na een verworven hersenletsel

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "na een verworven hersenletsel"

Transcriptie

1 hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten en familie Afasie na een verworven hersenletsel UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde

2 Afasie na een verworven hersenletsel Afasie is een taalstoornis die ingrijpende communicatieve veranderingen kan teweegbrengen tussen de patiënt en zijn omgeving. Met informatie over het begrip afasie en een aantal communicatiebevorderende tips zet deze brochure een eerste stap richting communicatief herstel. Het spreekt voor zich dat elke afasie zich van een andere onderscheidt en dat een uitgebreide geïndividualiseerde diagnostische aanpak aan de basis ligt van een logopedisch beleid. De logopedist(e) zal u graag te woord staan om dit beleid te bespreken. Wat is afasie? Afasie is een taalstoornis ten gevolge van een hersenletsel waarbij het spreken, begrijpen, lezen en/of schrijven gestoord kan verlopen. De persoon met afasie kan hierbij problemen hebben met het begrijpen en formuleren van inhoudelijke en grammaticale contexten en/of met het percipiëren of produceren van klanken. De aard en de ernst van de stoornis is individueel verschillend. Begrijpen van gesproken taal Het komt voor dat de persoon met afasie niet meer begrijpt wat er tegen hem wordt gezegd. Dit komt omdat hij/zij de woorden niet meer herkent of geen betekenis meer kan geven aan woorden. Begrijpen van geschreven taal Lezen van woorden en teksten kan moeizaam verlopen. De letters of woorden worden niet meer herkend of er kan geen betekenis meer gekoppeld worden aan de woorden. Schrijven Bij het schrijven kunnen er problemen voorkomen bij het vormen van de woorden. Letters worden foutief geselecteerd of geordend in een woord. Een verlamde arm of hand staat de vloeiendheid van het schrijven in de weg. Wat zijn de kenmerken van afasie? Spreken De persoon met afasie ervaart woordvindingsproblemen, waardoor hij moeilijk kan verwoorden wat hij denkt. Soms beperkt het spreken zich tot enkele klanken of woorden. Het gebeurt ook dat woorden of letters verwisseld worden. Sommige personen met afasie spreken in vloeiende zinnen, maar gebruiken betekenisloze woorden, anderen spreken in korte of grammaticaal onjuiste uitingen. 2 Afasie na een verworven hersenletsel Afasie na een verworven hersenletsel 3

3 Bijkomende problemen Tips voor het omgaan met mensen met afasie Afhankelijk van de lokalisatie van het hersenletsel kunnen er bijkomende stoornissen optreden die hinderlijk kunnen zijn voor de communicatie. Het is goed dat de omgeving ook hiermee rekening houdt. Enkele mogelijke stoornissen zijn: Verlamming van één lichaamshelft (hemiplegie) Een verminderd gevoel in één lichaamshelft (hemianesthesie) Uitval van de helft van één gezichtsveld (hemianopsie) Motorisch moeilijk kunnen spreken (dysartrie) Moeite hebben met het bewust uitvoeren van handelingen (apraxie) Concentratie- en geheugenstoornissen A Communicatie Spreek de persoon met afasie aan als een volwassene. Gebruik eenvoudige maar geen kinderlijke taal. Zorg dat je zijn/haar aandacht hebt vooraleer je begint te praten door: - hem/haar aan te raken. - zijn/haar naam te noemen. - in te leiden waarover je gaat praten. Kijk hem/haar hierbij aan en zorg voor voortdurend oogcontact: het zien van mondbewegingen en mimiek stimuleert het begrip. Voer het gesprek in een rustige omgeving. Lawaai, drukte of veel mensen die door elkaar praten brengen onnodige verwarring voor de patiënt. Ga niet roepen of harder praten. Dat is niet nodig en vaak zelfs hinderlijk. Praat over concrete zaken: onderwerpen die hem/haar bekend zijn en interesseren, voorwerpen uit de onmiddellijke omgeving. Ga nare onderwerpen niet uit de weg. Neem tijd voor een gesprek. Ga er rustig voor zitten. Combineer praten niet met andere activiteiten. Spreek langzaam en duidelijk op een natuurlijke manier. B Het begrijpen stimuleren Spreek in korte zinnen en benadruk de trefwoorden. Vermijd uitgebreide omschrijvingen, maar breng slechts één idee aan per zin. Zeg niet: terwijl jij tv kijkt, lees ik de krant. Maar zeg: Jij kijkt tv. Ik lees de krant. Plaats de belangrijkste woorden aan het einde van de zin: dan worden ze gemakkelijker onthouden Als morgen het belangrijkste gegeven is in de mededeling, zeg dan niet morgen komt Annie, maar zeg: Annie komt morgen. 4 Afasie na een verworven hersenletsel Afasie na een verworven hersenletsel 5

4 Gebruik pauzes, d.w.z.: - Splits een lange zin op in verschillende uitingen. - Pauzeer tussen de zinnen in (tel tot vijf). Gebruik gebaren of beeld iets uit om het begrip te stimuleren. Wijs de zaken aan. Als je een gebaar gebruikt, doe dat dan op het moment dat je het woord uitspreekt, anders zorg je voor verwarring. Maak gebruik van de geschreven taal en van prenten of tekeningen om iets duidelijk te maken. Noteer de trefwoorden onder elkaar. Bv. ik ga morgen met de auto naar de garage. - Morgen - Auto - Garage Er kan ook gebruik gemaakt worden van het taalzakboek of van een communicatiebord of -schrift. Verander niet te snel van onderwerp. Als je over iets anders begint, geef dit dan aan: - Verander je houding. - Sluit het vorige onderwerp af door middel van een gebaar en kondig het nieuwe onderwerp aan. - Pauzeer tussen de twee onderwerpen. Houd rekening met het dialect van de persoon met afasie. Als de afasiepatiënt grote begripsmoeilijkheden heeft, maak dan gebruik van eenvoudige en enkelvoudige ja/neen-vragen. Niet: Wil je koffie of thee? Maar wel: Wil je koffie? (antwoord), Wil je thee? (antwoord) Wacht telkens een reactie af vooraleer verder te praten. Kijk goed naar de reacties en de gelaatsuitdrukking. Geef de persoon ruim de tijd om de zin te verwerken. Controleer of hij het begrepen heeft. Herhaal eventueel de zin, nog trager indien nodig. Soms is het nodig de idee op een andere manier te formuleren. Bv. Ik ga boodschappen doen. Ik ga naar de winkel. C Spreken stimuleren Dwing de persoon met afasie niet om te spreken. Moedig wel zijn/haar pogingen aan. Laat vragen beantwoorden met ja of neen; eventueel met ja-knikken of neen-schudden. Niet: Vertel eens hoe u zich voelt. Maar wel: Voelt u zich goed? Voelt u zich slecht? Let op! Sommige afasiepatiënten verwarren ja en neen. Controleer telkens of de persoon met afasie wel degelijk ja of neen bedoelde. Laat de persoon met afasie ook zaken aanwijzen of uitbeelden. Stimuleer dit door het zelf voor te doen. Gebruik het taalzakboek of een communicatieschrift of -bord. Laat de persoon met afasie tekenen of schrijven. Vaak is dit een hulpmiddel om zich beter te uiten. Stimuleer hem/haar hiertoe. Herhaal wat u denkt te hebben verstaan. Informeer of dit correct is. Verbeter niet te veel. Spreek niet in de plaats van de persoon met afasie. Geef hem/haar de gelegenheid en de tijd om te praten. Wacht rustig tot hij/ zij klaar is. Stel geen vragen aan derden die de persoon met afasie zelf kan beantwoorden. Praat niet over zijn/haar hoofd heen met andere personen. Zorg ervoor dat hij/zij niet te vermoeid is want vermoeidheid heeft een negatieve invloed op het begrijpen en het spreken. D Niet-communicatieve aandachtspunten Zit of sta aan de goede, niet-verlamde zijde van de patiënt wanneer er sprake is van een uitval van de helft van het gezichtsveld (=hemianopsie). Bij een hemianopsie kunt u als oefening (in overleg met de patiënt) ook aan de gestoorde zijde gaan zitten om hem te stimuleren zich bewust te zijn van die zijde en het hoofd te draaien. Toon begrip. Laat merken dat u beseft hoe moeilijk het voor hem/haar is. Ga verdriet niet negeren of eroverheen praten. Bevestig eerst het verdriet; nadien kan je over iets gezelligs praten. Wees zo eerlijk mogelijk. 6 Afasie na een verworven hersenletsel Afasie na een verworven hersenletsel 7

5 Laat merken dat u blij bent met elke kleine verbetering die de persoon met afasie maakt. Probeer zoveel mogelijk de normale gezinsactiviteiten door te laten gaan. Overleg met de patiënt. Zoek bezigheden en spelletjes die de persoon met afasie graag doet en kan doen. In sommige omstandigheden kan het samen handelen het praten vervangen. Probeer contacten met vrienden en kennissen in stand te houden. Breng ook hen op de hoogte van de communicatieproblemen. Geef slechts hulp waar nodig. Vermijd overbezorgdheid en spoor aan tot zelfstandigheid bij dagelijkse activiteiten. Betaling Logopedisch onderzoek en behandeling zijn niet inbegrepen in de ligdagprijs van het ziekenhuis. De behandelende logopediste zal een aanvraag tot terugbetaling van de logopedische verstrekkingen indienen bij het ziekenfonds. De beperkte opleg van de logopedische behandelingen wordt verrekend bij de ziekenhuisfactuur. Enkele weken na de start van de logopedische behandeling in het ziekenhuis zal u thuis een brief ontvangen van de geneesheer van het ziekenfonds waarin wordt aangegeven of u recht heeft op terugbetaling. Prognose Het herstel van afasie is afhankelijk van talrijke variabelen (leeftijd, aard van het letsel, lokalisatie, medische interventie). Het is daarom vaak moeilijk te voorspellen in welke mate de taalkundige vaardigheden zullen recupereren. Spreek hierover met de behandelende logopedist(e). Hij (zij) kent de afaticus en kan met u een realistisch communicatief verwachtingspatroon bespreken. Behandeling Tijdens de ziekenhuisopname zal de logopediste uitgebreid taalkundig onderzoek verrichten. Op basis daarvan wordt een logopedisch behandelingsplan opgemaakt. De behandeling kan al opgestart worden tijdens het verblijf in het ziekenhuis. Wanneer bij ontslag uit het ziekenhuis aangenomen wordt dat verdere logopedische opvolging in de thuissituatie gewenst is, helpt de logopediste van de afdeling u graag met de inhoudelijke en administratieve regelingen die hiermee gepaard gaan. 8 Afasie na een verworven hersenletsel Afasie na een verworven hersenletsel 9

6 Nuttige links Vragen? Noteer ze hier Hersenscherven na een beroerte, J. Hochstenback; ISBN Heeft u na het lezen van deze brochure nog specifieke vragen, aarzel dan niet contact op te nemen met de behandelende logopediste. 10 Afasie na een verworven hersenletsel Afasie na een verworven hersenletsel 11

7 hoofd, hals en zenuwstelsel Revalidatiecentrum Ter Sprake Secretariaat Katja Batens Anke De Beck Miet De Letter Christine Eeckhaut v.u.: Eric Mortier, afgevaardigd bestuurder UZ Gent, De Pintelaan 185, 9000 Gent Deze brochure werd enkel ontwikkeld voor gebruik binnen het UZ Gent. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van het UZ Gent. Universitair Ziekenhuis Gent De Pintelaan Gent Tel. +32 (0) Fax +32 (0) MODULO.be Oktober 2011

Cognitieve problemen

Cognitieve problemen hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten en familie Cognitieve problemen na een verworven hersenletsel UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Cognitieve problemen na een verworven hersenletsel

Nadere informatie

Afasie is een communicatiestoornis die voor de betrokkene en zijn omgeving ingrijpende sociale gevolgen heeft.

Afasie is een communicatiestoornis die voor de betrokkene en zijn omgeving ingrijpende sociale gevolgen heeft. Afasie Logopedie Beste familie, Afasie is een communicatiestoornis die voor de betrokkene en zijn omgeving ingrijpende sociale gevolgen heeft. Een gedeelte van deze problemen kan opgelost worden als de

Nadere informatie

www.azstlucas.be > Afasie Dienst logopedie/afasiologie

www.azstlucas.be > Afasie Dienst logopedie/afasiologie www.azstlucas.be > Dienst logopedie/afasiologie Inhoudstafel 1. Wat is afasie 3 2. Tips voor het omgaan met afasiepatiënten 6 3. Invloed op de omgeving en de persoon 7 Heeft u na het lezen van deze brochure

Nadere informatie

Inleiding. Wat is afasie?

Inleiding. Wat is afasie? Afasie Inleiding De logopedist heeft bij u afasie geconstateerd. Afasie is een taalstoornis. In deze folder wordt u uitgelegd wat afasie is en hoe het ontstaat. Daarnaast kunt u lezen wat u, maar ook uw

Nadere informatie

Afasie Informatie voor familieleden. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Afasie Informatie voor familieleden. Ziekenhuis Gelderse Vallei Afasie Informatie voor familieleden Ziekenhuis Gelderse Vallei Een van uw naasten is in de afgelopen periode opgenomen in Ziekenhuis Gelderse Vallei. Er is door de logopedist een afasie geconstateerd.

Nadere informatie

AFASIE DIENST STROKE - UNIT. - Patiëntinformatie -

AFASIE DIENST STROKE - UNIT. - Patiëntinformatie - AFASIE DIENST STROKE - UNIT - Patiëntinformatie - Afasie Afasie is een taalstoornis ten gevolge van een hersenletsel waarbij: - het spreken en/of het begrijpen gestoord is; - het schrijven en/of het lezen

Nadere informatie

Afasie. Logopedie. Beter voor elkaar

Afasie. Logopedie. Beter voor elkaar Afasie Logopedie Beter voor elkaar Afasie In deze folder leest u wat afasie is en krijgt u adviezen hoe u de communicatie met iemand met afasie kan verbeteren. Ook staat beschreven wat de logopedist kan

Nadere informatie

Communicatie bij afasie

Communicatie bij afasie Communicatie bij afasie Informatie voor patiënten en naasten F0802-3560 februari 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam

Nadere informatie

Informatiebrochure Afasie

Informatiebrochure Afasie Informatiebrochure Afasie UZ Leuven 2 Beste familie, deze informatiebrochure bieden wij u aan naar aanleiding van de spraak-, taal - en/of slikproblemen die uw familielid momenteel ondervindt. In deze

Nadere informatie

Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging

Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging Logopedie Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl LOG007 / Omgaan met een taalstoornis bij hersenbeschadiging

Nadere informatie

U kunt zich voorstellen dat plotseling wakker worden in Frankrijk iets minder grote problemen veroorzaakt voor het

U kunt zich voorstellen dat plotseling wakker worden in Frankrijk iets minder grote problemen veroorzaakt voor het Afasie Inleiding Als gevolg van een hersenbeschadiging kan een patiënt te maken krijgen met communicatieproblemen. Deze beperken hem/haar in het uitwisselen van gedachten, wensen en gevoelens. Op de afdeling

Nadere informatie

AFASIE. informatieve folder voor personeel binnen de gezondheidszorg

AFASIE. informatieve folder voor personeel binnen de gezondheidszorg AFASIE informatieve folder voor personeel binnen de gezondheidszorg Stichting Afasie Nederland Postbus 221 6930 AE Westervoort Tel. 026-3512512 (werkdagen van 10.00-14.00 uur) Fax 026-3513613 E-mail: san@afasie.nl

Nadere informatie

Wat na cochleaire implantatie?

Wat na cochleaire implantatie? hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Wat na cochleaire implantatie? UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Wat na cochleaire implantatie: praktisch Revalidatie Medische revalidatie Na

Nadere informatie

Welke moeilijkheden kunnen optreden bij mensen met afasie?

Welke moeilijkheden kunnen optreden bij mensen met afasie? Wegwijs in afasie Inleiding Uw naaste is opgenomen in Gelre ziekenhuizen omdat hij/zij getroffen is door een beschadiging in de hersenen waardoor zijn/haar communicatie is aangetast. Dit heet afasie.

Nadere informatie

Afasie, wat nu? **? ***** ***. **** * ***. **, ***, *** ** ***. **** **?

Afasie, wat nu? **? ***** ***. **** * ***. **, ***, *** ** ***. **** **? Afasie, wat nu? **? ***** ***. **** * ***. **, ***, *** ** ***. **** **?? Verantwoordelijke uitgever: Lieve Vercruysse Met dank aan: Frank Paemeleire Claire van Gorp Prof. Dr. Evert Thiery Layout & illustraties:

Nadere informatie

Wegwijs in afasie voor beginnend personeel bij neurologie Inhoudelijke aspecten van afasie

Wegwijs in afasie voor beginnend personeel bij neurologie Inhoudelijke aspecten van afasie Wegwijs in afasie voor beginnend personeel bij neurologie Inhoudelijke aspecten van afasie 1 Wat ik zeggen wil Eigenlijk wil ik zeggen, wat de bloemen mij zeiden, die ik kreeg, toen ik weer een dagje thuis

Nadere informatie

I Autonome verzorgingsinstelling. Informatiebrochure. Spraak-, taal- en slikproblemen

I Autonome verzorgingsinstelling. Informatiebrochure. Spraak-, taal- en slikproblemen I Autonome verzorgingsinstelling Informatiebrochure Spraak-, taal- en slikproblemen IIVoorwoord Beste patiënt, Beste familie, Deze informatiebrochure bieden wij u aan naar aanleiding van de spraak- en/

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Afasie. Dienst Logopedie & Afasiologie. GezondheidsZorg met een Ziel

Patiënteninformatie. Afasie. Dienst Logopedie & Afasiologie. GezondheidsZorg met een Ziel i Patiënteninformatie Dienst Logopedie & Afasiologie Afasie GezondheidsZorg met een Ziel Wat is afasie? Afasie is een verworven taalstoornis ten gevolge van een hersenletsel. We lichten de belangrijkste

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Afasie. Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel

Patiënteninformatie. Afasie. Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel Patiënteninformatie Afasie Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel Afasie Informatie over een taalstoornis die ontstaat na hersenletsel Deze folder informeert u over afasie, hoe

Nadere informatie

Informatiebrochure Dysartrie. [Geef tekst op] Pagina 1

Informatiebrochure Dysartrie. [Geef tekst op] Pagina 1 Informatiebrochure Dysartrie [Geef tekst op] Pagina 1 UZ Leuven 2 Beste familie, deze informatiebrochure bieden wij u aan naar aanleiding van de spraak-, taal - en/of slikproblemen die uw familielid momenteel

Nadere informatie

kritieke diensten voor kinderen die op bezoek komen Raf gaat een kijkje nemen op de Spoedgevallendienst Ga je mee? UZ Gent, Spoedgevallendienst

kritieke diensten voor kinderen die op bezoek komen Raf gaat een kijkje nemen op de Spoedgevallendienst Ga je mee? UZ Gent, Spoedgevallendienst voor kinderen die op bezoek komen kritieke diensten Raf gaat een kijkje nemen op de Spoedgevallendienst Ga je mee? UZ Gent, Spoedgevallendienst Inhoud Voorwoord Welkomstwoordje van Raf 3 Stel jezelf even

Nadere informatie

Dysartrie bij volwassenen

Dysartrie bij volwassenen Dysartrie bij volwassenen Inleiding U bent door uw huisarts of specialist doorverwezen naar de logopedist voor de behandeling van uw spraakstoornis dysartrie. In deze folder wordt u uitgelegd wat dysartrie

Nadere informatie

Verbale en bucco-faciale apraxie

Verbale en bucco-faciale apraxie Verbale en bucco-faciale apraxie Inleiding De logopedist heeft bij u een verbale- of bucco-faciale apraxie geconstateerd (spraakstoornis). Spreken is bij gezonde mensen een activiteit die automatisch verloopt:

Nadere informatie

Uw kind krijgt een hartoperatie

Uw kind krijgt een hartoperatie man, vrouw en kind info voor de ouders Uw kind krijgt een hartoperatie UZ Gent, Afdeling Kindercardiologie - Cardiochirurgie Uw kind krijgt een hartoperatie We vragen u aanwezig te zijn tussen 10u00 en

Nadere informatie

Intensieve Zorgen aan pasgeborenen.

Intensieve Zorgen aan pasgeborenen. info voor kinderen die op bezoek komen man, vrouw en kind Raf gaat een kijkje nemen op de afdeling Intensieve Zorgen aan pasgeborenen. Ga je mee? 01. Voorwoord Hallo, ik ben Raf, de giraf! Binnenkort kom

Nadere informatie

Consultatie Kinder- en Jeugdpsychiatrie

Consultatie Kinder- en Jeugdpsychiatrie hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de ouders Consultatie Kinder- en Jeugdpsychiatrie Alles wat u moet weten voor een eerste afspraak Inhoud 01 Voorwoord... 04 02 Hoe werkt de afdeling Kinder- en Jeugdpsychiatrie

Nadere informatie

bewegingsstelsel info voor de patiënt Stretching UZ Gent, Dienst Orthopedie & Traumatologie en Fysische Geneeskunde & Revalidatie

bewegingsstelsel info voor de patiënt Stretching UZ Gent, Dienst Orthopedie & Traumatologie en Fysische Geneeskunde & Revalidatie bewegingsstelsel info voor de patiënt Stretching UZ Gent, Dienst Orthopedie & Traumatologie en Fysische Geneeskunde & Revalidatie Stretching Je hebt last van kniepijn. Het klinisch onderzoek en de medische

Nadere informatie

Dysartrie. Logopedie

Dysartrie. Logopedie Dysartrie Logopedie Inhoudsopgave 1 Wat is dysartrie?... 2 2 Gevolgen van dysartrie... 3 3 Behandeling van dysartrie... 4 Onderzoek... 4 Behandeling... 4 4 Richtlijnen voor een betere communicatie... 5

Nadere informatie

Afasie. Wat is afasie? Hoe ontstaat afasie?

Afasie. Wat is afasie? Hoe ontstaat afasie? LOGOPEDIE Afasie Afasie Afasie is een taalstoornis die ontstaat door schade aan de hersenen, bijvoorbeeld na een beroerte. In deze folder leest u hoe afasie ontstaat en wat de effecten ervan zijn op het

Nadere informatie

Informatiebrochure. Rechterhemisferische Communicatiestoornissen. UZ Leuven 1

Informatiebrochure. Rechterhemisferische Communicatiestoornissen. UZ Leuven 1 Informatiebrochure Rechterhemisferische Communicatiestoornissen UZ Leuven 1 UZ Leuven 2 Beste familie, deze informatiebrochure bieden wij u aan naar aanleiding van de spraak-, taal - en/of slikproblemen

Nadere informatie

info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Rhinoplastie / Rhinoseptoplastie

info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Rhinoplastie / Rhinoseptoplastie info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Rhinoplastie / Rhinoseptoplastie Neuscorrectie: rhinoplastie / rhinoseptoplastie Een neuscorrectie (rhinoplastie en rhinoseptoplastie) kan om verschillende

Nadere informatie

TAAL IS LEUK. Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren

TAAL IS LEUK. Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren TAAL IS LEUK Adviezen om de taalontwikkeling te stimuleren 1 Inhoudsopgave Pagina Besteed extra aandacht aan de taal van uw kind 4 Adviezen die u kunt toepassen tijdens een gesprekje met uw kind 5 Maak

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Vervangen van de stijgbeugel bij otosclerose Inleiding In overleg

Nadere informatie

info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Diabolo s of trommelvliesbuisjes

info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Diabolo s of trommelvliesbuisjes info voor patiënten hoofd, hals en zenuwstelsel Diabolo s of trommelvliesbuisjes Diabolo s of trommelvliesbuisjes In overleg met uw behandelende arts heeft u besloten om uw kind een ooroperatie (= plaatsen

Nadere informatie

Trommelvliessluiting en/of herstel van de gehoorbeentjesketen

Trommelvliessluiting en/of herstel van de gehoorbeentjesketen hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Trommelvliessluiting en/of herstel van de gehoorbeentjesketen UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Trommelvliessluiting en/of herstel van de gehoorbeentjesketen

Nadere informatie

bewegingsstelsel info voor patiënten EU REKA Een revalidatieprogramma voor mensen na kanker

bewegingsstelsel info voor patiënten EU REKA Een revalidatieprogramma voor mensen na kanker bewegingsstelsel info voor patiënten Een revalidatieprogramma voor mensen na kanker Inhoud 01 Inleiding... 04 02 Wie kan aan deelnemen?... 04 03 Hoe ziet het revalidatieprogramma eruit?... 05 04 Praktische

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de ouders Spraak- en taalstimulatie bij het jonge kind UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de ouders Spraak- en taalstimulatie bij het jonge kind UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de ouders Spraak- en taalstimulatie bij het jonge kind UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Mijlpalen in de spraak- en taalontwikkeling Begrijpen Uw kind.

Nadere informatie

Omgaan met mensen met een beperking

Omgaan met mensen met een beperking Omgaan met mensen met een beperking makkelijker dan u denkt! Gebruik de juiste woorden! Het is belangrijk dat we iedereen respectvol benaderen en mensen niet reduceren tot hun beperking. Vandaar de termen

Nadere informatie

Communiceren met een zorgvrager met de ziekte van Parkinson

Communiceren met een zorgvrager met de ziekte van Parkinson OPDRACHTFORMULIER Communiceren met een zorgvrager met de ziekte van Parkinson Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met

Nadere informatie

NEUROLOGIE. Na een beroerte. Adviezen voor naasten ADVIES

NEUROLOGIE. Na een beroerte. Adviezen voor naasten ADVIES NEUROLOGIE Na een beroerte Adviezen voor naasten ADVIES Na een beroerte Onlangs heeft uw partner of naaste een beroerte doorgemaakt. Een beroerte wordt ook wel een CVA (cerebraal vasculair accident) genoemd.

Nadere informatie

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden

Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Gespreksrichtlijnen tussen goeden slechthorenden Communiceren doe je met zijn tweeën Deze folder is bedoeld voor de goedhorenden die in hun omgeving iemand kennen die slechthorend is, en voor slechthorenden

Nadere informatie

man, vrouw en kind info voor patiënten Ambulante hysteroscopie

man, vrouw en kind info voor patiënten Ambulante hysteroscopie man, vrouw en kind info voor patiënten Ambulante hysteroscopie Inhoud 01 Inleiding... 04 02 Wat is een ambulante hysteroscopie?... 04 03 Waarom een ambulante hysteroscopie?... 05 04 Het onderzoek... 06

Nadere informatie

Logopedie na cochleaire implantatie. info voor de patiënt. hoofd, hals en zenuwstelsel

Logopedie na cochleaire implantatie. info voor de patiënt. hoofd, hals en zenuwstelsel hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Logopedie na cochleaire implantatie UZ Gent, Centrum voor Gehoor- en Spraakrevalidatie Ter Sprake Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Logopedie na cochleaire

Nadere informatie

info voor de ouders man, vrouw en kind Naar huis met een blaassonde

info voor de ouders man, vrouw en kind Naar huis met een blaassonde info voor de ouders man, vrouw en kind Naar huis met een blaassonde Naar huis met een blaassonde Eindelijk is het zover. Uw baby mag binnenkort het ziekenhuis verlaten. Dat brengt heel wat zorgen met zich

Nadere informatie

info voor patiënten en familie kritieke diensten Vriendenkring van brandwondenpatiënten

info voor patiënten en familie kritieke diensten Vriendenkring van brandwondenpatiënten info voor patiënten en familie kritieke diensten Vriendenkring van brandwondenpatiënten Inhoud 01 De bewogen start... 4 02 De enthousiaste reis... 4 03 Het André Scheers Huis... 5 04 Gezond naar lichaam

Nadere informatie

metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor de patiënt Hygiëne en hydrateren UZ Gent, Dienst Dermatologie

metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor de patiënt Hygiëne en hydrateren UZ Gent, Dienst Dermatologie metabole en cardiovasculaire aandoeningen info voor de patiënt Hygiëne en hydrateren UZ Gent, Dienst Dermatologie Hygiëne Temperatuur bad- of douchewater: ideaal 35 C, zeker niet boven de 37 C. Warmte

Nadere informatie

Communicatie is meer dan spreken: Over communicatie met mensen met cognitieve gevolgen na niet aangeboren hersenletsel

Communicatie is meer dan spreken: Over communicatie met mensen met cognitieve gevolgen na niet aangeboren hersenletsel Communicatie is meer dan spreken: Over communicatie met mensen met cognitieve gevolgen na niet aangeboren hersenletsel Communicatie en hersenletsel: begrijpen wij elkaar? September 2010 Voorstellen Vakantie

Nadere informatie

man, vrouw en kind info voor patiënten Afwijkend baarmoederhalsuitstrijkje

man, vrouw en kind info voor patiënten Afwijkend baarmoederhalsuitstrijkje man, vrouw en kind info voor patiënten Afwijkend baarmoederhalsuitstrijkje Afwijkend baarmoederhalsuitstrijkje Mijn baarmoederhalsuitstrijkje vertoont afwijkingen. Antwoorden op veelgestelde vragen. Wat

Nadere informatie

Afdeling neurologie NDT. Een behandelconcept voor patiënten met een CVA

Afdeling neurologie NDT. Een behandelconcept voor patiënten met een CVA Afdeling neurologie NDT Een behandelconcept voor patiënten met een CVA Inleiding Deze folder is bestemd voor familie en/of relaties van patiënten welke getroffen zijn door een CVA (Cerebro Vasculair Accident).

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Video-EEG monitoring

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Video-EEG monitoring hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Video-EEG monitoring Inhoud 01 Inleiding... 04 02 Aanmelding en inschrijving... 04 03 Aankomst op de Video-EEG Monitoring Eenheid... 05 04 Start van de video-eeg

Nadere informatie

IMRT van de prostaat

IMRT van de prostaat info voor de patiënt IMRT van de prostaat Urogenitale radiotherapie UZ Gent, Uro-oncologische groep IMRT van de prostaat IMRT staat voor intensiteitsgemoduleerde radiotherapie. Dankzij deze techniek wordt

Nadere informatie

ter behandeling van een chronische middenoorontsteking (cholesteatoom)

ter behandeling van een chronische middenoorontsteking (cholesteatoom) hoofd, hals en zenuwstelsel info voor de patiënt Mastoïdoperatie ter behandeling van een chronische middenoorontsteking (cholesteatoom) UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Mastoïdoperatie ter

Nadere informatie

Praten leer je niet vanzelf

Praten leer je niet vanzelf jeugdgezondheidszorg Praten leer je niet vanzelf... hier ben ik www.icare.nl Over de spraak-taalontwikkeling van kinderen van 0-4 jaar Praten gaat niet vanzelf, praten moet je leren. Een kind leert praten

Nadere informatie

Waar kunt u nu aan merken dat uw kind niet goed hoort of moeite heeft met luisteren?

Waar kunt u nu aan merken dat uw kind niet goed hoort of moeite heeft met luisteren? Horen en Luisteren Horen en luisteren Horen en luisteren zijn niet hetzelfde. Horen heeft te maken met de geluiden die het oor binnenkomen; luisteren heeft te maken met wat je met die geluiden doet. Om

Nadere informatie

De logopedist behandelt problemen op het gebied van: taal spraak gezicht adem stem eten / drinken / slikken

De logopedist behandelt problemen op het gebied van: taal spraak gezicht adem stem eten / drinken / slikken Logopedie 1 De logopedist behandelt problemen op het gebied van: taal spraak gezicht adem stem eten / drinken / slikken 2 Gevolgen van een CVA afasie: problemen in taal en communicatie dysartrie: problemen

Nadere informatie

NMRC Neuromusculair Referentiecentrum

NMRC Neuromusculair Referentiecentrum info voor patiënten NMRC Neuromusculair Referentiecentrum Neuromusculair Referentiecentrum Het Neuromusculair Referentiecentrum (NMRC) is een gespecialiseerd centrum voor multidisciplinaire hulpverlening

Nadere informatie

info voor de ouders man, vrouw en kind ROP-screening Oogheelkundig onderzoek

info voor de ouders man, vrouw en kind ROP-screening Oogheelkundig onderzoek info voor de ouders man, vrouw en kind ROP-screening Oogheelkundig onderzoek ROP-screening Beste ouders, Uw baby is opgenomen op de dienst Neonatale Intensieve Zorgen en komt in aanmerking voor een oogheelkundig

Nadere informatie

Spreken Wat is een dysartrie?

Spreken Wat is een dysartrie? Dysartrie 2 Dysartrie is de algemene term voor een motorische spraakstoornis als gevolg van neurologische problematiek. Deze folder is bedoeld voor patiënten met een dysartrie en hun omgeving. Er staat

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Cochleair implantaat Vooronderzoeken

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Cochleair implantaat Vooronderzoeken hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Cochleair implantaat Vooronderzoeken Inhoud 01 Vooronderzoeken... 04 02 Operatie... 08 03 Kosten... 08 04 Contactgegevens... 10 05 Schema... 11 01. Vooronderzoeken

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Mastoïdoperatie ter behandeling van een chronische middenoorontsteking (cholesteatoom)

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Mastoïdoperatie ter behandeling van een chronische middenoorontsteking (cholesteatoom) hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Mastoïdoperatie ter behandeling van een chronische middenoorontsteking (cholesteatoom) Inhoud 01 Inleiding 4 02 Voorbereiding 4 03 Het oor 5 04 Wat is een

Nadere informatie

Afasie Vereniging Nederland Bakenbergseweg 125 6814 ME Arnhem Tel. 026-3512512 (werkdagen van 10.00-14.00 uur) Fax 026-3513613 E-mail: avn@afasie.

Afasie Vereniging Nederland Bakenbergseweg 125 6814 ME Arnhem Tel. 026-3512512 (werkdagen van 10.00-14.00 uur) Fax 026-3513613 E-mail: avn@afasie. D Y S A R T H R I E, V E R B A L E A P R A X I E E N D Y S FA G I E s p r e e k - e n s l i k p r o b l e m e n t e n g e v o l g e v a n h e r s e n l e t s e l Afasie Vereniging Nederland Bakenbergseweg

Nadere informatie

man, vrouw en kind info voor patiënten Primaire ciliaire dyskinesie (PCD)

man, vrouw en kind info voor patiënten Primaire ciliaire dyskinesie (PCD) man, vrouw en kind info voor patiënten Primaire ciliaire dyskinesie (PCD) Inhoud 01 Wat is primaire ciliaire dyskinesie?... 04 02 Wat zijn de klachten?... 04 03 Behandeling... 05 04 Erfelijkheid... 05

Nadere informatie

info voor de patiënt Tips bij afkolven en bewaren van moedermelk UZ Gent, Materniteit

info voor de patiënt Tips bij afkolven en bewaren van moedermelk UZ Gent, Materniteit info voor de patiënt Tips bij afkolven en bewaren van moedermelk UZ Gent, Materniteit Tips bij afkolven en bewaren van moedermelk Uw baby is opgenomen op de afdeling neonatologie en u wenst borstvoeding

Nadere informatie

Poliklinische revalidatiebehandeling. beroerte

Poliklinische revalidatiebehandeling. beroerte Poliklinische revalidatiebehandeling na een beroerte POLIKLINISCHE REVALIDATIEBEHANDELING NA EEN BEROERTE Wat is een beroerte Bij een beroerte of CVA (de medische term) is de bloedtoevoer in de hersenen

Nadere informatie

Het Afasieteam. Afasie. Denken. Spraak. Communicatie. Taal. Revalidatie

Het Afasieteam. Afasie. Denken. Spraak. Communicatie. Taal. Revalidatie Revalidatie Het Afasieteam Spraak Denken Afasie Communicatie Taal Het Afasieteam Afasie is een taalstoornis die veroorzaakt wordt door een hersenbeschadiging. De beschadiging treedt op door een beroerte

Nadere informatie

man, vrouw en kind info voor de ouders Praktische informatie voor ouders

man, vrouw en kind info voor de ouders Praktische informatie voor ouders man, vrouw en kind info voor de ouders Praktische informatie voor ouders Inhoud 01 Welkom... 04 02 Indeling... 04 03 Het neonatologieteam... 04 04 De afdeling binnenkomen... 05 05 Badges en inrijkaarten...

Nadere informatie

man, vrouw en kind info voor de ouders Downsyndroomscreening

man, vrouw en kind info voor de ouders Downsyndroomscreening man, vrouw en kind info voor de ouders Downsyndroomscreening 01. Wat is het syndroom van Down? Het syndroom van Down (trisomie 21) is een afwijking in het erfelijk materiaal van de baby (de chromosomen).

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Centrum voor Sportgeneeskunde

Centrum voor Sportgeneeskunde bewegingsstelsel info voor de sporter Centrum voor Sportgeneeskunde UZ Gent, dienst Fysische Geneeskunde en Revalidatie Centrum voor Sportgeneeskunde Ons aanbod Het Centrum voor Sportgeneeskunde van het

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Endonasale sinuschirurgie (FESS)

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Endonasale sinuschirurgie (FESS) hoofd, hals en zenuwstelsel info voor patiënten Endonasale sinuschirurgie (FESS) 01. Endonasale sinuschirurgie (FESS) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten een operatie van de sinussen te

Nadere informatie

Ergotherapie. Neglect

Ergotherapie. Neglect Ergotherapie Neglect 2 1 Wat? Neglect wordt gedefinieerd als een gestoorde waarneming. Deze waarneming kan zowel uit auditieve, visuele, motorische, tast- als geurinformatie bestaan. Het meest voorkomend

Nadere informatie

Afasie. Doel voorlichting. Voorbeeld 2. Voorbeeld 1. Inhoud 9-10-2013. Voorlichting RST Zorgverleners. Spraak- en taalproblemen bij ouderen

Afasie. Doel voorlichting. Voorbeeld 2. Voorbeeld 1. Inhoud 9-10-2013. Voorlichting RST Zorgverleners. Spraak- en taalproblemen bij ouderen Voorlichting RST Zorgverleners Inhoud Spraak- en taalproblemen bij ouderen Afasie Dysartrie Verbale apraxie Dysfagie Datum, Instelling Plaats Door Baukje Dijk, logopedist Doel voorlichting Na deze bijeenkomst

Nadere informatie

De Stroke unit. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

De Stroke unit. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! De Stroke unit U verblijft na een beroerte op de Stroke unit in Rijnstate. Dit is een onderdeel van de afdeling Neurologie. In deze folder vindt u informatie over de Stroke unit en de gang van zaken tijdens

Nadere informatie

Iedereen wordt graag respectvol behandeld, dus ook de persoon met een handicap. Enkele algemene tips voor het omgaan met personen met een handicap:

Iedereen wordt graag respectvol behandeld, dus ook de persoon met een handicap. Enkele algemene tips voor het omgaan met personen met een handicap: Gedragscode VAL: omgaan met personen met een handicap (bron: www.parantee.be en www.gripvzw.be) Het is belangrijk dat onze maatschappij toegankelijk is voor iedereen, en iedereen heeft recht om de sport

Nadere informatie

Hersteloperatie van de eileiders

Hersteloperatie van de eileiders man, vrouw en kind info voor de patiënt Hersteloperatie van de eileiders UZ Gent, Vrouwenkliniek Hersteloperatie van de eileiders na sterilisatie Wat is een hersteloperatie van de eileiders? In deze patiëntenbrochure

Nadere informatie

Delirium op de Intensive Care (IC)

Delirium op de Intensive Care (IC) Deze folder is bedoeld voor de partners, familieleden, naasten of bekenden van op de Intensive Care (IC) afdeling opgenomen patiënten. Door middel van deze folder willen wij u als familie* uitleg geven

Nadere informatie

Iedereen kan last krijgen van stemproblemen en het komt zowel bij kinderen als bij volwassenen voor.

Iedereen kan last krijgen van stemproblemen en het komt zowel bij kinderen als bij volwassenen voor. Stem Adem-/ en stemproblematiek Heesheid Adembeheersing als voorbereiding op zingen Hyperventilatie Spreken in het openbaar Stemproblemen en stemverandering bijv. bij transseksualiteit, pubertijd Symptomen:

Nadere informatie

Checklijst voor Cognitieve en Emotionele problemen na een Beroerte (CLCE-24)

Checklijst voor Cognitieve en Emotionele problemen na een Beroerte (CLCE-24) Checklijst voor Cognitieve en Emotionele problemen na een Beroerte (CLCE-24) Voor de domeinen cognitie, communicatie en psycho-emotioneel kan de checklijst voor Cognitie en Emotionele problemen na een

Nadere informatie

Scholingsbijeenkomst. Samen sterk in de zorg na een beroerte

Scholingsbijeenkomst. Samen sterk in de zorg na een beroerte Scholingsbijeenkomst Samen sterk in de zorg na een beroerte Programma scholingsbijeenkomst 1. Welkom, inleiding 2. Simulatiespel Heb ik een probleem dan? 3. Lezing Lange termijn gevolgen CVA voor patiënt

Nadere informatie

info voor de patiënt metabole en cardiovasculaire aandoeningen Echocardiografie

info voor de patiënt metabole en cardiovasculaire aandoeningen Echocardiografie info voor de patiënt metabole en cardiovasculaire aandoeningen Echocardiografie Inhoud 01 Wat is een echocardiografie?... 04 02 Soorten echocardiografie... 09 01. Wat is een echocardiografie? Bij een echografie

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Delier of plotse verwardheid. GezondheidsZorg met een Ziel

Patiënteninformatie. Delier of plotse verwardheid. GezondheidsZorg met een Ziel i Patiënteninformatie Delier of plotse verwardheid GezondheidsZorg met een Ziel DELIER OF PLOTSE VERWARDHEID Uw partner, familielid of iemand anders uit uw naaste omgeving is vanwege een ziekte, ongeval

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Stotteren. in het beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs

Stotteren. in het beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs Stotteren in het beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs 1 Colofon Tekst: Mark Pertijs, logopedist, docent Hogeschool Utrecht, lecturer European Clinical Specialization Fluency Disorders Vormgeving:

Nadere informatie

Downsyndroomscreening

Downsyndroomscreening info voor de ouders Downsyndroomscreening 01. Wat is het syndroom van Down? Het syndroom van Down (trisomie 21) is een afwijking in het erfelijk materiaal van de baby (de chromosomen). Een baby met het

Nadere informatie

Afdeling neurologie. Geheugenstoornissen na een CVA

Afdeling neurologie. Geheugenstoornissen na een CVA Afdeling neurologie Geheugenstoornissen na een CVA Inleiding Deze brochure is bestemd voor mensen die getroffen zijn door een CVA (een Cerebro Vasculair Accident ofwel een beroerte) en voor hun familie

Nadere informatie

Informatie voor ouders

Informatie voor ouders Weerbaarheid Informatie voor ouders Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt met deskundig advies, tips en begeleiding. Een centraal punt voor al je vragen over opvoeden en opgroeien, dat is handig!

Nadere informatie

info voor de ouders man, vrouw en kind Ontslag naar huis

info voor de ouders man, vrouw en kind Ontslag naar huis info voor de ouders man, vrouw en kind Ontslag naar huis Inhoud 01 Voorwoord... 05 02 Voeding (indien flesvoeding)... 05 03 Vitaminen en ijzer... 0 04 Medicamenten... 0 05 Bijzondere verzorging van uw

Nadere informatie

CONCEPT. Tussendoelen Engels onderbouw vo havo/vwo

CONCEPT. Tussendoelen Engels onderbouw vo havo/vwo Tussendoelen Engels onderbouw vo havo/vwo Preambule Voor alle domeinen van Engels geldt dat het gaat om toepassingen van kennis en vaardigheden op thema s die alledaags en vertrouwd zijn. Hieronder worden

Nadere informatie

Ondersteuning bij leven met een beperking

Ondersteuning bij leven met een beperking Ondersteuning bij leven met een beperking Niet-aangeboren hersenletsel MEE Niet-aangeboren hersenletsel Raad en daad als het om mensen met NAH gaat Niet-aangeboren hersenletsel (NAH) overkomt je. Door

Nadere informatie

Katheterablatie van voorkamerfibrillatie

Katheterablatie van voorkamerfibrillatie info voor patiënten Katheterablatie van voorkamerfibrillatie Inhoud 01 Wat is voorkamerfibrillatie?... 04 02 Behandeling... 04 03 Ablatie... 09 04 Na de ablatie... 10 05 Complicaties... 10 06 Resultaat...

Nadere informatie

Begeleiding van kind en ouders op de SEH. Leerdoelen. ontwikkeling. 20% van de patienten die een SEH bezoeken is jonger dan 16 jaar.

Begeleiding van kind en ouders op de SEH. Leerdoelen. ontwikkeling. 20% van de patienten die een SEH bezoeken is jonger dan 16 jaar. Begeleiding van kind en ouders op de SEH Module 3 vervolgopleiding SEH-vpk Monique Vermaas Verpleegkundige SEH UMCN st Radboud Leerdoelen Aan het eind van de les heeft de cursist kennis en inzicht in de

Nadere informatie

HEB JE HUISWERK VANDAAG?

HEB JE HUISWERK VANDAAG? BLAD 1 HEB JE HUISWERK VANDAAG? Je kind moet thuis werken voor school. In de agenda kan je kijken wat je kind moet doen. Wat moet je doen? 1 Maak oefening 1 op blad 2: Wat doet je kind na de school? 2

Nadere informatie

Pijn bij kinderen in het ziekenhuis

Pijn bij kinderen in het ziekenhuis Pijn bij kinderen in het ziekenhuis Inleiding: Onder pijn verstaan we datgene wat je kind zelf als pijn ervaart. Als multidisciplinair team zetten wij ons in om, tijdens het verblijf in het ziekenhuis,

Nadere informatie

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor ouders Dyslexie UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde

hoofd, hals en zenuwstelsel info voor ouders Dyslexie UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde hoofd, hals en zenuwstelsel info voor ouders Dyslexie UZ Gent, Dienst Neus-, Keel- en Oorheelkunde Dyslexie Ongeveer vijf procent van de kinderen krijgt te maken met dyslexie. Dit komt overeen met 1 à

Nadere informatie

Nieuwsbrief Joy4Joep Mei 2015

Nieuwsbrief Joy4Joep Mei 2015 Nieuwsbrief Joy4Joep Mei 2015 Hoe is het nu met Lieve mensen, de laatste tijd hebben we veel geleerd over het functioneren van Joep. Tijd om wat informatie te delen door middel van een nieuwsbrief! We

Nadere informatie

Gastspreker deze avond is Pauline Okkerse GZ-psycholoog en orthopedagoog-generalist bij SWZ.

Gastspreker deze avond is Pauline Okkerse GZ-psycholoog en orthopedagoog-generalist bij SWZ. Hoe werken de Hersenen? Een beschadiging aan je hersenen zorgt ervoor dat je hersenen niet meer normaal functioneren. De plaats van de beschadiging bepaalt de gevolgen en de klachten. Naast zichtbare gevolgen

Nadere informatie

Studievaardigheden. BEN/LO/ADHD/14/0003j April 2014

Studievaardigheden. BEN/LO/ADHD/14/0003j April 2014 Studievaardigheden N.B.: de inhoud van dit programma is slechts van adviserende aard en dient niet als vervanging voor professioneel en/of medisch advies. Als u verdere consultatie wenst, of wanneer u

Nadere informatie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Bloedtransfusies

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Bloedtransfusies bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Bloedtransfusies 01. Inleiding U (of uw kind) krijgt binnenkort een behandeling of een ingreep. De kans bestaat dat u (of uw kind) daarbij bloed toegediend

Nadere informatie

info voor de ouders man, vrouw en kind Preventie bij luchtwegallergie

info voor de ouders man, vrouw en kind Preventie bij luchtwegallergie info voor de ouders man, vrouw en kind Preventie bij luchtwegallergie Preventie bij luchtwegallergie Bij de behandeling van een allergie is het van groot belang om contact te vermijden met de allergenen

Nadere informatie

Behandeling van patiënten met een beroerte

Behandeling van patiënten met een beroerte Revalidatie Behandeling van patiënten met een beroerte Een beroerte heeft vaak grote gevolgen. Een beschadiging van de linker hersenhelft heeft andere gevolgen voor het dagelijks functioneren van de patiënt,

Nadere informatie