Branchevereniging van advies-, management- en ingenieursbureaus. highlights 2013

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Branchevereniging van advies-, management- en ingenieursbureaus. highlights 2013"

Transcriptie

1 Branchevereniging van advies-, management- en ingenieursbureaus highlights 2013

2 Lay-out: Jenny de Koning

3 voorwoord Ik vertel u niets nieuws als ik zeg dat (ook) 2013 een economisch zwaar jaar is geweest, voor de bouw, GWW, ruimtelijke ordening en dus ook voor ingenieursbureaus. Ondanks dat zullen meerdere grote en kleine ingenieursbureaus door innovatief te ondernemen toch zwarte cijfers laten zien. Maar ook voor hen geldt: de markt in Nederland is krimpend. En met die krimp wordt het grootste pijnpunt zichtbaar: de prijs is Koning en innovatie komt steeds meer tot stilstand. Sterker: te veel opdrachtgevers gedragen zich feitelijk als verwende kinderen. Ze willen alles: de laagste prijs, de beste kwaliteit en ze willen het snel. Heel snel, zonder zelf ook maar enig risico te willen dragen. Met alle gevolgen van dien. Marktpartijen hebben zich genoodzaakt gevoeld tot een veel te lage inschrijfprijs, alleen maar om toch maar wat werk binnen te halen. We kennen vele voorbeelden met een dramatische kwaliteit en soms zelfs met sociale uitbuiting tot gevolg. Was het allemaal kommer en kwel in 2013? Nee, ik ben er allereerst trots op dat onze Deltawerken door de Internationale Federatie van Ingenieursbureaus (FIDIC) uitgeroepen zijn tot een van de 10 belangrijkste waterbouwprojecten van de afgelopen 100 jaar. De Deltawerken vormen bij uitstek een voorbeeld van waartoe wij in staat zijn bij goede samenwerking. Tijdens de Dag van de Ingenieur op 20 maart mocht ik voor een uitverkochte zaal bij Tata Steel de Vernufteling overhandigen aan Arcadis. En mede doordat NLingenieurs samen met UNETO-VNI drie jaar geleden de Stichting Nederland Krijgt Nieuwe Energie heeft opgericht, is er in 2013 een Energieakkoord gekomen. Ook vermeldingswaardig is dat via onze bijdrage aan de Actie-agenda Bouw private kwaliteitsborging eindelijk voet aan de grond krijgt. Waar het nu vooral om gaat, is om door te gaan met ondernemend innoveren. Daar moeten we samen met onze klanten stevig op inzetten. Zo is met name de GWW geen vrije markt. De klanten zijn vooral publieke opdrachtgevers die voor marktpartijen vaak tot de groep van grootste klanten behoren. Er is derhalve een hoge mate van wederzijdse afhankelijkheid. Maar in een goed bouwproces zijn gelijkwaardige partners nodig. Dat besef dringt gelukkig bij steeds meer klanten en ketenpartners door. Dit zien we bijvoorbeeld duidelijk bij de partijen die participeren in Vernieuwing Bouw en het Netwerk Conceptueel Bouwen. Ook ontwikkelingen als Systems Engineering (SE) en Building Information Management (BIM) -die in goede coproductie gestalte krijgengetuigen hiervan. Samen optrekken om te innoveren voor een betere kwaliteit/prijs verhouding, met respect voor elkaars competenties. Ik hoop en verwacht werkelijk dat meerdere uitvoeringsorganisaties en met name lokale- en semi overheden dit goede voorbeeld zullen volgen. Blijft men louter voor de laagste prijs kiezen, dan kán er simpelweg niet meer geïnnoveerd worden, met alle negatieve gevolgen voor onze maatschappij én onze internationale concurrentiepositie. Dus mijn oproep is: durf voor kwaliteit te gaan en samen te innoveren! Hierbij hoort voor mij ook dat partijen moeten stoppen met eenzijdig regels op te leggen, maar in goed overleg afspraken gaan maken voor wederzijds passende voorwaarden. Ed Nijpels Voorzitter NLingenieurs

4 brancheontwikkeling Een sterke branche heeft sterke leden. NLingenieurs faciliteert daarom op diverse fronten het professioneel ondernemen voor haar leden. Best Value Procurement Gunnen op waarde wordt steeds belangrijker gevonden om de juiste kwaliteit voor de juiste prijs te krijgen. In oktober heeft NLingenieurs voor de leden een workshop Best Value Procurement (BVP) georganiseerd met professor Dean Kashiwagi; dé goeroe op dit gebied. Ook is er een expertnetwerk gevormd die ervaringen uitwisselt en aan verdere professionalisering werkt. NLingenieurs verwacht dat steeds meer opdrachtgevers gebruik gaan maken van BVP. We dragen het gedachtengoed via EFCA ook verder in Europa uit. DNR 2011 herzien De DNR was ook in 2013 de meest gehanteerde regeling bij de levering van ingenieursdiensten. In het Burgerlijk Wetboek zijn enkele wijzigingen opgenomen met betrekking tot de betalingstermijn en de incassokosten. Artikel 56 van de DNR is in verband hiermee aangepast. De betalingstermijn is nu maximaal 30 dagen (voor overeenkomsten met bedrijven) en incassokosten kunnen niet meer zomaar bij consumenten in rekening worden gebracht. Expertnetwerk Asset Management Er is in 2013 een nieuw netwerk gevormd voor asset management in de GWW. Experts op dit gebied komen bij elkaar en ontwikkelen een gezamenlijke aanpak richting opdrachtgevers zoals Rijkswaterstaat. Onderwerpen zijn de rol van ingenieursbureaus in asset management, contractvormen en verkennen van nieuwe markten. Bouwend Nederland heeft NLingenieurs inmiddels benaderd met de vraag om op het onderwerp asset management gezamenlijk op te trekken. Leidraad Systems Engineering Leden van NLingenieurs hebben intensief bijgedragen aan de vernieuwde Leidraad Systems Engineering binnen de GWW-sector die in november werd gepresenteerd. De Leidraad SE is inmiddels volwassen geworden en niet meer weg te denken uit het ontwerpproces. Regiobijeenkomsten De regiobijeenkomsten van NLingenieurs, gecoördineerd door de commissie MKB, zijn open bijeenkomsten waarbij ontmoeting en kennisuitwisseling centraal staan. In 2013 heeft NLingenieurs drie series regiobijeenkomsten georganiseerd met als onderwerpen: bedrijfsstrategieën, de aanbestedingswet en invloed van managementstijl op innovatie. Uit de enthousiaste discussies bleek dat de onderwerpen goed gekozen waren en op een goed moment aan de orde kwamen. Regisserend opdrachtgeverschap Uit recente praktijkonderzoeken is gebleken dat marktpartijen effectiever en efficiënter kunnen werken als de opdrachtgever zich niet met het proces, maar vooral met het eindresultaat bezig houdt. Wij zijn dan ook zeer verheugd met de oproep van Aedes aan haar leden voor een meer regisserend opdrachtgeverschap. NLingenieurs heeft aangegeven hier in mee te willen participeren. Vakregisters In samenwerking met KIVI zijn er twee werkgroepen geformeerd die werken aan maatwerkplannen voor twee nieuwe vakregisters. Door het uitwerken van een vakregister voor infra ontwerpers/ adviseurs en een vakregister voor installatieadviseurs wordt de professionaliteit van de beroepsuitoefening vergroot en bevorderd. Voor een derde vakregister wordt met de BNA onderzocht of er een gecertificeerd systeem kan worden ontwikkeld in het kader van private kwaliteitsborging in de bouw. Verenigingstuchtrecht Cohesie binnen een vereniging is van belang voor een sterk geluid. Toezicht houden op de naleving van de gedragscode en bureaus hiervoor de verantwoordelijkheid laten dragen hoort hier bij. Momenteel ligt er een notitie met een concreet voorstel voor het invoeren van verenigingstuchtrecht bij de commissie Verenigingszaken. Deze wordt begin 2014 besproken in het Algemeen Bestuur.

5 marktverruiming De crisis duwt ons met de neus op de feiten dat de Nederlandse markt beperkt is. NLingenieurs verkent daarom met haar leden mogelijkheden om de markt te vergroten. commissie industrie _en energie In 2013 is de nieuwe commissie Industrie & Energie van start gegaan. Deze commissie behartigt de belangen van de leden die werkzaam zijn in deze sectoren. Innovatie en transitie naar duurzame energie hebben bijzondere aandacht. Het behelst een primaire private markt met bijbehorende spelregels en belangen. Industriële bedrijven investeren nog redelijk veel in gebouwen, omgeving en processen. Expertise van ingenieursbureaus is hier gewenst en nodig, en verdient een zorgvuldige inschakeling. internationaal De DG voor de buitenlandse economische betrekkingen en de DG van politieke zaken brachten in december 2013 een bezoek aan Japan. Dit jaar had dit bezoek voor het eerst een economisch component. Een van de onderwerpen op de agenda is de steun van Japan voor de derde markten. De leden van de commissie Internationaal hebben de DG s een aantal aanbevelingen meegegeven om hierbij ook Nederlandse bedrijven te betrekken. energieakkoord Investeren in duurzame energie en energiebesparing is cruciaal. De stichting Nederland Krijgt Nieuwe Energie (NKNE) is door NLingenieurs en UNETO-VNI opgericht, en is de initiator geweest van het Energieakkoord. Sinds 15 oktober is Ed Nijpels voorzitter van de Borgingscommissie van het Energieakkoord. Deze commissie monitort en bewaakt de voortgang van het Energieakkoord voor duurzame groei. Uit onderzoek blijkt dat het akkoord voor extra werk voor de ingenieursbureaus zorgt. International Market Overview &en Key Issues FIDIC, de wereldwijde koepel organisatie, heeft een onderzoek gedaan naar de omvang en de impact van de ingenieursmarkt en de belangrijkste (toekomstige) onderwerpen. Het onderzoek geeft een inzicht in de omvang, samenstelling en impact van de branche. Het rapport is op de ALV van 8 juli gepresenteerd en is op de site van NLingenieurs te downloaden. Private kwaliteitsborging Het Actieteam Private kwaliteitsborging waar NLingenieurs in de persoon van Harrie Nieman de rol van trekker vervulde heeft in 2013 een plan van aanpak ontwikkeld waarbij het toezicht op de kwaliteit van bouwplannen en bouwwerken verhuist van Bouw- en Woningtoezicht naar de private partijen. Als de plannen zoals ze er nu liggen doorgaan, heeft dit grote impact op de verantwoordelijkheid en bevoegdheid en de werkzaamheden van de ingenieursbureaus. Taskforce Deltatechnologie Afgelopen zomer werd de Taskforce Deltatechnologie (TFDT) opgericht. De taskforce is een initiatief van NLingenieurs, de Vereniging van Waterbouwers en Bouwend Nederland. Het doel is om binnen de gouden driehoek van het nhwbp, het Deltaprogramma en de overige waterveiligheidsprojecten van Rijkswaterstaat en waterschappen te werken aan snellere, betere en goedkopere oplossingen. Verschillende medewerkers van onze leden werken in-kind mee aan de diverse projecten zoals Markerwadden, MultiWaterWerken, nhwbp en Markermeerdijken.

6 lobby Wetgeving, regels en afspraken hebben een directe invloed op omzet, marge en manier van werken. Om de diverse maatregelen voor haar leden een zo gunstig mogelijke uitwerking te geven, oefent NLingenieurs invloed uit. Veel gebeurt achter de schermen en in rechtstreekse gesprekken. Gesprekspartners waren onder andere RWS, ProRail, UvW, Aedes, IPO, VNG en diverse departementen. Enkele resultaten zijn hieronder gepresenteerd. aanbestedingswet Op 1 april 2013 is de nieuwe Aanbestedingswet met de Gids Proportionaliteit in werking getreden waarin belangrijke verbeteringen voor met name de positie van het MKB zijn gerealiseerd. Zo is er het proportionaliteitsbeginsel, waar NLingenieurs hard voor heeft gestreden en waarin wordt bepaald dat de eisen in verhouding moeten staan tot de aard en omvang van de opdracht. Wij zijn erin geslaagd om ook de contractvoorwaarden onder dit proportionaliteitsbeginsel te laten vallen. Aedes-= neprom model Contracteren wordt er niet gemakkelijker op met de eigen algemene voorwaarden van de brancheorganisaties van projectontwikkelaars (NEPROM) en woningcorporaties (Aedes). Belangrijke juridische pijnpunten in dit contract zijn de ruime aansprakelijkheid, het taakstellend budget, de fatale termijnen en de beëindiging van de opdracht. Ook gaat het model er vanuit dat het Programma van Eisen helemaal op orde is, terwijl dat in de praktijk vaak juist niet het geval is. Beide partijen hebben inmiddels toegezegd mee te willen werken aan nieuwe, paritair opgestelde algemene voorwaarden. concept abaa dnr NLingenieurs heeft, samen met de BNA, gereageerd op de nieuwe concept-abaa-dnr van de Rijksgebouwendienst. Volgens ons zet deze ABAA-DNR een valse toon voor de toekomst. De uitvragen van de Rijksgebouwendienst vragen goede samenwerking en bijbehorend partnerschap wat uitmondt in een samenwerkingsovereenkomst, niet in een veredeld koopcontract. Eind december was nog niet bekend hoe de RgD met onze kritiek zal omgaan. Convenant Intellectueel Eigendom RWS en NLingenieurs hebben enige tijd terug samen met CROW, Bouwend Nederland en het Octrooicentrum, het Convenant Intellectueel Eigendom afgesloten. Hierover is een CROW-publicatie verschenen Samen werken aan innovatie. RWS heeft nu aangegeven pilots te gaan draaien als uitwerking van dit convenant. We zullen dit traject volgen en evalueren met de achterban. Europese aanbestedingsrichtlijn In Brussel is hard gewerkt aan een nieuwe EU richtlijn aanbesteden. Deze komt begin 2014 voor stemming in het Europese parlement. De modernisering van de huidige richtlijn moet een einde maken aan de verschillen in interpretatie en toepassing in de nationale wetgeving binnen de EU. NLingenieurs leverde hier via twee wegen input voor aan: via VNO-NCW, die namens de Nederlandse ondernemers lobbyt, en via EFCA, de Europese koepel die de belangen van ingenieursbureaus behartigt. We focussen met name op eerlijke, duurzame en proportionele aanbestedingseisen die zowel deelname van grootbedrijf als MKB aan overheidsaanbestedingen mogelijk maken. Klachtenmeldpunt NLingenieurs heeft afgelopen jaar 14 serieuze klachten behandeld, ten aanzien van oneerlijke concurrentie en inzake het optreden van aanbestedende diensten. Er zijn dit jaar via de klachtenbemiddelingsprocedure drie klachten behandeld over leden van NLingenieurs. Voorts hebben we contact opgenomen met onder andere de volgende opdrachtgevers: de gemeente Emmen, politie Den Haag, Rijkswaterstaat, VNG en UvW, Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard, IPO, Provincie Limburg, Agentschap-NL. In 60% van de gevallen waren deze genegen om aan onze klachten deels of geheel tegemoet te komen. Paritaire voorwaarden BNA en NLingenieurs streven ernaar eind 2014 een concept op te leveren van paritaire voorwaarden. We hebben het initiatief genomen om samen met opdrachtgevers tot dergelijke voorwaarden te komen. Het concept dat eind 2014 wordt verwacht zal mogelijk anders van aard zijn dan regelingen als de DNR, ABAA DNR en het Aedes-NEPROM-model. We verwachten meer flexibiliteit en minder dichtgeregeld en daardoor wellicht meer onzekerheid en meer losse eindjes. Social Return On Investments Hoe SROI nu door het Rijk en decentrale overheden via het inkoopbeleid wordt toegepast is moeilijk door te voeren binnen onze branche. Het is daarom belangrijk dat het Rijk en de decentrale overheden overtuigd raken om een andere koers in te slaan bij de inkoop van ingenieursdiensten. De lobby loopt via deelname aan diverse evaluaties en groepsgesprekken van het Rijk en via het publiek maken van onze standpunten teneinde medestanders te vinden.

7 Topsector Water NLingenieurs is op verschillende posities in de topsector Water vertegenwoordigd. Hierdoor is het mogelijk om als branche mee te praten en te beslissen en daardoor werk voor ingenieursbureaus te genereren. Wie doet wat: Karin Sluis (Witteveen+Bos) Topsector team; Frank Goossensen (Arcadis) Kernteam Deltatechnologie; Waldo Molendijk (Lievense) Kernteam deltatechnologie namens MKB bureaus; Henk Nieboer (Witteveen+Bos) programmacommissie Deltatechnologie, Tom Vereijken (Grontmij) TKI Deltatechnologie; Bertrand van Ee (HaskoningDHV) voorzitter kernteam Export en Promotie; Peter van Essen (NLingenieurs) coördinator Taskforce Deltatechnologie. verzoek tot aanpassing model inkoopvoorwaarden In mei heeft NLingenieurs de Vereniging van Nederlandse Gemeenten verzocht hun algemene inkoopvoorwaarden met betrekking tot het verpanden van huidige en toekomstige vorderingen aan te passen. De VNG wil het model niet aanpassen en meldt dat de individuele gemeenten zelf maatwerk t.a.v. dit punt kunnen doen bij afzonderlijke opdrachten. De Unie van Waterschappen heeft aangegeven dit punt wel te willen aanpassen conform de AWVODI. Momenteel loopt de evaluatie van de AWVODI. in gesprek met Inkopers van het Rijk NLingenieurs heeft in 2013 een tweetal gesprekken gehad met hoge geplaatste vertegenwoordigers vanuit de verschillende departementen van de Rijksoverheid. Onderwerp van gesprek waren de Rijks-inkoopvoorwaarden (ARVODI, ARIV, ARBIT). NLingenieurs zoekt naar paritaire opgestelde voorwaarden en heeft dat ook duidelijk gemaakt tijdens de bijeenkomst. Het Rijk heeft aangegeven dat niet te kunnen of te willen, maar toegezegd de bestaande regelingen paritair te evalueren. Er is ook afgesproken dat er een regulier overleg komt tussen het Rijk en het bedrijfsleven, via VNO-NCW. Daar zullen voorwaarden, sociale criteria en andere elementen van het inkoopbeleid van het Rijk in het vervolg regulier aan bod komen. Enkele zaken die in de ARVODI moeten worden aangepast liggen op het vlak van intellectueel eigendom en aansprakelijkheid. NLingenieurs heeft, samen met Nederland ICT, MKB Nederland en de NBA (accountants) aangegeven welke bezwaren we hebben tegen de bestaande regelingen. Het Rijk heeft aangegeven bijzondere aandacht te zullen hebben voor IE-rechten en gaat verder onderzoeken hoe hiervoor een praktisch werkbare oplossing kan worden gevonden. Minister Blok Behalve onze voorzitter Ed Nijpels heeft een zevental directeuren van de grotere bureaus individueel met minister Blok gesproken over diverse aangelegenheden, waaronder de stagnatie in de bouwsector en de reorganisatie van de rijksdienst. Er is bij de minister een goed beeld gevormd over de kansen en de belangen van onze branche. Tijdelijke Tweede Kamercommissie Huizenprijzen NLingenieurs heeft een rondetafelgesprek gevoerd met de tijdelijke Tweede Kamercommissie Huizenprijzen over de kostenontwikkeling en prijsvorming op de huizenmarkt. Dit gesprek diende als input voor besluiten over eventuele hervormingen op de woningmarkt. NLingenieurs heeft aangegeven dat er een tussenweg tussen volledige marktwerking en volledige overheidssturing moet komen. Het bedrijfsleven mag daarbij zelf verantwoordelijk worden gesteld voor proces en kwaliteit. De Unie van Waterschappen NLingenieurs heeft enkele overleggen gevoerd met de Unie van Waterschappen over de vergaande integriteits- en geheimhoudingsverklaringen die door waterschappen worden gehanteerd, over hun inkoopvisie, hoe de waterschappen hun (toekomstige) rol zien en wat zij verwachten van ingenieursbureaus. Naar aanleiding van deze gesprekken heeft de Unie een nieuwe opzet geschreven voor de integriteits- en geheimhoudingsverklaringen. NLingenieurs staat achter het concept dat er nu ligt. Tevens is er een overleg geweest tussen directies van ingenieursbureaus en dijkgraven. Dit overleg zal jaarlijks herhaald worden.

8 onderzoek Statistische gegevens kunnen helpen om een beter inzicht te krijgen in de bedrijfsvoering of in de economische staat van een regio, branche of sector. NLingenieurs voert diverse onderzoeken uit om haar leden in staat te stellen hun performance te verbeteren en marktontwikkelingen te volgen en daarop te anticiperen. Daarnaast worden de uitkomsten gebruikt voor PR en lobby. bouwkennis maandrapportage Bouwkennis levert iedere maand een overzicht van diverse branchecijfers, zowel terugkijkend als de verwachtingen. Dit overzicht is voor gebruik binnen NLingenieurs en kan in de diverse commissies gebruikt worden om eventuele acties te ondernemen. branchevergelijkend onderzoek Het BVO wordt in opdracht van NLingenieurs uitgevoerd door onderzoeksbureau Panteia Stratus. Deelnemers aan dit onderzoek ontvangen een rapportage en een webtool waarin het functioneren van hun bedrijf wordt afgezet tegen de prestaties van vergelijkbare bureaus. Hiermee wordt inzicht gegeven in hoe het bedrijf er voor staat, waar goed wordt gepresteerd en waar verbeterpunten liggen. Tevens ontvangen de deelnemers een uitgebreid rapport waarin de branche als geheel wordt geanalyseerd. Sturing op bepaalde kenmerken wordt hierdoor vergemakkelijkt en helpt de bedrijfsvoering van de onderneming. conjunctuurenquete Ieder kwartaal houdt NLingenieurs een conjunctuurenquête onder haar leden. De enquête heeft betrekking op het kwartaal dat net is afgerond en vraagt naar verwachtingen voor het kwartaal dat net is begonnen. Deze gegevens helpen de ondernemingen sturing te geven en dragen direct bij aan de versterking van de lobby voor de branche. De resultaten van de conjunctuurenquête in april en oktober worden ook gebruikt voor de Monitor Bouwketen en de EFCA Barometer. monitor bouwketen Monitor Bouwketen is een gezamenlijk initiatief van de brancheverenigingen in de bouwketen: BNA, Bouwend Nederland, FOSAG, Hibin, NLingenieurs en UNETO-VNI. De bouwketen beslaat circa 5% van het BBP en is goed voor arbeidsjaren aan werk in Nederland. De Monitor Bouwketen is gebaseerd op de gegevens van ongeveer 1500 bedrijven, verschijnt twee keer per jaar en ondersteund lobby punten. trends en behoeften In samenwerking met Deltek wordt er door Synnovate onderzoek gedaan naar de trends en toekomstverwachtingen van onze branche. We hebben onderzocht hoe er met een andere aanpak meer business gemaakt kan worden. Een belangrijke bevinding was dat bij een algemeen optimisme in de meeste onderzochte landen, Nederlandse bureaus in 2013 een marktkrimp van 2% verwachtten. Het rapport is op onze website te downloaden. cijfers 2012 De omzet bedroeg ongeveer 1,8 miljard met een operationeel resultaat van ongeveer 5%. In vier jaar tijd is de business in Nederland met ruim 20% gekrompen en is de marge gehalveerd. Ruim 20% van de bedrijven presteerde in 2012 in de rode cijfers De markt kromp in 2013 verder en staat in Nederland beduidend sterker onder druk dan in andere landen, zowel in Europa als in andere werelddelen.* In Europa werd voor 2013 een groei verwacht met gemiddeld 4%, met Denemarken als koploper met 8% en Nederland als hekkensluiter met -2%. De Nederlandse advies- en ingenieursbureaus spelen in die internationale markt een belangrijke, en in sommige sectoren zelfs een vooraanstaande rol. De top-3 in Nederland behoort tot de top-25 wereldwijd.** * Bron: Trends en behoeften ingenieursbranche 2013, IPSOS Synovate / Deltek / NLingenieurs, juni 2013 ** Bron: ENR Top 150 Global design firms 2012

9 waar wij zijn aangesloten NLingenieurs is namens haar leden bij diverse (koepel) organisaties aangesloten. Redenen hiervoor zijn versterken van de lobby, kennisdeling, verbeteren marktomstandigheden of helpen professionaliseren van de branche. Naast onderstaande lidmaatschappen is NLingenieurs ook aangesloten bij MVO Nederland en het vernieuwingsplatform Vernieuwing Bouw. efca De eerste bruikbare cijfers over onze branche op Europese schaal zijn gepubliceerd Met goed resultaat is er invloed uitgeoefend op de nieuwe Procurement Directive Onderzoek is in uitvoering naar de situatie van aansprakelijkheid en verzekerbaarheid voor onze diensten in 20 EU landen Promoten van Value Based Selection met Best Value Procurement als voorbeeld vno-ncw Begeleiding Implementatie aanbestedingswet en gids proportionaliteit Meewerken aan het Techniekpact Bevorderen van een krachtig innovatie instrumentarium, onder andere voor het EU Horizon 2020 programma Meewerken aan het tot stand brengen van het Energieakkoord Afspraak tot regulier overleg met AZ/BZK over de rijks-inkoopvoorwaarden fidic mkb nederland Viering van 100 jaar FIDIC - Toekenning van een award voor de Deltawerken als een van de 10 meest prestigieuze civiele projecten ter wereld in de laatste 100 jaar Overeenkomst met EFCA om de representatie in Europa via EFCA te versterken Publicatie (ism EFCA) van het Sustainability Pack waaronder het rapport Rethink Cities en het Project Sustainability Logbook Afronding van de 1e fase van de herziening van het FIDIC White Book NLingenieurs heeft zich medio 2013 aangesloten bij MKB-Nederland in combinatie met het lidmaatschap van VNO-NCW. Door ons lidmaatschap kunnen we meer invloed uitoefenen op het MKB beleid en kunnen de leden van NLingenieurs maximaal gebruik maken van de faciliteiten die MKB Nederland ons kan bieden. Nadere informatie hieromtrent zal begin 2014 met de leden worden gecommuniceerd.

10 profilering Een van de taken van NLingenieurs is het profileren van de branche; de waarde van de branche breder bekend maken en het imago van de branche verbeteren. Ed Nijpels en Paul Oortwijn geven regelmatig interviews voor de media en treden op als spreker bij diverse bijeenkomsten. Daarnaast zijn er het afgelopen jaar verschillende evenementen georganiseerd waar NLingenieurs in diverse gedaanten haar gezicht liet zien. betondag Op 21 november 2013 werd de jaarlijkse Betondag door De Betonvereniging georganiseerd. Dit evenement, dat plaats heeft gevonden in de Doelen in Rotterdam, trok vooral aannemers. Op het ingenieursplein stonden leden met een eigen stand. Daar konden zij door middel van presentaties laten zien hoe zij hun unieke kennis toepassen in spraakmakende projecten van nu. deltawerken winnen fidic centenary award De Deltawerken behoren wereldwijd tot de tien belangrijkste waterbouwprojecten van de afgelopen 100 jaar. NLingenieurs heeft de Deltawerken samen met Rijkswaterstaat voor de FIDIC Centenary Award voorgedragen. In Barcelona wonnen de Deltawerken afgelopen september deze internationale waterbouwprijs. bnr Ed Nijpels heeft enkele keren als gast opgetreden bij BNR Nieuwsradio. Diverse thema s en onderwerpen werden aangestipt, waaronder de ingenieursbranche. Ook is hij boegbeeld van de Green Quest. Dit is een initiatief van Het Financiële Dagblad en BNR dat zoekt naar oplossingen om groener en winstgevender te ondernemen. bouwkennis jaarbijeenkomst Dit congres over trends in bouwmarketing, werd op 19 september georganiseerd door Bouwkennis. Dit jaarlijkse evenement voor de bouw-top werd dit jaar niet alleen getekend door tradities, maar vooral ook door innovatie. Innoveren is namelijk dé uitdaging voor de bouw, om te overleven in de snel veranderende wereld. bouwpoort NLingenieurs organiseerde samen met NVTB, Cobouw, Buza en de vereniging Conceptueel Ontwerpen op 18 april en 3 oktober Bouwpoort. In Perscentrum Nieuwspoort in Den Haag kwamen overheid, investeerders, leveranciers, aannemers en ingenieursbureaus bijeen om elkaar het goede en het minder goede te laten zien, te inspireren, van elkaar te leren en elkaar te ontmoeten. building holland Op 19 september vond het 5e Green Buildings Congres in de Amsterdam RAI plaats. Dit jaarlijkse evenement is hét jaarlijkse platform voor beslissers in de woning- en utiliteitsbouw. Tijdens het congres gaven diverse vooraanstaande sprekers hun visie op het gebied van winstgevende duurzaamheid in een internationale context. André Kuipers, Wiebe Draijer en Prins Carlos de Bourbon de Parme -erkend voorvechter van duurzaamheidsinitiatievenwaren als keynote sprekers aanwezig op het congres. deltek NLingenieurs heeft een samenwerkingsovereenkomst met Deltek. Dit leidt tot interessante rapporten, evenementen en financiën voor onze leden. In 2013 hebben we samen de bijeenkomst Sociale Innovatie in de Ingenieursbranche georganiseerd en is het rapport Nieuwe projecten in de ingenieursbranche ontwikkeld. interviews In 2013 publiceerden we met grote regelmaat in Cobouw, NEN-magazine, Facilitair & Gebouwbeheer, TVVL-magazine, ROM-magazine, Technische Weekblad en VVA-magazine. Verder is er een bijdrage geleverd aan de marktverkenningen van Waterforum. waterdebat NLingenieurs organiseerde samen met Unie van Waterschappen, VEWIN en De Vereniging van Waterbouwers het debat over de politieke en financiële keuzes die voor ons liggen op het gebied van water. Aansprekende vertegenwoordigers uit de waterwereld, zoals Kamerleden en prominente waterdeskundigen, legden stellingen voor aan de deelnemers. dag van de ingenieur Samen met KIVI NIRIA en mediapartners Technisch Weekblad en De Ingenieur, maakte NLingenieurs tijdens de Dag van de Ingenieur op 20 maart 2013 het maatschappelijk belang van technologie zichtbaar. Tijdens deze dag, dat plaatsvond bij Tata Steel, werd Pieter Kool Head 3D Design bij G-star Raw- benoemd tot Ingenieur van het Jaar en ontving Arcadis met het project Winterharde Wissel De Vernufteling. Voor en op de dag werden er verschillende evenementen georganiseerd door andere partijen.

11 secretariaat Directeur Paul Oortwijn Beleidsmedeweker economische & juridische zaken Vicky van Egmond Beleidsmedewerker Simone van der Holst Communicatie- en marketingmanager Peter van Essen Communicatieadviseur Jenny de Koning Hoofd secretariaat Henny Tom Verenigingsmedewerker & secretaresse Ed Nijpels Janine Boezelijn Secretaresse Tamara Tom dagelijks Bestuur Voorzitter Ed Nijpels Vice-voorzitter Johan van den Elzen Penningmeester Gerard Doos Lid Dagelijks Bestuur Keimpe Stroop Secretaris Paul Oortwijn Algemeen Bestuur Voorzitter Ed Nijpels Secretaris Paul Oortwijn Vertegenwoordigers MKB Gerard Doos Keimpe Stroop Martijn Geurts Steven Mast Wim Dankelman Vertegenwoordigers grootbedrijf Annemieke Nijhof Eugene Grüter Johan van den Elzen Mark Phelig Rob van Dongen Bijzondere leden Arjen van den Ouden jongnlingenieurs Nico van der Schuit commissie Verenigingszaken

12 contact NLingenieurs Casuariestraat VB Den Haag T +31(0) E W NLingenieurs.nl Voor meer informatie over het lidmaatschap, bezoek de website of neem contact op met het secretariaat van NLingenieurs. T +31(0) E W NLingenieurs.nl

Voorwoord. In deze brochure geven wij u inzicht in de branche en de rol van NLingenieurs als haar vertegenwoordiger.

Voorwoord. In deze brochure geven wij u inzicht in de branche en de rol van NLingenieurs als haar vertegenwoordiger. Voorwoord De Nederlandse advies- en ingenieursbranche levert innovatieve en duurzame oplossingen voor de Nederlandse en internationale samenleving. De branche is bepalend geweest voor het ontstaan van

Nadere informatie

Branchevereniging van advies-, management- en ingenieursbureaus. highlights 2014

Branchevereniging van advies-, management- en ingenieursbureaus. highlights 2014 Branchevereniging van advies-, management- en ingenieursbureaus highlights 2014 Lay-out: Jenny de Koning voorwoord In de Highlights van 2013 begon onze voorzitter Ed Nijpels met de constatering dat 2013

Nadere informatie

Voor de meeste onderzoeksgegevens is een uitsplitsing gemaakt naar grootteklassen.

Voor de meeste onderzoeksgegevens is een uitsplitsing gemaakt naar grootteklassen. NLingenieurs brancherapport 2010 Achtergrond Op basis van het bedrijfsvergelijkend onderzoek dat NLingenieurs jaarlijks onder haar leden uitvoert, wordt een algemeen rapport opgesteld over de staat van

Nadere informatie

Wie de norm heeft, heeft de hub

Wie de norm heeft, heeft de hub Wie de norm heeft, heeft de hub Ing. Emiel Verhoeff Consultant Business Development NEN Nederlands Normalisatie-instituut, Delft Emiel.verhoeff@nen.nl, (015) 26 90 334, http://www.nen.nl Dr.ir. Henk J.

Nadere informatie

Aanbesteden: Hans Bakker Gunnen en benutten!

Aanbesteden: Hans Bakker Gunnen en benutten! Aanbesteden: Hans Bakker Gunnen en benutten! Regiomanager MKB- Nederland/ coördinator regio Hans Bakker, regiomanager MKB- Nederland/regionaal aanbestedingsbeleid coördinator aanbesteden Informeert Ontmoet

Nadere informatie

Voor het onderzoek zijn alle deelnemers verdeeld over vier grootteklassen: - Tot 25 fte - 25 tot 50 fte - 50 tot 250 fte - 250 of meer fte.

Voor het onderzoek zijn alle deelnemers verdeeld over vier grootteklassen: - Tot 25 fte - 25 tot 50 fte - 50 tot 250 fte - 250 of meer fte. NLingenieurs brancherapport 2009 Achtergrond Op basis van het bedrijfsvergelijkend onderzoek dat NLingenieurs jaarlijks onder haar leden uitvoert, wordt een algemeen rapport opgesteld over de status van

Nadere informatie

CO2-Prestatieladder Participatieplan Invalshoek D: Participatie

CO2-Prestatieladder Participatieplan Invalshoek D: Participatie Titel: CO2-Prestatieladder Participatieplan Rapport: CO2-2014/R-05; rev. 0; d.d. 07-04-2015 Auteur: J.A.C. van Dijk Verificateur: A.L.J. Timmermans Vervolgblad : 1 van 4 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2

Nadere informatie

Leeswijzer Aedes Neprom Model Basisopdracht Adviseurs

Leeswijzer Aedes Neprom Model Basisopdracht Adviseurs 1.1 Aedes en Neprom hebben in samenwerking met bedrijfsjuristen binnen de Neprom, de Werkgroep Bedrijfsjuristen van Aedes en VBTM Advocaten een Aedes Neprom model basisopdracht met bijbehorende voorwaarden

Nadere informatie

Evaluatie bedrijfsbezoeken vakgroep Dak- en Gevelbegroeners

Evaluatie bedrijfsbezoeken vakgroep Dak- en Gevelbegroeners Evaluatie bedrijfsbezoeken vakgroep Dak- en Gevelbegroeners Begin 2014 zijn de vakgroepleden Dak- en Gevelbegroeners door het bestuur bezocht. De inhoud van deze ledenbezoeken is als volgt samen te vatten:

Nadere informatie

Dit is MKB-Nederland. Aanbod lokaal partners

Dit is MKB-Nederland. Aanbod lokaal partners Dit is MKB-Nederland Aanbod lokaal partners Samen haar lokaal partners werkt MKB- Nederland aan krachtige en effectieve lobby op lokaal niveau. Dit document legt uit wat het lokaal partnerschap precies

Nadere informatie

Dit is MKB-Nederland. Aanbod Lokale Partners

Dit is MKB-Nederland. Aanbod Lokale Partners Dit is MKB-Nederland Aanbod Lokale Partners Samen haar lokale partners werkt MKB- Nederland aan krachtige en effectieve lobby op lokaal niveau. Dit document legt uit wat het Lokaal Partnerschap precies

Nadere informatie

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION

DUTCH DATACENTER ASSOCIATION DUTCH DATACENTER ASSOCIATION Onze missie: De DDA verbindt de marktleidende datacenters in Nederland met als missie het versterken van de economische groei en het profileren van datacenters in de samenleving.

Nadere informatie

Dé nieuwe naam voor de brancheorganisatie met 2.600 bedrijven die het onderhoud aan vastgoed en industrie uitvoeren.

Dé nieuwe naam voor de brancheorganisatie met 2.600 bedrijven die het onderhoud aan vastgoed en industrie uitvoeren. Dé nieuwe naam voor de brancheorganisatie met 2.600 bedrijven die het onderhoud aan vastgoed en industrie uitvoeren. OnderhoudNL OnderhoudNL is een merknaam van FOSAG, de ondernemersorganisatie van (restauratie-)schilders-

Nadere informatie

Apeldoorn, de meest vernieuwende opdrachtgever

Apeldoorn, de meest vernieuwende opdrachtgever Apeldoorn, de meest vernieuwende opdrachtgever Sander Lubberhuizen Jos van Nuenen Teamleiders afdeling Ingenieursbureau Keuze voor nieuwe contractvormen Projectspecifieke omstandigheden Geen systematische

Nadere informatie

DIT IS VNO-NCW. Lidmaatschap en contributie

DIT IS VNO-NCW. Lidmaatschap en contributie De Europese lobby van vno-ncw richt zich zowel op de Europese spelers in Brussel (Europese Commissie, Europees Parlement) als op de Nederlandse politiek (in Den Haag en via de Permanente Vertegenwoordiging

Nadere informatie

Ondernemersvriendelijk Aanbesteden Noord Nederland

Ondernemersvriendelijk Aanbesteden Noord Nederland Ondernemersvriendelijk Aanbesteden Noord Nederland Actieplan Ondernemersvriendelijk Aanbesteden Noord Nederland Dit actieplan is een initiatief van VNO-NCW Noord, Bouwend Nederland Noord en MKB-Nederland

Nadere informatie

De waterschappen als publieke opdrachtgever

De waterschappen als publieke opdrachtgever De waterschappen als publieke opdrachtgever (periode 2014-2016) Voor iedereen die met de waterschappen te maken krijgt als opdrachtgever voor de realisatie van, of het beheer en onderhoud aan, (waterschaps)werken,

Nadere informatie

17 t/m 20 januari 2017 Ahoy Rotterdam SLIM VERBINDEN. www.infratech.nl GASTHEREN STRATEGISCHE PARTNERS ORGANISATOR

17 t/m 20 januari 2017 Ahoy Rotterdam SLIM VERBINDEN. www.infratech.nl GASTHEREN STRATEGISCHE PARTNERS ORGANISATOR 17 t/m 20 januari 2017 Ahoy Rotterdam SLIM VERBINDEN www.infratech.nl GASTHEREN STRATEGISCHE PARTNERS ORGANISATOR Slim verbinden is het thema van InfraTech 2017 in Ahoy Rotterdam. Letterlijk en figuurlijk.

Nadere informatie

Duurzaam Inkopen RWS. PIANOo congres Den Haag, 7 juni 2012. Leendert van Geldermalsen Projectmanager Duurzaam Inkopen RWS

Duurzaam Inkopen RWS. PIANOo congres Den Haag, 7 juni 2012. Leendert van Geldermalsen Projectmanager Duurzaam Inkopen RWS Duurzaam Inkopen RWS PIANOo congres Den Haag, 7 juni 2012 Leendert van Geldermalsen Projectmanager Duurzaam Inkopen RWS Wat vooraf ging Rijkswaterstaat wil in 2012 dé toonaangevende, publieksgerichte en

Nadere informatie

Betekenis Windsector voor Nederlandse Economie. Hans Timmers, voorzitter Bestuur NWEA

Betekenis Windsector voor Nederlandse Economie. Hans Timmers, voorzitter Bestuur NWEA Betekenis Windsector voor Nederlandse Economie Hans Timmers, voorzitter Bestuur NWEA Wie we zijn: De branchevereniging voor Windenergie op Land en Windenergie op Zee. Behartiger van allerlei bedrijven

Nadere informatie

Lobbyagenda. NLingenieurs

Lobbyagenda. NLingenieurs Lobbyagenda NLingenieurs 2011 2012 NLingenieurs is van oudsher sterk verbonden met de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland. Ons land zou er zeker anders uitzien zonder de innovatie, de creativiteit en

Nadere informatie

Jaarplan 2013 buildingsmart Chapter Benelux

Jaarplan 2013 buildingsmart Chapter Benelux Document id Title Organisation /Author Date Status 2013-01.gm Beleidsnotitie chapter BeNeLux bsbenelux/gmu 20130415 Concept Jaarplan 2013 buildingsmart Chapter Benelux Rotterdam, 15 april 2013 Bestuur

Nadere informatie

Zo doet de gemeente Heerenveen zaken

Zo doet de gemeente Heerenveen zaken Zo doet de gemeente Heerenveen zaken Vastgesteld door de gemeenteraad van de gemeente Heerenveen op.. 2015 1. Inleiding Deze nota is opgesteld vanuit de gedachte, dat iedere inkoopactie maatwerk behoeft,

Nadere informatie

Informatie en bekendmaking van beleid. Artikel 2 Coördinatiebesluit organisatie bedrijfsvoering rijksdienst 2011

Informatie en bekendmaking van beleid. Artikel 2 Coördinatiebesluit organisatie bedrijfsvoering rijksdienst 2011 Secretarissen-generaal Directeur-generaal Organisatie Bedrijfsvoering Rijk Directie Faciliteiten, Huisvestings- en Inkoopbeleid Rijk Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag Contactpersoon

Nadere informatie

doen Anders denken én De bouwsector is in transitie. We laten keuzes en paradigma s uit het verleden achter ons.

doen Anders denken én De bouwsector is in transitie. We laten keuzes en paradigma s uit het verleden achter ons. Anders denken én doen De bouwsector is in transitie. We laten keuzes en paradigma s uit het verleden achter ons. Sneller, beter, goedkoper en duurzamer werken, met oog voor de eindgebruiker, dat is het

Nadere informatie

en noodzaak uniforme contractvoorwaarden

en noodzaak uniforme contractvoorwaarden Nut en noodzaak uniforme contractvoorwaarden Ir. M.L.A.M. van Hezik, Directeur Stichting STABU 16 maart 2010 U.A.V. 1989 / U.A.V.T.I. 1992 / AVA 1992 (traditionele overeenkomsten); DNR (ontwerp-/architecten

Nadere informatie

VISIEdocument. Innovatie in de bouw. April 2009

VISIEdocument. Innovatie in de bouw. April 2009 VISIEdocument April 2009 Innovatie in de bouw Innovatie in de bouw steeds belangrijker Innovatie is voor bouwbedrijven van steeds groter belang om zich in een snel veranderende samenleving te profileren

Nadere informatie

Het memo wordt afgesloten met een advies aan het Bestuurlijk Provinciaal handhavingsoverleg van 20 december 2012.

Het memo wordt afgesloten met een advies aan het Bestuurlijk Provinciaal handhavingsoverleg van 20 december 2012. B-PHO 20 december 12; agendapunt 5 MEMO Noties ter beoordeling van de voortzetting en positionering van de PHO werkgroepen Kwaliteit en Handhaving Bouwstoffen en Ketenbeheer in relatie tot de ontwikkeling

Nadere informatie

Advies- en ingenieursbureaus DEONTOLOGISCHE CODE

Advies- en ingenieursbureaus DEONTOLOGISCHE CODE DEONTOLOGISCHE CODE 1. INLEIDING De gedragscode heeft tot doel: de kwaliteit van de dienstverlening, de onpartijdigheid, de sociale en milieugebonden verantwoordelijkheid, de eerlijke mededinging, de goede

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2014-2015 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2015 Revisie:

Nadere informatie

Aanbestedingswet 2012 (Essentie)

Aanbestedingswet 2012 (Essentie) Aanbestedingswet 2012 (Essentie) Toelichting overige veel gehanteerde begrippen Lalot Koster-Cosijn Inhoud presentatie Aanbestedingswet Gids Proportionaliteit Klachtenregeling/Cie van experts Toelichting

Nadere informatie

dutch building better//energy markets

dutch building better//energy markets building better//energy markets Alliander versnelling van de energietransitie Opzetten van een nieuwe dienst in een zelfstandige BV; inbrengen van gewenst ondernemerschap Vertalen van mogelijkheden nieuwe

Nadere informatie

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V.

rapportage CO₂-footprint initiatieven 2013 Gebroeders van der Poel B.V. Gebroeders van der Poel B.V. 1 Inhoud: 1 Inleiding 3 1.1 Algemeen 3 1.2 Betrokkenen 3 1.3 Doelstelling 3 2 Inventarisatie sector- en keteninitiatieven 4 3 Rapportage management overleg 5 3.1. Algemeen

Nadere informatie

DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013

DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013 Heereweg 1a 2161 AB Lisse 0252-417788 DEELNAME AAN INITIATIEVEN VERSIE: 01 21/05/2013 Conform niveau 3 op de CO 2-prestatieladder 2.0 Status Versie/ Datum Opgesteld Geautoriseerd Akkoord (werkvoorbereider)

Nadere informatie

NLingenieurs laat in deze brochure zien waar wij als branchevereniging voor staan en méér nog: waar wij voor willen gaan.

NLingenieurs laat in deze brochure zien waar wij als branchevereniging voor staan en méér nog: waar wij voor willen gaan. LOBBYAGENDA 2010 2011 VOORWOORD NLingenieurs is van oudsher sterk verbonden met de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland. Ons land zou er zeker anders uitzien zonder de innovatie, de creativiteit en het

Nadere informatie

Adviespunt Social Return

Adviespunt Social Return Social Return Maatwerk in Social Return adviseert (semi-)overheidsinstellingen en bedrijven, die een professioneel inkoopbeleid hanteren, over het toepassen van. Na gunning ondersteunt zij opdrachtnemers

Nadere informatie

Informatie over onze vereniging

Informatie over onze vereniging Informatie over onze vereniging Editie 2014 Uitgebreide en actuele informatie op www.cio-platform.nl CIO Platform Nederland, mei 2014 Informatie over onze vereniging - CIO Platform Nederland mei 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Aanbestedingswet. Jeroen Zegveld/Marcel Stuijts Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant j.zegveld@bizob.nl/m.stuijts@bizob.

Aanbestedingswet. Jeroen Zegveld/Marcel Stuijts Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant j.zegveld@bizob.nl/m.stuijts@bizob. Hoe stelt u uw (inkoop)organisatie in op de Jeroen Zegveld/Marcel Stuijts Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant j.zegveld@bizob.nl/m.stuijts@bizob.nl 6 DECEMBER 2012 Agenda Inleiding Inkooporganisatie?

Nadere informatie

BID 2014: John Fentener van Vlissingen pleit voor aanpassing politiek stelsel

BID 2014: John Fentener van Vlissingen pleit voor aanpassing politiek stelsel Als dit bericht geen beeld bevat klik dan hier om het bericht te openen via de browser. - Persbericht - BID 2014: John Fentener van Vlissingen pleit voor aanpassing politiek stelsel Verbintenis tussen

Nadere informatie

Piet-Hein Kolff Hoofd Ingenieursbureau s-hertogenbosch Commissielid Aanbesteden en Inkopen VNG 6 Omgaan met partners in de markt De bouwaffaire heeft er toe geleid dat Gemeenten en opdrachtnemers op afstand

Nadere informatie

MEERJARENBELEIDSPLAN 2013-2016

MEERJARENBELEIDSPLAN 2013-2016 MEERJARENBELEIDSPLAN 2013-2016 Verenigd bekwaam Vereniging van Ziekenhuisinstrumentatietechnici Beleidsplan VZI versie 1.0 1 Inhoudsopgave Voorwoord pagina 3 Inleiding pagina 4 Analyse pagina 4 Strategie

Nadere informatie

MKB- vriendelijk inkopen in de praktijk

MKB- vriendelijk inkopen in de praktijk MKB- vriendelijk inkopen in de praktijk Mariëlle van der Keur Mebus Lolkema TenderCoach Provincie Groningen Agenda MKB-vriendelijk inkopen in de praktijk Resultaat. Door uw inkoopbeleid MKB-vriendelijker

Nadere informatie

slimrenoveren Blik op de toekomst: De top 3 van Het Nieuwe Renoveren Door: Doris de Bruijn & Sean Vos, SlimRenoveren

slimrenoveren Blik op de toekomst: De top 3 van Het Nieuwe Renoveren Door: Doris de Bruijn & Sean Vos, SlimRenoveren slimrenoveren Blik op de toekomst: De top 3 van Het Nieuwe Renoveren Door: Doris de Bruijn & Sean Vos, SlimRenoveren Voor: Bouwlokalen Het Nieuwe Renoveren 11 oktober 2011 te Doetinchem http://www.slimrenoveren.nl

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven

Sector- en keteninitiatieven Sector- en keteninitiatieven Conform 1.D.1, 1.D.2 en 3.D.1 Onderzoek naar initiatieven en toelichting op de actieve deelname aan het initiatief van A.N. van Impelen en Zonen Werkhoven B.V. Auteur(s): Dhr.

Nadere informatie

Het Nieuwe Aanbesteden

Het Nieuwe Aanbesteden Het Nieuwe Aanbesteden Gemeente Utrecht professionaliseert inkoop Gàry Habets; Hoofd Bureau Aanbestedingen 1 Inhoud Context aanbestedingsregels Utrechts aanbestedingsbeleid 1999 Wijzigingen Utrechts aanbestedingsbeleid

Nadere informatie

Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Versie 2016

Inkoop- en aanbestedingsbeleid. Versie 2016 Inkoop- en aanbestedingsbeleid Versie 2016 Inhoudsopgave 1. INLEIDING 3 2. DOEL VAN HET INKOOP- EN AANBESTEDINGSBELEID 3 3. ETHISCHE UITGANGSPUNTEN & DUURZAAMHEID 3 4. KADERS VAN INKOPEN EN AANBESTEDEN

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 CO 2 -prestatie Mouwrik Waardenburg b.v. Steenweg 63 4181 AK WAARDENBURG tel. 0031 418 654 620 fax 0031 418 654 629 www.mouwrik.nl Opgesteld d.d.: Januari 2016 Revisie:

Nadere informatie

contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl

contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl Van contractbeheer naar contractmanagement PIANOo Congres 2011 Ir. Ing Harry Verkooijen Hoofd SBO-ICM Harry.verkooijen@minbzk.nl Doel van de presentatie (1) Waarom verdient contractmanagement een speciale

Nadere informatie

Inkoop en contractmanagement

Inkoop en contractmanagement Syllabus Inkoop en contractmanagement Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief best practices bij onder meer Universiteit Twente, ING, provincie

Nadere informatie

Is BVP geschikt voor uw ICT-aanbestedingen?

Is BVP geschikt voor uw ICT-aanbestedingen? Is BVP geschikt voor uw ICT-aanbestedingen? John Kuin 12 november 2015 Nationaal Outsourcing Congres PON INTRODUCTIE Accare: 5 Noordelijke provincies 850 medewerkers Jaarlijks zo n 13.000 cliënten Bijna

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016. GrausBouw BV, De Koumen 41-43, 6433 KG, Hoensbroek

Sector- en keteninitiatieven 2015-2016. GrausBouw BV, De Koumen 41-43, 6433 KG, Hoensbroek Sector- en keteninitiatieven 2015-2016 GrausBouw BV, De Koumen 41-43, 6433 KG, Hoensbroek Inhoudsopgave 1. Inleiding pag. 03 2. Onderzoek naar sector- en keteninitiatieven pag. 04 2.1 Initiatieven bespreken

Nadere informatie

VOORWOORD. Melanie Schultz

VOORWOORD. Melanie Schultz communicatieplan 2015 VOORWOORD Alle betrokken partijen zijn op de goede weg naar een doelmatiger beheer van de waterketen. De afgelopen jaren is een cultuur ontstaan van samenwerking en kennisdeling.

Nadere informatie

-Prestatieladder. Seminar CO 2. meld je nu aan. 15 en 27 november 2012. Voor opdrachtgevers en opdrachtnemers in de bouw en andere sectoren

-Prestatieladder. Seminar CO 2. meld je nu aan. 15 en 27 november 2012. Voor opdrachtgevers en opdrachtnemers in de bouw en andere sectoren 2 2 Seminar CO 2 -Prestatieladder Voor opdrachtgevers en opdrachtnemers in de bouw en andere sectoren 15 en 27 november 2012 meld je nu aan De CO 2 -Prestatieladder De CO 2 -Prestatieladder is een instrument

Nadere informatie

De werkgroep ziet ook voor 2011 de volgende opdracht voor zichzelf:

De werkgroep ziet ook voor 2011 de volgende opdracht voor zichzelf: JAARPLAN 2011 In 2010 heeft de werkgroep opleidingen een gedetailleerd jaarplan gemaakt, waarin ze haar opdracht en deelopdrachten heeft benoemd en gekoppeld aan een jaarplanning. Enkele opdrachten uit

Nadere informatie

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat

Meer waarde creëren. Assetmanagement op maat Meer waarde creëren Assetmanagement op maat Zo maken wij assetmanagement toepasbaar Met de toolbox Zeven bouwstenen van professioneel assetmanagement maken we de ISO55000 toepasbaar voor u. Belanghebbenden

Nadere informatie

De grote marktverkenning. HET KENNISNETWERK VOOR INKOOP EN SUPPLY MANAGEMENT

De grote marktverkenning. HET KENNISNETWERK VOOR INKOOP EN SUPPLY MANAGEMENT De grote marktverkenning. Dagvoorzitter Suzanne Brackmann 15:30 17:00 Plenaire sessie, welkom dagvoorzitter Suzanne Brackmann, spreker Hans Bakker Presentatie Studenten Haagse Hogeschool en Hogeschool

Nadere informatie

Duurzaam Inkopen. Ric Hettinga. Programmadirectie Duurzaam Inkopen. Ministerie van VROM

Duurzaam Inkopen. Ric Hettinga. Programmadirectie Duurzaam Inkopen. Ministerie van VROM Duurzaam Inkopen Ric Hettinga Programmadirectie Duurzaam Inkopen Ministerie van VROM Wat is duurzaamheid? Relevante concepten: People, planet, profit Cradle to cradle (C2C) Duurzame bedrijfsvoering Wat

Nadere informatie

Beleidsplan 2013-2014

Beleidsplan 2013-2014 Beleidsplan 2013-2014 Geachte lezer, Voor u ligt het beleidsplan van International Federation of Medical Students Associations The Netherlands (IFMSA-NL) voor het beleidsjaar 2013-2014. Hierin zijn de

Nadere informatie

Bijlage 1: Deelnemers Pedagogenplatform 6 Bijlage 2: Profiel deelnemers Pedagogenplatform 7

Bijlage 1: Deelnemers Pedagogenplatform 6 Bijlage 2: Profiel deelnemers Pedagogenplatform 7 Jaarverslag 2004-2005 INHOUDSOPGAVE Inleiding 3 1 Doel 3 2 Positie van het platform 3 3 Wie vormen het platform? 3 4 Werkwijze 3 5 Publicaties en standpunten 5 Bijlage 1: Deelnemers Pedagogenplatform 6

Nadere informatie

Samenwerkingsovereenkomst invoering Voorbereidingsmodule Bouwen met winst

Samenwerkingsovereenkomst invoering Voorbereidingsmodule Bouwen met winst Samenwerkingsovereenkomst invoering Voorbereidingsmodule Bouwen met winst Ondergetekenden, 1. Stichting Bouwresearch (SBR) 2. Vereniging voor ontwikkelaars en bouwondernemingen (NVB) 3. Bouwend Nederland

Nadere informatie

Actieplan Vernieuwend Verbinden in het kort

Actieplan Vernieuwend Verbinden in het kort Actieplan Vernieuwend Verbinden in het kort Inleiding De bouwsector staat al té lang onder té zware druk. Dat laat zich ook in onze vereniging voelen. U bent kritisch: op de kosten, maar ook op de inhoud

Nadere informatie

Forum Spoor & Infra; de tijdlijn. 14 februari 2014 Koene Talsma Wim Holleman

Forum Spoor & Infra; de tijdlijn. 14 februari 2014 Koene Talsma Wim Holleman Forum Spoor & Infra Forum Spoor & Infra; de tijdlijn 14 februari 2014 Koene Talsma Wim Holleman De Tijdlijn Instelling Regieraad Bouw 2004 Innovatiebrief 2 e Kamer 2006 Tunnelproblematiek! 2009 Haardvuursessies

Nadere informatie

Innovatiestatement Aannemersfederatie Nederland

Innovatiestatement Aannemersfederatie Nederland Inleiding Aannemersfederatie Nederland is een landelijk werkende vereniging voor brancheorganisaties van MKB aannemers in de bouw & infra. Aannemersfederatie Nederland draagt in haar rol bij aan een zo

Nadere informatie

Broodje Politiek Lokaal en Sociaal aanbesteden wat kan - wat mag. Gaby Hoof Senior adviseur TenderCoach

Broodje Politiek Lokaal en Sociaal aanbesteden wat kan - wat mag. Gaby Hoof Senior adviseur TenderCoach Broodje Politiek Lokaal en Sociaal aanbesteden wat kan - wat mag Gaby Hoof Senior adviseur TenderCoach Introductie TenderCoach Adviseren, coachen en trainen ondernemers: Begeleiding van ondernemers bij

Nadere informatie

Regionale Samenwerking Metropoolregio Rotterdam Den Haag

Regionale Samenwerking Metropoolregio Rotterdam Den Haag Programmasponsors: Inleiding In dit wordt uiteengezet hoe we tot nauwere regionale samenwerking kunnen komen op het gebied van binnen de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag (MRDH). Op 1 maart 2012 hebben

Nadere informatie

Branche Innovatie Agenda: Eindresultaat. Contact: Terry Heemskerk, Uneto-VNI Bart Luiten, TNO Jaap Kolk, Syntens

Branche Innovatie Agenda: Eindresultaat. Contact: Terry Heemskerk, Uneto-VNI Bart Luiten, TNO Jaap Kolk, Syntens Branche Innovatie Agenda: Eindresultaat Contact: Terry Heemskerk, Uneto-VNI Bart Luiten, TNO Jaap Kolk, Syntens Uneto-VNI BIA traject Doel: Branche Innovatie Agenda s voor thema s uit Radar 2020 Vijf technische

Nadere informatie

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015

Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Beleidsplan fondsenwerving HagaVrienden 2013-2015 Opgesteld door: Helene Marcus-Baart, coördinator HagaVrienden I.s.m: Hans de Sonnaville, secretaris HagaVrienden (Beknopt) beleidsplan HagaVrienden 2013-2015

Nadere informatie

Workshop Schoonmaak. Regionale bijeenkomst PIANOo. Laat de markt haar waarde leveren Zwolle, 28 april 2011

Workshop Schoonmaak. Regionale bijeenkomst PIANOo. Laat de markt haar waarde leveren Zwolle, 28 april 2011 Workshop Schoonmaak Regionale bijeenkomst PIANOo Laat de markt haar waarde leveren Zwolle, 28 april 2011 1 Programma Eerste ronde Nico Koch, beleidssecretaris OSB Schets van de schoonmaakbranche Trends

Nadere informatie

Datum 3 maart 2014 Betreft Beantwoording vragen van het lid Voordewind over het rapport Working on the Right Shoes

Datum 3 maart 2014 Betreft Beantwoording vragen van het lid Voordewind over het rapport Working on the Right Shoes Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Directie Internationale Marktordening en Handelspolitiek Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Kantoorartikelen & Computersupplies. Meerwaarde inkoopbeleid voor low-interest producten, zoals Kantoorartikelen en Computersupplies??

Kantoorartikelen & Computersupplies. Meerwaarde inkoopbeleid voor low-interest producten, zoals Kantoorartikelen en Computersupplies?? Kantoorartikelen & Computersupplies Meerwaarde inkoopbeleid voor low-interest producten, zoals Kantoorartikelen en Computersupplies?? Agenda 1. Voorstellen 2. Categoriemanagement Rijksoverheid 3. Categoriemanagement

Nadere informatie

Versiegeschiedenis. Vaststelling door Raad van Bestuur 13 mei 2013.

Versiegeschiedenis. Vaststelling door Raad van Bestuur 13 mei 2013. Inkoopbeleid 2013 Versiegeschiedenis Vaststelling door Raad van Bestuur 13 mei 2013. Goedkeuring van Actualisatie artikel 4.3 Actualisatie artikel 4.4 Toevoegen bijlage 7.1. 29 januari 2014. Samenvatting

Nadere informatie

Afdeling RISICO BEHEER en TECHNIEK

Afdeling RISICO BEHEER en TECHNIEK Afdeling RISICO BEHEER en TECHNIEK Hoofdpunten Parallelsessie Werkgroep Praktijk & Implementatie Afdeling RBT KIVI NIRIA 9 oktober 2013 Den Haag Verslag door Martin van Staveren Werkgroep Praktijk en Implementatie

Nadere informatie

Hans Timmers, voorzitter Bestuur NWEA

Hans Timmers, voorzitter Bestuur NWEA Hans Timmers, voorzitter Bestuur NWEA Wie we zijn: De branchevereniging voor Windenergie op Land en Windenergie op Zee. Behartiger van allerlei bedrijven in de keten, primair belang windenergie in Nederland.

Nadere informatie

Klimaatakkoord Rijk en UvW

Klimaatakkoord Rijk en UvW Klimaatakkoord Rijk en UvW Politieke en beleidsmatige context (klimaatbeleid) Rafaël Lazaroms 25 mei 2010 1 Inhoud presentatie Voorstellen Internationaal en nationaal klimaatbeleid Positie waterschappen

Nadere informatie

NEC3 als alternatieve contractvorm in de bouw

NEC3 als alternatieve contractvorm in de bouw Management Advies Automatisering Bouw Huisvesting Vastgoed @brinkgroep NEC3 als alternatieve contractvorm in de bouw Als u zoekt naar samenwerking en vertrouwen Specialisten geïntegreerde contracten en

Nadere informatie

Sector en keteninitiatieven

Sector en keteninitiatieven Sector en keteninitiatieven Conform niveau 5 op de CO2-prestatieladder 2.2 3.D.1_1 Overzicht deelname sector en keteninitiatieven 1/11 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Onderzoek naar sector- en keteninitiatieven

Nadere informatie

Green Deal Duurzaam GWW

Green Deal Duurzaam GWW Green Deal Duurzaam GWW In de sheets hierna volgt de tekst uit de Green Deal Duurzaam GWW Specifieke overwegingen: Maatschappelijke organisaties (Vereniging VNO-NCW, MKB-Nederland, MVO Nederland, NEVI,

Nadere informatie

Toekomstvisie: Emmen en Verder

Toekomstvisie: Emmen en Verder Toekomstvisie: Emmen en Verder Aangescherpte visie op de rol van de VDP Breda, 8 december 2010 1 Agenda 14.00 terugblik Akkoord van Emmen en inleiding programma 14.15 presentatie en bespreken hoofdlijn

Nadere informatie

Jaarverslag 2010 Wsw-raad Utrecht

Jaarverslag 2010 Wsw-raad Utrecht Jaarverslag 2010 Wsw-raad Utrecht Utrecht, april 2011 Wsw-raad Utrecht Biltstraat 439 3572 AW UTRECHT 030-2331176 1. Inleiding In 2008 is de Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw) gewijzigd. Eén van deze wijzigingen

Nadere informatie

Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency

Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency Bijlage E: samenvatting convenanten energie efficiency 1. Het Convenant Benchmarking energie efficiency Op 6 juli 1999 sloot de Nederlandse overheid met de industrie het Convenant Benchmarking energieefficiency.

Nadere informatie

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk

Monitor Bouwketen. Voorjaar 2015. Marien Vrolijk Monitor Bouwketen Voorjaar 2015 Marien Vrolijk 2 Inhoudsopgave Conclusies op hoofdlijnen 5 1 Bouwketen 6 1.1 Recente ontwikkelingen 6 1.2 Conjunctuur bouwketen 8 2 Architectenbureaus 10 3 Ingenieursbureaus

Nadere informatie

NAP contactbijeenkomst 15 februari 2007, Zeist Gerard Filé adviesgroep Kosten- en RisicoManagement DHV Management Consultants

NAP contactbijeenkomst 15 februari 2007, Zeist Gerard Filé adviesgroep Kosten- en RisicoManagement DHV Management Consultants Kostenmanagement in de GWW-sector NAP contactbijeenkomst 15 februari 2007, Zeist Gerard Filé adviesgroep Kosten- en RisicoManagement DHV Management Consultants Programma - Introductie (DHV) - Achtergrond

Nadere informatie

Het TKI SOLAR ENERGY in het Nederlandse Energie- / Topsectorenbeleid

Het TKI SOLAR ENERGY in het Nederlandse Energie- / Topsectorenbeleid Het TKI SOLAR ENERGY in het Nederlandse Energie- / Topsectorenbeleid SundayNL 2014-19 november 2014 - Arnhem Wijnand van Hooff Programmadirecteur TKI Solar Energy Inhoud Het Nederlandse Energiebeleid en

Nadere informatie

Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010

Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010 Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010 1. Aanleiding De BMWE-gemeenten willen zoveel mogelijk gezamenlijk het Centrum Jeugd en Gezin realiseren. Dit plan van aanpak is hierop

Nadere informatie

Enquête + Vragenlijst + Onderzoek + Panel = thesistools.com 15-01-13 10:43 Adoptie van BIM Geacht lid, Bouwend Nederland voert onderzoek uit naar de adoptie van BIM onder haar leden. Hiervoor is een enquête

Nadere informatie

Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag!

Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag! Aanpak Duurzaam GWW- Aan de slag! Johan van Dalen, ProRail, Cindy de Groot, Provincie Zuid-Holland Esther Veendendaal, RVO 5 juni 2014 Ontstaan van Duurzaam GWW Het begon met Duurzaam Inkopen Nu verder

Nadere informatie

1. Onderwerp Leerlingbouwplaatsen/Social Return on Investment in Holland Rijnland 2. Rol van het samenwerkingsorgaan Holland Rijnland

1. Onderwerp Leerlingbouwplaatsen/Social Return on Investment in Holland Rijnland 2. Rol van het samenwerkingsorgaan Holland Rijnland In Holland Rijnland werken samen: Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest, Rijnwoude, Teylingen, Voorschoten

Nadere informatie

Innovatiegericht Inkopen

Innovatiegericht Inkopen WORKSHOP 7 Innovatiegericht Inkopen Marieke van Putten, PIANOo Andrea Wijnants, Ministerie I&M 21 juni 2011 Workshop 1 Het Nieuwe Werken Inhoud Wat is innovatiegericht inkopen bij de overheid? Wat doet

Nadere informatie

Aanbestedingswet. Jeroen Zegveld Desirée van Laerhoven Eric Zwitserloot

Aanbestedingswet. Jeroen Zegveld Desirée van Laerhoven Eric Zwitserloot Aanbestedingswet Jeroen Zegveld Desirée van Laerhoven Eric Zwitserloot Agenda Aanleiding Aanbestedingswet 2012 Gids Proportionaliteit ARW 2012 Richtsnoeren Leveringen en Diensten Klachtenregeling Vervolgacties

Nadere informatie

Overheden als moderne opdrachtgever

Overheden als moderne opdrachtgever Overheden als moderne opdrachtgever Organisatorische randvoorwaarden voor professioneel opdrachtgeverschap bij nieuwe samenwerkingsvormen bij Waterschappen Prof.dr.ir. Marleen Hermans, TU Delft, Bouwkunde,

Nadere informatie

Workshop House of Tomorrow Today

Workshop House of Tomorrow Today Workshop House of Tomorrow Today Ontsnap eens uit het peloton! 1. Teken uw keten(s) eens uit, vanaf grondstoffen (aanbod) t/m eindgebruiker (vraag). 2. Genereer probleem-klant combinaties. 3. Selecteer

Nadere informatie

Managementsamenvatting adviesrapport

Managementsamenvatting adviesrapport Managementsamenvatting adviesrapport Onderzoek succesfactoren, knelpunten en ondersteuningsbehoeften van Nederlandse Gemeenten rond MVO-stimulering, verduurzaming van de bedrijfsvoering en duurzaam inkopen

Nadere informatie

Alles op het gebied van Geluidsisolatie en Akoestiek onder een dak

Alles op het gebied van Geluidsisolatie en Akoestiek onder een dak IN SAMENWERKING MET DE RAI ORGANISEREN WE HET KGI PAVILJOEN Alles op het gebied van Geluidsisolatie en Akoestiek onder een dak Marktontwikkelingen Bouwopgave: Industrialisatie: ti Geluidsbewust bouwen

Nadere informatie

(Europese) aanbestedingsquiz. in samenwerking met

(Europese) aanbestedingsquiz. in samenwerking met (Europese) aanbestedingsquiz in samenwerking met NEVI PIANOo congres Apeldoorn, 5 juni 2014 Vraag 1 Tot welk bedrag mag je in 2014 en 2015 een aanbesteding (meervoudig onderhands of nationaal) onder de

Nadere informatie

Werkplan 2016. PCG Iedereen doet mee

Werkplan 2016. PCG Iedereen doet mee Werkplan 2016 PCG Iedereen doet mee Provinciale Chronisch zieken en Gehandicaptenraad Groningen September 2015 Inhoud 1 Inleiding 2 Bestuurlijke organisatie 3 Activiteiten 3.1 Opnieuw opbouwen en uitbouwen

Nadere informatie

Communicatieplan [3.C.2] HOOIJER Renkum B.V. HOOIJER Wegenbouw B.V.

Communicatieplan [3.C.2] HOOIJER Renkum B.V. HOOIJER Wegenbouw B.V. Communicatieplan [3.C.2] HOOIJER Renkum B.V. HOOIJER Wegenbouw B.V. Versie d.d. 11-7-2013 Geactualiseerd d.d. 04-10-2013 Geactualiseerd d.d. 09-05-2014 Inhoudsopgave Nr. Titel Pagina 1. Inleiding 3 2.

Nadere informatie

Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) Stichting PSO-Nederland

Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) Stichting PSO-Nederland Prestatieladder Socialer Ondernemen (PSO) Stichting PSO-Nederland February 16, 2015 Presentatie PSO Nederland 1 Iedereen kent MVO February 16, 2015 Presentatie PSO Nederland 2 Waarom sociaal ondernemen?

Nadere informatie

Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013

Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013 Inkoopbeleid Gemeente Uden 2013 28-08-2013 INKOOPBELEID GEMEENTE UDEN 2013 PAGINA 1 28-08-2013 INKOOPBELEID GEMEENTE UDEN 2013 PAGINA 2 Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 3 Inleiding... 4 1. Doelstellingen

Nadere informatie