Hotelvastgoed. Management Samenvatting

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Hotelvastgoed. Management Samenvatting"

Transcriptie

1 Hotelvastgoed Exploitatie in Eigendom? Sale & Leaseback, of Sale & Manageback? Welke strategische keuze voegt de meeste waarde toe aan de onderneming van de hotelketenexploitant? Management Samenvatting Masterscriptie definitieve versie 22 mei 2013 TiasNimbas Business School, Master of Real Estate Tilburg University In association with: Eindhoven University of Technology Auteur Alexander Barentsen MBA Eerste begeleider Prof. dr. Dirk Brounen Professor of Real Estate Economics TiasNimbas Business School Tilburg University Tweede begeleider Ir. Monique H. Arkesteijn MBA Assistant Professor Corporate Real Estate Management and development Department of Real Estate & Housing Faculty of Architecture Delft University of Technology

2 Onderstaande centrale probleemstelling is in deze scriptie onderzocht: Kan een hotelexploitant zijn vastgoed het beste zelf in eigendom hebben of zou dit vastgoed het best kunnen worden afgestoten om vervolgens via een huur- en/of managementcontract de exploitatie van het hotel te behouden? Welke keuze voegt de meeste waarde toe aan de onderneming van de hotelexploitant?. Afgebakend tot hotelketenexploitanten, met vastgoed vooral in eigendom, actief op de Nederlandse markt. Waarde is afgebakend tot aandeelhouderswaarde. EEN NIEUW / UITGEBREID CONCEPTUEEL MODEL De centrale onderzoeksvraag is een strategische afweging, die elke hotelketenexploitant via een cyclisch en continu strategisch proces moet maken. Om dit strategisch denkproces inzichtelijk te maken wordt op basis van combinaties en aaneenschakeling van bestaande wetenschappelijke modellen en inzichten hoe Corporate Real Estate ( CRE ) aandeelhouderswaarde kan toevoegen in figuur 1 hieronder een nieuw /uitgebreid conceptueel model gepresenteerd. Shareholder Return Share holder Wealth Vision / Mission Lindholm, Gibler & Leväinen (2006) Dividends Capital gains Rappaport (1998) Corporate Strategy Driving Force Competitive forces Strategic Implementation Products/Markets 1 Threat of new entrance Horizontal diversification 1 Products offered 2 Threat of substitute products 1 Vertical integration 2 Market Needs 3 Bargaining power of buyers 2 Total Quality Management 3 Capabilities 4 Bargaining power of suppliers 3 Downsizing / productivity enhancement 4 Technology 5 Rivalry among competitors 4 Major capacity expansion 5 Entry into new markets Production capability 6 Divestment of declining businesses 5 Method of sale 7 Aggressive financial risk 6 Method of distribution Generic Strategy 8 Geographic expansion 7 Natural resources 1 Cost :Leadership 9 Geographic concentration 2 Differentiation 10 Product line extension Results Focus 11 Financial retrenchment by sale of profitable business 8 Size/growth 9 Return/Profit (applying Porter) Core competences Sustainable Competitive Advantage Contributions by: Resources 1 Create and retain customers Capabilities 2 Attract and retain outstanding people Rare Does the particular 3 Contribute to effective business processes Valuable Operating decision support 4 Promote enterprise's values and culture imperfectly imitable corporate strategy? 5 Stimulate innovation and learning 6 Impact core competency Heywood & Kenley 2008 (Lewis 1993) 7 Enhance shareholder wealth Lindholm, Gibler & Leväinen (2006) Roulac (2001) Is the functional strategy consistent with and refinforcing corporate strategy and sustainable competitive advantage Value Added Valuation Components Value Drivers (macro) Value Drivers (micro) Operating / Management Decisions Operating / Management Decisions to be taken are influenced by other decisions taken or to be taken Is the particular Operating decision consistent with functional strategy? Functional strategies Real Estate Operating Decisions Real Estate strategies Shareholder Value Added Cash Flow from Operations 1 Tenancy / Duration 1 Minimise occupancy cost 2 Increase flexibility 1 Value Growth Duration 3 Promote HR objectives 4 Promote marketing message 2 Ownership rights 5 Promote sales and selling process Market size 6 Facilitate production, operations, service delivery 2 Sales growth Market share 3 Location 7 Facilitate managerial process and knowledge work Sales Mix 8 Capture Real Estate value creation of business etc 4 Quantity Staffing levels 3 Operating Profit Margin Wage rate 9 Capture financial value creation of business from real estate etc 5 Identity / Signage Heywood & Kenley 2008 Discount rate Debt Tax effective structures 6 Building size / character 4 Income Tax rate etc 7 Building amenities Replacement 5 Capital expenditure Plant life 8 Extrerior quality Maintenance scale etc 9 Company space Turnover ratios 6 Working capital investment etc 10 Mechanical systems All operating / management decisions could separately impact each of the value drivers Cost of Equity 11 Information / communication systems 7 Cost of capital Cost of Debt Leverage after Lindholm, Gibler & etc. Leväinen (2006) 12 Financing 13 Control Per applied real estate strategy all real estate operating / management decisions should be considered 14 Risk management Is the particular real estate operating decision supportive of other functional operating decisions? Is the particular real estate strategy supportive of other functional strategies? Other Functional Operating Decisions Other Functional strategies, Lindholm (2006) Value chain Support activities Firm infrastructure Human Resource Management Technology development Procurement Primary activities Inbound logistics Operations Outbound logistics Marketing & Sales Service Rappaport (1998) Porter (2004) Figuur 1: Nieuw / uitgebreid conceptueel model CREM in strategisch raamwerk (Barentsen, 2013) NB-1: Grijze vlakken zijn bouwstenen model Lindholm, Gibler & Leväinen (2006) NB-2: Verder gebaseerd op, Rappaport (1998), Roulac (2001), Porter (2004), Heywood & Kenley (2008), & Würdemann (2012a) 1

3 Met behulp van dit model kan voor elke strategische vastgoedkeuze ten opzichte van de voorhanden zijnde alternatieven in afstemming met de bedrijfsvisie en missie, de bedrijfsstrategie, Core Competences en Competitive Advantage, de diverse functionele strategieën en de diverse al genomen of te maken strategische managementbeslissingen worden bepaald hoe via het beïnvloeden van specifieke waardedrijvers, Value Drivers aandeelhouderswaarde wordt gecreëerd. Het model combineert een business perspectief met een financieel perspectief, wat leidt tot een kapitaalmarktperspectief. Met behulp van het model kan één aspect van het model, bijvoorbeeld een strategische vastgoedkeuze, in isolatie geëvalueerd worden, zodat het relatieve belang van dit aspect binnen de context van het model getest kan worden. Uit de afgenomen interviews blijkt dat de beantwoording van de diverse vragen consistent is met de logica van het model, waarmee de validiteit van het model bevestigd kan worden. Het structureel doorlopen van een strategisch en cyclisch denkproces stelt de onderneming in staat elke strategische keuze bewuster en gestructureerder te maken. Deze focus leidt tot toegevoegde waarde op zich. Elke keuze, die consistent afgestemd is op de bedrijfsstrategie, de functionele strategieën, en de al genomen strategische keuzes in een context van de drijfveren van aandeelhouderswaarde zou tot aandeelhouderswaarde moeten leiden. Het in deze scriptie gepresenteerde nieuwe / uitgebreide conceptueel model heeft tot doel een hulpmiddel hierbij te zijn. De onderzoeksvraag is met behulp van het ontwikkelde model getest op een steekproef van hotelketenexploitanten, met hotelvastgoed in eigendom, actief op de Nederlandse markt. De steekproef is gebaseerd op de top 10 hotelketens samengesteld door Horwath (2011) op basis van aantal hotels en kamers. Vijf van de zes benaderde op de Nederlandse markt actief zijnde hotelketenexploitanten met vastgoed in eigendom (83% van de steekproef opgenomen hotelketens en 87% van de in de steekproef opgenomen hotels) heeft aan de interviews meegewerkt. Hiermee is 37% van de in Nederland als onderdeel van een hotelketen geëxploiteerde hotels via de interviews gedekt. Van de ene hotelketen, die niet gereageerd heeft op het verzoek tot een interview is via een alternatieve secundaire bron voldoende informatie beschikbaar. Hiermee komt het dekkingspercentage van het onderzoek op 42% van de in Nederland als onderdeel van een hotelketen geëxploiteerde hotels. Via de interviews is tevens het ontwikkelde model gevalideerd. HOTELVASTGOED IS CORPORATE REAL ESTATE Corporate Real Estate ( CRE ) is het bedrijfsmatig vastgoed dat aan de onderneming ten dienste staat, waarbij dit in eigendom verworven, gehuurde of geleased vastgoed primair als kapitaalintensief bedrijfsmiddel wordt gezien (Keeris, 2001). Corporate Real Estate Management ( CREM ) wordt door Keeris (2001) omschreven als het management van een bedrijfsvastgoedportefeuille door het afstemmen van deze portefeuille en de bijbehorende faciliteiten op de behoefte van het primaire bedrijfsproces ten behoeve van een optimale bijdrage aan het prestatieniveau van de betreffende onderneming. Hotelvastgoed behoort tot de categorie Corporate Real Estate vanwege het feit dat hotelvastgoed een primair bedrijfsmiddel is, dat een wezenlijk onderdeel vormt van de geleverde gastvrijheid en de beleving van de hotelgast, en daarmee direct bijdraagt aan de omzet- en rendementspotentie van de onderneming. De Property, Plant & Equipment ( PPE )-ratio s van de deelnemende hotelketenexploitanten, die dit wilden delen, zijn in alle gevallen hoger dan 40% en daarmee significant hoger dan de door de Würdemann (2012a) gerapporteerde gemiddelde PPE-ratio van 28% van de bedrijven opgenomen in de S&P Global Twee respondenten, met een groot deel van hun hotelvastgoed in eigendom, rapporteren respectievelijk 80% en 90% materiële vaste activa als percentage van totale activa. Dit hoge percentage, waarin naast hotelvastgoed ook inventaris en inrichting opgenomen is, onderstreept dat hotelvastgoed voor de Nederlandse hotelketenexploitanten een belangrijk onderdeel van hun bedrijfsvoering is en strategische aandacht rechtvaardigt. Drie van de zes hotelketenexploitanten in de steekproef hebben dit ook onderkend en geaccepteerd en behandelen hun CRE strategisch, waarvan twee door de bewuste keuze het hotelvastgoed in eigendom te blijven exploiteren en één door de bewuste strategische keuze dat CRE juist niet noodzakelijk is voor haar op haar distributiesysteem gebaseerde business model en op basis hiervan de strategische keuze gemaakt heeft het eigendom van hotelvastgoed te minimaliseren. Twee respondenten zitten in de Depressie -fase van CREM-ontwikkeling, want zijn genoodzaakt (een deel) van hun CRE aan te wenden als bron van liquide middelen, aangezien deze op een andere manier op dit moment niet beschikbaar zijn, terwijl naar eigen zeggen, dit op lange termijn niet leidt tot maximalisatie van aandeelhouderswaarde. 2

4 BEANTWOORDING CENTRALE ONDERZOEKSVRAAG De vraag, welke keuze de meeste waarde toevoegt: het vastgoed in eigendom te behouden, of het te verkopen om het via een huurcontract of een managementcontract te blijven exploiteren, kan niet eenduidig beantwoord worden. Dit hangt af van de specifieke omstandigheden en doelstellingen van de betreffende onderneming. In een efficiënte vastgoedmarkt zou het op de lange termijn echter geen financieel verschil moeten maken of het vastgoed in volledig eigendom of via een huurcontract wordt geëxploiteerd (Hordijk, 2006). Alle alternatieven hebben hun eigen voor- en nadelen. In het geval van eigendom zijn de belangrijkste voordelen de absolute controle over het vastgoed, de vergrote leencapaciteit van de onderneming en de mogelijkheid te profiteren van de waardeontwikkeling van het vastgoed. Hier staat tegenover dat door de kapitaalsintensiteit, grotere operationele en financiële leverage het bedrijfsrisico groter is. Het belangrijkste nadeel van exploitatie via een huurof een managementcontract is het verlies van controle over het vastgoed en de beslissing benodigde investeringen hierin te doen terwijl het vastgoed zelf een belangrijk onderdeel van het operationele proces is. Het is echter mogelijk om een huur- of managementcontract zo op te stellen dat de nadelen van deze vorm grotendeels vervallen, wat de hierboven genoemde stelling van Hordijk (2006) bevestigt. Het is echter belangrijk niet uit het oog te verliezen dat wanneer het contract te complex wordt dit op zich zelf risicoverhogend kan zijn door het beperken van de praktische uitvoerbaarheid van het contract. Het combineren van vastgoedeigendom en exploitatie verhoogt de volatiliteit, en daarmee het risico van de kasstromen (Mueller & Anikeeff, 2001). Hoe groter het belang van het vastgoed voor de onderliggende exploitatie des te groter is deze volatiliteit en daarmee het risico, waardoor het voor risico gecorrigeerde rendement relatief laag is. Een ander nadeel van vastgoedeigendom is het verslechteren van balansratio s. Het hogere percentage rentedragend vreemd vermogen, de hogere financiele leverage heeft het effect dat elke verandering in rendement, negatief of positief, een grotere invloed heeft op het rendement van eigenvermogen dan bij een lagere leverage. Deze grotere volatiliteit maakt dit meer ge leverage de bedrijf risicovoller, wat een negatief effect heeft op de waardering op de aandelenmarkten (Nappi-Choulet & Liow, 2008). Dit wordt bevestigd door de resultaten van afgenomen interviews. De keuze voor het combineren van Eigendom & Exploitatie van hotelvastgoed leidt volgens alle respondenten tot het laagste voor risico gecorrigeerde rendement. Dit zou betekenen dat deze keuze ook tot de laagste toegevoegde aandeelhouderswaarde ten opzichte van de overige twee onderzochte exploitatievormen zou moeten leiden. Ondanks het negatieve effect op aandeelhouderswaarde en het lage voor risico gecorrigeerde rendement kan CRE echter toch in eigendom worden gehouden wanneer totale controle van het vastgoed van strategisch belang voor de primaire processen is of wanneer in het vastgoed een strategische functie wordt gehuisvest (Nappi-Choulet & Liow, 2008). Ook dit wordt bevestigd door de resultaten van de interviews. Vier van de zes hotelketens uit de steekproef geven aan dat Eigendom & Exploitatie de meeste aandeelhouderswaarde op lange termijn creëert. Twee vanwege het feit dat de locatie, het vastgoed zelf en de specifieke investeringen hierin van groot strategisch belang zijn voor het bereiken van Competitive Advantage, waardoor maximale controle over het vastgoed belangrijk is en twee vanwege het feit dat de primaire processen zich in het vastgoed afspelen en dat een excellente executie van deze processen het daadwerkelijke risico verlaagt. De Driving Force, de drijfveer achter het business model en strategie, is van bepalende invloed op de keuze voor de exploitatievorm. Alle respondenten gaven aan dat hun primaire of secundaire Driving Force, de Method of Distribution was. Hierin is het distributiesysteem de basis van het business model, dat draait om het optimaliseren van dit systeem, qua locaties en/of IT-infrastructuur, zodat de markt de via het systeem aangeboden producten kan afnemen. Geen van de respondenten gaf aan dat het hiervoor noodzakelijk is het vastgoed in eigendom te hebben. Vier respondenten gaven aan dat met distributiesysteem vooral het reserveringssysteem werd bedoeld, waarmee de omzet voor de hotelexploitatie werd gegenereerd. Drie van de respondenten geven aan dat dit reden is het hotelvastgoed af te stoten. Één gaf aan dat specifiek de locaties zelf werden bedoeld en dat, hoewel niet strikt noodzakelijk, het vanwege de extra controle over het vastgoed het daarom de voorkeur had het vastgoed in eigendom te blijven exploiteren. Één respondent gaf bovendien aan dat de huidige continuïteitsproblemen de Driving Force tijdelijk van Method of Distribution naar Return/Profit heeft doen gaan en dat dit een reden was kapitaal vrij te maken via een Sale & Leaseback -constructie. 3

5 De keuze het hotelvastgoed in eigendom te blijven exploiteren of om Sale & Leaseback - of Sale & Manageback - transacties aan te gaan is afhankelijk van het type aandeelhouder, de locatie, de grootte en de faciliteiten van het hotel, en de fase van de vastgoedcyclus, maar ook van de fiscale voor- en nadelen gerelateerd aan de verkoop van het vastgoed. Dit betekent dat de keuze afhankelijk is van eerder gemaakte andere strategische keuzes en dat de nieuwe keuze dus met eerdere keuzes moet worden afgestemd, zoals het nieuwe / uitgebreide conceptueel model (Figuur 1 hierboven), in navolging van ook aangeeft. Een strategische keuze leidt alleen tot toegevoegde waarde wanneer (Louko, 2004): 1. de beslissing de bedrijfskosten verlaagt en het bedrijfsrisico onder invloed van de beslissing niet verhoogt; 2. de beslissing het bedrijf minder risicovol maakt vanuit het perspectief van de aandeelhouders, terwijl tegelijkertijd de kosten niet hoger worden; 3. de beslissing kapitaal beschikbaar maakt voor investering in projecten met een rendement, dat hoger is dan de huidige WACC (Weighted Average Cost of Capital). De Sale & Leaseback -transactie verlaagt het risico, bij gelijkblijvende kosten. De Sale & Manageback -transactie verlaagt zowel de kosten als het risico. Dit wordt bevestigd door de interviews, waarin alle vijf respondenten aangeven, dat de Sale & Manageback -transactie het hoogste voor risico gecorrigeerde rendement oplevert, direct gevolgd door (in vier gevallen) de Sale & Leaseback -transactie. De markt voor Sale & Manageback -transacties wordt in Nederland echter klein geacht, vanwege het beperkte aantal hotels, dat qua grootte wat betreft kamers of omzetvolume, groot genoeg is om in absolute termen een voldoende managementvergoeding op te leveren. Ook is er vanwege het feit dat het operationeel risico vooral bij de eigenaar van het hotelvastgoed en niet bij de exploitant ligt weinig animo bij investeerders via deze constructie hotelvastgoed te verwerven. De Sale & Leaseback is een instrument om fondsen te genereren om elders te investeren, uitstaande leningen af te lossen en/of terug te geven aan aandeelhouders. (Hordijk, 2006). Ook Rutherford (1990) en Rodriguez & Sirmans (1996) schrijven dat de theorie suggereert dat huurcontracten en financiering via vreemd vermogen als substituten van elkaar beschouwd zouden moeten worden. Brounen, Verschoor & Würdemann (2012) schrijven ook dat financiële theorie de waarde van een bedrijf niet beïnvloedt. De transactie is slechts een uitwisseling van de verkoopprijs voor een overeenkomstige serie toekomstige huurbetalingen. Zij stellen dat het belang van het vastgoed voor het bedrijf door de transactie onveranderd blijft. Rodriguez & Sirmans (1996) concluderen dat potentiële Sale & Leaseback - transacties moeten worden geëvalueerd op basis van het relevante fiscale regiem. De beslissing om te huren of in eigendom te houden kan bijvoorbeeld genomen worden op basis van het verschil in belastingvoordeel tussen de aftrekbaarheid van huurkosten ten opzichte van de aftrekbaarheid van afschrijvingkosten van het specifieke object. Dit wordt door alle respondenten bevestigd. Ook zij zien Sale & Leaseback - en Sale & Manageback -constructies als een financieringsmethode. Het vrijgekomen kapitaal wordt aangewend voor aflossing van financiering, uitkering aan aandeelhouders, investering in het distributiesysteem, investering in overblijvend hotelvastgoed en uitvoering van de groeistrategie. Het hierboven genoemde derde criterium om waarde te creëren was het kunnen investeren van het vrijgekomen kapitaal in projecten met een rendement hoger dan de WACC van de onderneming. Voor twee respondenten is dit niet zo en zij kiezen voor de combinatie van Eigendom & Exploitatie. Voor twee respondenten is dit wel zo en zij kiezen daarom voor het afstoten van hotelvastgoed. In één geval definitief om te groeien via ontwikkeling van het franchisesysteem en de herinvestering van het kapitaal in het hiervoor benodigde distributiesysteem. In het andere geval om de snelle groei van de onderneming via ontwikkeling van het distributiesysteem en het toevoegen van nieuwe locaties aan de hotelketenexploitatie mogelijk te maken. In de twee overige gevallen is echter geen beter renderend investeringsproject voor handen, maar bevindt de onderneming zich in de zogenaamde Depressie -fase van CREM-ontwikkeling en is daarom genoodzaakt (een deel) van het CRE aan te wenden als bron van liquide middelen, omdat deze op een andere manier op dit moment niet beschikbaar zijn, terwijl naar eigen zeggen, dit op lange termijn niet leidt tot maximalisatie van aandeelhouderswaarde. In dit geval voegt de strategische keuze voor Sale & Leaseback - en Sale & Manageback geen waarde toe en is slechts een financieringsmethode en een substituut voor financiering via vreemd vermogen. 4

6 De op komst zijnde veranderingen in IFRS IAS 17, lease accounting, waardoor de waarde van het operationele huurcontract geactiveerd moet worden en ook de huurverplichtingen op de balans moeten worden vermeld, met als gevolg het toenemen van het balanstotaal van de onderneming, waardoor balansratio s vergelijkbaar worden met de situatie van volledig eigendom, heeft alleen invloed op de verplicht onder IFRS rapporterende beursgenoteerde bedrijven, die hierdoor een grotere voorkeur krijgen voor de keuze Sale & Manageback, huurcontracten verder gaan flexibiliseren en gaan verkorten en wanneer hun business model dit toelaat de nadruk op groei via franchising vergroten. Geen van de niet-beursgenoteerde hotelketenexploitanten rapporteert vrijwillig onder IFRS, waardoor zolang de Nederlandse boekhoudregels, zoals bepaald door BW2, Titel 9, IFRS niet volgen, de boekhoudmethodiek niet van invloed is op de keuze voor de exploitatievorm van het hotelvastgoed. CONCLUSIE De vraag, welke keuze de meeste aandeelhouderswaarde toevoegt: het vastgoed in eigendom te behouden of het te verkopen om het via een huurcontract of een managementcontract te blijven exploiteren, kan niet eenduidig beantwoord worden. Het antwoord hangt af van de Driving Force van de betreffende onderneming, de doelstellingen van de aandeelhouders, de relevante specifieke fiscale situatie en van de specifieke omstandigheden, bij voorbeeld de beschikbaarheid van financiering voor de kernactiviteiten van de onderneming. Deze keuze moet daarom cyclisch via een strategisch denkproces gemaakt worden. Er kan echter gesteld worden dat de keuze voor Eigendom & Exploitatie de meeste aandeelhouderswaarde toevoegt wanneer de locatie, het vastgoed zelf en de specifieke investeringen hierin van groot strategisch belang zijn voor het bereiken van Competitive Advantage, waardoor maximale controle over het vastgoed belangrijk is en/of wanneer de primaire processen zich in het vastgoed afspelen en dat via een excellente executie van deze processen het daadwerkelijke risico verlaagd wordt, in combinatie met het niet voorhanden zijn van alternatieve investeringsprojecten, passend binnen de doelstellingen van de aandeelhouder en met een rendement hoger dan de WACC van de onderneming. Wanneer er wel alternatieve investeringsprojecten met een rendement hoger dan de WACC van de onderneming voor handen zijn is de keuze voor een Sale & Manageback -transactie, indien deze beschikbaar is in de markt, het meest aandeelhouderswaarde toevoegend, gevolgd door de keuze voor de Sale & Leaseback -transactie. In het laatste geval is het zaak de huurverplichting te flexibiliseren en te relateren aan de omzet en/of het resultaat. Deze conclusie wordt in hoofdlijnen ongenuanceerd samengevat in de vorm van onderstaand stroomschema (figuur 2). Uitgangspunt Strategisch Keuzeproces ter maximalisatie van de toegevoegde aandeelhouderswaarde van hotelvastgoed in Eigendom & Exploitatie Strategische Keuze Hotelvastgoed Controle Financiering in Eigendom & Ja Exploitatie Cyclisch doorlopen strategisch proces over locatie, vastgoed en specifieke investeringen hierin van groot strategisch belang voor het bereiken van 'Competitive Advantage'? voor continuiteit kernactiviteiten beschikbaar? Ja Hotelvastgoed in Eigendom en Exploitatie behouden Nee Nee Nee Alternatieve investeringsprojecten beschikbaar? -met rendement hoger dan WACC van de onderneming -passend binnen doelstellingen aandeelhouder -financiering kernactiviteiten beschikbaar Ja 'Sale & Manageback' Transactie beschikbaar in de markt? Ja 'Sale & Manageback'- transactie uitvoeren Figuur 2: Samenvattend stroomschema strategisch keuzeproces exploitatievorm hotelvastgoed Nee 'Sale & Leaseback'- transactie 5

7 BIJDRAGE EN RELEVANTIE De bijdrage van het onderzoek is dat hotelvastgoed en de exploitatie hiervan in de context van de Corporate Real Estate literatuur geplaatst wordt en dat aan de hand hiervan bestaande wetenschappelijke modellen hoe Corporate Real Estate en het management hiervan aandeelhouderswaarde toevoegen aan de onderneming, doorontwikkeld worden tot een nieuw / uitgebreid conceptueel model. Hiermee kan de vraag welke keuze de meeste aandeelhouderswaarde toevoegt gestructureerder en met meer zekerheid beantwoord worden en kan daarmee behulpzaam zijn voor hotelexploitanten, die overwegen hun vastgoed al dan niet af te stoten. Het structureel doorlopen van een strategisch cyclisch denkproces stelt de onderneming in staat elke strategische keuze bewuster te maken. Deze focus leidt tot toegevoegde waarde op zich. Elke keuze, die consistent afgestemd is op de bedrijfsstrategie, de functionele strategieën, en de reeds genomen strategische keuzes in een context van de drijfveren van aandeelhouderswaarde zou tot aandeelhouderswaarde moeten leiden. Het in deze scriptie gepresenteerde nieuwe / uitgebreide conceptueel model heeft tot doel een hulpmiddel hierbij te zijn. De bijdrage is verder dat via dit model een kwalitatieve holistische manier van het toetsen van een aantal mogelijke strategische vastgoedkeuzes ten opzichte van elkaar gepresenteerd wordt. Deze manier van besluitvorming zou een alternatief kunnen zijn voor het vaak ontbreken van harde en toekomstig gerichte data benodigd om een kwantitatieve afweging te maken, of zou een aanvulling op deze kwantitatieve analyse kunnen zijn. 6

8 LITERATUUR Ali, Z., McGreal, S., Adair, A., & Webb, J.R. (2008). Review articles: Corporate real estate strategy: A conceptual overview. Journal of Real Estate Literature, 16(1), 3-6,8-13, Opgehaald 5 januari 2013 van Bekke ter, T. (2012). Andere tijden, veranderde eisen. (MRE Master s Thesis, TiasNimbas, Tilburg, Nederland). Ter beschikking gesteld door auteur. Blumberg, B., Cooper, D., & Schindler, P. (2011). Business Research Methods 3 rd European Edition. Meadenhead, Berkshire, England: McGraw-Hill Education. Bol, N.J.T. (2009). Wetenschappelijke bouwstenen. Real Estate Magazine, juni, Brounen, D., & Eichholtz, P. M. A. (2005). Corporate real estate ownership implications: International performance evidence. Journal of Real Estate Finance and Economics, 30(4), doi: Brounen, D., Verschoor, W., & Würdemann, W. (2012). Corporate Real Estate Acceptance. (Working Paper, TiasNimbas, Tilburg, Nederland). Opgehaald 25 januari 2013 van Buijssen, J.P. (2001). Corporate Real Estate: shareholder value of noodzakelijk kwaad. (Bewerking van MRE scriptie, Master s Thesis, Amsterdam School of Real Estate, Amsterdam, Nederland). Opgehaald 26 januari 2013 van CB Richard Ellis. (2008). Understanding hotels in the Netherlands. Amsterdam, Nederland: CB Richard Ellis. De Vries, J. (2007). Presteren door vastgoed, onderzoek naar de gevolgen van vastgoedingrepen voor de prestatie van hogescholen. Delft, Nederland: Eburon Academic Publishers. De Jonge et al. (2009). DAS Framework Corporate Real Estate Management: Chapter 5: Methods of designing an accommodation strategy (parts) version Delft, Nederland: TU Delft, Faculty of Architecture, Department Real Estate & Housing. Den Heijer, A. (2011). Managing the university campus, information to support real estate decisions. Delft, Nederland: Eburon Academic Publishers. Detlefsen, H. & Glodz, M. (2013). Hotel Management Contracts: Historical Trends. Chicago, VS: Hospitality Valuation Systems. Opgehaald 11 maart 2013 van: 7

9 Driessen, B.M., & Kempen, C.M.C. (2007). Hotels en vastgoed de visie van hotelexploitanten. Den Haag, Nederland: Invast BV. Driessen, B.M., & Wubs, N.M. (2007). Hotels en vastgoed de visie van beleggers. Den Haag, Nederland: Invast BV. Eijnatten, van, F.M. (2010). Een bedrijfskundig Methodologisch Kader voor Real Estate Managers en Professionals - Mini Lecture 6. College Dictaat, 25 november 2010, Module Bedrijfskunde A, MRE programma. Tilburg, Nederland: TiasNimbas Business School. Fisher, L.M. (2004). The wealth effects of sale and leasebacks: New evidence. Real Estate Economics, 32(4), Opgehaald 24 februari 2013 van Gool, P. van, Brounen, D., Jager, P. & Weisz, R. (2007). Onroerend goed als belegging. Houten, Nederland: Noordhoff Uitgevers. Hamel, G., & Prahalad, C.K. (1996). Competing for the future. Bosten, MA, USA: Harvard Business School Press. Heezen, A.W.W., Ammeraal, T. (2010). De financiële functie: Vermogensmarkt en ondernemingswaarde. Groningen, Nederland: Noordhoff. Heywood, C.,& Kenley, R. (2008). The sustainable competitive advantage model for corporate real estate. Journal of Corporate Real Estate, 10(2), ,145. Opgehaald 27 januari 2013 van Hordijk, P.C. (2006). The added Financial value of corporate real estate in the U.K. (Master s Thesis, University of Amsterdam, Amsterdam, Nederland). Opgehaald 24 februari 2013 van Horwath HTL. (2011). De opmars van hotelketens: Nederlands ketenhotelaanbod in kaart gebracht. Hilversum, Nederland: Horwath HTL. Horwath HTL. (2012). Hosta 2012: The Benelux Hotel Industry, 35 th edition. Hilversum, Nederland: Horwath HTL. Horwath HTL. (2012). Hotelvastgoed markt: contractvormen. Op 21 december 2012 verkregen van: ehotelvastgoedmarkt.pdf IFRS-normen. (2012, november 7). Wikipedia, de vrije encyclopedie. Opgehaald 9 maart 2013 van //nl.wikipedia.org/w/index.php?title=ifrs-normen&oldid=

10 ING Economisch Bureau. (2007). Hotelvastgoed, Thema studie: vastgoed in eigendom, lust of last? Amsterdam, Nederland: ING Economisch Bureau. Jansen, R. (2008). Europese hotels als alternatieve beleggingscategorie. (Master s Thesis, Technische universiteit, faculteit Bouwkunde, Real Estate Management & Development, Eindhoven, Nederland). Opgehaald 26 december 2012 van Keeris, W.G. (2001). Vastgoedbeheer Lexicon, begrippen omschrijving toelichting, 2e druk. Groningen, Nederland: Wolters-Noordhoff. KPMG. (2011). KPMG Jaarboek externe verslaggeving 2011/2012. Nederland: Kluwer. Krumm, P.J.M.M., Vries, de J. (2003). Value creation through the management of corporate real estate. Journal of Property Investment & Finance, 21(1), Opgehaald 25 februari 2013 van Lindholm, A., Gibbler, K. M., & Leväinen, K.I. (2006). Modeling the value-adding attributes of real estate to the wealth maximization of the firm. The Journal of Real Estate Research, 28(4), Op 21 december 2012 verkregen van Lindholm, A. (2008). Identifying and measuring the success of corporate real estate management (Doctoral dissertation, Helsinki University of Technology, Helsinki, Finland). Opgehaald 27 januari 2013 van https://aaltodoc.aalto.fi/bitstream/handle/ /4433/isbn pdf?sequence=1 Lindner, F. (2012). Interview Maik Willems, Bastion Hotel Groep. Hospitality Management, (5), Liow, K.H, & Nappi-Choulet, I. (2008). A combined perspective of corporate real estate. Journal of Corporate Real Estate, 10(1), Opgehaald 5 januari 2013 van Louko, A. (2004). Competitive advantage from operational corporate real estate disposals. International Journal of Strategic Property Management, 8(1), Opgehaald 24 februari 2013 van Manning, C., & Roulac, S.E. (2001). Lessons from the past and future directions for corporate real estate research. The Journal of Real Estate Research, 22(1), Retrieved from Mintzberg, H., & Lampel, J. (1999). Reflecting on the strategy process. MIT Sloan Management Review, 40(3), Retrieved from 9

11 Muller, G.R., & Anikeef, M.A. (2001). Real estate ownership and operating businesses: Does combining them make sense for REITs? Journal of Real Estate Portfolio Management, 7(1), Opgehaald 5 januari 2013 van: Nijhoff, M. (2000). Lees maar, er staat niet wat er staat een keuze uit gedichten. Amsterdam, Nederland: Ooievaar. Nourse, H. O. (1990). Corporate real estate ownership as a form of vertical integration (abstract only). Real Estate Review, 20(3), Opgehaald 5 januari 2013 van Nourse, H.O. (1994). Measuring Business Real Property Performance. Journal of Real Estate Research, 9(4), Opgehaald 10 maart 2013 van Nourse, H.O. & Roulac, S.E. (1993). Linking real estate decisions to corporate strategy. Journal of Real Estate Research. 8(4): Otus Analytics. (2012). Otus Hotel Brand Database Overview report: Europe 2012: executive summary. Op verzoek verkregen via op 14 maart 2013 van Sarah Sangster van Hotel Analyst, Pernsteiner, C., & Gart, A. (2000). Why buyers pay a premium for hotels. Cornell Hospitality Quarterly, 41(5), Park, A., & Glascock, J. L. (2010). The performance impact of strategic corporate real estate in franchise organizations. Journal of Corporate Real Estate, 12(2), doi: Parrino, R. (1997). Spinoffs and wealth transfers: The Marriott case. Journal of Financial Economics, 43, Porter, M.E. (2004). Competitive Advantage: creating and sustaining superior performance. New York, USA: Free Press. Prahalad, C.K. (1993). The role of core competencies in the corporation. Research Technology Management, 36(6), Retrieved from Prahalad, C.K., & Hamel, G. (1990, May-June). The Core Competence of the Corporation. Harvard Business Review. Retrieved from on Rappaport, A. (1998). Creating shareholder value: a guide for managers and investors. New York, USA: The Free Press. Rodriguez, M., & Sirmans, C.F. (1996). Managing Corporate Real Estate: Evidence from the Capital Markets. Journal of Real Estate Literature, 4(1), Opgehaald 26 februari 2013 van 10

12 Roulac, S.E. (2001). Corporate property strategy is integral to corporate business strategy. The Journal of Real Estate Research, 22(1), Opgehaald 5 januari 2013 van Rushmore, S. (1994). Investment today: who needs an asset manager. Lodging hospitality, January, 20. Rutherford, R. C. (1990). Empirical evidence on shareholder value and the sale-leaseback of corporate real estate. AREUEA Journal, 18(4), Opgehaald 24 februari 2013 van Seiler, M.J, Chatrath, A., & Webb, J.R. (2001). Real asset ownership and the risk and return to stockholders. The Journal of Real Estate Research, 22(1), Retrieved from Vermeulen, M. & Wieman, M. (Eds). (2010). Handboek Vastgoedmanagement. Groningen, Nederland: Noordhoff Uitgevers. Wetgeving op de jaarrekening. (2012, november 3). Wikipedia, de vrije encyclopedie. Opgehaald 9 maart 2013 van //nl.wikipedia.org/w/index.php?title=wetgeving_op_de_jaarrekening&oldid= Würdemann, W. (2012a). Corporate Real Estate Performance: Added Value measured. (Master s Thesis, TiasNimbas Business School & Bradford University School of Management, Tilburg, Nederland). Verkregen 25 januari 2013 in concept via Prof Dr. D. Brounen (1 e Begeleider) & 25 april 2013 (definitieve versie) via ir. M. Arkesteijn MBA (2 e begeleider) Würdemann, W. (2012b). Corporate Real Estate Performance: Added Value measured - Summary. (Master s Thesis, TiasNimbas Business School & Bradford University School of Management, Tilburg, Nederland). Verkregen 25 april 2013 (definitieve versie) via ir. M. Arkesteijn MBA (2 e begeleider) Zeckhauser, S., & Silverman, R. (1983). Rediscover your company's real estate. Harvard Business Review, 61, Op 23 december 2012 Verkregen van 11

13 12

Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever <> begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo

Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever <> begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo Hoe cashflow te interpreteren. Volgens de lesgever begin liquiditeit einde liquiditeit hoewel alle reporting modellen wel zo zijn opgemaakt (ook onder IFRS) IAS 7 maakt gebruik van cashstroom tabellen,

Nadere informatie

Business & IT Alignment deel 1

Business & IT Alignment deel 1 Business & IT Alignment deel 1 Informatica & Economie Integratie 1 Recap Opdracht 1 Wat is integratie? Organisaties Strategie De omgeving van organisaties AH Bonuskaart AH Bonuskaart Economisch Geïntegreerd

Nadere informatie

Concept development. Haga Hospital. 17 september 2015

Concept development. Haga Hospital. 17 september 2015 Concept development Haga Hospital 17 september 2015 Marije Talstra 2015 Healthcare consultant at fluent 2003-2015 Healthcare consultant at Twynstra Gudde TUDelft, real estate & housing, urban planning

Nadere informatie

Business Intelligence Strategie @ Unilever

Business Intelligence Strategie @ Unilever Business Intelligence Strategie @ Unilever Ronald Stoppelenburg, Director IT Architecture, Unilever & Maurice Meijers, Associate, Tensor CIO Day Noordwijkerhout, 25 November 2008 Agenda Unilever Strategische

Nadere informatie

De meest frequente Engelse waarderingstermen toegelicht

De meest frequente Engelse waarderingstermen toegelicht De meest frequente Engelse waarderingstermen toegelicht In publicaties betreffende waarderingen van ondernemingen worden we vaak geconfronteerd met diverse Engelse termen, al dan niet eenvoudig te plaatsen

Nadere informatie

Inkoop en de link naar de value chain

Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain 24 juni 2014 An aligned supply chain Bron: Van Veen, 2011 Historical difference supply chain/ logistics domain vs value chain

Nadere informatie

IFRS Lease Accounting en de Vastgoedmarkt

IFRS Lease Accounting en de Vastgoedmarkt Live Webinar IFRS Lease Accounting en de Vastgoedmarkt DIRK BROUNEN JAY TAHTAH 28 AUGUSTUS 2013, 13:00 Agenda Welkom, een korte uitleg Dirk Brounen - Hoogleraar vastgoedeconomie, TiasNimbas Business School

Nadere informatie

Strategic alignments in the care sector

Strategic alignments in the care sector Strategic alignments in the care sector Een studie naar de strategische koppeling tussen organisatiestrategieën en vastgoedstrategieën Yvette Ramakers 15-01-2009 Inhoud - - De zorgsector - - in de zorgsector

Nadere informatie

College 1 inleiding ondernemerschap

College 1 inleiding ondernemerschap College 1 inleiding ondernemerschap Ondernemen is het uitvoeren van innovaties waarbij discontinuïteit wordt veroorzaakt - discontinuïteit is het creëren van waarde die voorheen nog niet beschikbaar was

Nadere informatie

Bestuurders van ziekenhuizen zijn door de afschaffing

Bestuurders van ziekenhuizen zijn door de afschaffing STUREN OP TOEGEVOEGDE WAARDE VAN ZIEKENHUISVASTGOED Vastgoed is een van de middelen waarop organisaties kunnen sturen om de organisatiedoelen te realiseren en waarde toe te voegen aan de organisatie. Door

Nadere informatie

Gemeentelijk strategisch vastgoedmanagement

Gemeentelijk strategisch vastgoedmanagement Gemeentelijk strategisch vastgoedmanagement Een onderzoek naar de toegevoegde waarde van vastgoed voor de gemeentelijke strategie. Versie Datum Auteur Begeleider Meelezer Eindrapport 14 maart 2011 ir.

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

Investment Management. De COO-agenda

Investment Management. De COO-agenda Investment Management De COO-agenda Vijf thema s 1) Markt 2) Wet- en regelgeving 3 5) Rol van de COO 5 3) Operations 4) Technologie 2012 KPMG Accountants N.V., registered with the trade register in the

Nadere informatie

Welkom bij Aeternus. De vooruitkijkspiegel

Welkom bij Aeternus. De vooruitkijkspiegel Welkom bij Aeternus De vooruitkijkspiegel Wat doen we? Werkgebieden en internationale netwerken Aeternus heeft lokale kennis en is een relevante partij in haar netwerken en bezit een kwalitatief internationaal

Nadere informatie

Nog meer meerwaarde? Dan moet inkoop strategisch worden. Noord Nederlands Inkoop Congres 26 april 2007

Nog meer meerwaarde? Dan moet inkoop strategisch worden. Noord Nederlands Inkoop Congres 26 april 2007 Nog meer meerwaarde? Dan moet inkoop strategisch worden Prof. dr. J.H.A. (Jeroen) Harink jeroen.harink@significant.nl 06 513 510 89 Noord Nederlands Inkoop Congres 26 april 2007 Significant Agenda Strategische

Nadere informatie

Business Valuation : groeiend belang

Business Valuation : groeiend belang Business Valuation : groeiend belang Inleiding Vandaag de dag worden we steeds vaker geconfronteerd met de vraag hoeveel een onderneming waard is en of ze gelet op de huidige crisis financieel gezond is.

Nadere informatie

Drs. Jean Gieskens AC CCM QT

Drs. Jean Gieskens AC CCM QT Van TCO naar Drs. Jean Gieskens AC CCM QT Inhoud Investeringen: BPI vs BPR Gevolgen van BPI en BPR: soorten investeringen Information Economics (IE) TCO vs ROI TCO en ROI op basis van VCA 2 3 Operations

Nadere informatie

Working capital management. De toenemende druk op Credit Control

Working capital management. De toenemende druk op Credit Control Working capital management De toenemende druk op Credit Control Content Introductie (5 slides) Stelling Het dilemma van Credit Control Wat is werk kapitaal Positie Credit Control binnen de onderneming

Nadere informatie

INNOVATIE MANAGEMENT SYSTEMEN

INNOVATIE MANAGEMENT SYSTEMEN INNOVATIE MANAGEMENT SYSTEMEN INNOVATIE MANAGEMENT NORMEN, INNOTEK GEEL 26/11/2013 PROF. DR. BART LETEN WAARDECREATIE DOOR INNOVATIE MARTWAARDE VAN APPLE INNOVATIE IS EEN COMPLEXE ACTIVITEIT Innovatie

Nadere informatie

Haal er uit, wat er in zit!

Haal er uit, wat er in zit! De Resource Based View als basis voor Optimalisatie van de IT Waardeketen Haal er uit, wat er in zit! Apeldoorn, 21 Januari 2008 Ralph Hofman Partner BlinkLane Consulting 2 Agenda Introductie BlinkLane

Nadere informatie

Competitieve strategie voor woningcorporaties

Competitieve strategie voor woningcorporaties Waardedenken & Besturen van woningcorporaties. De perceptie van waardesturing van maatschappelijk vastgoed in het publieke domein: een (des)illusie? Competitieve strategie voor woningcorporaties Het besturen

Nadere informatie

EUROPESE ZORGVASTGOED MARKT Strategie en haalbaarheid zorgvastgoedfonds

EUROPESE ZORGVASTGOED MARKT Strategie en haalbaarheid zorgvastgoedfonds EUROPESE ZORGVASTGOED MARKT Strategie en haalbaarheid zorgvastgoedfonds 4 juni 2008 Ingrid Hulshoff Portfolio Manager Healthcare ING Real Estate Investment Management 1. AGENDA EN INTRODUCTIE 1. AGENDA

Nadere informatie

SomethingOld. SomethingBlue

SomethingOld. SomethingBlue Financiële Analyse voor Credit Managers SomethingOld Something New SomethingBorrowed SomethingBlue... and a sixpence for luck in your shoe! 3 We are living in a world of bounded rationality, based on

Nadere informatie

NEVI INKOOPDAG 2012. Inkoop verandert! Verandert u mee? www.nevi-inkoopdag.nl

NEVI INKOOPDAG 2012. Inkoop verandert! Verandert u mee? www.nevi-inkoopdag.nl NEVI INKOOPDAG 2012 Inkoop verandert! Verandert u mee? Welkom Bijna 300 deelnemers!! Sinds 2008 niet meer zo druk geweest! INKOOP VERANDERT! VERANDERT U MEE? Corporate Social Responsibility Sustainable

Nadere informatie

NedSense enterprises n.v. AVA. 11 juni 2013

NedSense enterprises n.v. AVA. 11 juni 2013 NedSense enterprises n.v. AVA 11 juni 2013 a) Bespreking van het jaarverslag b) Bespreking en vaststelling van de jaarrekening per 31 december 2012 (ter c) Toelichting op het reserverings- en dividendbeleid

Nadere informatie

Building effective IT demandsupply

Building effective IT demandsupply Building effective IT demandsupply structures Gerard Wijers Director Governance and Sourcing Management Agenda» Introductie Demand-Supply» Demand-Supply bij Vopak» Demand-Supply bij van Gansewinkel» Discussie

Nadere informatie

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015

Resultaten Derde Kwartaal 2015. 27 oktober 2015 Resultaten Derde Kwartaal 2015 27 oktober 2015 Kernpunten derde kwartaal 2015 2 Groeiend aantal klanten 3 Stijgende klanttevredenheid Bron: TNS NIPO. Consumenten Thuis (alle merken), Consumenten Mobiel

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Francis Vander Voorde bec@online.be FVV Consulting bvba http://user.online.be/bec

Balanced Scorecard. Francis Vander Voorde bec@online.be FVV Consulting bvba http://user.online.be/bec Balanced Scorecard fvv Francis Vander Voorde bec@online.be FVV Consulting bvba http://user.online.be/bec Het CAF Model FACTOREN RESULTATEN 1. Leiderschap 3. Human Resources Management 2. Strategie & Planning

Nadere informatie

Eumedion symposium Nederland vestigingsland aantrekkelijk voor beleggers én ondernemingen

Eumedion symposium Nederland vestigingsland aantrekkelijk voor beleggers én ondernemingen Eumedion symposium Nederland vestigingsland aantrekkelijk voor beleggers én ondernemingen Belastingen: het dilemma van het betalen van een fair share en de verschillende voorkeuren van aandeelhouders en

Nadere informatie

Transvorm Actueel. en de zorg verandert mee. Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers?

Transvorm Actueel. en de zorg verandert mee. Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers? Transvorm Actueel en de zorg verandert mee Het werk(en) in de zorg verandert. Hoe reageert u als werkgever en wat doet dat met uw medewerkers? Woensdag 17 december 2015 Dr. Monique Veld E-mail: monique.veld@ou.nl

Nadere informatie

Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers?

Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers? Performance Management: hoe mensen motiveren met cijfers? Prof. Dr. Werner Bruggeman www.bmcons.com De High Performance Organisatie Kenmerken van hoogperformante organisaties (Manzoni): 1. High level of

Nadere informatie

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam

Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen. Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam bij small cap ondernemingen Lars Dijkstra 11 februari 2014, Amsterdam Lange termijn betrokken aandeelhouderschap bij small cap ondernemingen Agenda De rol van aandeelhouders Betrokken aandeelhouderschap

Nadere informatie

Inkoop: sterke schakels naar succes

Inkoop: sterke schakels naar succes Inkoop: sterke schakels naar succes 5e Pianoo Congres, Rotterdam, 27 mei 2010 Drs Jeroen van de Rijt 0 Hoeveel uitkomsten zijn er mogelijk? input condities uitkomst Tijd 1 1 Conclusies Flow in plaats van

Nadere informatie

Business as an engine for change.

Business as an engine for change. Business as an engine for change. In the end, the success of our efforts will be measured against how we answered what we have found to be the fundamental question: how do we love all the children, of

Nadere informatie

Future of the Financial Industry

Future of the Financial Industry Future of the Financial Industry Herman Dijkhuizen 22 June 2012 0 FS environment Regulatory & political pressure and economic and euro crisis 1 Developments in the sector Deleveraging, regulation and too

Nadere informatie

erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding erbeterdezaak.nl

erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding erbeterdezaak.nl Processen managen Een inleiding Proces cultuur De klant komt eerst Zorg dat je altijd waarde toevoegt Moedig eigen initiatief aan Geef medewerkers ruimte Moedig teamwerk aan Beloon team prestaties Werk

Nadere informatie

Impact of BEPS disruptions on TCF / TRM / Tax Strategy

Impact of BEPS disruptions on TCF / TRM / Tax Strategy Impact of BEPS disruptions on TCF / TRM / Tax Strategy Be prepared for the future Herman Huidink & Hans de Jong TCF / TRM Basics (I) Werkstromen Tax Tax risk management & control Tax reporting & compliance

Nadere informatie

Organizational Change Driven by Vision & Courage

Organizational Change Driven by Vision & Courage Organizational Change Driven by Vision & Courage Breda, 26 Maart 2013 12 Juni 2006 H R U P D A T E H O T L I N E : ++ 4 1 2 1 6 1 8 6 1 1 8 2 Why do we need to change? All affiliates have full fledged

Nadere informatie

Marketing Strategy. Hoe maak je B 2 B-marketing meer meetbaar?

Marketing Strategy. Hoe maak je B 2 B-marketing meer meetbaar? Marketing Strategy Hoe maak je B 2 B-marketing meer meetbaar? Wie is Alex Klein? drs. S.A. (Alex) Klein MBA ass. Professor of Marketing Nyenrode Business Universiteit (e-mail: a.klein@nyenrode.nl) Onderzoek:

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA

Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA Investors in People. Willem E.A.J. Scheepers MBA LINCOLN STEFFENS I have seen the future and it works IiP = Meer dan Opleiden! (veel meer.) Recent Onderzoek Informeel Leren ( Research voor Onderwijs &

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde

HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde HOTELS EN VASTGOEDEIGENSCHAPPEN een onderzoek naar de relatie tussen vastgoed en waarde Technische Universiteit Delft Architecture, Urbanism & Building sciences Real Estate & Housing Joris Tensen 1560387

Nadere informatie

Vak Literatuur Hoofdfase 1 en 2 Accounting & Finance Image. C.T. Horngren Prentice Hall, 15th ed., 2014 ISBN 9780133428704

Vak Literatuur Hoofdfase 1 en 2 Accounting & Finance Image. C.T. Horngren Prentice Hall, 15th ed., 2014 ISBN 9780133428704 Vak Literatuur Hoofdfase 1 en 2 Accounting & Finance Image Management Accounting 1/2 Cost accounting: a managerial emphasis C.T. Horngren Prentice Hall, 15th ed., 2014 ISBN 9780133428704 Externe verslaggeving

Nadere informatie

In te vullen door de docent: Cijfer: = Slechts hele punten toekennen! 5,4. In te vullen door de student: Naam: Groep: Collegiale toetsing

In te vullen door de docent: Cijfer: = Slechts hele punten toekennen! 5,4. In te vullen door de student: Naam: Groep: Collegiale toetsing In te vullen door de docent: Cijfer: = Slechts hele punten toekennen! 5,4 In te vullen door de student: Naam: Studentnummer: Docent: Groep: Collegiale toetsing FN2VS2FE01-1 HEEJM Aanwijzingen: N.B. Lees

Nadere informatie

BALANCING ECO-INDUSTRIAL PARKS

BALANCING ECO-INDUSTRIAL PARKS BALANCING ECO-INDUSTRIAL PARKS Van Eetvelde, Maes & van Zwam Ghent University, Department of Civil Engineering, Environmental and Spatial Management mrb@ugent.be www.dbt.ugent.be I. Milieubeleid isup Brugge

Nadere informatie

De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen

De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen De rol van de waarde van vastgoed in crisistijd op de verslaggeving van vastgoed ondernemingen VBA - Seminar Jef Holland Head of Real Estate Audit Amsterdam Tel. : +31 (0)20-582 4504 E-Mail: jholland@deloitte.nl

Nadere informatie

Safety Values in de context van Business Strategy.

Safety Values in de context van Business Strategy. Safety Values in de context van Business Strategy. Annick Starren en Gerard Zwetsloot (TNO) Papendal, 31 maart 2015. NVVK sessie Horen, Zien en Zwijgen. Safety Values in de context van Business strategy.

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS professional

EXIN WORKFORCE READINESS professional EXIN WORKFORCE READINESS professional DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is

Nadere informatie

Copyright Stork N.V. 1

Copyright Stork N.V. 1 Management, een praktisch framework Taking up the challenge of optimizing your asset performance Stork Management Solutions Global Expertise Partner Complete, end-to-end solution Dedicated professionals

Nadere informatie

PEZY GROUP GLOBAL SOURCING LOCAL SUCCESS

PEZY GROUP GLOBAL SOURCING LOCAL SUCCESS PEZY GROUP GLOBAL SOURCING LOCAL SUCCESS 15-10 2009 @ pezy group 1 China & India een kans of bedreiging voor een klein product ontwikkelbedrijf in Nederland? Inleiding bedrijfsactiviteiten Visie, trends

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Testen en BASEL II. Dennis Janssen. Agenda. Wat is BASEL II? Testen van BASEL II op hoofdlijnen

Testen en BASEL II. Dennis Janssen. Agenda. Wat is BASEL II? Testen van BASEL II op hoofdlijnen Testen en BASEL II Dennis Janssen Test Research Centre LogicaCMG 1 Agenda Wat is BASEL II? Testen van BASEL II op hoofdlijnen BASEL II als hulpmiddel om positie testen te versterken Samenvatting 2 1 Basel

Nadere informatie

Gezondheidsmanagement. KPN in transitie

Gezondheidsmanagement. KPN in transitie 0 Gezondheidsmanagement KPN in transitie Elly Annette Ploumen Righolt Introductie 2 Missie Betrouwbaar Klanttevredenheid Innovatie Sociale verantwoordelijkheid Groei 3 Key figures 2008 Customer numbers

Nadere informatie

Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders?

Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders? Duurzaam beleggen Een nieuwe rol voor investeerders? Carolus van de Ven Hoofd vermogensadvies 18 december 2006 Agenda - Definitie duurzaam beleggen - Hoofdvormen - Historie / Huidige situatie - Corporate

Nadere informatie

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED Professioneel beheer voor beter rendement Een veranderende financiële omgeving vraagt om ander vastgoedbeheer Het onderwijsvastgoed, het zorgvastgoed, het gemeentelijk

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever EXIN WORKFORCE READINESS werkgever DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

PERSPECTIVES. wish - need - duty. organic growth. embedded research. collaboration. park management. clustered sustainable business

PERSPECTIVES. wish - need - duty. organic growth. embedded research. collaboration. park management. clustered sustainable business SUSTAINABILITY SCANNING OF Van Eetvelde, Deridder, Segers, Maes & Crivits Ghent University, Department of Civil Engineering, Environmental and Spatial Management mrb@ugent.be www.dbt.ugent.be I. Milieubeleid

Nadere informatie

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com

Regie uit een andere Branche. Hoe om te gaan met de vraag en de levering. Facto Magazine Congres 12 mei 2009. www.quintgroup.com Regie uit een andere Branche Facto Magazine Congres 12 mei 2009 Hoe om te gaan met de vraag en de levering THIS DOCUMENT CONTAINS PROPRIETARY INFORMATION, WHICH IS PROTECTED BY COPYRIGHT. ALL RIGHTS RESERVED.

Nadere informatie

FINANCIËLE ANALYSE EN RATIO S

FINANCIËLE ANALYSE EN RATIO S FINANCIËLE ANALYSE EN RATIO S 1 CONTACT PARMENTIER GUY MGI BVBA Valkenlaan 31 2900 Schoten Tel: 03/685.40.07 Mail: guy@parmrev.be Guy Parmentier Bedrijfsrevisor Executive professor University of Antwerp

Nadere informatie

ArchiMate. en Configuration Management Databases (CMDB s)

ArchiMate. en Configuration Management Databases (CMDB s) ArchiMate en Configuration Management Databases (CMDB s) Wie ben ik. Hans van Drunen Hans.vanDrunen@atos.net +31 (0)6 224 889 05 Lid van de NAF werkgroep ArchiMate gebruikers en tools 2 Agenda Wat zijn

Nadere informatie

The influence of Management Style on Networked Innovation in Consultancy & Engineering Firms

The influence of Management Style on Networked Innovation in Consultancy & Engineering Firms The influence of Management Style on Networked Innovation in Consultancy & Engineering Firms Master thesis Arjen van Bruchem Inhoud Wat verstaan we onder innovatie? Waarom dit onderzoek? Aanpak van het

Nadere informatie

2 e webinar herziening ISO 14001

2 e webinar herziening ISO 14001 2 e webinar herziening ISO 14001 Webinar SCCM 25 september 2014 Frans Stuyt Doel 2 e webinar herziening ISO 14001 Planning vervolg herziening Overgangsperiode certificaten Korte samenvatting 1 e webinar

Nadere informatie

TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010

TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010 TA3290 Life-Cycle Modeling and Economic Evaluation 2009-2010 CiTG, minor Mining and Resource Engineering Economie college 1: Grip op Geldstromen Dr.ir. Gerard P.J. Dijkema Energy & Industry Group December

Nadere informatie

Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN

Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN Bedrijfsleven en Universiteit Best Practices: T-Labs & LTN Deutsche Telekom Laboratories: T- Labs One of the largest university-industry research centers London Technology Network LTN helps a company define

Nadere informatie

Added value van een groot, internationaal Total FM-contract Peter Jansen en Henk Driessen

Added value van een groot, internationaal Total FM-contract Peter Jansen en Henk Driessen Added value van een groot, internationaal Total FM-contract Peter Jansen en Henk Driessen Congres 2011 Samenwerken aan FM www.factomagazine.nl Mei 2011 Peter Jansen (Philips) / Henk Driessen (JCI) Presentatie

Nadere informatie

Verder in Fusie & Overnames

Verder in Fusie & Overnames Verder in Fusie & Overnames (Mid size en familiebedrijven) Datum: december 2009 Plaats: Zeewolde Door: Triple Play Keynote speaker: Mr. Pieter J.H. Mensink MBA Verbonden door vertrouwen; groeien door samenhang

Nadere informatie

Management van baten Evolutie in denken

Management van baten Evolutie in denken Management van baten Evolutie in denken IPMA interessegroep procesmanagement Versie 0.1 jd0912 Management van baten Setting the direction high Relative market share low low Growth potential high Strategic

Nadere informatie

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006

Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen. Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Betekenis nieuwe GRI - Richtlijnen Rob van Tilburg Adviesgroep duurzaam ondernemen DHV Utrecht, 23 November 2006 Opbouw presentatie 1. Uitgangspunten veranderingen G2 - > G3 2. Overzicht belangrijkste

Nadere informatie

Levende schoolgebouwen voor Vitale Gemeenten

Levende schoolgebouwen voor Vitale Gemeenten Levende schoolgebouwen voor Vitale Gemeenten Dr. ir. Wim F. Gielingh Real Capital IP 20-3-2013 dia 1 De behoefte aan dynamische huisvestingsoplossingen Gebouwen zijn thans statische oplossingen voor dynamische

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris

Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris Effectief Toezicht ervaringen van een commissaris Margot Scheltema September 2014 22-9-2014 Scheltema - VITP 1 Wanneer is toezicht effectief? (1) Samenstelling RvT Profielschets Competenties; verschil

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Vastgoeddata woningcorporaties beperkt

Vastgoeddata woningcorporaties beperkt IV WONINGCORPORATIES Vastgoeddata woningcorporaties beperkt Geen inzicht in effectiviteit maatschappelijke doelen Jan Veuger Minister Blok van Wonen heeft de woningcorporaties gevraagd met een plan van

Nadere informatie

Back to the Future. Veranderingen in het beheer. Peter Hoeks 26 november 2008

Back to the Future. Veranderingen in het beheer. Peter Hoeks 26 november 2008 Back to the Future Veranderingen in het beheer van Grootkeukens. Back to the Future Peter Hoeks 26 november 2008 Back to the Future Veranderingen in beheer van grootkeukens Personeelsbeheer Inkoopbeheer

Nadere informatie

Product Quality Management, onze toekomst René Tuinhout

Product Quality Management, onze toekomst René Tuinhout Product Quality Management, onze toekomst René Tuinhout Agenda No. 2 1 Tijdsindeling Binnen TestNet is gesproken over Product Kwaliteit (in 2011 en tijdens de Summerschool 2012). Een TestNet-werkgroep

Nadere informatie

Waarde creatie door Contract Management

Waarde creatie door Contract Management Waarde creatie door Contract Management Value Next voor opdrachtgever en opdrachtnemer Herman van den Hoogen M: 06-53.96.36.14 www.hoogen- Procurement.com Nick Piscaer M: 06-37.60.03.12 nick.piscaer@ziggo.nl

Nadere informatie

Vak Literatuur Major Marketing Hoofdfase 1 en 2 Image. Marketing management P. Kotler & K.L. Keller Prentice Hall, 15th ed., 2014 ISBN 9780133856460

Vak Literatuur Major Marketing Hoofdfase 1 en 2 Image. Marketing management P. Kotler & K.L. Keller Prentice Hall, 15th ed., 2014 ISBN 9780133856460 Vak Literatuur Major Marketing Hoofdfase 1 en 2 Image Quantitative techniques Literatuur wordt tijdens de colleges verstrekt Commerciële rekenkunde Commerciële calculaties 2* G. Minnaar & N. van der Sluijs

Nadere informatie

WELKOM. 1 6 oktober 2012 Het congres over the next generation huis aan huis

WELKOM. 1 6 oktober 2012 Het congres over the next generation huis aan huis WELKOM 1 6 oktober 2012 Het congres over the next generation huis aan huis c o m m u n i c a t i e 1 h a h 3.0 De kracht van locatie 16 oktober 2012 Geodan Inda Kallen 2 Agenda Wat is geomarketing? Geomarketing

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development

BiZZdesign. Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools. Research & Development BiZZdesign Bouwen van sterke en wendbare organisaties met behulp van standaarden, methode, technieken en tools Research & Development 1 Profile CV Joost Niehof Name Grade Nationality Residence Role Joost

Nadere informatie

Lezing 7 december IPMA

Lezing 7 december IPMA Lezing 7 december IPMA Portfoliomanagement bij onvoorspelbaarheid Portfolio Management (PfM), definition PfM is the management of one or more project portfolios so as to maximize the contribution of projects

Nadere informatie

Prof. Dr Ir Eric van Heck (RSM) Dr Marcel van Oosterhout (RSM) Utrecht, 22 Juni 2012

Prof. Dr Ir Eric van Heck (RSM) Dr Marcel van Oosterhout (RSM) Utrecht, 22 Juni 2012 Platform Mobiliteit.NU als Smart Business Network Prof. Dr Ir Eric van Heck (RSM) Dr Marcel van Oosterhout (RSM) Utrecht, 22 Juni 2012 Menu 1. Het platform Mobiliteit.NU als Smart Business Network 2. New

Nadere informatie

MAXIMO Enterprise Asset Management And ISO-55000

MAXIMO Enterprise Asset Management And ISO-55000 MAXIMO Enterprise Asset Management And ISO-55000 1 Introductie PAS 55 wordt ISO 55000 De markt verwacht dat ISO 55000 een grote vlucht gaat nemen Verwachting in 2017: 4.000 bedrijven hebben ISO 55000 geadopteerd

Nadere informatie

Titeldia. Ondertitel. Naam Achternaam, Functie of Afdelingsnaam. Ir. Niels Nieboer MRE Syntrus Achmea Real Estate & Finance

Titeldia. Ondertitel. Naam Achternaam, Functie of Afdelingsnaam. Ir. Niels Nieboer MRE Syntrus Achmea Real Estate & Finance Titeldia Ondertitel Naam Achternaam, Functie of Afdelingsnaam Ir. Niels Nieboer MRE Syntrus Achmea Real Estate & Finance Onderzoeksvraag Hoe moet een Real Estate Investment Manager zich - gegeven de veranderende

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Strategisch management en vertrouwen

Strategisch management en vertrouwen Strategisch management en vertrouwen Niels van der Weerdt PhD Dept. Strategic Management Rotterdam School of Management, Erasmus University Nederlands Centrum voor Sociale Innovatie Strategisch management

Nadere informatie

Yong Lin FactSet Portfolio Analytics Specialist

Yong Lin FactSet Portfolio Analytics Specialist Yong Lin FactSet Portfolio Analytics Specialist Wat is attributie? Performance attribution Absolute Relative Portfolio Benchmark Contribution Sectors, Countries, Industries, etc. Factors such as fundamental,

Nadere informatie

GRIP. Lecture 3: E-Contacts. Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann. NEVI-Chair Purchasing RUG. Groningen, Rijksuniversiteit. universiteitgroningen.

GRIP. Lecture 3: E-Contacts. Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann. NEVI-Chair Purchasing RUG. Groningen, Rijksuniversiteit. universiteitgroningen. Groningen Research Institute of Purchasing Lecture 3: E-Contacts Prof. dr. Dirk-Jan F. Kamann NEVI-Chair Purchasing RUG Groningen, RuG Goal Potential EP New roles, opportunities & threats E-Contacts Electronic

Nadere informatie

Safety analytics, een nieuwe toekomst voor preventie? 15 maart 2011 Limburghal Genk

Safety analytics, een nieuwe toekomst voor preventie? 15 maart 2011 Limburghal Genk BEHAVIORAL SAFETY Safety analytics, een nieuwe toekomst voor preventie? door Luk Smeyers, managing director & partner inostix, Human Capital Intelligence 15 maart 2011 Limburghal Genk PreBes vzw Diestersteenweg

Nadere informatie

World Class Finance in de Retail

World Class Finance in de Retail World Class Finance in de Retail Jaarcongres Controlling 24 april 2008 Hans Strikwerda Copyright 2008 by Nolan, Norton & Co. Private for the client. This report nor any part of it may not be copied, circulated,

Nadere informatie

Waardecreatie met Asset Management

Waardecreatie met Asset Management Waardecreatie met Asset Management En hoe organiseren we dit? Ir T.M.E. Zaal Emeritus Professor Integraal Ontwerpen Hogeschool Utrecht 3 juni 2015 Inhoud Wat is waardecreatie? Wat is Asset Management?

Nadere informatie

RFM Regulated Fund Management BV HALFJAARBERICHT 2012

RFM Regulated Fund Management BV HALFJAARBERICHT 2012 RFM Regulated Fund Management BV HALFJAARBERICHT 2012 Inhoudsopgave pagina Algemeen Directieverslag 2 Halfjaarrekening Balans 4 Winst- en verliesrekening 5 Kasstroomoverzicht 6 Toelichting algemeen en

Nadere informatie

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties

Benefits Management. Continue verbetering van bedrijfsprestaties Benefits Management Continue verbetering van bedrijfsprestaties Agenda Logica 2010. All rights reserved No. 2 Mind mapping Logica 2010. All rights reserved No. 3 Opdracht Maak een Mindmap voor Kennis Management

Nadere informatie

Contract Management Dag 2015

Contract Management Dag 2015 Contract Management Dag 2015 De relatie maakt de prestatie DEEL 2; Contract Management bij industriële onderhouds contracten Opdrachtgever en Opdrachtnemer een betere nachtrust? Contract Management Herman

Nadere informatie

Enterprise Portfolio Management

Enterprise Portfolio Management Enterprise Portfolio Management Strategische besluitvorming vanuit integraal overzicht op alle portfolio s 22 Mei 2014 Jan-Willem Boere Vind goud in uw organisatie met Enterprise Portfolio Management 2

Nadere informatie

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW)

INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) INFORMATIEBIJEENKOMST ESFRI ROADMAP 2016 HANS CHANG (KNAW) EN LEO LE DUC (OCW) 14 november 2014 2 PROGRAMMA ESFRI Roadmap, wat is het en waar doen we het voor? Roadmap 2016 Verschillen met vorige Schets

Nadere informatie

Pet insurance: Open business model generation in services

Pet insurance: Open business model generation in services Pet insurance: Open business model generation in services Wim Vanhaverbeke Hasselt University ESADE Business School Vlerick Leuven Gent management School Fortis venturingcase: icarepet Insurance Fortis

Nadere informatie

1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30)

1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30) Faculteit Ruimtelijke Wetenschappen Naam: Studentnummer: Tentamen Financiering voor Vastgoedkunde Antwoordsuggesties 1 november 2011 Examenhal (18:30 21:30) Omcirkel het meest juiste antwoord bij de Multiple

Nadere informatie

STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE

STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE STRATEGIE VOOR KMO S PROF. DR. KURT VERWEIRE TOOLS VOOR MANAGERS 2 Vlerick Business School 1WAT IS STRATEGIE? WHAT IS STRATEGY? 4 Vlerick Business School Formulating Winning Business Strategies MISSIE,

Nadere informatie