Medische technologie & life sciences. Zorginnovaties

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Medische technologie & life sciences. Zorginnovaties"

Transcriptie

1 Medische technologie & life sciences Zorginnovaties

2

3

4 Colofon Innovatie Zuid April 2014 Thema Medische technologie en life sciences: Zorginnovaties Tekst Inge Heuff, Samengesteld door Brabantse Ontwikkelings Maatschappij, Wendy Persoon Eindredactie Hans van Eerden, Van Eerden Tekst In opdracht van Brabantse Ontwikkelings Maatschappij NV Economische Impuls Zeeland NV Industriebank LIOF Kamer van Koophandel Brabantse Ontwikkelings Maatschappij Wendy Persoon, Concept en grafisch ontwerp Something New Djordi Luymes en Marc Buijs Oplage 150 exemplaren Rechten De uitgever kan op generlei wijze aansprakelijk worden gesteld voor enige eventueel geleden schade door foutieve vermelding in deze roadmap. Copyright 2014, BOM. Niets aan deze uitgave mag worden overgenomen in welke vorm dan ook zonder nadrukkelijke toestemming van de uitgever. Dit project wordt mede mogelijk gemaakt met financiële steun uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling in het kader van OP-Zuid. Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties

5 Inhoudsopgave Inleiding 4 1 De veranderende eindgebruiker 8 2 De actoren De zorgsector Het MKB Het onderwijs 14 3 Samenwerking Ketenpartners Netwerken Regionaal of (inter)nationaal Cross-overs 20 4 Implementatie 22 5 Proeftuinen Noord-Brabant Limburg Zeeland 26 6 Aanbevelingen 28 7 Referenties 30 Bijlage 1: Contactpersonen 32 Bijlage 2: Inventarisatie zorginnovaties 34 Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties

6 Inleiding 4 Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties

7 Al jaren houden de toenemende zorgkosten de politieke en maatschappelijke gemoederen bezig. Krimpende budgetten, de groeiende zorgvraag door vergrijzing en de toename van het aantal chronische patiënten en de arbeidsmarktontwikkelingen in de zorg (minder handen aan het bed) compliceren het vraagstuk. Er moet wat gebeuren, zoveel is duidelijk; niemand heeft echter dé oplossing voorhanden. Een van de zaken die kunnen leiden tot een verbetering van de situatie, is zorginnovatie. Niet voor niets zijn overal in het land initiatieven, projecten en pilots in alle vormen en fasen gaande. Veel aandacht gaat daarbij uit naar technologische innovaties. In zorginstellingen moeten slimme technologische oplossingen de patiënt of cliënt en zorgverlener ondersteunen in de dagelijkse gang van zaken. En ook in de thuissituatie is er behoefte aan intelligente oplossingen voor praktische problemen die samenhangen met een afnemende (fysieke) gezondheid. Niet alleen voor ouderen, ook voor de groeiende groep chronisch zieken. Daarnaast werken steeds meer zorginstellingen aan sociale innovatie, waarbij nieuwe manieren van werken moeten leiden tot betere zorg en gemotiveerde medewerkers. Onduidelijk is echter wat er waar gebeurt. Het risico bestaat dat het wiel op meerdere plaatsen wordt uitgevonden, terwijl er wellicht nog witte gebieden zijn waarin niets wordt ondernomen. Augustus 2013 publiceerde het Zorgeconomie-team van Innovatie Zuid daarom een eerste inventarisatie van tachtig zorginnovaties in de provincies Noord-Brabant, Limburg en Zeeland. Met zorginnovaties worden die vernieuwingen bedoeld die een patiënt, cliënt, zorgprofessional of mantelzorger betreffen. Het doel was om aan de hand van het verkregen overzicht waar mogelijk te leren van elkaar, te inspireren, krachten te bundelen, dubbele ontwikkelingen te voorkomen en wellicht oplossingen te bieden die elders direct toegepast kunnen worden. Al snel bleek dat er bij de zorgorganisaties, het MKB, kennisinstellingen, overheden en andere betrokkenen in de drie zuidelijke provincies ook behoefte is aan een roadmap op dit gebied: wat is de huidige gang van zaken rond zorginnovaties, wie houden zich ermee bezig, waar ontbreekt het aan en welke kansen liggen er? Deze publicatie gebaseerd op interviews met de projectteamleden Innovatie Zuid, aangevuld met informatie van provinciale beleidsambtenaren en vakliteratuur komt aan die behoefte tegemoet. Aanvullend zijn als bijlage zorginnovaties uit de drie provincies opgenomen, bij wijze van actualisering van de inventarisatie uit Allereerst wordt gekeken naar de cliënt, patiënt en oudere als eindgebruikers. Dat zijn vaak de mensen voor wie de zorginnovaties uiteindelijk bedoeld zijn. Niet de doelgroep zal veranderen, wel de mensen zelf. Zij worden mondiger en handiger in het omgaan met nieuwe, digitale ontwikkelingen. Voor het ontwikkelen van zorginnovaties is samenwerking tussen het MKB en de zorgorganisaties onontbeerlijk. Het is duidelijk dat technologie die zonder inbreng van de zorginstellingen en de eindgebruiker wordt ontwikkeld, niet of heel moeilijk te implementeren is in de zorg. Voor een succesvolle innovatie in de zorg blijkt ook intensieve samenwerking met kennisleveranciers van belang te zijn. Keteninnovatie doet inmiddels ook in de zorgeconomie opgang. In die samenwerking zijn wel enkele hobbels te nemen. De zorgsector is over het algemeen naar binnen gericht. Zorgorganisaties staan nog lang niet allemaal open voor het ondernemerschap Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties 5

8 binnen de eigen structuur en voor samenwerking met bedrijven en kennisinstellingen. Het MKB heeft moeite om de zorgsector met zijn specifieke financieringsstructuur, certificering en diverse schotten te doorgronden. Ook heeft het MKB te weinig kennis van de dagelijkse problemen waar de zorgsector mee worstelt. Duidelijk is dat beide partijen elkaar onvoldoende kennen en dat er geen natuurlijke ontmoetingsmomenten zijn (netwerken). Hier ligt een rol voor de drie zuidelijke ontwikkelingsmaatschappijen LIOF, BOM en Impuls, samen met de nieuwe Kamer van Koophandel. Zij zullen de verbindingsprocessen faciliteren en de voortgang stimuleren. Ook de beleidsambtenaren van de provincies zien het belang en de urgentie van de koppelingen en blijvende contacten tussen het MKB en de zorg. Inmiddels wordt ook gekeken naar de mogelijkheden van cross-overs tussen de verschillende (top)sectoren. Als het lukt om met enkele vooruitstrevende zorgorganisaties goede voorbeeldtrajecten neer te zetten, wordt het voor andere instellingen eenvoudiger te volgen. Actueel zijn de ontwikkelingen rond proeftuinen (of living labs ) waar gedurende een langere periode integraal in een praktijkopstelling wordt gewerkt aan zorginnovaties. Alle drie de provincies hebben een of meerdere van dergelijke proeftuinen lopen. Waar mogelijk wordt gekeken naar cross-overs in de breedste zin van het woord: deelname van bedrijven uit meerdere disciplines, maar ook zorginnovatieprojecten die aanhaken in andere sectoren. Thema s voor nieuwe ontwikkelingen zijn onder meer: dementie, zorg op afstand, preventie en chronische ziekten als COPD en obesitas. Een belangrijk aandachtspunt bij alle innovaties ook in de proeftuintrajecten is de opschaling en implementatie van geslaagde pilots. Nog te vaak gebeurt het dat een proefproject op een afdeling slaagt en vervolgens op de plank blijft liggen. Of bij een algehele invoering niet de gewenste resultaten behaalt omdat de organisatie er nog niet klaar voor is (ook hier komt sociale innovatie om de hoek kijken). Of zoals iemand verzuchtte: met zoveel niet-ingevoerde zorginnovaties is er nauwelijks behoefte aan nieuwe ontwikkelingen. Zo erg zal het niet zijn en er zijn veel positieve ontwikkelingen gaande, ook waar het de opschaling en implementatie betreft. Zorginnovaties alleen zullen de geschetste problemen echter niet oplossen. Het is zelfs de vraag of innovaties niet leiden tot een nieuwe vraag van de cliënt, patiënt en/of zorgverlener. Ons collectieve financieringsstelsel waarbij de individuele zorgvrager niet rechtstreeks met de reële kosten wordt geconfronteerd, geeft geen prikkels af voor zuinigheid of matiging. 1 Voortschrijdende technieken kunnen leiden tot een meer verfijnde diagnostiek. En brengen meer afwijkingen bij mensen aan het licht, die eventueel om extra behandelingen vragen. Dergelijke overwegingen geven aan hoe complex ons zorgstelsel is en hoe veelzijdig de invloed van zorginnovaties kan zijn. Met dit in het achterhoofd zullen BOM, LIOF, Impuls en Kamer van Koophandel de komende jaren waar mogelijk in Zuid-Nederland de zorginnovaties stimuleren, verbindingen leggen, budgetten proberen vrij te maken en resultaten publiceren. Namens Innovatie Zuid, werkgroep Zorgeconomie, Wendy Persoon, BOM Paulette Wauben, LIOF Arend Roos, Impuls Cees Hogendoorn, Kamer van Koophandel 6 Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties

9 Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties 7

10 1 De veranderende eindgebruiker 8 Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties Service en Logistiek

11 De toekomstige cliënt, patiënt of oudere zal anders in de zorg staan dan de huidige. Waar mensen nu nog vaak speelbal zijn van zorgaanbieder en zorgverzekeraar, neemt de cliënt of patiënt in toenemende mate het initiatief of stelt zich te weer. Enerzijds daalt in de maatschappij het ontzag voor het oordeel van een arts, specialist of zorgverzekeraar, anderzijds maken internet en zelfdiagnoses de mensen mondiger. Dit hoeft niet automatisch te betekenen dat de vergaarde kennis correct is. Ook is het niet vanzelfsprekend dat de veranderde eindgebruiker technisch veel beter onderlegd is. Wel zullen meer mensen basale computerkennis (toegang tot internet) hebben en zorg op afstand gemakkelijker oppakken. De veranderde attitude vraagt om een andere benadering; mensen willen meepraten en meer autonoom functioneren in plaats van dat er over hun hoofd heen wordt beslist. De nieuwe ouderen De komende generaties ouderen worden ouder, zijn meer mobiel, kapitaalkrachtiger en langer vitaal. Naar verwachting groeit het aantal Nederlandse 65-plussers van 16 procent in 2012 tot 25 procent in Met name het aantal oudere ouderen neemt aanzienlijk toe: in 2040 is 14 procent van de Nederlandse bevolking 75 jaar of ouder. 2 De nieuwe oudere biedt kansen op het gebied van zorginnovaties omdat het huidige aanbod niet of onvoldoende aansluit op de nieuwe vraag. Het is dan ook zaak om de eindgebruiker te koppelen aan het MKB, zodat duidelijk wordt waar behoefte aan is. Een voorbeeld is de rollator die eenmaal uit de AWBZ door fabrikanten beter werd afgestemd op de vraag van de eindgebruiker (en zelfs iets goedkoper werd). Als het MKB goed op dergelijke ontwikkelingen inspeelt, dan ligt er ook Europees gezien veel potentie. De nieuwe oudere heeft immers over het algemeen meer te besteden én is bereid te betalen als het product voldoet. Nieuwe eindgebruikers passen steeds meer zelfdiagnose toe en gebruiken zelfmanagementproducten. Daar komt een enorme hoeveelheid aan meetgegevens (big data) uit voort. De vraag is hoe die gegevens van het individu bij de arts of specialist komen. Dergelijke ict-zaken moeten goed aansluiten op bestaande, centrale systemen. Ook hier ligt een uitdaging voor het MKB om samen met de zorg en met kennisinstellingen tot bruikbare oplossingen te komen. Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties 9

12 2 De actoren 10 Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties Service en Logistiek

13 Het onderwerp zorginnovaties leeft bij het MKB en de zorgsector. Zowel in ondernemerschap als in ideeën is er voldoende potentie. Er is, zeker vanuit het MKB, grote belangstelling om samen te werken. In Zuid-Nederland lopen tal van samenwerkingsprojecten in verschillende stadia. 3 Soms lijkt het vooral een kwestie de projecten concreet in te vullen. Wel blijkt het niet voor iedereen eenvoudig om projectvoorstellen goed te formuleren. Provincies, ontwikkelingsmaatschappijen, de Kamer van Koophandel en de diverse platforms als Brainport 2020 kunnen hier ondersteunend in werken. Samenwerking tussen het MKB en de zorgsector is overigens lang nog niet altijd evident; cultuurverschillen, onvoldoende bekendheid met elkaar en de gecompliceerde structuur van de zorgsector vormen belemmeringen. Beide partijen komen elkaar niet vanzelfsprekend tegen, zij zijn geen natuurlijke partners. 2.1 De zorgsector De transitie die de zorgsector ondergaat, gecombineerd met stringente bezuinigingen, vraagt veel tijd en aandacht, en zorgt voor onrust op de werkvloer. Aan de andere kant liggen er ook kansen. Er komt een verschuiving: laagopgeleide zorgverleners worden (groten)deels vervangen door mantelzorgers en technologie. Ict-toepassingen kunnen administratieve handelingen vereenvoudigen en verkorten en bieden mogelijkheden voor zorg op afstand. Vanuit grote, internationale bedrijven komt een enorme toevloed aan algemene e-healthproducten van hoge kwaliteit en met veel potentie. De zorgsector heeft behoefte aan de kennis van het MKB om deze producten geschikt te maken voor specifieke doeleinden. De zorg is een bijzondere sector. Enerzijds belemmert de regelgeving snelle veranderingen. Zo moeten nieuwe therapieën eerst evidence based zijn voordat ze toegepast kunnen worden. Anderzijds is de financiering ingewikkeld en zijn er veel belanghebbenden betrokken bij het invoeringsproces; van cliënten en directe zorgverleners tot verzekeraars en niet te vergeten de publieke opinie. In het algemeen geldt dat de zorgsector nog sterk naar binnen is gericht en er vaak onvoldoende grensverkenning plaatsvindt. Wie voor de zorg is opgeleid, blijft er in hangen, ook waar het netwerken betreft. De inbreng van frisse ideeën is dan beperkt, terwijl een bredere blik juist nodig is om tot de noodzakelijke nieuwe businessmodellen te komen en tot een herinrichting van de organisatie (sociale innovatie). Daarnaast zijn zorgverleners vooral opgeleid om mensen te helpen en minder om ze zelfredzaam te maken. Meer flexibiliteit Zorginstellingen hebben vaak een starre houding waar het gaat om de logistiek rond de kamerbezetting. Nu ouderen langer thuis blijven wonen en verzorgingshuizen leeglopen, ligt er een kans om flexibel om te gaan bij noodgevallen. Dit kan worden gecombineerd met een inmiddels opgezet online platform voor het uitlenen/inhuren van medewerkers. De zorg is bovendien sterk opgedeeld in ziektes en aandoeningen, waarbij er niet altijd oog is voor elkaar (onderlinge samenwerking) of voor een meer holistische benadering. Wel groeit het besef dat mensen vaak niet één ziekte hebben, maar meerdere gerelateerde aandoeningen die om een coherente aanpak vragen. Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties 11

14 Sociale innovatie is daarom voor de zorgsector minstens zo belangrijk als technologische vernieuwingen en daar schort het nog vaak aan, al zijn er ook voorbeelden van zorgorganisaties en -instellingen die dit gestructureerd oppakken. 4 Branchevereniging ActiZ voert hier actief beleid in. Ketensamenwerking Zorgnetwerk Midden-Brabant, een samenwerkingsverband van zorgaanbieders voor transmurale zorg, laat zien dat samenwerking in een keten rond een aandoening goed werkt. Lopende projecten en programma s zijn onder meer Experiment Ketenzorg Dementie en Diabetesprogramma. Innoveren gaat niet vanzelf; daar moet de zorgorganisatie strategisch beleid op voeren, tijd voor vrijmaken (coördinatie en structureren) en kennis vergaren. Ervaringen met innovatieve icttoepassingen in verpleeg- en verzorgingshuizen 5 laten zien dat veel directeur-bestuurders ict-innovaties niet als een integraal onderdeel van de bedrijfsvoering zien en dat er in hun organisatie te weinig ict-kennis beschikbaar is. Met als gevolg dat de leverancier vooral oplossingen vanuit de techniek bedenkt, met onvoldoende aandacht voor (en kennis van) het uiteindelijke doel: de dienstverlening verbeteren en de bedrijfsvoering van de zorgorganisatie vergemakkelijken. De zorg is geldstroomgedreven, wat de efficiëntie niet bevordert en evenmin de cliëntvriendelijkheid. Omdat er uiteindelijk onder de streep wel zwarte cijfers moeten komen, zou de zorg zich zakelijker kunnen opstellen. Dat vindt lang niet iedere organisatie even eenvoudig. Voor veel zorgverleners staat het begrip zorgondernemer ver van hen vandaan of heeft het zelfs een negatieve connotatie. Zorgondernemers Nieuwe toetreders in de zorg zijn commerciëler ingesteld en weten succesvol te ondernemen. Bijvoorbeeld The Operators, een samenwerkingsverband van Facilicom en Strukton Worksphere voor de facilitaire dienstverlening in ziekenhuizen. Ook Joost Nauta (Joost Zorgt) en Jos de Blok (Buurtzorg) zijn voorbeelden van geslaagde zorgondernemers. Aan de andere kant worden zorgorganisaties overspoeld met aanbodgerichte oplossingen van bedrijven, vooral in relatie tot kostenverlaging en vaak gericht op een deel(tje) van het probleem. Een goede vraagarticulatie vanuit de zorgsector kan duidelijk maken waar nu precies behoefte aan is. 2.2 Het MKB Er zijn drie soorten ondernemers actief in de zorgsector: De ontwikkelaar uit frustratie, niet zelden iemand uit de zorg zelf. Deze categorie heeft het niet gemakkelijk, want zij beschikt meestal over (te) weinig ondernemingszin en (te) veel idealisme. Geslaagde voorbeelden zijn er overigens wel, bijvoorbeeld MemorieCare (producten die de kwaliteit van leven van dementerenden verbeteren). Ook Litsano weet met zijn kabelmanage ment rond het ziekenhuisbed de markt succesvol te betreden. 12 Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties

15 Grotere bedrijven die iets met zorg willen doen (nieuwe markt betreden) en kennisinstellingen die hun kennis willen valoriseren. Het uitgangspunt is op dat moment aanbodgericht, er moet vervolgens nog een flinke slag richting de zorgsector worden gemaakt. Cordian, dat innovatieve technologie inzet om zorgoplossingen en werkprocessen te verbeteren, is een geslaagd voorbeeld van een spin-out van Philips Research. (Nieuwe) bedrijven die met (integrale) oplossingen komen voor een vraag uit de zorg. Zo kwam Pillbox4U met een betrouwbare registratie en signalering van medicijnuitgifte in antwoord op de vraag naar therapietrouw bij het slikken van medicijnen. Arion bedacht onder meer de Easy-Slide, een slim hulpmiddel voor het zelfstandig aantrekken van therapeutische elastische kousen. Voor ondernemers is de zorg een lastig te doorgronden sector. Het MKB heeft weinig inzicht in de werking van deze markt, de rol van gemeenten en zorgverzekeraars, en zaken als financiering, regelgeving en certificering. E-health Het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) stelt vanuit de noodzaak om de kostenkant te beheersen als eis dat zorg die in de oorspronkelijke vorm geen verzekerde zorg was, dit ook niet is in een e-healthvorm. En een e-healthvorm van reeds verzekerde zorg mag niet iets toevoegen; de samenstelling en effectiviteit van de zorg mogen niet wezenlijk wijzigen. 6 Kortom, beter met minder. Het MKB moet zich vooraf dus gedegen voorbereiden op de gang van zaken binnen de zorgsector. Daarnaast is het van belang om zich te oriënteren op wat er al gebeurt op het innovatieve vlak om new-to-me bij innovaties te voorkomen. De Inventarisatie Zorginnovaties 3 uit 2013 kan hierbij helpen. Innovatiedatabase Aimpact uit Utrecht heeft een innovatiedatabase opgesteld met circa onderwerpen. Het MKB kan hier vrij businesscases plaatsen. Een premium database geeft nadere informatie over de stand van zaken van een innovatie. Het kost het MKB moeite om bij de zorg binnen te komen. De ondernemer kan vaak niet de juiste contactpersoon binnen een zorgorganisatie vinden. Informele contacten via netwerkbijeenkomsten zijn lastig omdat deze lang niet altijd op én het MKB én de zorg zijn gericht. De provinciale ontwikkelingsmaatschappijen en de Kamer van Koophandel kunnen vanuit hun kennis van beide werelden ondersteunen in het leggen van verbindingen. Zorgorganisaties zijn vooral inkoopgericht met een focus op grote bedrijven die een standaardaanbod of -pakketten leveren. Dat het (lokale) MKB tegen een redelijke prijs (innovatief) maatwerk kan bieden, is lang niet altijd bekend. 7 Bovendien kent de inkoper de innovatievraag van de werkvloer niet. De ondernemer moet daarom zijn marketing expliciet richten op personen en investeren in persoonlijke contacten die als referentie kunnen dienen. Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties 13

16 Wie slaagt bij zorgorganisatie A heeft geen garantie dat dit automatisch ook bij B gebeurt. Zelfs binnen dezelfde koepel blijken managers of bestuurders niet op de hoogte te zijn van geslaagde innovaties bij andere vestigingen, blijven ze afhoudend tegenover eerder behaalde resultaten en willen ze eerst bewijs zien door middel van een proef binnen hun eigen instelling. Ondernemers moeten daarom over een lange adem beschikken en bereid zijn te investeren in langlopende trajecten. Zeker als de innovatie op medisch terrein ligt, is certificering (CE-markering) verplicht, ook bijvoorbeeld voor medische apps. 8 Slimme ondernemers innoveren in stapjes, zodat het traject financieel haalbaar blijft. Daarnaast moet het MKB leren integraler te denken en bereid zijn om in clusters (open innovatie) samen te werken. Waar het MKB nog te veel uitgaat van deeloplossingen, zoekt de zorg juist naar integrale antwoorden. Bedrijven die alert reageren met innovaties op de vraag uit de zorgsector, hebben meer kans van slagen, vooral als zij samenwerking zoeken met zorgorganisaties en kennisleveranciers, en zorgverleners betrekken bij hun ontwikkelingen. Brede samenwerking Into D mentia heeft een uniek simulatieprogramma voor dementie ontwikkeld waarin gezonde mensen kunnen ervaren hoe het is om met dementie te leven. De ontwikkeling en realisatie kwamen tot stand door brede samenwerking tussen zorgorganisaties, kennisleveranciers en MKB ers uit diverse branches. Specialisatie op aandachtsgebieden binnen de zorg biedt kansen voor het MKB. Denk aan (preventie van) overgewicht, dementie, zorg op afstand, tijdige diagnose. Het MKB zal zich vervolgens bewust moeten richten op de toepassing door de eindgebruiker (cliënt, patiënt, oudere of zorgverlener); er komt maar één kans. 2.3 Het onderwijs De rol van het onderwijs wordt door niemand onderschat. Zo is het Limburgse Expertisecentrum voor Innovatieve Zorg en Technologie (EIZT) ondergebracht bij Zuyd Hogeschool. Het Centre for Care Technology Research (CCTR) is een gezamenlijk onderzoekscentrum van de Universiteit Maastricht, de Universiteit Twente, TNO en het NIVEL in Utrecht; het is een van de initiatieven die op de Health Campus Maastricht vorm hebben gekregen. Brainport 2020, met een werkgebied dat van Midden-Brabant tot Zuid-Limburg loopt, richt zich op vraaggestuurd beroepsonderwijs met doorlopende leerlijnen van vmbo tot wetenschappelijk onderwijs met nadruk op innovatief vakmanschap (mbo) en centres of expertise (hbo). Daarbij is expliciet aandacht voor de homecare en zorgtechnologie in de Limburgse Zorgacademie en het opschalen naar zorgonderwijs 2.0 in heel Zuidoost-Nederland. Mensen worden opgeleid in de zorg én de technologie om te komen tot verbinding van de vraag en kennis (co-creatie). Ook het Care Innovation Center West-Brabant (CIC) wil zorginnovaties en zorginitiatieven voor het onderwijs toegankelijk maken. Met als expliciet doel mensen al tijdens hun opleiding tot zorgprofessional te interesseren voor en te laten werken met zorginnovaties. Partners van het CIC op onderwijsgebied zijn het Kellebeek College (mbo) en het Da Vinci College (vmbo en praktijkonderwijs), beiden uit Roosendaal. 14 Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties

17 Senioren als ervaringsdeskundigen Mbo-opleider Summa Zorg uit Eindhoven heeft samen met Fontys (hbo) een onderwijsproject opgezet. Het doel is senioren als ervaringsdeskundigen actief te betrekken bij de ontwikkeling en uitvoering van onderwijsconcepten rond zorg en technologie. Ouderen kunnen bijvoorbeeld meedoen aan simulaties en direct hun ervaringen terugkoppelen aan de studenten. Studenten leren onder meer dat hoor en wederhoor belangrijk is. Fontys onderzoekt momenteel (begin 2014) hoe de senioren op een verantwoorde manier ingezet kunnen worden, Summa Zorg gaat dit in de praktijk brengen. Dit project maakt deel uit van het meerjarenproject Verpleeghuis van de Toekomst (VETO) dat het Fontys Expertisecentrum Gezondheid en Technologie (EGT) heeft opgezet. 9 Bijscholing van zorgverleners is noodzakelijk. De ontwikkelingen op het gebied van e-health zorgen ervoor dat de capaciteiten (kunnen en willen omgaan met technologische vernieuwingen) van medewerkers tegen het licht moeten worden gehouden. Er komt een cultuuromslag op de zorgsector af. Niet alleen door ontwikkelingen op het gebied van e-health, maar ook door de transitie van heerlijk verzorgen naar wat kunt u zelf nog?. Dat benadrukt de urgentie van sociale innovatie voor deze sector, maar roept bijvoorbeeld ook de vraag op waar het laagste niveau van opgeleide medewerkers gaat blijven. Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties 15

18 3 Samenwerking 16 Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties Service en Logistiek

19 Samenwerken en verbinden zijn essentieel voor succesvolle zorginnovaties. Open innovatie, of co-creatie, in de vorm van clusters van ondernemers uit diverse sectoren, aangevuld met kennisleveranciers en het onderwijs, heeft zich de afgelopen jaren al in tal van sectoren bewezen. De partijen laten zien dat samenwerking de kwaliteit van innovaties ten goede komt. Toch zijn er ook voorbeelden van niet-effectieve samenwerking tussen bedrijven: het delen van kennis moet dan ook geen doel op zich worden of worden afgedwongen. Aan ondernemerschap en ideeën ontbreekt het niet. Wel is het zaak om ook die innovatieve ondernemers te interesseren die zelf niet aan de zorgsector denken. Het is een uitdaging om dergelijke matches te maken. De vele kleine initiatieven waar zorginnovaties toch ook door gekenmerkt worden, zouden in ketens verbonden moeten worden om meer volume en slagkracht te krijgen. Er is in alle drie de provincies echter onvoldoende zicht op lopende initiatieven binnen zorginstellingen. Verbindingen leggen Een Limburgse zorginstelling was op zoek naar een innovatief ontwerp voor hun badkamers. LIOF legde de verbinding met dertig MKB ers uit verschillende disciplines die samen ideeën ontwikkelen en oplossingen aandragen. 3.1 Ketenpartners Vooral met de lastige financieringsstructuur die de zorgsector heeft, is het voor het MKB van belang om de hele keten te kennen en zo mogelijk te betrekken bij innovaties. Binnen de keten heeft elke partner zijn eigen rol, waarbij vooral die van de eindgebruiker niet te overschatten is. Het is echter goed te realiseren dat niet elke ketenpartner ook vanzelfsprekend een innovatiepartner is. Dat geldt bijvoorbeeld voor zorgverzekeraars, die overigens wel over een Innovatiefonds Zorgverzekeraars beschikken, en voor gemeenten. Gemeenten zien veel op zich afkomen: jeugdzorg en een deel van de AWBZ komen per 1 januari 2015 onder hun verantwoording, evenals de Participatiewet. Bovendien krijgen zij daar minder geld voor dan nu beschikbaar is. Gemeenten zijn zich vanuit hun toekomstige verantwoordelijkheden aan het oriënteren. Zo ziet de Zeeuwse netwerkbijeenkomst Santé meer afgevaardigden uit de Zeeuwse gemeenten verschijnen. Mensen aan de onderkant van de maatschappij, have nots, zijn de grootste zorgvragers. Door hun gedrag om te buigen, onder meer door te investeren in preventie en het stimuleren van een gezonde(re) levensstijl, valt er winst in de vorm van minder aanvragen te behalen. Gemeenten kunnen dit alleen bereiken door binnen de keten aan verbeteringen te werken. Vergeet niet de ZZP ers als ketenpartner te zien. Zij zijn niet productgericht maar verlenen zorg (proces). Het is van belang om hen te verbinden met gemeenten. Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties 17

20 Buurtzorgpension Buurtzorg Nederland heeft laten zien hoe ZZP ers gezamenlijk met een vernieuwend zorgaanbod kunnen komen. Met als gevolg dat twee Zeeuwse ondernemers het Buurtzorgpension geïnitieerd hebben in Zierikzee; een concept dat nu in heel Nederland aan een opmars bezig is. In Zeeland is Stichting Ketenzorg Midden- en Noord-Zeeland actief. Deze zet zich in voor een goede samenhang in de ketenzorg voor onder meer dementie en wordt gedragen door nagenoeg alle zorgaanbieders in het werkgebied, het ziekenhuis en de huisartsen. 3.2 Netwerken Om goed te kunnen samenwerken, moet men elkaar eerst leren kennen en vertrouwen. De zorgsector en het MKB komen elkaar niet snel tegen en kennen elkaar niet of slecht, waardoor samenwerken niet voor de hand ligt. Netwerken zijn onontbeerlijk om de informele link te leggen, maar het is nog zo niet eenvoudig vertegenwoordigers van beide groepen te bundelen. Waar MKB ers gewend zijn om zich geregeld te profileren tijdens (netwerk)bijeenkomsten, maakt de zorg nog weinig tijd vrij om te netwerken en komt nauwelijks op bijeenkomsten buiten de eigen sector. Naast deze netwerkbijeenkomsten, samenwerkingsverbanden en fora heeft de ervaring geleerd dat ook proeftuinen of living labs een vliegwiel kunnen zijn voor (nieuwe) netwerken en relaties. Limburg Het meest relevante netwerk in Limburg is het in 2013 opgerichte Expertisecentrum voor Innovatieve Zorg en Technologie (EIZT), ondergebracht bij Zuyd Hogeschool. De verwachtingen omtrent EIZT zijn hooggespannen. LED (Limburg Economic Development) is een samenwerkingsverband tussen bedrijfsleven, overheid en onderwijs. Het doel is het Brainport 2020 programma voor Zuid-Limburg te realiseren. LED richt zich onder meer op de kruisverbanden tussen technologie en zorg, en verleent subsidies met een maximum van euro op basis van minimaal 50 procent cofinanciering. Het integrale stimulerings- en ondersteuningsprogramma LimburgMakers organiseert voor het onderdeel Healthcare cross-sectorale inspiratietafels voor het vinden van creatieve oplossingen voor concrete vragen uit de zorg. Een gelegenheid waar het MKB uit diverse sectoren (industrie, bouw, mechanica, elektro- en installatietechniek, metaal, procestechniek), de zorg, welzijn, onderwijs en kennisinstellingen elkaar ontmoeten. De vereniging LifetecZONe richt zich op ondernemers in de lifetec (life sciences en medische technologie) in Zuidoost-Nederland en omvat daarmee zowel Limburg als Noord-Brabant. De bijeenkomsten zijn niet specifiek voor zorginnovaties. Wel wordt geregeld samenwerking gezocht met onder meer Health Valley. Noord-Brabant De Coöperatie Slimmer Leven 2020 een breed samenwerkingsverband dat de invoering van innovatieve technologie in de zorg wil stimuleren organiseert geregeld netwerkbijeenkomsten. Het Tilburg Innovatie Centrum (TIC) richt zich op ict en de zorg en het Care Innovation Centrum (CIC) in Roosendaal op zorg en onderwijs. Ook hier vinden vaak kruisbestuivingen plaats. 18 Innovatie Zuid - Roadmap Zorginnovaties

HealthValley. where health & innovation meet. Succesvol innoveren in de zorg

HealthValley. where health & innovation meet. Succesvol innoveren in de zorg HealthValley where health & innovation meet Succesvol innoveren in de zorg 1 Succesvol innoveren in de zorg Health Valley Health Valley is een netwerk van bedrijven, overheden, kennis- en zorginstellingen

Nadere informatie

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design

innovatiebevordering RIS3 MKB OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland overheden living labs koolstofarme economie cross-overs design OPZuid Europees Innovatieprogramma voor Zuid-Nederland BIObased logistiek maintenance hightech systems agrofood overheden RIS3 innovatiebevordering duurzaamheid schone energie welzijn samenwerking gezondheid

Nadere informatie

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg

Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Samen realiseren we de koers van Zuid-Limburg Ambitie programma Toegevoegde waarde/bijdrage aan BNP: 40 miljard euro op ZON niveau 8,5 miljard op het niveau van Zuid- Limburg Complete werkgelegenheid:

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020

Inhoud presentatie Cohesiebeleid 2014-2020 Situatie 2007-2013 Uitdaging 2014-2020 EU2020 OP EFRO OOST-NEDERLAND 2014-2020PRESENTATIE KENNISPARK, 23 APRIL 2014 JOLANDA VROLIJK, PROGRAMMAMANAGER EFRO OP EFRO Oost-Nederland 2014-2020 Inhoud presentatie 1. Inleiding Europese Fondsen: cohesie beleid

Nadere informatie

Cluster Agro en Food Regio Zwolle

Cluster Agro en Food Regio Zwolle Cluster Agro en Food Regio Zwolle Dé proeftuin voor duurzame, innovatieve systemen en nieuwe verdienmodellen: een living lab voor Agro en Food Cluster Agro en Food Regio Zwolle Werk en innovatie Sterk

Nadere informatie

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland

Samenwerkingsagenda Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en de Provincie Gelderland en de Provincie Gelderland 22 maart 2016 Overwegende dat: De provincie Gelderland veel waarde hecht aan de aanwezigheid van onderwijs/kennisinstellingen in haar Provincie. Uiteraard in hun functie van

Nadere informatie

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen

Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen The Next Step: Coalition of the Willing Krachten bundelen, kennis delen en allianties vormen Een regio om trots

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding

Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020. Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Aanpak arbeidsmarkt Zuidoost-Nederland 2016-2020 Illustratie regionaal arbeidsmarkt dashboard. Inleiding Wil Zuidoost-Nederland als top innovatie regio in de wereld meetellen, dan zal er voldoende en goed

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Ruud Janssen, Lectoraat ICT-innovaties in de Zorg, Hogeschool Windesheim

Ruud Janssen, Lectoraat ICT-innovaties in de Zorg, Hogeschool Windesheim Ruud Janssen, Lectoraat ICT-innovaties in de Zorg, Hogeschool Windesheim Netwerkbijeenkomst decentraliseren = innoveren, georganiseerd door Zorg voor Innoveren, Utrecht, 26 juni 2014 Zorgverzekeringswet

Nadere informatie

Projectplan MKB Roadmaps 3.0

Projectplan MKB Roadmaps 3.0 Projectplan MKB Roadmaps 3.0 In 2013 is MKB Roadmaps voor het eerst opgestart, met als doelstelling om (aspirant) ondernemers te helpen om de zakelijke kant van hun innovatie te ontwikkelen. Wegens succes

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren als een regio

Nadere informatie

Anne Landstra. Terugblik: - Ledenconsultatie - CSL van voor en door leden. Peter Portheine. Peter Portheine. Centrale 24. Open Data 4 Health

Anne Landstra. Terugblik: - Ledenconsultatie - CSL van voor en door leden. Peter Portheine. Peter Portheine. Centrale 24. Open Data 4 Health Presentatie Algemene Ledenvergadering 18 december 2014 Per initiatief volgt een update van activiteiten, betrokken projectpartners, bereikte resultaten en vervolgaanpak in het nieuwe jaar. Peter Portheine

Nadere informatie

intelligent software for monitoring centres

intelligent software for monitoring centres intelligent software for monitoring centres Waarom UMO? Binnen Europa en daarbuiten hebben landen te maken met de vergrijzing. Daardoor stijgt de zorgvraag in het komende decennium sterk. Hoe wordt die

Nadere informatie

MAC Midden-Brabant platform voor zorginnovaties

MAC Midden-Brabant platform voor zorginnovaties platform voor zorginnovaties Ontwikkeling Business Case MAC 25 november 2010 Dit project is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van De Ideale Connectie (REAP) Pagina: 2 Business Case De business case

Nadere informatie

Werken aan de zorg van morgen

Werken aan de zorg van morgen Werken aan de zorg van morgen Uitkomsten zorgdebat VNG Jaarcongres 2015 E-health, wonen en zorg Whitepaper Ruim baan voor initiatieven om langer gezond thuis te wonen Hoofdstuk 1: Uitdagingen Hoofdstuk

Nadere informatie

Projectplan MKB Roadmaps 2.0

Projectplan MKB Roadmaps 2.0 Projectplan MKB Roadmaps 2.0 In 2013 is MKB Roadmaps voor het eerst opgestart, met als doelstelling om (aspirant) ondernemers te helpen om de zakelijke kant van hun innovatie te ontwikkelen. De eerste

Nadere informatie

Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht

Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht Kick-off Kenniskring Zelfredzaamheid ICT, Zorg en Welzijn 20 maart 2014, In de Ruimte, Utrecht 13.30 - Opening danielle@digitalestedenagenda.nl h.haveman@enschede.nl www.twitter.com/dezorgendestad 1 Digitale

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Medisch Applicatie Centrum Midden-Brabant. januari 2010

Medisch Applicatie Centrum Midden-Brabant. januari 2010 januari 2010 Pagina: 2 Missie Het Medisch Applicatie Centrum (MAC) is een onafhankelijk Midden Brabants samenwerkingsverband van gezondheidszorginstellingen, verzekeraars, kennisinstellingen en bedrijven

Nadere informatie

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten

Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten Slim financieren duurzame energie Afwegingskader bij het kiezen van instrumenten voor financiering van duurzame energie 4 Voorwoord Euro s zijn vaak de sleutel om projecten voor de opwekking van duurzame

Nadere informatie

Convenant Vitaal Vechtdal

Convenant Vitaal Vechtdal Convenant Vitaal Vechtdal Partijen komen door gezamenlijke regionale inspanning tot een verbetering van de vitaliteit van de individuele burger door o.a. individuele gezondheidszorg te koppelen aan een

Nadere informatie

Zorgacademie Midden Brabant: Toekomst bestendig zorgonderwijs

Zorgacademie Midden Brabant: Toekomst bestendig zorgonderwijs Zorgacademie Midden Brabant: Toekomst bestendig zorgonderwijs Uitdagingen zorg Sterke vergrijzing Toename zorgvraag: chronisch zieken Arbeidsmarkt: zorgvraag overtreft aanbod Veranderende sociale en culturele

Nadere informatie

Betere zorg met minder kosten. Vitaal Vechtdal. 17 september 2015 Congres proeftuinen VWS

Betere zorg met minder kosten. Vitaal Vechtdal. 17 september 2015 Congres proeftuinen VWS Betere zorg met minder kosten. Vitaal Vechtdal 17 september 2015 Congres proeftuinen VWS 1 Armoede te lijf met Ommen Samen Sterk 2 Druk op de gemeenschap Burger is op zoek naar overzicht en grip Instituties

Nadere informatie

Programmalijnen. Stichting izovator:

Programmalijnen. Stichting izovator: Programmalijnen Stichting izovator 2014 Stichting izovator, 27 november Stichting izovator: Oude Amersfoortseweg 121 1212 AA Hilversum E-mailadres: info@izovator.nl Website: www.izovator.nl 1 1. Context

Nadere informatie

ZORG & TECHNOLOGIE PERSPECTIEF VAN EEN ZORGVERZEKERAAR

ZORG & TECHNOLOGIE PERSPECTIEF VAN EEN ZORGVERZEKERAAR ZORG & TECHNOLOGIE PERSPECTIEF VAN EEN ZORGVERZEKERAAR Ben van Miltenburg MBA Raad van Bestuur De Friesland Zorgverzekeraar Symposium Laat Technologie de Zorg Helpen KIVI NIRIA 17-6-2011 DE FRIESLAND ZORGVERZEKERAAR

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring

HEALTH CARE LAB. Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring HEALTH CARE LAB Scannen Visualisatie 3D Printen Simulatie Big Data Smart Textile Robotica Applicatie Sensoring Medische proeftuin en R&D centrum voor nieuwe innovaties Concept HEALTH CARE LAB Inleiding

Nadere informatie

Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg

Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg Met elkaar voor elkaar, beleidskader chronische zorg Eric Koster Cluster coördinator chronische ziekten en screeningen. Lid Kernteam vernieuwing chronische zorg. Chronisch ziekenbeleid: 1. Waarom 2. Ambitie

Nadere informatie

ICT & ehealth. Programmadirecteur Innovatie & ICT. Ellen Maat. Utrecht, 09-02-2011

ICT & ehealth. Programmadirecteur Innovatie & ICT. Ellen Maat. Utrecht, 09-02-2011 ICT & ehealth Programmadirecteur Innovatie & ICT Ellen Maat Utrecht, 09-02-2011 Uitdagingen voor de toekomst Behoud van kwaliteit, toegankelijkheid en beschikbaarheid van zorg 2 Increase in chronic illnesses

Nadere informatie

Hoe krijgen innovaties een kans?...

Hoe krijgen innovaties een kans?... Hoe krijgen innovaties een kans?... Inkoop Innovatie Urgent Meer doen met minder geld. De prestatiedruk van de Nederlandse overheid is groot en de verwachtingen zijn hoog. Het kabinet spant zich in om

Nadere informatie

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH

Roadmap Institute for Positive Health. April 2016 Stichting IPH Roadmap Institute for Positive Health April 2016 Stichting IPH INTRODUCTIE VAN DE IPH ROADMAP De IPH roadmap schetst de resultaten die IPH de komende jaren wil realiseren. De weg naar de resultaten toe

Nadere informatie

we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein

we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein we zijn in beeld VPTZ-ZU/ Hospice Nieuwegein Beleid 2012-2013 Inleiding Dit beleidsstuk is geschreven om in beeld te brengen wat onze organisatie doet, waar we voor staan en waar we goed in zijn, hoe we

Nadere informatie

MAC Midden-Brabant platform voor zorginnovaties markt/stakeholder onderzoek

MAC Midden-Brabant platform voor zorginnovaties markt/stakeholder onderzoek platform voor zorginnovaties markt/stakeholder onderzoek Dit project is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van De Ideale Connectie (REAP) Pagina: 2 Medtechpartners 6 september 2010. Barbara Schooneveldt

Nadere informatie

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Om in aanmerking te komen voor een subsidie tussen 25.000 en 65.000 euro moet een project aan de volgende criteria voldoen: 1. het project

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse

Simone Vermeulen. Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Simone Vermeulen Een goede businesscase start met een stakeholders analyse Syntens Innovatiecentrum Nieuwe verbindingen, nieuwe business 12-10-2012 > Onafhankelijke sparringpartner voor MKB-ondernemers

Nadere informatie

Wat is ComfiCare? ComfiCare is een product van Van Dorp zorg en welzijn

Wat is ComfiCare? ComfiCare is een product van Van Dorp zorg en welzijn Wie ben ik? Jan Pons (1959) HTS Chemie 10 jaar AutoCAD 15 jaar eigen online advertising bedrijf 14 maanden verantwoordelijk voor verkoop ComfiCare Ik ben géén techneut Ik heb géén achtergrond in de zorg

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Zorglandschap 2016 - De rol van IT bij gedwongen verandering

Zorglandschap 2016 - De rol van IT bij gedwongen verandering Zorglandschap 2016 - De rol van IT bij gedwongen verandering Zorgorganisaties worden uitgedaagd tot het leveren van betere zorg voor minder geld. De vraag naar zorg neemt toe, als gevolg van de vergrijzing

Nadere informatie

Veranderende zorg: Eenvisie op de zorgverlenervan de toekomst en de opleiding.

Veranderende zorg: Eenvisie op de zorgverlenervan de toekomst en de opleiding. Veranderende zorg: Eenvisie op de zorgverlenervan de toekomst en de opleiding. René Luigies zorginnovatiemakelaar Health Valley +31 611 366 339 +31 345 558 349 r.luigies@eusamed.eu rene.luigies @Lodewijkjes

Nadere informatie

TRANSITIE LANGDURIGE ZORG VERGT INVESTERING IN SAMENWERKING

TRANSITIE LANGDURIGE ZORG VERGT INVESTERING IN SAMENWERKING ZORGVERZEKERAARS NEDERLAND - ZN DIALOOG NR 6-9 OKTOBER 2014 1 TRANSITIE LANGDURIGE ZORG VERGT INVESTERING IN SAMENWERKING Hoe geef je in het licht van de transitie langdurige zorg optimaal vorm aan de

Nadere informatie

Nextport International community Zwolle Region

Nextport International community Zwolle Region Nextport International community Zwolle Region December 2014 1 Ideaalbeeld Zwolle 2020 Wat hebben we bereikt? We schrijven 2020. Regio Zwolle heeft een transitie doorgemaakt en wordt internationaal gezien

Nadere informatie

2015-2016: WE GAAN HET DOEN!

2015-2016: WE GAAN HET DOEN! 2015-2016: WE GAAN HET DOEN! De BZW is het krachtigste ondernemerscollectief in Zuid-Nederland en het regionale netwerk van VNO-NCW. De BZW is een inspirerende plek voor ontmoeting en samenwerking, succesvol

Nadere informatie

De Verpleging en verzorging in beweging; ontwikkelingen in wonen, welzijn en zorg

De Verpleging en verzorging in beweging; ontwikkelingen in wonen, welzijn en zorg De Verpleging en verzorging in beweging; ontwikkelingen in wonen, welzijn en zorg Grande conference 2014 Henri Plagge, arts M&G MCM Voorzitter Raad van Bestuur De Zorgboog Zorgboog Voor alle generaties;

Nadere informatie

Manifest over medische hulpmiddelen en technologie. Kabinetsperiode 2012-2016

Manifest over medische hulpmiddelen en technologie. Kabinetsperiode 2012-2016 Manifest over medische hulpmiddelen en technologie Kabinetsperiode 2012-2016 Manifest over medische hulpmiddelen en technologie Kabinetsperiode 2012-2016 Medische hulpmiddelen en belang voor de samenleving

Nadere informatie

Zorginnovatie bij CZ D2D D2P D2D D2P D2D D2P P2D P2M P2D P2M P2D P2M

Zorginnovatie bij CZ D2D D2P D2D D2P D2D D2P P2D P2M P2D P2M P2D P2M Zorginnovatie bij CZ D2D D2P P2D P2M D2D D2P P2D P2M D2D D2P P2D P2M Durft u zich te onderscheiden? Dan zijn wij bijzonder geïnteresseerd in uw ideeën voor innovatie in de zorg! Het zijn woelige tijden

Nadere informatie

Even voorstellen: Peter Eggens WELKOM

Even voorstellen: Peter Eggens WELKOM Even voorstellen: Peter Eggens WELKOM Domotica is geen technische invulling maar een veranderingstraject waar techniek zinvol wordt toegepast Avics; Sinds 2001, Vestiging Groningen en Apeldoorn, 50 werknemers

Nadere informatie

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor

Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Dynamische en bruisende Spoorzone dromen realiseren achter het spoor, we gaan ervoor Ambitie en Aanleiding Activiteiten Te realiseren waarden Onze werkwijze Ambitie Spoorzone met allure * Kwaliteitsverbetering

Nadere informatie

Nieuwsbrief Regio Zwolle

Nieuwsbrief Regio Zwolle Nieuwsbrief Regio Zwolle December 2011, Special Dag van de Economie 4 november 2011 Dag van de Economie succesvol Samenwerken is ook samen investeren! Er is een noodzaak grensoverschrijdend samen te werken

Nadere informatie

STRATEGISCH BELEID EFFICIËNT EN ZICHTBAAR NAAR EEN CENTRUM VOOR REVALIDATIE

STRATEGISCH BELEID EFFICIËNT EN ZICHTBAAR NAAR EEN CENTRUM VOOR REVALIDATIE STRATEGISCH BELEID 2013 2014 NAAR EEN EFFICIËNT EN ZICHTBAAR CENTRUM VOOR REVALIDATIE UMCG Centrum voor Revalidatie Strategisch beleidsplan 2013-2014 Vastgesteld op 1 november 2012 Vooraf Met het strategisch

Nadere informatie

Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven. Plaats voor een heading

Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven. Plaats voor een heading Succesvol samenwerken in de Regio Eindhoven Plaats voor een heading Jean Paul Kroese 26 april 2012 Opbouw presentatie 1. Kenmerken Regio Eindhoven 2. Regionale ambitie en inhoudelijke opgave 3. Governance

Nadere informatie

Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals

Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals Ontwikkelingen Healthy Ageing en gevolgen voor toekomstige professionals Symposium Healthy Ageing in mbo en hbo Joost Degenaar Directeur Centre of Expertise Healthy Ageing Centre of Expertise Healthy Ageing

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis

Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis Call 1: Meer Veerkracht, Langer Thuis Programma voor alleenstaande ouderen met een beperking om hen langer zelfstandig te kunnen laten wonen, zonder verlies van kwaliteit van leven. Oproep tot het indienen

Nadere informatie

Inzet van WoonZorgTechnologie als antwoord op de nieuwe wetgeving

Inzet van WoonZorgTechnologie als antwoord op de nieuwe wetgeving Stichting KIEN Vitaal thuis werksessie Inzet van WoonZorgTechnologie als antwoord op de nieuwe wetgeving Lars Nieuwenhoff 12 november 2014 Lars Nieuwenhoff lars@inn4care.nl Beroepsofficier (KMA) Universiteit

Nadere informatie

Mogelijkheden voor partnerschap

Mogelijkheden voor partnerschap Mogelijkheden voor partnerschap Wat doet Kennispoort Regio Zwolle Kennispoort helpt innovaties realiseren. Ondernemers in de Regio Zwolle krijgen concreet onafhankelijk advies om innovaties in de praktijk

Nadere informatie

E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis

E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis 1 E-health en het effect op opleiden. Mireille Jansen, manager Maasstad Academie, Maasstad ziekenhuis 2 Vraagstelling E-health is meer dan het toepassen van technologie. Goede implementatie is een organisatieverandering

Nadere informatie

Voorbij de geraniums. Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching. Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp

Voorbij de geraniums. Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching. Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp Voorbij de geraniums Visiestuk over vitaliteit en vitaliteitscoaching Paulien Vermunt, Philip Spinhoven en Rudi Westendorp 14 maart 2014 Voorbij de geraniums Visiestuk vitaliteitsdenken en vitaliteitscoaching

Nadere informatie

9 juli 2014. Formulier Aanmelden. Connected Health Challenge

9 juli 2014. Formulier Aanmelden. Connected Health Challenge 9 juli 2014 Formulier Aanmelden Connected Health Challenge Aanvullende informatie aanmelden innovatie Dit formulier helpt je bij het aanmeldproces van de innovatie voor de Connected Health Challenge. Mocht

Nadere informatie

Ondersteuning bij implementatie zelfmanagement

Ondersteuning bij implementatie zelfmanagement Ondersteuning bij implementatie zelfmanagement Implementatie ondersteunde zelfzorg opschalen Chronische zieke mensen helpen aan hun eigen gezondheid te werken, ondersteund door de zorgverlener, ehealth,

Nadere informatie

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015 Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland De aftrap Op heeft JSO met u de aftrap gegeven van het programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid- Holland. Het programma voorziet in

Nadere informatie

Jaarprogramma Duurzame Inzetbaarheid 2015

Jaarprogramma Duurzame Inzetbaarheid 2015 Jaarprogramma Duurzame Inzetbaarheid 2015 Transvorm Michiel van den Heuvel 1 1. Inleiding In 2014 hebben we weer diverse activiteiten uitgevoerd in kader van het programma Duurzame Inzetbaarheid. Niet

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Afdeling Onderwijs, Jeugd en Educatie Team Onderwijs VO Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Betrokken partijen: De instellingen voor Beroepsonderwijs

Nadere informatie

Brainport Development, 2014. De kracht van samenwerking. PPS in de praktijk. Ton Pagen Programmamanager Zorgtechniek Limburg

Brainport Development, 2014. De kracht van samenwerking. PPS in de praktijk. Ton Pagen Programmamanager Zorgtechniek Limburg 1 PPS in de praktijk Ton Pagen Programmamanager Zorgtechniek Limburg 2 Centrum voor Innovatief Vakmanschap (2 e generatie CIV) - Gestart op 1 maart 2013 - Financiering: - Ministerie OCW (Platform Bèta

Nadere informatie

Innovatie in de Zorg en in de farmacie

Innovatie in de Zorg en in de farmacie Innovatie in de Zorg en in de farmacie niets nieuws onder de horizon, wel bitter noodzakelijk Patrick Edgar Senior Manager Zorginkoop Is innovatie in de zorg nodig? Het gaat toch goed? Nederlanders leven

Nadere informatie

POSITIONPAPER ZORGONDERNEMERS. West-Brabant en Zeeland. BZW is de regionale werkgeversvereniging van VNO-NCW ZORG IN BALANS SAMENVATTING

POSITIONPAPER ZORGONDERNEMERS. West-Brabant en Zeeland. BZW is de regionale werkgeversvereniging van VNO-NCW ZORG IN BALANS SAMENVATTING POSITIONPAPER ZORGONDERNEMERS West-Brabant en Zeeland BZW is de regionale werkgeversvereniging van VNO-NCW ZORG SAMENVATTING VOORWOORD ZORG Het rapport Zorg in balans is tot stand gekomen dankzij het initiatief

Nadere informatie

Notitie Bevindingen na afloop van het beoordelingsproces

Notitie Bevindingen na afloop van het beoordelingsproces Notitie Bevindingen na afloop van het beoordelingsproces Geschreven door de commissie ICT doorbraak De zorg ontzorgd met ICT bestaande uit: Rien Meijerink (voorzitter), Claus Verbrugge, Jan Romme, Hans

Nadere informatie

De probleemstelling voor het onderzoek is als volgt geformuleerd:

De probleemstelling voor het onderzoek is als volgt geformuleerd: Samenvatting De opkomst van Health 2.0 en e-health zorgt ervoor dat de patiënt verandert naar zorgconsument. Health 2.0 zorgt voor een grote mate van patiënt-empowerment; zorgconsumenten nemen zelf de

Nadere informatie

Economisch Manifest. Noord-Limburg

Economisch Manifest. Noord-Limburg Noord-Limburg Inleiding In de vorm van een Plan van aanpak programma Greenport Venlo heeft de Provincie najaar 2014 haar visie gegeven op de koers die men voor Noord-Limburg van belang acht: het komen

Nadere informatie

Technisch productontwerper gezocht. met een passie voor slimme constructies en het ontwerpen van gebruiksvriendelijke producten

Technisch productontwerper gezocht. met een passie voor slimme constructies en het ontwerpen van gebruiksvriendelijke producten Technisch productontwerper gezocht met een passie voor slimme constructies en het ontwerpen van gebruiksvriendelijke producten juli 2014 Panton Ontwerpstudio Panton zet zich in voor het verbeteren van

Nadere informatie

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk

Hart voor je patiënt, goed in je vak, trots op je werk Visie Verpleging & Verzorging VUmc 2015 Preventie Zorg plannen Pro-actief State-of-the-art zorg Samen Zorg uitvoeren Gezamenlijk verant wo or de lijk Screening & diagnostiek Efficiënt Zinvolle ontmoeting

Nadere informatie

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen De maatschappij van morgen is fundamenteel anders dan die van gisteren. De wereld wordt kleiner door

Nadere informatie

Systeem, sociale en technische innovatie in de regio Eindhoven. Jan Erik de Wildt Directeur bedrijfsvoering De Ondernemende Huisarts

Systeem, sociale en technische innovatie in de regio Eindhoven. Jan Erik de Wildt Directeur bedrijfsvoering De Ondernemende Huisarts Systeem, sociale en technische innovatie in de regio Eindhoven Jan Erik de Wildt Directeur bedrijfsvoering De Ondernemende Huisarts Presentatie De Ondernemende Huisarts Brainport Slimmer Leven 2020 Slimmer

Nadere informatie

E-health als katalysator voor nieuwe businessmodellen in de zorg... een kwestie van plug and pray? Over trends in de zorgmarkt

E-health als katalysator voor nieuwe businessmodellen in de zorg... een kwestie van plug and pray? Over trends in de zorgmarkt E-health als katalysator voor nieuwe businessmodellen in de zorg... een kwestie van plug and pray? Over trends in de zorgmarkt Forum Standaardisatie, 8 juni 2009 Harry Nienhuis, adviseur strategie & innovatie

Nadere informatie

Presentatie Actieplan FoodValley

Presentatie Actieplan FoodValley Presentatie Actieplan FoodValley Doorontwikkeling FoodValley Ambitie 26 oktober 2012 FoodValley: kristallisatiepunt voor innovaties in agrofoodsector (1) Sense of urgency: wereldvoedselproblematiek en

Nadere informatie

Zorg op Afstand bij Dementerenden

Zorg op Afstand bij Dementerenden Zorg op Afstand bij Dementerenden Monique Kemner, projectleider Zorg en Diensten op Afstand, Sector Thuisdiensten, ZuidZorg Gerard van Glabbeek, Innovatie en Implementatie Zorg en Diensten op Afstand,

Nadere informatie

De noodzaak van een geïntegreerd ECD

De noodzaak van een geïntegreerd ECD De noodzaak van een geïntegreerd ECD Whitepaper 2 UNIT4 De noodzaak van een geïntegreerd ECD De noodzaak van een geïntegreerd ECD Papieren dossier maakt plaats voor geïntegreerd ECD dat multidisciplinair

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland

Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland Samenvatting Operationeel Programma EFRO Noord-Nederland 2014-2020 Inzet op innovatie en een koolstofarme economie oktober 2014 In het Europa van 2020 wil Noord-Nederland zich ontwikkelen en profileren

Nadere informatie

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT)

INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) INTERSECTORALE MOBILITEIT IN HET HOGER ONDERWIJS ROB GRÜNDEMANN (HOGESCHOOL UTRECHT) 1. Opzet van het onderzoek 2. Resultaten en conclusies 3. Discussie Vraagstelling 1. Welke omvang heeft intersectorale

Nadere informatie

TECHNOLOGIE IN DE ZORG

TECHNOLOGIE IN DE ZORG TECHNOLOGIE IN DE ZORG MET DE MAATWERKMODULES VAN ZORGTECHNIEK LIMBURG ZIJN UW OPLEIDINGEN IN ÉÉN KLAP UP-TO-DATE KENNISMAKING ZORGTECHNOLOGIE ZORG OP AFSTAND ONDERSTEUNENDE TECHNOLOGIEËN EN HULPMIDDELEN

Nadere informatie

Titel. Campusvorming voor Chronische Zorg. Wiebe Cnossen, Jan Rietsema

Titel. Campusvorming voor Chronische Zorg. Wiebe Cnossen, Jan Rietsema Titel Campusvorming voor Chronische Zorg Wiebe Cnossen, Jan Rietsema Pagina: 2 Agenda Setting the scene Waarom nadenken over een campus? Wat is een Campus? Hoe richt je Open Innovatie in? Tilburg aan zet

Nadere informatie

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013

Tilburg University 2020 Toekomstbeeld. College van Bestuur, april 2013 Tilburg University 2020 Toekomstbeeld College van Bestuur, april 2013 Strategie in dialoog met stakeholders Open voor iedere inbreng die de strategie sterker maakt Proces met respect en waardering voor

Nadere informatie

Transitie in de zorg Omslag naar arrangementen

Transitie in de zorg Omslag naar arrangementen Una Fortes Transitie in de zorg Omslag naar arrangementen Lars Nieuwenhoff 17 april 2014 Onderwerpen 1. Ontwikkelingen in de zorg en financiering 2. Hoofdlijnen toekomstige zorg arrangementen 3. Invulling

Nadere informatie

Visie Ehealth Longfonds

Visie Ehealth Longfonds Visie Ehealth Longfonds Dit document beschrijft de visie en standpuntbepaling van het Longfonds in relatie tot E-health. En is de basis voor de ontwikkelde checklist voor toetsing van E-health initiatieven

Nadere informatie

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top!

Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie. Samen naar de top! Ministerie van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie Topsectoren aanpak en de Nederlandse Defensie & Veiligheid gerelateerde industrie Samen naar de top! Drs. G.M. Landheer Directeur Topsectoren en Industriebeleid

Nadere informatie

Rapport sluiting verzorgingshuizen

Rapport sluiting verzorgingshuizen Rapport sluiting verzorgingshuizen ActiZ is een ondernemende branchevereniging die haar leden faciliteert om een gezonde onderneming te kunnen exploiteren die hoogwaardige zorg en ondersteuning biedt.

Nadere informatie

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer?

Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? Wat is jouw grootste uitdaging als ondernemer? De Week van de Ondernemer doet het gehele jaar onderzoek naar de belangrijkste uitdagingen van ondernemers. We presenteren hierbij de belangrijkste uitkomsten.

Nadere informatie

Innovatie support gids

Innovatie support gids Innovatie support gids Uw gids naar resultaat 1 Uw gids naar resultaat Innovatief duurzaam drukwerk Het drukwerk van deze gids is uitgevoerd in waterloos offset met inkt op plantaardige basis, dit resulteert

Nadere informatie

REGIE. Informatie over Regie, dé app voor de zorg

REGIE. Informatie over Regie, dé app voor de zorg REGIE Informatie over Regie, dé app voor de zorg INHOUDS OPGAVE 03 04 05 06 09 10 11 12 Waarom de zorgapp Regie? Wat is Regie? De meerwaarde van Regie Wie gebruiken Regie? Voordelen van Regie Technische

Nadere informatie

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan.

Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. JAARPLAN 2014 Inleiding Volgens goed gebruik worden de activiteiten en aandachtspunten binnen de vereniging ingericht op een planmatige aanpak vertaald in dit jaarplan. De vereniging heeft vertrouwen in

Nadere informatie

Denk mee over standaardisatie in Smart Industry

Denk mee over standaardisatie in Smart Industry Denk mee over standaardisatie in Smart Industry D U T C H I N D U S T RY F I T F O R T H E F U T U R E www.smartindustry.nl PROFITEER VAN DE KANSEN DIE SMART INDUSTRY UW BEDRIJF BIEDT DENKT U MEE OVER

Nadere informatie

Bijlage 2. Human Capital Agenda s

Bijlage 2. Human Capital Agenda s Bijlage 2 Capital s De topsectoren gaan een human (onderwijs en scholing) voor de langere termijn opstellen en zullen onderwijsinstellingen hierbij betrekken. De s bevatten o.a. een analyse van de behoefte

Nadere informatie

Bezoek Zorgnetwerk Limburg aan de High Tech Campus op initiatief van Lensen. 1 April 10, 2015 Philips Innovation Services

Bezoek Zorgnetwerk Limburg aan de High Tech Campus op initiatief van Lensen. 1 April 10, 2015 Philips Innovation Services Bezoek Zorgnetwerk Limburg aan de High Tech Campus op initiatief van Lensen 1 April 10, 2015 Philips Innovation Services Wat is innovatie? Innovatie is vernieuwing van iets concreets Dat kan zijn: Van

Nadere informatie

De Beleidsregels subsidieverstrekking Programma Thuisgeven in Gelderland vast te stellen als volgt:

De Beleidsregels subsidieverstrekking Programma Thuisgeven in Gelderland vast te stellen als volgt: 15 april 2009 - zaaknummer 2008-011526 Beleidsregels subsidieverstrekking Programma Thuisgeven in Gelderland GEDEPUTEERDE STATEN VAN GELDERLAND Gelet op artikel 1.2, derde lid, van de Subsidieregeling

Nadere informatie