BOVENREGIONAAL BEDRIJVENTERREIN HOEKSCHE WAARD. Notitie over het door Buck Consultants uitgevoerde onderzoek naar nut en noodzaak

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BOVENREGIONAAL BEDRIJVENTERREIN HOEKSCHE WAARD. Notitie over het door Buck Consultants uitgevoerde onderzoek naar nut en noodzaak"

Transcriptie

1 BOVENREGIONAAL BEDRIJVENTERREIN HOEKSCHE WAARD Notitie over het door Buck Consultants uitgevoerde onderzoek naar nut en noodzaak Juni 2006 Han Olden STOGO onderzoek + advies Niasstraat WR Utrecht

2 Inhoudsopgave 1. Inleiding De vraag naar bedrijventerreinen voor havengerelateerde bedrijven De beschikbare ruimte voor havengerelateerde bedrijven Noodzakelijk onderzoek

3 1. Inleiding In de Nota Ruimte (2005) heeft het Rijk aangegeven dat de ontwikkeling van een bedrijventerrein van 300 hectare bruto in de Hoeksche Waard nodig is om de vraag naar ruimte voor havengerelateerde bedrijven in Rotterdam op te vangen. Dit voornemen was aanleiding tot felle maatschappelijke discussies over nut en noodzaak van het terrein. De mogelijke aantasting van het nationaal landschap in de Hoeksche Waard speelde hierbij een belangrijke rol. De Zuidhollandse Milieufederatie stelde de ruimteclaim ter discussie op basis van een door Bureau Buiten uitgevoerd onderzoek naar de omvang van de vraag naar bedrijventerreinen in Rijnmond. Volgens Bureau Buiten is de vraag naar bedrijventerreinen in Rijnmond veel lager dan is verondersteld in het regionale structuurplan voor de stadsregio Rotterdam. 1 Ook in de Tweede Kamer heeft bij de behandeling van de Nota Ruimte debat plaatsgevonden over een bedrijventerrein in de Hoeksche Waard. Tijdens de behandeling heeft de Tweede Kamer motie 45 van lid Bochove c.s. aangenomen. Deze motie stelt onder meer de volgende voorwaarde aan de ontwikkeling van dit bedrijventerrein: Op basis van onafhankelijk onderzoek dient te worden aangetoond dat het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen voor havengerelateerde bedrijvigheid in de regio Rijnmond en het Drechtstedengebied, het benutten van de Tweede Maasvlakte en het benutten van het nog te realiseren bedrijventerrein bij Moerdijk onvoldoende soulaas bieden voor de verwachte groei van havengerelateerde bedrijvigheid in de regio Rijnmond. Mede naar aanleiding van het debat in de Tweede Kamer is de ruimteclaim voor een bedrijventerrein naar beneden bijgesteld tot maximaal 180 hectare netto (circa 300 hectare bruto), waarvan 60 hectare netto (100 hectare bruto) voor de opvang van bedrijven uit de Hoeksche Waard. De Staatssecretaris van Economische Zaken had de Kamer tevens toegezegd een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar de optimale omvang van een bedrijventerrein voor droge, havengerelateerde activiteiten in de noordrand van de Hoeksche Waard. Buck Consultants International (BCI) heeft dit onderzoek langs drie lijnen uitgevoerd. 2 lijn 1: inzicht bieden in de positie en verwachte toekomstige (ruimtelijke) ontwikkelingen van het havencomplex Rotterdam, zowel regionaal (Randstad) als (inter)nationaal; lijn 2: bestaande vraagramingen van het Centraal Planbureau en Ecorys in perspectief plaatsen; lijn 3: gedetailleerde inventarisatie van het aanbod in de regio s Stadsregio Rotterdam, Hoeksche Waard en Drechtsteden, zowel kwantitatief als kwalitatief. 1 Bureau Buiten, Second opinion ruimtebehoefte bedrijventerreinen RR2020, Utrecht, Buck Consultants International, Onderzoek naar een optimale omvang van een bedrijventerrein in de Hoeksche Waard, Nijmegen, 31 maart

4 Op basis van het onderzoek concludeert BCI (pag. 56) dat de noodzaak van een bovenregionaal bedrijventerrein voor droge havengerelateerde activiteiten in de Hoeksche Waard is aangetoond, zelfs in het gematigde Strong Europe scenario van het Centraal Planbureau. Als eindconclusie stelt BCI (pag. 57) daarom: Er kan, conform de in de Nota Ruimte aangegeven omvang van maximaal 180 ha netto, in de noordrand van de Hoeksche Waard een bovenregionaal bedrijventerrein worden ontwikkeld. Hiervoor zal 60 ha bestemd zijn voor de regionale behoefte van de Hoeksche Waard en 120 ha om aan de ruimtevraag voor havengerelateerde bedrijvigheid in de Rotterdamse regio te kunnen voldoen. Op basis van de resultaten van het onderzoek heeft de Staatssecretaris de Tweede Kamer laten weten dat de vraag niet meer aan de orde is of er een bovenregionaal bedrijventerrein in de Hoeksche Waard moet komen. Het gaat nu vooral om de wijze van aanleg van het terrein. Hierbij zijn vooral de landschappelijke inpassing en de bereikbaarheid vanuit het havengebied in Rotterdam van belang. Met het oog op de besluitvorming in de Tweede Kamer hebben Milieudefensie, de Zuidhollandse Milieufederatie en de Vereniging Hoeksche Waards Landschap STOGO onderzoek + advies gevraagd een oordeel te geven over het uitgevoerde onderzoek. Deze notitie geeft het oordeel van STOGO. De conclusie is dat het uitgevoerde onderzoek niet voldoet aan de in de motie 45 van lid Bochove c.s. gestelde vragen. In de volgende paragrafen wordt deze conclusie nader toegelicht. Achtereenvolgens komen de volgende vragen aan de orde: de raming van de vraag naar ruimte voor havengerelateerde bedrijven (paragraaf 2); het onderzoek naar de beschikbare ruimte voor havengerelateerde bedrijven (paragraaf 3); het onderzoek dat nodig is om te komen tot een verantwoorde besluitvorming over de aanleg van een bovenregionaal bedrijventerrein in de Hoeksche Waard (paragraaf 4). Een korte samenvatting van de conclusies zijn gegeven in het kader op pagina 5. 4

5 Conclusie over Buck-onderzoek Hoeksche Waard Het door Buck Consultants International uitgevoerde onderzoek voldoet niet aan de in de motie 45 van lid Bochove c.s. gestelde vragen. BCI heeft geen marktonderzoek uitgevoerd om de vraag naar ruimte voor havengerelateerde bedrijven vast te stellen. De vraag is rekenkundig afgeleid uit ramingen van het Centraal Planbureau met de Bedrijfslocatiemonitor (BLM). Op deze wijze zijn geen betrouwbare uitspraken te doen over de vraag naar ruimte in een specifiek segment (havengerelateerde bedrijven) op een laag geografisch schaalniveau (COROP-gebied). Een bezwaar tegen het gebruik van de BLM in dit kader is voorts dat de uitkomsten voor Groot-Rijnmond een in historisch perspectief zeer hoge uitgifte laten zien. BCI heeft niet onderzocht in hoeverre de al bestaande en geplande bedrijventerreinen in Rijnmond, in de Drechtsteden en bij Moerdijk kunnen voorzien in de vraag naar ruimte voor havengerelateerde bedrijven. De mogelijkheid om bestaande terreinen te herstructureren of te intensiveren is niet onderzocht. De potentiële winst heeft BCI berekend op basis van bestaande (pessimistische) schattingen. De mogelijkheden om havengerelateerde bedrijven onder te brengen op de nieuwe bedrijventerreinen uit het regionale programma van de Stadsregio Rotterdam zijn evenmin onderzocht. Zonder daarvoor onderbouwing te geven, stelt BCI dat de mogelijkheden hiertoe beperkt zijn. De relatie met de mogelijke uitbreiding van Moerdijk (Port of Brabant of Moerdijkse Hoek) blijft buiten beeld. BCI volstaat hier met de stelling dat de terreinen verschillende doelgroepen bedienen. Uit recent onderzoek van DHV blijkt echter dat de droge logistiek de belangrijkste doelgroep is voor Moerdijk. Ook op het bovenregionaal bedrijventerrein Hoeksche Waard is dit het geval. De conclusie van BCI dat een bedrijventerrein van 180 hectare netto in de Hoeksche Waard kan worden ontwikkeld, is uiteindelijk gebaseerd op het maximeren van de vraag en het minimaliseren van het potentiële aanbod. Dit is het rechtstreekse gevolg van de door BCI gehanteerde veronderstellingen. Doordat BCI geen inzicht geeft in de feitelijke kwantitatieve en kwalitatieve vraag in de markt is op basis van het uitgevoerde onderzoek geen uitspraak te doen over nut en noodzaak van een bovenregionaal bedrijventerrein in de Hoeksche Waard. Noch de uitspraak dat het terrein nodig zou zijn, noch de uitspraak dat het niet nodig zou zijn, is te baseren op het onderzoek. Om tot verantwoorde besluitvorming te komen, is diepgaander onderzoek nodig naar de vraag naar ruimte voor havengerelateerde bedrijven en het potentiële aanbod aan bedrijventerreinen in Groot-Rijnmond, de Drechtsteden en West-Brabant. 5

6 2. De vraag naar bedrijventerreinen voor havengerelateerde bedrijven. De eerste twee stappen van het onderzoek van BCI hebben betrekking op de raming van de vraag. De eerste stap heeft BCI uitgewerkt door het beschrijven van macro-economische ontwikkelingen (toegevoegde waarde en werkgelegenheid), door het havencomplex te positioneren in breder ruimtelijk kader en door de economische uitstralingseffecten van het havengebied in beeld te brengen. Tevens is in stap één aandacht besteed aan de strategische ligging van de Drechtsteden en de Hoeksche Waard ten opzichte van het havengebied en aan de mogelijke doelgroepen voor een bovenregionaal bedrijventerrein. De vraag naar bedrijventerreinen komt aan de orde in de tweede stap. Hierin baseert BCI zich op de Bedrijfslocatiemonitor (BLM) van het Centraal Planbureau. Via een verdeelsleutel (het aandeel van de havengerelateerde werkgelegenheid in de totale regionale werkgelegenheid) heeft BCI vervolgens de door het CPB geraamde regionale vraag naar bedrijventerreinen voor Groot-Rijnmond vertaald naar de regionale vraag voor havengerelateerde bedrijven. Tegen de achtergrond van het in motie 45 van lid Bochove c.s. gevraagde onderzoek kent de door BCI opgestelde raming een aantal tekortkomingen. BCI heeft geen marktonderzoek gedaan naar de feitelijke vraag naar ruimte voor havengerelateerde bedrijven. De passages over de ontwikkelingen in de Rotterdamse Haven in hoofdstuk 2 zijn niet vertaald naar de vraag naar ruimte voor bedrijven. Hierdoor is niet vast te stellen hoe groot de feitelijke vraag naar ruimte voor havengerelateerde bedrijven is. BCI heeft de vraag afgeleid uit de BLM-ramingen. BCI hanteert hierbij een bandbreedte, die wordt bepaald door het Global Economy Scenario (hoge economische groei) en het Strong Europe Scenario (gematigde economische groei). De BLM is echter niet geschikt om uitspraken te doen op een laag geografisch schaalniveau. Door het globale karakter van de methode neemt de onbetrouwbaarheid toe naarmate de regionale indeling verfijnder wordt. Dit geldt zeker ook voor marktsegmenten. Om verantwoorde uitspraken te doen, is aanvullend onderzoek nodig naar de feitelijke marktdynamiek in het marktsegment havengerelateerde bedrijven. Het hanteren van het aandeel van de havengerelateerde werkgelegenheid in de totale werkgelegenheid (pag. 35) is bovendien een veel te grove en onbetrouwbare methode om de vraag naar bedrijventerreinen in het desbetreffende marktsegment vast te stellen. Het feit dat 40% van de werkgelegenheid havengerelateerd is, wil niet zeggen dat ook 40% van de geraamde vraag naar bedrijventerreinen havengerelateerd is. Het hanteren van een dergelijke simpele veronderstelling doet onvoldoende recht aan het verschil in dynamiek tussen de verschillende typen havengerelateerde bedrijven en aan de verschillen in ruimtegebruik. Aangezien een deel van de havengerelateerde bedrijven zich op zeehaventerreinen vestigt, hadden deze ook in de beschouwing moeten worden betrokken. BCI beperkt zich in haar analyses ten onrechte tot droge bedrijventerreinen en overschat daarmee de vraag naar ruimte voor havengerelateerde bedrijven buiten de zeehaventerreinen. 6

7 De BLM overschat de vraag naar nieuwe bedrijventerreinen in Groot-Rijnmond. De BLM is niet alleen ongeschikt voor uitspraken op een laag geografisch schaalniveau. De ramingen overschatten ook de feitelijke vraag naar nieuwe bedrijventerreinen. In het voorliggende geval geldt dat niet alleen voor de nationale raming maar ook voor de regionale raming voor Groot-Rijnmond. Hierdoor gaan de berekeningen van BCI uit van een in historisch perspectief zeer hoge uitgifte. Zelfs in het gematigde Strong Europe Scenario ligt de vraag weinig onder de in het recente verleden gerealiseerde uitgifte. Dit is niet erg waarschijnlijk in een periode dat de groei van de werkgelegenheid op een structureel lager niveau ligt dan in het afgelopen decennium. Uit gevoeligheidsanalyses van het CPB blijkt dat de veronderstellingen over de binding van de werkgelegenheid aan bedrijventerreinen en over het ruimtegebruik per werkzame persoon grote invloed hebben op de uitkomsten van de ramingen. 3 Deze veronderstellingen zijn echter in strijd met de uitgangspunten van het ruimtelijk beleid, zoals die zijn neergelegd in de Nota Ruimte. De Nota Ruimte wil functiemenging bevorderen, terwijl de BLM uitgaat van functiescheiding door het verplaatsen van werkgelegenheid naar bedrijventerreinen. De Nota Ruimte streeft naar intensivering van het ruimtegebruik, terwijl de BLM uitgaat van extensivering. Deze kritiek gold ook al voor de oude BLM ramingen uit In een eerder rapport over deze oude ramingen hebben wij laten zien dat het hanteren van veronderstellingen die in overeenstemming zijn met het beleid uit de Nota Ruimte leidt tot een forse neerwaartse bijstelling van de nationale planningsopgave (tot 2020: hectare bruto in plaats van hectare bruto). 4 De noodzaak om de gehanteerde veronderstellingen kritisch te bezien, is alleen maar verder toegenomen. Uit de BLM van 2005 blijkt dat de vraag naar bedrijventerreinen, ondanks een lagere groei van de werkgelegenheid toch op peil blijft. De belangrijkste oorzaak hiervoor is dat het CPB de toekomstige binding aan bedrijventerreinen nu hoger schat dan in De groei van de werkgelegenheid bepaalt in de nieuwe ramingen uiteindelijk slechts maximaal een kwart van de met de BLM geraamde vraag naar bedrijventerreinen. De nieuwe ramingen met de BLM (2005) laten voor Groot-Rijnmond een aanzienlijk hogere vraag (circa 40%!!) naar droge bedrijventerreinen zien dan de ramingen uit BCI (pag. 33) constateert het verschil wel, maar doet verder niets met deze conclusie. De nieuwe ramingen liggen ook aanzienlijk boven het historische niveau van uitgifte. Het verschil komt geheel voor rekening van droge bedrijventerreinen. Een goede verklaring hiervoor is vooralsnog niet voorhanden. Zonder inzicht in de achtergronden van de factoren die verantwoordelijk zijn voor de verschillen, is het niet verantwoord uitspraken te doen over de omvang van de vraag in specifieke marktsegmenten in Groot-Rijnmond. Als het verschil niet voor rekening zou komen van havengerelateerde bedrijven, mag de extra vraag immers niet worden toegerekend aan dit segment. 3 CPB, Bedrijfslocatiemonitor, De vraag naar ruimte voor economische activiteit tot 2040, Den Haag, 2005, p STOGO onderzoek + advies en TU Delft, Is er wel vraag naar nieuwe bedrijventerreinen, Utrecht en Delft,

8 3. De beschikbare ruimte voor havengerelateerde bedrijven Om te kunnen komen tot een confrontatie tussen de gesignaleerde vraag naar ruimte voor havengerelateerde bedrijven en de beschikbare ruimte heeft BCI het beschikbare en geplande aanbod geïnventariseerd in Rijnmond en de Drechtsteden. Het geplande aanbod (zachte plancapaciteit) blijft echter buiten beschouwing, aangezien de realisatie nog niet zeker is. In de inventarisatie is aandacht besteed aan een aantal strategische projecten, zoals de Maasvlakte II, de herstructurering en de transformatie van de Rotterdamse haventerreinen, projecten gericht op ruimtewinst binnen het bestaande Rotterdamse havengebied en Shipping Valley Drechtsteden. Aan de rol die Moerdijk (Port of Brabant of Moerdijkse Hoek) zou kunnen spelen voor de Rotterdamse haven is geen aandacht besteed. Het geïnventariseerde aanbod deelt BCI op dezelfde manier toe aan havengerelateerde bedrijven als zij dat met de vraag heeft gedaan (door middel van het aandeel van havengerelateerde werkgelegenheid in de totale werkgelegenheid). Op basis van een kwalitatieve analyse (par. 4.3) is het potentiële aanbod voor havengerelateerde bedrijven nader in beeld gebracht. BCI concludeert hieruit dat er weinig mogelijkheden zijn de havengerelateerde bedrijven op de reguliere bedrijventerreinen in Rijnmond en de Drechtsteden onder te brengen. De mogelijke ruimtewinst door herstructurering en intensivering van bestaande bedrijventerreinen is gebaseerd op expertschattingen uit de literatuur, die uitgaan van beperkte ruimtewinst. Doordat een deel van de oudere bedrijventerreinen wordt onttrokken aan zijn functie is het resultaat van herstructurering volgens BCI per saldo zelfs negatief. Ook het onderzoek naar het potentiële aanbod voldoet niet aan de vragen uit motie 45 van lid Bochove c.s. Het onderzoek geeft geen inzicht in de capaciteit die kan vrijkomen door herstructurering van verouderde bedrijventerreinen. BCI maakt gebruik van expertschattingen uit de literatuur die uitgaan van een relatief lage winst. Per saldo is er volgens BCI zelfs geen winst, aangezien de onderzoekers het verlies door onttrekkingen hoger schatten dan de winst door herontwikkeling en intensivering. Deze conclusie is niet verder onderbouwd. De door BCI uitgevoerde quick-scan leegstand (pag. 56) laat zien dat er een forse leegstand is in Groot-Rijnmond en de Drechtsteden (in het totaal goed voor circa 46 hectare bedrijventerrein). BCI laat deze leegstand echter buiten beschouwing. Motieven hiervoor zijn de onzekerheid over de courantheid en de onzekerheid over de geschiktheid voor havengerelateerde bedrijven. Nader onderzoek naar de herontwikkelingsmogelijkheden van deze leegstand is een essentieel onderdeel van motie 45 van lid Bochove c.s. Eerder heeft STOGO onderzoek + advies laten zien dat een aanzienlijke ruimtewinst mogelijk en financieel haalbaar is bij actief 8

9 beleid. 5 Om de omvang van die ruimtewinst te kunnen vaststellen, is nader onderzoek nodig naar de locatiespecifieke omstandigheden op de desbetreffende terreinen. Het buiten beschouwing laten van de zogenaamde zachte plancapaciteit (plannen, waarvan de realisatie nog niet zeker is), is een ernstige tekortkoming. In het uitvoeringsprogramma RR 2020 (het regionaal structuurplan voor de Stadsregio Rotterdam) is 690 hectare nieuw droog bedrijventerrein opgenomen binnen het gebied van de Stadsregio. 6 Met het bestaande en geplande aanbod aan droge terreinen kan de regio voorzien in de geraamde vraag tot 2020 ( 560 hectare) volgens het Strong Europe scenario van het CPB. Dit is de onderkant van de door BCI berekende bandbreedte. Halverwege de bandbreedte (ongeveer het niveau van de historische uitgifte) is er slechts sprake van een beperkt tekort (circa 100 hectare). Alleen indien de vraag ligt boven de historische uitgifte, is er sprake van een groter tekort. Aan de bovenkant van de bandbreedte (1.010 hectare) bedraagt dit tekort 320 hectare. Naast het regionaal bedrijventerrein in de Hoeksche Waard is het ontwikkelen van bedrijventerreinen in de Zuidplaspolder bij Gouda volgens het programma van de Stadsregio een optie om te voorzien in dit tekort. Rekeninghoudend met de in de vorige paragraaf gemaakte opmerkingen over het overschatten van de regionale vraag naar bedrijventerreinen door de BLM is het niet erg waarschijnlijk dat de tekorten zo groot zullen zijn dat op grote schaal claims nodig zijn op terreinen buiten de Stadsregio. Vooralsnog is er kwantitatief voldoende aanbod beschikbaar binnen de Stadsregio om te voorzien in de geraamde vraag. Bureau Buiten trok eerder een vergelijkbare conclusie. 7 Voor zeehaventerreinen is er eveneens voldoende aanbod beschikbaar. In het programma van de Stadsregio is hectare nat bedrijventerrein gepland (Maasvlakte II + intensivering en herstructurering binnen bestaande haventerreinen). Dit is zelfs bij aanhoudend hoge economische groei ruim voldoende om in de door het CPB geraamde vraag naar zeehaventerreinen tot 2040 te voorzien (1.650 hectare). Tegen deze achtergrond zijn nut en noodzaak voor een bovenregionaal terrein in de Hoeksche Waard alleen te onderbouwen, indien vast zou staan dat binnen het havengebied onvoldoende ruimte beschikbaar is voor vestiging van havengerelateerde bedrijven en de beschikbare en geplande bedrijventerreinen in Groot-Rijnmond en de Drechtsteden kwalitatief niet geschikt zouden zijn om havengerelateerde bedrijven te accommoderen. BCI geeft geen inzicht in de vestigingseisen van havengerelateerde bedrijven BCI formuleert wel doelgroepen voor een bovenregionaal bedrijventerrein, maar geeft niet aan hoe groot de vraag naar ruimte bij deze doelgroepen is. Evenmin besteedt het onderzoek aandacht aan de vestigingseisen van de verschillende typen havengerelateerde bedrijven. Hierdoor is het niet mogelijk de vraag toe te delen aan de verschillende typen 5 STOGO onderzoek + advies, Een alternatieve bedrijventerreinenstrategie voor de Oude Rijnzone, Utrecht, STOGO onderzoek + advies en City Beautiful, Nieuwe kansen voor verouderde bedrijventerreinen, Utrecht, Stadsregio Rotterdam, Uitvoeringsprogramma RR 2020, tabel 3.8, Rotterdam, Bureau Buiten, Second opinion ruimtebehoefte bedrijventerreinen RR2020, Utrecht,

10 bedrijventerreinen in Groot-Rijnmond (zeehaventerreinen, droge bedrijventerreinen, kantorenterreinen). Evenmin is vast te stellen of een bovenregionaal bedrijventerrein in de Hoeksche Waard bedrijven zou moeten opvangen, die zodanig specifieke vestigingseisen stellen dat zij niet zijn onder te brengen op de reguliere droge bedrijventerreinen in de Stadsregio Rotterdam. De referentiebeelden in bijlage 5 van het BCI-rapport suggereren in ieder geval dat het (voor een deel) gaat om reguliere gemengde bedrijventerreinen. De meeste bedrijven uit de bedrijfstakken die volgens bijlage 3 van het rapport vallen onder de havengerelateerde bedrijven kunnen zich goed vestigen op gemengde bedrijventerreinen. De stelling dat een bovenregionaal bedrijventerrein in de Hoeksche Waard nodig is, gezien de kwalitatieve samenstelling van de vraag is in dit licht volstrekt onvoldoende onderbouwd. De relatie met Moerdijk is ten onrechte buiten beschouwing gebleven De positionering van een bovenregionaal bedrijventerrein ten opzichte van de mogelijke uitbreiding van Moerdijk is niet onderbouwd, maar berust op veronderstellingen die deels onjuist zijn. BCI gaat ervan uit dat de ontwikkeling van Moerdijk vooral gericht zal zijn op grootschalige bedrijven en dat Moerdijk dus een ander marktsegment bedient. Uit een recent onderzoek van DHV blijkt echter dat een belangrijke doelgroep in Moerdijk (Port of Brabant/ Moerdijkse Hoek) de havengerelateerde (droge) logistiek is. 8 Dit is ook de doelgroep voor een bovenregionaal bedrijventerrein in de Hoeksche Waard. Het verdient daarom aanbeveling de besluitvormingstrajecten voor beide terreinen te integreren en te baseren op één onderzoek naar de ruimtevraag in de Rotterdamse haven en de eventuele overloop naar de droge bedrijventerreinen in Groot-Rijnmond, de Drechtsteden en West-Brabant. Aangezien Hoeksche Waard en Moerdijk als satelliet van de Rotterdamse haven functioneren en zich voor een belangrijk deel op dezelfde doelgroep richten is integratie gewenst met het onderzoek dat volgens CPB nodig is om tot besluitvorming over Moerdijk te komen. 9 8 DHV, Perspectief economische ruimtebehoefte West-Brabant; onderzoek naar vraag en aanbod, Amersfoort, Centraal Planbureau, Bedrijfslocatiemonitor, De vraag naar ruimte voor economische activiteit tot 2040, Den Haag,

11 4. Noodzakelijk onderzoek Het door BCI uitgevoerde onderzoek kent in het licht van motie 45 van lid Bochove c.s. essentiële tekortkomingen. Hierdoor kan uit het uitgevoerde onderzoek niet worden afgeleid: in hoeverre de vraag naar havengerelateerde bedrijventerreinen is op te vangen binnen het bestaande en geplande havengebied van Rotterdam; in hoeverre eventuele overloop van havengerelateerde bedrijven vanuit het havengebied is op te vangen binnen de bestaande en geplande bedrijventerreinen binnen de Stadsregio Rotterdam; hoe groot de eventuele overloop vanuit de Stadsregio Rotterdam is en waar deze overloop zou moeten en kunnen worden opgevangen (Drechtsteden, Hoeksche Waard of West-Brabant). Om een betrouwbare uitspraak te kunnen doen over nut en noodzaak van een bovenregionaal bedrijventerrein in de Hoeksche Waard is daarom marktonderzoek nodig in Groot-Rijnmond. Elementen die hierbij een rol kunnen spelen zijn de vraag naar ruimte bij al in de regio gevestigde havengerelateerde bedrijven, de uitstralingseffecten van de haven, de kansen op acquisitie van nieuwe bedrijven en de samenstelling van de recent gerealiseerde uitgifte van bedrijventerreinen. Alleen op deze wijze is een betrouwbare schatting te geven van de feitelijke en de te verwachten vraag naar ruimte voor havengerelateerde bedrijven. Daarnaast is diepgaander onderzoek nodig naar de mogelijkheden voor herstructurering en intensivering van de bestaande bedrijventerreinen. Het onderzoek moet zich bovendien niet uitsluitend richten op de Hoeksche Waard, maar moet ook een mogelijke uitbreiding van Moerdijk in de beschouwing betrekken. Beide terreinen liggen op relatief korte afstand van elkaar en zijn elkaars concurrent. Beide bedrijventerreinen (zouden) functioneren als satelliet van de Rotterdamse haven en richten zich in sterke mate op de droge logistiek. 11

HET ONDERBOUWEN VAN NUT EN NOODZAAK VAN BEDRIJVENTERREINEN. Een kritische beschouwing over de praktijk van marktonderzoek

HET ONDERBOUWEN VAN NUT EN NOODZAAK VAN BEDRIJVENTERREINEN. Een kritische beschouwing over de praktijk van marktonderzoek HET ONDERBOUWEN VAN NUT EN NOODZAAK VAN BEDRIJVENTERREINEN Een kritische beschouwing over de praktijk van marktonderzoek Utrecht, september 2007 Han Olden INHOUDSOPGAVE 0. Inleiding... 3 1. Hoge economische

Nadere informatie

Genodigde en niet aanwezige organisaties: VNO-NCW West, Staatsbosbeheer, Woningbouwvereniging Binnenmaas, Zuid Hollandse Milieufederatie.

Genodigde en niet aanwezige organisaties: VNO-NCW West, Staatsbosbeheer, Woningbouwvereniging Binnenmaas, Zuid Hollandse Milieufederatie. Inhoudelijk verslag van de bijeenkomst met vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties over het onderzoek naar de optimale omvang van een bovenregionaal bedrijventerrein voor droge havengerelateerde

Nadere informatie

REACTIE OP DE ECONOMISCHE VISIE VAN DE GEMEENTE WOERDEN

REACTIE OP DE ECONOMISCHE VISIE VAN DE GEMEENTE WOERDEN REACTIE OP DE ECONOMISCHE VISIE VAN DE GEMEENTE WOERDEN STOGO onderzoek + advies Mei 2007 Drs. H. Olden 1. Aanleiding In het streekplan Utrecht heeft de provincie Utrecht de mogelijkheid opgenomen voor

Nadere informatie

Herstructurering een fiasco

Herstructurering een fiasco Herstructurering een fiasco Bouwstenen voor een nieuw bedrijventerreinenbeleid Milieudefensie: een wereld te winnen Herstructurering een fiasco Bouwstenen voor een nieuw bedrijventerreinenbeleid Colofon

Nadere informatie

Woningbouw Het plan maakt de ontwikkeling van twee woningen aan het Landaspad mogelijk. Tegen deze ontwikkeling hebben wij geen bezwaar.

Woningbouw Het plan maakt de ontwikkeling van twee woningen aan het Landaspad mogelijk. Tegen deze ontwikkeling hebben wij geen bezwaar. Bestaande overcapaciteit aan bedrijventerreinen In de stadsregio Arnhem-Nijmegen bestaat een groot overaanbod aan bedrijventerreinen. Voor de periode 2016-2025 bedraagt dit minstens 150 ha. Van het bestaande

Nadere informatie

Analyse ontwikkeling van vraag en aanbod logistiek terreinen in de regio Schiphol

Analyse ontwikkeling van vraag en aanbod logistiek terreinen in de regio Schiphol Analyse ontwikkeling van vraag en aanbod logistiek terreinen in de regio Schiphol Hoofdrapport 4 maart 2013 Inhoudsopgave 1. Aanleiding en context pagina 3 3. Geografische afbakening pagina 4 4. Ontwikkeling

Nadere informatie

Opmerkingen bij het eindrapport van ETIN

Opmerkingen bij het eindrapport van ETIN Op verzoek van de gemeente Apeldoorn heeft het Ruimtelijk Planbureau gekeken naar de offerte van ETIN adviseurs van 3 april 2007: Onderzoek behoefte nieuwe bedrijventerreinen Stedendriehoek. Inmiddels

Nadere informatie

Vraag en aanbod Bedrijventerreinen in de Duin- en Bollenstreek

Vraag en aanbod Bedrijventerreinen in de Duin- en Bollenstreek Vraag en aanbod Bedrijventerreinen in de Duin- en Bollenstreek Marktanalyse Opdrachtgever: Kamer van Koophandel Den Haag en Vereniging Bedrijfsleven Duin- en Bollenstreek ECORYS Nederland BV Ahmed Hamdi

Nadere informatie

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven

Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven Regionale behoefteraming Brainport Industries Campus Eindhoven 23 juni 2015 Managementsamenvatting Status: Managementsamenvatting Datum: 23 juni 2015 Een product van: Bureau Stedelijke Planning bv Silodam

Nadere informatie

BIJLAGE A KENGETALLEN In deze bijlage geven we in overzichtelijke tabellen de kengetallen weer die gebruikt zijn ter bepaling van de effecten van het kantoren- en bedrijventerreinenprogramma voor de regio

Nadere informatie

Alternatieve locaties Hoeksche

Alternatieve locaties Hoeksche Alternatieve locaties Hoeksche Waard Nieuw Reijerwaard / Westelijke Dordtse Oever Nota Ruimte budget 25 miljoen euro (11 miljoen euro voor Nieuw Reijerwaard en 14 miljoen euro voor Westelijke Dordtse Oever)

Nadere informatie

Vraag-aanbod analyse in relatie tot bedrijventerrein Nieuw Reijerwaard

Vraag-aanbod analyse in relatie tot bedrijventerrein Nieuw Reijerwaard Vraag-aanbod analyse in relatie tot bedrijventerrein Nieuw Reijerwaard Conform de SER-ladder Opdrachtgever: Provincie Zuid-Holland Rotterdam, 28-09-2012 Vraag-aanbod analyse in relatie tot bedrijventerrein

Nadere informatie

Vraag 6 Hoe groot is de vloeroppervlakte van de bedrijfsruimte die u denkt nodig te hebben voor uw uitbreiding- of verplaatsingsplannen?

Vraag 6 Hoe groot is de vloeroppervlakte van de bedrijfsruimte die u denkt nodig te hebben voor uw uitbreiding- of verplaatsingsplannen? Conclusie Tot 2020 wordt een behoefte naar bedrijventerrein in de gemeente Zijpe geraamd van circa 5 hectare. Dit is ook de oppervlakte die in de planningsopgave in de provinciale structuurvisie is opgenomen.

Nadere informatie

Analyse van Reijerwaard en Dordtse Kil 4 als alternatievenvoor de Hoeksche Waard

Analyse van Reijerwaard en Dordtse Kil 4 als alternatievenvoor de Hoeksche Waard Analyse van Reijerwaard en Dordtse Kil 4 als alternatievenvoor de Hoeksche Waard Quick scan realiteitsgehalte, effecten en kosten Opdrachtgever: Provincie Zuid-Holland ECORYS Nederland BV Walter Hulsker

Nadere informatie

IS ER WEL VRAAG NAAR NIEUWE BEDRIJVENTERREINEN? Een analyse van de ramingen van de vraag naar bedrijventerreinen in de Nota Ruimte

IS ER WEL VRAAG NAAR NIEUWE BEDRIJVENTERREINEN? Een analyse van de ramingen van de vraag naar bedrijventerreinen in de Nota Ruimte IS ER WEL VRAAG NAAR NIEUWE BEDRIJVENTERREINEN? Een analyse van de ramingen van de vraag naar bedrijventerreinen in de Nota Ruimte Han Olden - STOGO onderzoek + advies Erik Louw - Technische Universiteit

Nadere informatie

Gedeputeerde Staten. Midden-Holland t.a.v. tafel Economie, Onderwijs en Arbeidsmarkt Postbus AH Gouda

Gedeputeerde Staten. Midden-Holland t.a.v. tafel Economie, Onderwijs en Arbeidsmarkt Postbus AH Gouda Gedeputeerde Staten Contact M. Verwaal T 070-441 77 14 m.verwaal@pzh.nl Postadres Provinciehuis Postbus 90602 2509 LP Den Haag T 070-441 66 11 www.zuid-holland.nl Midden-Holland t.a.v. tafel Economie,

Nadere informatie

Behoefteraming bedrijventerreinen Zuid-Holland. Stec Groep Hub Ploem Bestuurlijk overleg Midden-Holland 2 oktober 2017

Behoefteraming bedrijventerreinen Zuid-Holland. Stec Groep Hub Ploem Bestuurlijk overleg Midden-Holland 2 oktober 2017 Behoefteraming bedrijventerreinen Zuid-Holland Stec Groep Hub Ploem Bestuurlijk overleg Midden-Holland 2 oktober 2017 Uitgifte blijft achter, aanbod blijft stijgen 1200 1000 800 600 400 200 0 2012 2013

Nadere informatie

WDO. Bestuurlijke overeenkomst Westelijke Dordtse Oever. Rijk, Provincie Zuid-Holland, Havenbedrijf Rotterdam en gemeente Dordrecht 20 april 2009

WDO. Bestuurlijke overeenkomst Westelijke Dordtse Oever. Rijk, Provincie Zuid-Holland, Havenbedrijf Rotterdam en gemeente Dordrecht 20 april 2009 WDO Bestuurlijke overeenkomst Westelijke Dordtse Oever Rijk, Provincie Zuid-Holland, Havenbedrijf Rotterdam en gemeente Dordrecht 20 april 2009 Opvang Bovenregionale vraag HW: Ridderster Westelijke Dordtse

Nadere informatie

1. VRAAGAANBODANALYSE

1. VRAAGAANBODANALYSE BIJLAGE A 1. VRAAGAANBODANALYSE In deze bijlage gaan we in op het aanbod en de vraag op lokaal, regionaal en bovenregionaal niveau. In paragraaf 1 zetten we de aanpak uiteen. Daarna leest u achtereenvolgens

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

De Toekomst van Bedrijventerreinen. Gusta Renes

De Toekomst van Bedrijventerreinen. Gusta Renes De Toekomst van Bedrijventerreinen Gusta Renes Inleiding Beeldvorming bedrijventerreinen Veel (nieuwe) bedrijventerreinen Veel grond beschikbaar voor uitgifte Weinig samenwerking tussen gemeenten Lage

Nadere informatie

Geachte gemeenteraad, Hattem 12 december 2013.

Geachte gemeenteraad, Hattem 12 december 2013. Dit schrijven wordt zowel per brief en mail aan u verzonden. Geachte gemeenteraad, Hattem 12 december 2013. Inleiding Voor de raadsvergadering van 16 december 2013 staat op de agenda het vaststellen van

Nadere informatie

Een ruimtelijke verkenning naar alternatieven voor de Hoeksche Waard Jan Schuur Anet Weterings Sander Klaver Carel Eijgenraam Eugène Verkade

Een ruimtelijke verkenning naar alternatieven voor de Hoeksche Waard Jan Schuur Anet Weterings Sander Klaver Carel Eijgenraam Eugène Verkade Een ruimtelijke verkenning naar alternatieven voor de Hoeksche Waard Jan Schuur Anet Weterings Sander Klaver Carel Eijgenraam Eugène Verkade Ruimtelijk Planbureau, Centraal Planbureau Den Haag, 2007 Inhoud

Nadere informatie

Toetsingsadvies over het milieueffectrapport Uitbreiding bedrijventerreinen A12-zone gemeente Duiven. 14 mei

Toetsingsadvies over het milieueffectrapport Uitbreiding bedrijventerreinen A12-zone gemeente Duiven. 14 mei Toetsingsadvies over het milieueffectrapport Uitbreiding bedrijventerreinen A12-zone gemeente Duiven 14 mei 2003 1055-78 ISBN 90-421-1150-x Utrecht, Commissie voor de milieueffectrapportage. INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder, gemeente Maassluis A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht

Nadere informatie

AANDACHTSGEBIEDEN NUT EN NOODZAAKDISCUSSIE MOERDIJKSE HOEK

AANDACHTSGEBIEDEN NUT EN NOODZAAKDISCUSSIE MOERDIJKSE HOEK AANDACHTSGEBIEDEN NUT EN NOODZAAKDISCUSSIE MOERDIJKSE HOEK Inleiding In onderstaande wordt een overzicht gegeven van de aandachtsgebieden die in het kader van de nut- en noodzaakdiscussie Moerdijkse Hoek

Nadere informatie

Vraag-aanbod analyse Drechtsteden in het kader van versnelde ontwikkeling Dordtse Kil IV

Vraag-aanbod analyse Drechtsteden in het kader van versnelde ontwikkeling Dordtse Kil IV Vraag-aanbod analyse Drechtsteden in het kader van versnelde ontwikkeling Dordtse Kil IV Opdrachtgever: Provincie Zuid-Holland Rotterdam, 6 juni 2014 Vraag-aanbod analyse Drechtsteden in het kader van

Nadere informatie

Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Nieuw Mathenesse (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Nieuw Mathenesse, Gemeente Schiedam A. Inleiding Deze factsheet

Nadere informatie

Commentaar op het Convenant Bedrijventerreinen

Commentaar op het Convenant Bedrijventerreinen Commentaar op het Convenant Bedrijventerreinen 2010-2020 Uitgave STOGO onderzoek + advies Postbus 691 3430 AR Nieuwegein 030-2334342 info@stogo.nl www.stogo.nl Opdrachtgever Milieudefensie Auteurs Han

Nadere informatie

REKENEN AAN WERKLOCATIES

REKENEN AAN WERKLOCATIES REKENEN AAN WERKLOCATIES De laatste jaren wordt kritischer gekeken naar de behoefteramingen voor bedrijventerreinen en kantorenlocaties. De kritiek concentreert zich op de rol van het beleid van verschillende

Nadere informatie

Marktonderzoek bedrijventerreinen gemeente Dalfsen. Bestuurlijke eindrapportage 28 februari 2014

Marktonderzoek bedrijventerreinen gemeente Dalfsen. Bestuurlijke eindrapportage 28 februari 2014 Marktonderzoek bedrijventerreinen gemeente Dalfsen Bestuurlijke eindrapportage 28 februari 2014 Inleiding BMC heeft in opdracht van de gemeente Dalfsen een marktonderzoek uitgevoerd naar de lokale behoefte

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas

Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Boonsweg, Gemeente Binnenmaas A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

Hoeksche Waard Vestigingsperspectief

Hoeksche Waard Vestigingsperspectief Hoeksche Waard Vestigingsperspectief MANAGEMENTSAMENVATTING Uitgevoerd in opdracht van: Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Buck Consultants International Nijmegen, 20 mei 2014 1 Naar een nieuwe Bedrijventerreinstrategie

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein De Mient (Capelle a/d IJssel) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein De Mient, gemeente Capelle a/d IJssel A. Inleiding Deze factsheet geeft

Nadere informatie

RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving Aansluiting plan Lingerzijde op de actuele regionale woningbehoefte

RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving  Aansluiting plan Lingerzijde op de actuele regionale woningbehoefte RIGO Research en Advies Woon- werk- en leefomgeving www.rigo.nl Aansluiting plan Lingerzijde op de actuele regionale woningbehoefte Edam-Volendam De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij RIGO.

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Kromme Gouwe, Gemeente Gouda

Factsheet bedrijventerrein Kromme Gouwe, Gemeente Gouda Factsheet bedrijventerrein Kromme Gouwe, Gemeente Gouda Factsheet bedrijventerrein Kromme Gouwe, Gemeente Gouda A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

Onderwerp: Regionaal Convenant Bedrijventerreinen Utrecht-West

Onderwerp: Regionaal Convenant Bedrijventerreinen Utrecht-West Raadsvergadering d.d. 13 december 2011 Nr. : Aan de raad van de gemeente Lopik. Onderwerp: Regionaal Convenant Bedrijventerreinen Utrecht-West Behandelend ambtenaar: R.C. Gerritsen Voorstel: 1. kennisnemen

Nadere informatie

Monitor bedrijventerreinen provincie Noord-Holland

Monitor bedrijventerreinen provincie Noord-Holland Monitor bedrijventerreinen provincie Noord-Holland Provincie Noord-Holland Eindrapport Opdrachtgever: Provincie Noord-Holland ECORYS Nederland BV Rotterdam, 23 januari 2009 r/ II18688 ECORYS Nederland

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel

Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Update Quick Scan economische effecten gebiedsontwikkeling Kollum Buitenpost

Update Quick Scan economische effecten gebiedsontwikkeling Kollum Buitenpost Update Quick Scan economische effecten gebiedsontwikkeling Kollum Buitenpost Opdrachtgever: Wind Vastgoedontwikkeling b.v. ECORYS Nederland BV Emirto Rienhart Manfred Wienhoven Rotterdam, 04 november 2010

Nadere informatie

Ladder voor Duurzame Verstedelijking: zonder Ladder geen nieuwbouw

Ladder voor Duurzame Verstedelijking: zonder Ladder geen nieuwbouw Ladder voor Duurzame Verstedelijking: zonder Ladder geen nieuwbouw Presentatie aan raadsleden MRE, 24 juni 2015 Ladder laatste rijksbelang RO, overgenomen door provincie PBL: evaluatie Ladder Monitoring

Nadere informatie

Concept-Uitgiftebeleid. Bedrijventerreinen. Hoeksche Waard

Concept-Uitgiftebeleid. Bedrijventerreinen. Hoeksche Waard Concept-Uitgiftebeleid Bedrijventerreinen Hoeksche Waard Pg. 2 Inleiding Pg. 3 Kaders uitgiftebeleid Pg. 5 Beleidskader Pg. 6 Toelichting artikelen 1 Inleiding De wortels van het oude uitgiftebeleid liggen

Nadere informatie

MIRT - Verkenning Antwerpen Rotterdam VISIE

MIRT - Verkenning Antwerpen Rotterdam VISIE MIRT - Verkenning Antwerpen Rotterdam VISIE 2010-2020 POSITIONERING DELTALANDSCHAP 2010 BESTAANDE TOEKOMST DELTALANDSCHAP 2010-2020 STRUCTUURBEELD DELTALANDSCHAP 2020 POSITIONERING STEDELIJKE DELTA 2010

Nadere informatie

Marktonderzoek bedrijventerreinen regio Leiden

Marktonderzoek bedrijventerreinen regio Leiden Marktonderzoek bedrijventerreinen regio Leiden Pieter van der Heijde februari 2016 Over Bureau Stedelijke Planning Marktonderzoek en advies voor de ruimtelijke inrichting van stad en regio Werken, wonen,

Nadere informatie

Contra-expertise behoefteraming bedrijventerrein Lokerbroek

Contra-expertise behoefteraming bedrijventerrein Lokerbroek Contra-expertise behoefteraming bedrijventerrein Lokerbroek Rapporteur: Peter Louter Opdrachtgever: Milieudefensie Contactpersoon bij opdrachtgever: Klaas Breunissen Bureau Louter Rotterdamseweg 183c 2629

Nadere informatie

Bedrijventerreinenboek De Hoeksche Waard

Bedrijventerreinenboek De Hoeksche Waard Bedrijventerreinenboek De Hoeksche Waard Uitgevoerd in opdracht van: Samenwerkingsorgaan Hoeksche Waard Nijmegen, 30 april 2014 Inhoud A B Aanbod in beeld Bedrijventerrein factsheets 1 A Aanbod in beeld

Nadere informatie

Second opinion raming vraag naar bedrijventerreinen

Second opinion raming vraag naar bedrijventerreinen Second opinion raming vraag naar bedrijventerreinen in Enschede dr. Erik Louw & prof. dr. Willem Korthals Altes 12 februari 2014 Second opinion raming vraag naar bedrijventerreinen in Enschede Dit onderzoek

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kerkerak (Sliedrecht) Waardeloos of waardevol? Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Kerkerak, Gemeente Sliedrecht A. Inleiding Deze factsheet geeft

Nadere informatie

ACTUALISATIE UITGIFTETEMPO BEDRIJVENTERREINEN Stec Groep aan gemeente Apeldoorn (concept)

ACTUALISATIE UITGIFTETEMPO BEDRIJVENTERREINEN Stec Groep aan gemeente Apeldoorn (concept) ACTUALISATIE UITGIFTETEMPO BEDRIJVENTERREINEN Stec Groep aan gemeente Apeldoorn (concept) Stec Groep B.V. Peije Bruil en Guido van der Molen Juni 2012 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 1 2. CONCLUSIES EN ADVIEZEN

Nadere informatie

Regionaal Programma Werklocaties. Presentatie aan: Raadsleden gemeenten regio Arnhem Nijmegen

Regionaal Programma Werklocaties. Presentatie aan: Raadsleden gemeenten regio Arnhem Nijmegen Regionaal Programma Werklocaties Presentatie aan: Raadsleden gemeenten regio Arnhem Nijmegen Doel en opzet presentatie Doel presentatie: Raadsleden informeren over ontwikkeling Regionaal Programma Werklocaties

Nadere informatie

Uitspraak Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden

Uitspraak Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden Uitspraak Landelijke Commissie van Vertrouwenslieden Uitspraaknr. : 09-03 Datum : 22 juli 2009 Partijen : de (zorgaanbieder), vertegenwoordigd door de raad van bestuur, mevrouw (naam), hierna aangeduid

Nadere informatie

As Leiden - Katwijk. Plan van Aanpak. Provincie Zuid-Holland Regio Holland Rijnland. 13 september 2004

As Leiden - Katwijk. Plan van Aanpak. Provincie Zuid-Holland Regio Holland Rijnland. 13 september 2004 As Leiden - Katwijk As Leiden - Katwijk Plan van Aanpak Provincie Zuid-Holland Regio Holland Rijnland 13 september 2004 Het gebied De opgave komt uit: - Programma van Afspraken ( 2002, Duin&Bollenstreek,

Nadere informatie

Inventarisatie vraag en aanbod Waalweelde West

Inventarisatie vraag en aanbod Waalweelde West Inventarisatie vraag en aanbod Waalweelde West Op verzoek van de provincie Gelderland hebben we een uitsnede van vraag en aanbod gemaakt voor het gebied Waalweelde west. Gemeenten behorende tot regio Waalweelde

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Vraag naar bedrijventerreinen Utrecht-Zuidwest

Vraag naar bedrijventerreinen Utrecht-Zuidwest Vraag naar bedrijventerreinen Utrecht-Zuidwest Uitgave STOGO onderzoek + advies Postbus 691 3430 AR Nieuwegein 030-2334342 info@stogo.nl www.stogo.nl Opdrachtgever Provincie Utrecht Auteurs Jeantine Naafs

Nadere informatie

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Aart de Koning, april 2010 De aanleiding: de concurrentiepositie van de haven van Rotterdam staat onder druk De haven van Rotterdam is altijd sterk verankerd geweest

Nadere informatie

Ladder van Duurzame verstedelijking

Ladder van Duurzame verstedelijking Omgevingsvisie Ladder van Duurzame verstedelijking Doel De stappen die worden gevraagd, bewerkstelligen dat de wens om een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk te maken, nadrukkelijk wordt gemotiveerd

Nadere informatie

Bedrijventerrein Vijfsluizen (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Vijfsluizen (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Vijfsluizen (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Vijfsluizen Gemeente Schiedam FACTSHEET BEDRIJVENTERREIN VIJFSLUIZEN,

Nadere informatie

Convenant Vestigingscriteria Bedrijventerreinen Noord-Veluwe

Convenant Vestigingscriteria Bedrijventerreinen Noord-Veluwe Convenant Vestigingscriteria Bedrijventerreinen Noord-Veluwe Partijen, 1. De gemeenten die lid zijn van het Sociaal-Economisch Overleg Noord-Veluwe (Hattem, Heerde, Oldebroek, Elburg, Nunspeet, Harderwijk,

Nadere informatie

Programmering nieuwe bedrijventerreinen Zuidplaspolder 2010-2020

Programmering nieuwe bedrijventerreinen Zuidplaspolder 2010-2020 Programmering nieuwe bedrijventerreinen Zuidplaspolder 2010-2020 A12 Noord, A20 Nieuwerkerk en Gouwe Knoop fase 1 Opdrachtgever: Projectorganisatie Zuidplaspolder i.s.m. Provincie Zuid-Holland ECORYS Nederland

Nadere informatie

S a m e n v a t t i n g

S a m e n v a t t i n g PlanMER / Milieurapport - Bovenregionaal logistiek park Midden- en West-Brabant S a m e n v a t t i n g Voor u ligt de samenvatting van het PlanMER / Milieurapport dat in opdracht van de Provincie Noord-

Nadere informatie

EEN NIEUW BELEID VOOR BEDRIJVENTERREINEN IN DE STEDENDRIEHOEK. Een beoordeling van nut en noodzaak van het Regionale Bedrijventerrein Beekbergen

EEN NIEUW BELEID VOOR BEDRIJVENTERREINEN IN DE STEDENDRIEHOEK. Een beoordeling van nut en noodzaak van het Regionale Bedrijventerrein Beekbergen EEN NIEUW BELEID VOOR BEDRIJVENTERREINEN IN DE STEDENDRIEHOEK Een beoordeling van nut en noodzaak van het Regionale Bedrijventerrein Beekbergen STOGO onderzoek + advies Utrecht, september 2006 INHOUD 1

Nadere informatie

Provincie Staten van Gelderland T.a.v. Programmabureau Postbus 9090 6800 GX ARNHEM. Geachte Staten,

Provincie Staten van Gelderland T.a.v. Programmabureau Postbus 9090 6800 GX ARNHEM. Geachte Staten, Provincie Staten van Gelderland T.a.v. Programmabureau Postbus 9090 6800 GX ARNHEM Datum: 28 april 2014 Nummer: 14058-jr Onderwerp: inspraak bedrijventerrein Medel, zaaknummer 2013-003823 Behandeld door:

Nadere informatie

Bedrijventerreinen Noord-Veluwe. Regionale bijeenkomst raadsleden Gerrit Marskamp

Bedrijventerreinen Noord-Veluwe. Regionale bijeenkomst raadsleden Gerrit Marskamp Bedrijventerreinen Noord-Veluwe Regionale bijeenkomst raadsleden 08-02-2017 Gerrit Marskamp Opbouw presentatie De hamvraag/dilemma Wat willen we als gemeenten? Wat hebben we? Wat is het speelveld? Vraag

Nadere informatie

Planning van bedrijventerrein is niet gericht op vraag van bedrijven

Planning van bedrijventerrein is niet gericht op vraag van bedrijven Planning van bedrijventerrein is niet gericht op vraag van bedrijven Han Olden Uitgangspunt voor de planning en programmering van bedrijventerreinen is maximaal reserveren; naar behoefte aanleggen. Gezien

Nadere informatie

Raadsbijlage Voorstel inzake de sanering Stichting Peuterspeelzalen Eindhoven naar aanleiding van de Rapportage Ernst 5

Raadsbijlage Voorstel inzake de sanering Stichting Peuterspeelzalen Eindhoven naar aanleiding van de Rapportage Ernst 5 gemeente Eindhoven Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Raadsbijlage nummer 145 Inboeknummer OOU001696 Beslisdatum BRW 9 juni 2000 Dossiernummer 024.202 Raadsbijlage Voorstel inzake de sanering Stichting

Nadere informatie

Supermarkten & de ladder voor duurzame verstedelijking. Sascha Stavenuiter Houten, 24 juni 2015

Supermarkten & de ladder voor duurzame verstedelijking. Sascha Stavenuiter Houten, 24 juni 2015 Supermarkten & de ladder voor duurzame verstedelijking Sascha Stavenuiter Houten, 24 juni 2015 Introductie Plaats van de Ladder binnen het wettelijk kader Agenda Ladder duurzame verstedelijking Jurisprudentie

Nadere informatie

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom:

Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District. De VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam verzoeken het college daarom: Verzoek VVD, CDA en Leefbaar Rotterdam Aanbieden notitie A16 corridor en Rotterdam University Business District De A16 is voor de Metropoolregio en de Randstad een belangrijke verbinding met Antwerpen,

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Ministerie van Turfmarkt 147 Den Haag Postbus 20011 2500 EA Den Haag

Nadere informatie

De Ladder voor Duurzame Verstedelijking; probleem of kans? Pieter van der Heijde, algemeen directeur Bureau Stedelijke Planning 30 juni 2015

De Ladder voor Duurzame Verstedelijking; probleem of kans? Pieter van der Heijde, algemeen directeur Bureau Stedelijke Planning 30 juni 2015 De Ladder voor Duurzame Verstedelijking; probleem of kans? Pieter van der Heijde, algemeen directeur Bureau Stedelijke Planning 30 juni 2015 De Ladder voor Duurzame Verstedelijking; Probleem of kans? 1.

Nadere informatie

Feiten en cijfers Brabantse bedrijventerreinen Toelichting, 11 juli 2017 Provincie Noord-Brabant

Feiten en cijfers Brabantse bedrijventerreinen Toelichting, 11 juli 2017 Provincie Noord-Brabant Feiten en cijfers Brabantse bedrijventerreinen 2017 Toelichting, 11 juli 2017 Provincie Noord-Brabant O 2/33 Feiten en cijfers Brabantse bedrijventerreinen 2017 11 juli 2017 Inhoud Samenvatting 5 1. Inleiding

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 28 februari 2017 Onderzoek financiën sociaal domein

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus EA DEN HAAG. Datum 28 februari 2017 Onderzoek financiën sociaal domein > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten- Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG DGBW Postbus 20011 2500 EA Den Haag Nederland www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Pothof, Gemeente Rozenburg

Factsheet bedrijventerrein Pothof, Gemeente Rozenburg Factsheet bedrijventerrein Pothof, Gemeente Rozenburg Factsheet bedrijventerrein Pothof, Gemeente Rozenburg A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

Behoefte aan bedrijventerreinen in de Rijn- en Veenstreek

Behoefte aan bedrijventerreinen in de Rijn- en Veenstreek Behoefte aan bedrijventerreinen in de Rijn- en Veenstreek Eindrapport Opgesteld op verzoek van: Gemeente Nieuwkoop en gemeente Aphen aan den Rijn p/a Mw. Willy Janne Verlaan Team ruimte / planoloog Postbus

Nadere informatie

Ruimtebehoefte bedrijventerreinen en kantoren 2010-2040 Metropoolregio Amsterdam

Ruimtebehoefte bedrijventerreinen en kantoren 2010-2040 Metropoolregio Amsterdam Ruimtebehoefte bedrijventerreinen en kantoren 2010-2040 Metropoolregio Amsterdam Uitgevoerd in opdracht van: Platform Bedrijven Kantoren Metropoolregio Amsterdam Nijmegen, 8 april 2010 Inhoudsopgave Blz.

Nadere informatie

memo Toetsing ontwikkeling Land van Matena aan ladder voor duurzame verstedelijking

memo Toetsing ontwikkeling Land van Matena aan ladder voor duurzame verstedelijking memo Postbus 150, 3000 AD Rotterdam Telefoon: 010-2018555 Fax: 010-4121039 E-mail: info@rho.nl Aan: T.a.v.: Onderwerp: Gemeente Papendrecht Mevr. M.A.G. van t Verlaat Toetsing ontwikkeling Land van Matena

Nadere informatie

Uw brief van Ons kenmerk Behandelend ambtenaar Zoetermeer

Uw brief van Ons kenmerk Behandelend ambtenaar Zoetermeer OC enw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschappen Europaweg 4 Postbus 25000 2700 LZ Zoetermeer Telefoon (079)

Nadere informatie

LI 9 JUN Onderwerp Herontwikkelen Suikerfabriek terrein en bedrijfsterreinprogrammering Hoeksche Waard

LI 9 JUN Onderwerp Herontwikkelen Suikerfabriek terrein en bedrijfsterreinprogrammering Hoeksche Waard 5 -minuten versie voor Provinciale Staten provincie Directie DLB Afdeling Samenleving en Economie Registratienummer 477024352 (DOS-201 2-0008970) Datum vergadering Gedeputeerde Staten Verzenddatum Geheim

Nadere informatie

Ontvangen: ^-/\\ Gemeenteraad Presidium Commissie'lX^elE Griffie DIV team 2. Griffier: \$ \1\l1 ff 1 L. Qr\vv%cxw

Ontvangen: ^-/\\ Gemeenteraad Presidium Commissie'lX^elE Griffie DIV team 2. Griffier: \$ \1\l1 ff 1 L. Qr\vv%cxw Gemeentebestuur RAADSGRIFFIEl DORDRECHT Ontvangen: ^-/\\ Gemeenteraad Presidium Commissie'lX^elE Griffie DIV team 2 Griffier: \$ \1\l1 ff 1 L. Qr\vv%cxw Dordrecht BESLUIT Nr. PEO/2003/8 Het COLLEGE van

Nadere informatie

Provincie als regisseur kantorenmarkt

Provincie als regisseur kantorenmarkt Provincie als regisseur kantorenmarkt Spielburg of scheidsrechter? Inhoud: een concurrerend vestigingsmilieu voor kantoren met een evenwichtige vraagaanbod situatie (kwantitatief en kwalitatief) Regels:

Nadere informatie

Marktanalyse kantoren, laboratoria en bedrijfsruimte Bleizo

Marktanalyse kantoren, laboratoria en bedrijfsruimte Bleizo Marktanalyse kantoren, laboratoria en bedrijfsruimte Bleizo Uitgevoerd in opdracht van: Gemeenschappelijke regeling Bleizo Januari 2010 Inhoudsopgave 0 Samenvatting en conclusies 1 Introductie 2 Bedrijventerrein

Nadere informatie

Nut en Noodzaak bedrijventerreinen Oosterhout Oost

Nut en Noodzaak bedrijventerreinen Oosterhout Oost Nut en Noodzaak bedrijventerreinen Oosterhout Oost Nut en Noodzaak bedrijventerreinen Oosterhout Oost Aangeboden aan: Gemeente Oosterhout Auteurs: Drs. Joost Hagens Drs. Luuk Stevens BUITEN, Bureau voor

Nadere informatie

REGIONALE VISIE BEDRIJVENTERREINEN KOP VAN NOORD-HOLLAND Stec Groep samen met Gewest Kop van Noord-Holland. 1 maart 2007

REGIONALE VISIE BEDRIJVENTERREINEN KOP VAN NOORD-HOLLAND Stec Groep samen met Gewest Kop van Noord-Holland. 1 maart 2007 REGIONALE VISIE BEDRIJVENTERREINEN KOP VAN NOORD-HOLLAND Stec Groep samen met Gewest Kop van Noord-Holland 1 maart 2007 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 1 1.1 Aanleiding 1 1.2 Aanpak 2 1.3 Leeswijzer 3 2. NAAR

Nadere informatie

ARTIKEL LID 2 BRO: LADDER VOOR DUURZAME VERSTEDELIJKING

ARTIKEL LID 2 BRO: LADDER VOOR DUURZAME VERSTEDELIJKING ANNEKE FRANKEN & HANS KOOLEN GIJS HEUTINK ADVOCATEN ARTIKEL 3.1.6 LID 2 BRO: LADDER VOOR DUURZAME VERSTEDELIJKING www.gijsheutinkadvocaten.nl Inhoudsopgave Achtergrond Ladder Toepassingsbereik Ladder Ruimtelijke

Nadere informatie

Het bedrijventerreinenaanbod is voor de korte termijn richting 2020, ca. 45 ha en voor de lange termijn richting 2030 ongeveer 115 ha.

Het bedrijventerreinenaanbod is voor de korte termijn richting 2020, ca. 45 ha en voor de lange termijn richting 2030 ongeveer 115 ha. Aan: Pfo Economie Van: A.J. Moerkerke Betreft: Aanbodanalyse bedrijventerreinen Hoeksche Waard Samenvatting en conclusie In deze notitie is met behulp van beschikbare gegevens van provincie en gemeenten

Nadere informatie

Het regionaal bedrijventerrein (60 ha)

Het regionaal bedrijventerrein (60 ha) 1 In de Hoeksche Waard worden plannen gemaakt voor de geografisch-gecombineerde realisering van een regionaal bedrijventerrein van 60 ha netto en een bovenregionaal bedrijventerrein van nog eens 120 ha

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kethelvaart (Schiedam) Maatschappelijke waarde Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Factsheet bedrijventerrein Kethelvaart Gemeente Schiedam 1. FACTSHEET BEDRIJVENTERREIN KETHELVAART,

Nadere informatie

Eindrapportage. Ruimtebehoefte werklocaties Noord-Holland Noord van ruimtevraag naar visie op de ruimte

Eindrapportage. Ruimtebehoefte werklocaties Noord-Holland Noord van ruimtevraag naar visie op de ruimte Ruimtebehoefte werklocaties Noord-Holland Noord van ruimtevraag naar visie op de ruimte Eindrapportage Uitgevoerd in opdracht van: Provincie Noord-Holland Nijmegen, 1 augustus 2013 Inhoudsopgave Blz.

Nadere informatie

Actieprogramma Ruimte voor Economie 2007-2011 Beleidskader en instrumenten

Actieprogramma Ruimte voor Economie 2007-2011 Beleidskader en instrumenten Actieprogramma Ruimte voor Economie 2007-2011 Beleidskader en instrumenten Vastgesteld door Gedeputeerde Staten, 30 oktober 2007 Management samenvatting Het Actieprogramma Ruimte voor Economie 2007-2011

Nadere informatie

Vraag naar bedrijventerreinen te ruim ingeschat Erik Louw en Han Olden

Vraag naar bedrijventerreinen te ruim ingeschat Erik Louw en Han Olden Vraag naar bedrijventerreinen te ruim ingeschat Erik Louw en Han Olden Nu de economie aantrekt wordt de vraag of we nog nieuwe bedrijventerreinen nodig hebben weer actueel. Bij het beantwoorden spelen

Nadere informatie

30 AUGUSTUS 2001 INHOUDSOPGAVE

30 AUGUSTUS 2001 INHOUDSOPGAVE TOETSINGSADVIES OVER HET MILIEUEFFECTRAPPORT BEDRIJVENTERREIN AALSMEER 30 AUGUSTUS 2001 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING...1 2. OORDEEL OVER HET MER...2 2.1 Algemeen... 2 2.2 Toelichting op het oordeel en aanbevelingen

Nadere informatie

Aanbod bedrijventerreinen

Aanbod bedrijventerreinen Staat van 2014 Aanbod bedrijventerreinen Wat is de index van het uitgeefbare oppervlak (2002 = 100)? Ten opzichte van 2002 is er nog 57% uitgeefbaar terrein over Vergelijking in de tijd (Index uitgeefbaar

Nadere informatie

ONDERZOEKMEMORANDUM. De vraag naar zware industrieterreinen. 1. Inleiding. 2. De uitbreidingsvraag

ONDERZOEKMEMORANDUM. De vraag naar zware industrieterreinen. 1. Inleiding. 2. De uitbreidingsvraag ONDERZOEKMEMORANDUM De vraag naar zware industrieterreinen 1. Inleiding Uit onderzoek is gebleken dat bedrijven meer en meer algemene vestigingseisen hanteren in plaats zich te richten op specifieke locatiekenmerken.

Nadere informatie

REMMENDE FACTOREN BIJ HET HERSTRUCTUREREN VAN BEDRIJVENTERREINEN

REMMENDE FACTOREN BIJ HET HERSTRUCTUREREN VAN BEDRIJVENTERREINEN REMMENDE FACTOREN BIJ HET HERSTRUCTUREREN VAN BEDRIJVENTERREINEN Bouwstenen voor het congres Meer bedrijven met minder ruimte Utrecht, februari 2007 Drs. H. Olden STOGO onderzoek +advies Niasstraat 1 3531

Nadere informatie

Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven

Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven CPB Notitie Datum : 6 juli 2006 Aan : Ministerie van Economische Zaken Reactie op SEO-studie naar welvaartseffecten van splitsing energiebedrijven 1 Inleiding Op 5 juli 2006 heeft SEO, in opdracht van

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Werkgelegenheidsrapportage Haarlemmermeer Inleiding

Werkgelegenheidsrapportage Haarlemmermeer Inleiding Inleiding De werkgelegenheid in Haarlemmermeer is in 2015 aanzienlijk gestegen. Het aantal werkzame personen is toegenomen met 1,4% (1.700). Het totaal komt hiermee op ruim 119.000 arbeidsplaatsen (voltijds)

Nadere informatie

De Nieuwe Ladder voor Duurzame Verstedelijking. Pieter van der Heijde, algemeen directeur Bureau Stedelijke Planning 22 september 2016

De Nieuwe Ladder voor Duurzame Verstedelijking. Pieter van der Heijde, algemeen directeur Bureau Stedelijke Planning 22 september 2016 De Nieuwe Ladder voor Duurzame Verstedelijking Pieter van der Heijde, algemeen directeur Bureau Stedelijke Planning 22 september 2016 Aan bod komen: 1. Bureau Stedelijke Planning en de Ladder 2. Voor-

Nadere informatie

B!BLIOTHZEK. RIJWSDIEE:ST VOOR Dm RAMING VAN DE BEHOEFTE AAN RUIMTE VOOR KLEINE BEDRIJVEN'TERREINEN I N LELYSTAD TOT 2010 (CONCEPT) door.

B!BLIOTHZEK. RIJWSDIEE:ST VOOR Dm RAMING VAN DE BEHOEFTE AAN RUIMTE VOOR KLEINE BEDRIJVEN'TERREINEN I N LELYSTAD TOT 2010 (CONCEPT) door. I 1 B!BLIOTHZEK RIJWSDIEE:ST VOOR Dm W E R K D O C U M E N T RAMING VAN DE BEHOEFTE AAN RUIMTE VOOR KLEINE BEDRIJVEN'TERREINEN I N LELYSTAD TOT 2010 (CONCEPT) K. R. H. door Johnson april,877 K S. D I E

Nadere informatie