informatie

novacollege.nl/logistiek Havenoperaties Logistiek Logistiek 2016/2017

novacollege.nl/logistiek Havenoperaties Logistiek Logistiek 2016/2017 novacollege.nl/logistiek Havenoperaties Logistiek Logistiek 2016/2017 Ik wil werken in aviations, de wereld van Schiphol fascineert me. Het werken met al die vrachtdocumenten en hoe dat allemaal wordt

Nadere informatie

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013 Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013 Dames en heren, Wetenschap is ontstaan uit verwondering en nieuwsgierigheid. Al

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

HB Group Van den Broekeweg 16 7602 PH Almelo - Holland Tel. +31 - (0)546 865066 Fax +31 - (0)546 860666 Email info@hb-almelo.nl Web www.hb-almelo.

HB Group Van den Broekeweg 16 7602 PH Almelo - Holland Tel. +31 - (0)546 865066 Fax +31 - (0)546 860666 Email info@hb-almelo.nl Web www.hb-almelo. HB Group Van den Broekeweg 16 7602 PH Almelo - Holland Tel. +31 - (0)546 865066 Fax +31 - (0)546 860666 Email info@hb-almelo.nl Web www.hb-almelo.nl Simply Better Droogsystemen Een motto dat staat voor

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht Inleiding Tijdens de SLB les van 10 december 2012 hebben wij de opdracht gekregen om een vijftal vacatures te zoeken die in ons vakgebied kan liggen. Wij moesten beargumenteren waarom wij hier graag zouden

Nadere informatie

WELKOM. 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011

WELKOM. 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011 WELKOM 8 e netwerkbijeenkomst 27 oktober 2011 Partners LeerWerkLoket PROGRAMMA 8e Netwerkbijeenkomst Leren & Werken 16.00 uur Welkom Jan Pieters, Hogeschool InHolland o.a. lid van de stuurgroep Leerwerkloket

Nadere informatie

Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven.

Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven. Wat is het Technasium? Het Technasium is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen projectmatig en probleemoplossend werken aan echte opdrachten uit het bedrijfsleven. Hoe werkt het? De leerlingen krijgen

Nadere informatie

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline.

Exact Online BUSINESS CASE MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING. De 5 tips van Marc Vosse. www.exactonline. BUSINESS CASE Exact Online MET EXACT ONLINE MEER FOCUS OP ACCOUNTMANAGEMENT EN ADVISERING De 5 tips van Marc Vosse www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY DE 5 TIPS VAN MARC VOSSE Voor

Nadere informatie

Beroepsoriëntatie. Offshore. Erik Miltenburg

Beroepsoriëntatie. Offshore. Erik Miltenburg Beroepsoriëntatie Offshore Erik Miltenburg Beroepsoriëntatie Offshore Erik Miltenburg Delft 4-2-15 HHS Voorwoord Dit rapport is gemaakt voor het vak SLB. De opdracht is om een rapport te maken dat de banenmarkt

Nadere informatie

hertalan welkom in de wereld van EPDM

hertalan welkom in de wereld van EPDM hertalan welkom in de wereld van EPDM hertalan the waterproof solution Hertalan levert wereldwijd unieke EPDM producten voor duurzame en watervaste oplossingen. Als eerste Europese producent van EPDM folies

Nadere informatie

Wij hebben op 28 september 2015 dit bedrijf mogen bezoeken in Rotterdam.

Wij hebben op 28 september 2015 dit bedrijf mogen bezoeken in Rotterdam. PostMasters Inleiding Postmasters is een franchiseformule in Nederlandvoor alle postzaken en print werk bent u hier bij het goede adres. Het motto van Postmasters is we deliver en dat is wat ze de klant

Nadere informatie

Benelux l 172. Onderdeel van een internationaal bedrijf l 173. Ondersteuning l 174. Reparaties l 175. Garantiesysteem l 176

Benelux l 172. Onderdeel van een internationaal bedrijf l 173. Ondersteuning l 174. Reparaties l 175. Garantiesysteem l 176 170 9 SERVICES Benelux l 172 Onderdeel van een internationaal bedrijf l 173 Ondersteuning l 174 Reparaties l 175 Garantiesysteem l 176 Technische ondersteuning l 177 11 171 Benelux ITW Benelux vertegenwoordigt

Nadere informatie

Hogeschool INHOLLAND VOLTIJD EN DUAAL De Geboorte Ambitie Naval Architecture: Leading Center of Engineering Education in design and construction Top 10% Dutch HBO Engineering Education & Training Produce

Nadere informatie

Juiste mens, juiste plek. Maak er werk van

Juiste mens, juiste plek. Maak er werk van Juiste mens, juiste plek Maak er werk van Mens & werk De juiste mens op de juiste plek: wie wil dat nou niet? Mensen die goed op hun plek zitten presteren immers beter, hebben meer plezier in hun werk

Nadere informatie

Gastspreker Jeroen Veenema Projectmanager Kenniscentrum Jachtbouw, teamleider 2006, 2008 en 2010. Teamgevoel tijdens de race: ondergeschoven kindje!

Gastspreker Jeroen Veenema Projectmanager Kenniscentrum Jachtbouw, teamleider 2006, 2008 en 2010. Teamgevoel tijdens de race: ondergeschoven kindje! Gastspreker Jeroen Veenema Projectmanager Kenniscentrum Jachtbouw, teamleider 2006, 2008 en 2010 Teamgevoel tijdens de race: ondergeschoven kindje! Niet technische zaken rondom de DONG Energy Solar Challenge

Nadere informatie

welkom in de wereld van EPDM vochtkerende systemen

welkom in de wereld van EPDM vochtkerende systemen welkom in de wereld van EPDM vochtkerende systemen aangenaam Hertalan Rubber Products vindt zijn oorsprong in 1895 onder de vleugels van Hertel. Vanaf de zestiger jaren produceren wij Hertalan EPDM folie.

Nadere informatie

Wind op zee en India. 11 December, 2013. Ir. Leon Wijshoff

Wind op zee en India. 11 December, 2013. Ir. Leon Wijshoff Wind op zee en India 11 December, 2013 Ir. Leon Wijshoff Programma Energie Internationaal (PEI) - Doelstelling:EZ ondersteunen bij het uitvoeren van internationale energiebeleid, op het gebied van duurzame

Nadere informatie

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring

Nadere informatie

Dat ze klaarstaat voor haar vrienden. Als ze samen is met haar vriendinnen, is er veel gein

Dat ze klaarstaat voor haar vrienden. Als ze samen is met haar vriendinnen, is er veel gein Oefening 5 Persoon 1: Annet Kok (moeder) Talent: Prestatiegericht Betrouwbaar Humoristisch Optimistisch Vasthoudend Concreet voorbeeld: Tijdens de hockeywedstrijden Dat ze klaarstaat voor haar vrienden

Nadere informatie

DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN

DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN VERDER KIJKEN HumanR is dé specialist op het gebied van werving & selectie en de

Nadere informatie

Jaarverslag 2013-2014

Jaarverslag 2013-2014 NOVA Voorzitter Anthony Matthijsen 24-9-2014 Inhoud Voorwoord... 2 Inleiding... 3 Mijn taken... 3 Externe contacten... 4 Vergaderingen... 4 Administratie... 4 Commissies... 5 Eerstejaarsfeest... 5 De club...

Nadere informatie

HAN en duurzame energie

HAN en duurzame energie Beroepsonderwijs tijdens de energie transitie HAN en duurzame energie Van buiten naar binnen. Tinus Hammink programma-manager SEECE Hogeschool van Arnhem en Nijmegen HBO en topsectoren; keuze van HAN 1.

Nadere informatie

Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken

Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken Lars (33) werkt 7 jaar als adviseur in de vastgoedsector, voornamelijk in kantooromgevingen. Sinds een half jaar heeft hij een nieuwe werkgever.

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

CO2 uitstoot per klant Tolheffingen per klant Lege kilometers Gereden kilometers per stop en klant Transport- of voertuigkosten per stop en klant

CO2 uitstoot per klant Tolheffingen per klant Lege kilometers Gereden kilometers per stop en klant Transport- of voertuigkosten per stop en klant Hoe kun je de race tegen de klok winnen? HOE KUN JE DE RACE TEGEN DE KLOK WINNEN? PTV. The Mind of Movement De PTV Group levert software en consultancy diensten voor transport, logistiek en geomarketing.

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten?

Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Hoe kan Hogeschool Utrecht social media inzetten om een duurzame relatie op te bouwen met haar (oud) studenten? Deadline: 27 juni 2010 Prijzengeld: 5000,- Battle Type: (Zie voor meer informatie over de

Nadere informatie

De schakel tussen mens en techniek

De schakel tussen mens en techniek 3, 4 en 5 november 2015 Venray De schakel tussen mens en techniek voor Midden- en Zuidoost-Nederland Schrijf u nu online in! Evenementen HAL HARDENBERG GORINCHEM VENRAY Evenementenhal Venray De Voorde

Nadere informatie

Schaakdag op Curaçao door Evi Zickelbein

Schaakdag op Curaçao door Evi Zickelbein Schaakdag op Curaçao door Evi Zickelbein Tijdens onze vakantie op Curaçao hebben we ook een schaakdag ingepland het kan ook niet, dat we twee weken vakantie helemaal zonder schaken doorbrengen! De Skyline

Nadere informatie

Met stoom en water. Project voor MBO Techniek

Met stoom en water. Project voor MBO Techniek Met stoom en water Voor: Studenten van de MBO opleidingen op het gebied van Middenkader Engineering en Procestechniek / Operationele techniek en verwante opleidingen. Door: Wetterskip Fryslân, Stichting

Nadere informatie

compleet in veiligheid

compleet in veiligheid compleet in veiligheid shocking niet? RBC Nederland RBC Nederland Veiligheidspersoneel Bewakingspersoneel Technische oplossingen Verkoop Verhuur Diensten Opleidingen Advies Elke dag hebben we te maken

Nadere informatie

Hans van Rooij VERSTAG

Hans van Rooij VERSTAG Hans van Rooij VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van

Nadere informatie

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden

Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden Informatiebrief wetgeving bepaling hoogte collegegelden In het Hoger Onderwijs wordt onderscheid gemaakt tussen wettelijk en instellingscollegegeld. Het wettelijk collegegeld wordt door de minister vastgesteld

Nadere informatie

Palletways Express distributie van palletzendingen

Palletways Express distributie van palletzendingen Palletways Express distributie van palletzendingen Het netwerk van Palletways Europe strekt zich uit over de Benelux, Noord-Frankrijk en West-Duitsland. Londen BELGIË NEDERLAND Hamburg Nijmegen DUITSLAND

Nadere informatie

Tim Lacroix: het dubbelleven van een uitvoerder in opleiding. Wind- en waterdicht in een dag

Tim Lacroix: het dubbelleven van een uitvoerder in opleiding. Wind- en waterdicht in een dag bouwen Magazine over loopbaanontwikkeling en vaktechniek voor werknemers in de bouw en infra nr. 5 november 2011 Tim Lacroix: het dubbelleven van een uitvoerder in opleiding Wind- en waterdicht in een

Nadere informatie

Ambassadors Club Nieuwsbrief #6

Ambassadors Club Nieuwsbrief #6 Ambassadors Club Nieuwsbrief #6 Beste leden, Onder andere in nieuwsbrief nummer zes: - Examenorganisatie World Travel Academy zoekt surveillanten / assessoren - Zomerstop 2013 - Stageproject Drieuit Creatief

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. The perfect match is our standard

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. The perfect match is our standard Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy The perfect match is our standard Burdock is de verbindende factor tussen opdrachtgevers en technische specialisten in de procesindustrie.

Nadere informatie

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping.

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping. Schoolkamp En jij, Abel?, vraagt Nadia. Wat doe jij over tien jaar? Abel buigt naar voren om nog een flesje bier uit het kratje te pakken. Dan werk ik bij de Amsterdamse politie, zegt hij. Hij maakt het

Nadere informatie

welkom in de wereld van EPDM vochtkerende systemen

welkom in de wereld van EPDM vochtkerende systemen welkom in de wereld van EPDM vochtkerende systemen aangenaam vochtkerende systemen Hertalan Rubber Products vindt zijn oorsprong in 1895 onder de vleugels van Hertel. Vanaf de zestiger jaren produceren

Nadere informatie

R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN

R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN R E C R U I T M E N T R E S O U R C E S R E S U L T S DE DRIJVENDE KRACHT ACHTER DYNAMISCHE ICT RECRUITMENT OPLOSSINGEN VERDER KIJKEN HumanR is dé specialist bij uitstek op het gebied van werving, selectie

Nadere informatie

Montessori High School Minor

Montessori High School Minor Montessori High School Minor Titel: Eén hand aanpassing Korte beschrijving van de Minor: Bij heel veel dagelijkse handelingen heb je eigenlijk twee handen nodig. Er zijn nog steeds niet genoeg gebruiksvoorwerpen

Nadere informatie

AVONTURENKAART. Reflectieopdrachten

AVONTURENKAART. Reflectieopdrachten AVONTURENKAART Reflectieopdrachten Je hebt aangegeven dat je het niet weet; je hangt niet erg aan je huidige baan maar hebt ook niet de ambitie om naar een andere baan op zoek te gaan. Geef hieronder kort

Nadere informatie

Op bezoek in Het Beroepenhuis

Op bezoek in Het Beroepenhuis Op bezoek in Het Beroepenhuis Naam:... 1) Het Beroepenhuis Lees de folder van Het Beroepenhuis. Geef een antwoord op de vragen. Op bezoek met de klas In Het Beroepenhuis leer je ongeveer 50 beroepen kennen.

Nadere informatie

De kracht van bewezen technologie

De kracht van bewezen technologie De kracht van bewezen technologie De kracht van bewezen technologie Rodelta Pumps International BV is een nationaal en internationaal toonaangevende producent van centrifugaalpompen. Al meer dan 60 jaar

Nadere informatie

Keuzeverslag. Mijn keuze is [IT Management]

Keuzeverslag. Mijn keuze is [IT Management] Keuzeverslag Mijn keuze is [IT Management] Studentnaam : Onno van Gijssel Studentnummer : 500664958 Klas : IP110 Emailadres : onno.van.gijssel@hva.nl Datum : 01-11-2012 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1

Nadere informatie

Groningen Seaports heeft de

Groningen Seaports heeft de > feature Werk maken van windenergie Leven van de wind. Volgens het spreekwoord kan het niet. In Groningen denken ze daar heel anders over. Groningen Seaports ziet voor met name de Eemshaven volop kansen

Nadere informatie

Melken: van krukje tot robot. www.lely.com. innovators in agriculture

Melken: van krukje tot robot. www.lely.com. innovators in agriculture Melken: van krukje tot robot www.lely.com innovators in agriculture Deze spreekbeurt is ontwikkeld speciaal voor kinderen van de basisschool. Met de spreekbeurt melken, van krukje tot robot wordt er een

Nadere informatie

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING

FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING FULL-TIME MASTER MASTER IN HET MANAGEMENT ONDERSCHEID JEZELF MET EEN PRAKTIJKGERICHTE MANAGEMENTOPLEIDING COMBINEER MANAGEMENT- KENNIS MET PRAKTISCHE MANAGEMENTVAARDIGHEDEN Deze Master in het Management

Nadere informatie

Workshop Octrooien en uitvindingen, merken en modellen, Out of the Box

Workshop Octrooien en uitvindingen, merken en modellen, Out of the Box Workshop Octrooien en uitvindingen, merken en modellen, Out of the Box 1 februari 215 VWO-4 Evenement Op 1 februari jl. brachten 22 leerlingen VWO-4 van diverse scholen een bezoek aan de High Tech Campus,

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole

De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole De ambtenaar als ambassadeur aan de slag met social business Door: Jochem Koole Sociale media hebben individuen meer macht gegeven. De wereldwijde beschikbaarheid van gratis online netwerken, zoals Facebook,

Nadere informatie

Een spannende ontsnapping

Een spannende ontsnapping Botel Bibalo Vivian den Hollander Een spannende ontsnapping Met illustraties van Juliette de Wit Van Holkema & Warendorf ISBN 978 90 00 33762 0 NUR 282 2014 Van Holkema & Warendorf Uitgeverij Unieboek

Nadere informatie

ChoiCe, CreATe TALeNT

ChoiCe, CreATe TALeNT voor wie is Herken jij het verhaal van Mischa, Dzenan of Laura in jezelf? Ben jij tussen de 14-23 jaar en wil je ontdekken of jij de juiste keuze hebt gemaakt voor jouw toekomst? Dan is RAW TALENT FACTORY

Nadere informatie

Ben jij een ondernemende samenwerker?

Ben jij een ondernemende samenwerker? Ben jij een ondernemende samenwerker? P1 Ben jij een ondernemende samenwerker? En zoek je het goede gezelschap van een groeiende formule? Jij wilt je eigen onderneming starten. Het liefst in een formule

Nadere informatie

C. 3 Wat wil ik Wat is je ambitie/drive; jouw motivatie en interesse

C. 3 Wat wil ik Wat is je ambitie/drive; jouw motivatie en interesse C. 3 Wat wil ik Wat is je ambitie/drive; jouw motivatie en interesse en ook: wil ik werken, of door naar een (passende) hbo-opleiding? Optie 1: Een vraag die ieder mens zich vroeg of laat stelt: wat wil

Nadere informatie

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. knowledge comes is our standard...

Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy. knowledge comes is our standard... Burdock, the standard in project management, recruitment & consultancy Delivering An expert open mind knowledge comes is our standard... Burdock biedt project management, recruitment en consultancy in

Nadere informatie

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie.

Nuon Helianthos. Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. 2 Nuon Helianthos Een doorbraak in zonne-energie. Nuon Helianthos 3 Een duurzame samenleving staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Een wezenlijke

Nadere informatie

Voorwoord 3. Publiciteit en activiteiten 4. Externe contacten, partners en Comité van aanbeveling 5. Kennisontwikkeling 6. Interne organisatie 7

Voorwoord 3. Publiciteit en activiteiten 4. Externe contacten, partners en Comité van aanbeveling 5. Kennisontwikkeling 6. Interne organisatie 7 Jaarverslag 2013 1 Inhoudsopgave Voorwoord 3 Publiciteit en activiteiten 4 Externe contacten, partners en Comité van aanbeveling 5 Kennisontwikkeling 6 Interne organisatie 7 Financiën 8 2 Voorwoord Samen

Nadere informatie

Opdracht Beroepsoriëntatie

Opdracht Beroepsoriëntatie Opdracht Beroepsoriëntatie Sector: Offshore Auteur: Henk Yip Groep: WP11a2 Periode: Blok 1.1 Datum: Woensdag 16 oktober 2013 De Haagse Hogeschool Werktuigbouwkunde Voorwoord Ik ben Henk Yip, ik ben een

Nadere informatie