AANSLUITEN BIJ DE IBD. Het stappenplan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "AANSLUITEN BIJ DE IBD. Het stappenplan"

Transcriptie

1 AANSLUITEN BIJ DE IBD Het stappenplan

2 Auteur IBD Datum januari

3 Inhoud 1. Inleiding Dienstenportfolio van de IBD Officieel aansluiten bij de IBD Bestuurlijk draagvlak Overzicht van de stappen in het aansluitproces 6 2. Stap 1: Een ACIB Doel van deze stap Wat moet u doen? Wat doet de IBD? Hoe wordt deze stap afgerond? 8 3. Stap 2 : Een VCIB Doel van deze stap Wat moet u doen? Wat doet de IBD? Hoe wordt deze stap afgerond? 9 4. Stap 3: Een lijst met IP-adressen en URL s Doel van deze stap Wat moet u doen? Wat doet de IBD? Hoe wordt deze stap afgerond? Stap 4: Een gemeentelijke ICT-foto Doel van deze stap Wat moet u doen? Wat doet de IBD? Hoe wordt deze stap afgerond? 14 Bijlage 1: IBD-aansluitformulier ACIB 15 Bijlage 2: IBD-aansluitformulier VCIB 16 Bijlage 3: Lijst met gemeentelijke IP-adressen en URL s 18 Bijlage 4: Aansluitformulier Kwetsbaarheidswaarschuwingen 19 Bijlage 5: Toelichting op de gemeentelijke ICT-foto 20 3

4 1. Inleiding De IBD is een gezamenlijk initiatief van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING) en actief sinds 1 januari Aanleiding voor de oprichting van de IBD vormen enerzijds de leerpunten uit een aantal grote incidenten op informatiebeveiligingsvlak en anderzijds de collectieve keuze van gemeenten voor coördinatie en ondersteuning op het gebied van informatiebeveiliging via de IBD. De IBD is er voor alle gemeenten en richt zich op bewustwording en concrete ondersteuning om gemeenten te helpen hun informatiebeveiliging naar een hoger plan te tillen. Eén van de doelen van de IBD is het aan gemeenten leveren van concrete ondersteuning in geval van incidenten en crisissituaties op het vlak van informatiebeveiliging. Om invulling te geven aan dit doel, heeft de IBD een dienstenportfolio ontwikkeld. Een deel van dit dienstenportfolio kunt u altijd afnemen. Voor een ander deel, wat zich richt op uw specifieke gemeentelijke situatie, moet u officieel aangesloten zijn bij de IBD. De IBD werkt hierbij nauw samen met het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC). Dit stappenplan beschrijft gedetaileerd het aansluitproces bij de IBD. Heeft u nog aanvullende vragen na het lezen van dit stappenplan dan kunt u contact opnemen met de IBD middels de Helpdesk van de IBD of via het e- mailadres 1.1 Dienstenportfolio van de IBD De IBD heeft drie concrete doelen. Bij het bereiken van deze doelen staat kennisontwikkeling, kennisdeling en kennisvermeerdering op het vlak van informatiebeveiliging bij gemeenten centraal. 1. Het preventief en structureel ondersteunen van gemeenten bij het opbouwen en onderhouden van bewustzijn als het gaat om informatiebeveiliging. 2. Het leveren van integrale coördinatie en concrete ondersteuning op gemeente specifieke aspecten in geval van incidenten en crisissituaties op het vlak van informatiebeveiliging. 3. Het bieden van gerichte projectmatige ondersteuning op deelgebieden om informatiebeveiliging in de praktijk van alle dag naar een hoger plan te tillen. Doel twee vertaalt zich in de uitwerking naar een drietal verantwoordelijkheden richting gemeenten: 1. Incidentpreventie 2. Incidentdetectie 3. Incidentcoördinatie Om invulling te geven aan deze verantwoordelijkheden heeft de IBD een dienstenportfolio ontwikkeld. Een deel van dit dienstenportfolio kunt u altijd afnemen. Voor een ander deel, wat zich richt op uw specifieke gemeentelijke situatie, moet u officieel aangesloten zijn bij de IBD. De IBD werkt hierbij nauw samen met het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC). 4

5 Het dienstenportfolio ziet er als volgt uit: 1. Incidentpreventie Het doel van Incidentpreventie voor gemeenten is het voorkomen van incidenten. Dit door gemeenten zo snel als mogelijk te informeren over algemene dreigingen, door informatie te verzamelen over gemeentelijke incidenten en hierover periodiek te rapporteren. Kwetsbaarheidswaarschuwingen Het doel van de dienstverlening Kwetsbaarheidswaarschuwingen voor gemeenten is het voorkomen van incidenten. Dit door gemeenten zo snel als mogelijk te informeren over bij de IBD bekende aankomende of acute ICTgerelateerde beveiligingsrisico s, zoals kwetsbaarheden in soft- en/of hardware. 2. Incidentdetectie Het doel van Incidentdetectie voor gemeenten is het tegengaan van verdere verspreiding van mogelijke virussen, wormen, botnetten en aanvallen van buitenaf. De IBD waarschuwt die gemeenten waarvan bekend is dat deze gemeenten geïnfecteerde systemen hebben. 3. Incidentcoördinatie Het doel van Incidentcoördinatie voor gemeenten is, in het geval van incidenten, het beperken van de technische-, financiële- en imagoschade voor gemeenten. Het doel is tevens het voorkomen van verspreiding van deze incidenten. Een specifieke dienstverlening op dit vlak is: Crisiswoordvoering Het doel van crisiswoordvoering is om de impact van een incident of crisis zo gering als mogelijk te houden voor gemeenten. De IBD ondersteunt in geval van incidenten of crisis bij gemeenten middels concrete tips aan de woordvoerder van gemeenten. 1.2 Officieel aansluiten bij de IBD Om u als gemeente concreet te kunnen ondersteunen, is een officiële aansluiting van uw gemeente bij de IBD noodzakelijk. Zo n officiële aansluiting betekent enerzijds dat u als gemeente een aantal zaken dient in te richten om de IBD-dienstverlening af te nemen en anderzijds dat de IBD van u concrete informatie nodig heeft om gericht te kunnen handelen. Om het aansluitproces voor u als gemeente zo overzichtelijk als mogelijk te maken is in dit document een stappenplan beschreven voor het aansluiten bij de IBD. Hierin is per stap beschreven wat u als gemeenten moet doen, wie u dit binnen uw gemeente het beste kunt laten doen, wat u van de IBD kunt verwachten als u het hebt gedaan en hoe iedere stap wordt afgerond. 5

6 1.3 Bestuurlijk draagvlak Parallel aan de, in dit document beschreven stappen, is het nuttig en wenselijk om bestuurlijke aandacht te vragen voor het aansluiten op de diensten van de IBD. Dit draagt ten eerste bij aan de verbinding tussen bestuur en ambtenaren op het vlak van informatiebeveiliging, ten tweede is dit nodig omdat B&W een rol heeft tijdens het aansluitproces. De burgemeester (of de gemeentesecretaris) moet namelijk de Vertrouwde Contactpersoon Informatiebeveiliging voor de gemeente aanstellen in stap 2 en heeft een rol bij ernstige crisissituaties op het vlak van informatiebeveiliging. In het licht van de toenemende digitalisering van gemeentelijke bedrijfsvoering en dienstverlening is aandacht voor informatiebeveiliging niet alleen nuttig maar ook noodzakelijk geworden. De IBD draagt hier graag haar steentje aan bij. Samen met uw gemeente en ook samen met bestuurders van uw gemeente. Want juist door intensief samen te werken, kan informatiebeveiliging in de volle breedte een onderwerp worden dat blijvend aandacht krijgt binnen uw gemeente. Ook aan de bestuurstafel. 1.4 Overzicht van de stappen in het aansluitproces Nr. Stap Wat moet een gemeente doen? 1. Aanstellen ACIB (aanstellen van een Algemene Contactpersoon Informatiebeveiliging (ACIB)) 2. Aanstellen VCIB (aanstellen van een Vertrouwde Contactpersoon Informatiebeveiliging (VCIB)) 3. Doorgeven IPadressen en URL s 4. Aanleveren gemeentelijke ICTfoto - IBD aansluitformulier ACIB invullen - Incident proces inrichten - IBD aansluitformulier VCIB invullen inclusief handtekening gemeentesecretaris of burgemeester - Lijst met gemeentelijke IP-adressen en URL s invullen - De lege foto invullen - Configuratiemanagement en patchmanagement proces inrichten Wat krijgt de gemeente? - Waarschuwingen en informatie met een niet vertrouwelijk karakter over algemene bedreigingen en incidenten - Mogelijkheid om incidenten te melden bij de IBD - Waarschuwingen en informatie met een vertrouwelijk karakter over mogelijke bedreigingen en incidenten - Mogelijkheid om incidenten, waarbij ook vertrouwelijke gegevens worden uitgewisseld, te melden bij de IBD - Waarschuwingen over mogelijk geïnfecteerde systemen - IBD kwetsbaarheidswaarschuwingen op maat over mogelijke kwetsbaarheden in hard- en software 6

7 2. Stap 1: Een ACIB 2.1 Doel van deze stap Door een Algemene Contactpersoon Informatiebeveiliging (ACIB) aan te stellen, kan uw gemeente gebruik maken van de IBD-dienstverlening behorende bij Incidentpreventie, detectie, en -coördinatie. Bovendien krijgt u hierdoor als gemeente meer grip op uw Incident Management Proces. 2.2 Wat moet u doen? Om er voor te zorgen dat u als gemeente optimaal gebruik kunt maken van de IBDdienstverlening behorende bij Incidentpreventie, -detectie en -coördinatie, is het van belang dat de IBD in ieder geval beschikt over actuele contactgegevens van de gemeentelijke Algemene Contactpersoon Informatiebeveiliging (ACIB). Bij sommige incidenten is het bovendien mogelijk dat bij de uitvoering van deze dienstverlening vertrouwelijke gegevens worden uitgewisseld. Dit doet de IBD alleen met een gemeentelijke Vertrouwde Contactpersoon Informatiebeveiliging (VCIB). Dat kan alleen als u stap 2 van het aansluitproces heeft doorlopen. U kunt meerdere personen als ACIB doorgeven. Denk echter goed na over het aantal mensen dat als ACIB wordt aangesteld. Zoveel mogelijk mensen op de lijst zetten, heeft als nadeel dat iedereen kan denken dat de ander persoon het wel oppakt. Als er slecht 1 persoon op de lijst staat, loopt u als gemeente het risico dat het niet wordt opgepakt als deze persoon er niet is. Immers, de IBD kan geen helaas opvolging geven aan out-ofoffice antwoorden op mailtjes. Het is van groot belang dat uw gemeente het Incident Management Proces ingericht en operationeel heeft. Dit, omdat incidentmeldingen vaak een spoedeisend karakter hebben, waarbij gestructureerde opvolging noodzakelijk is. U kunt de contactgegevens op het IBD-aansluitformulier ACIB (zie bijlage 1) invullen en het formulier mailen aan Een Word versie van het formulier kunt u vinden op de IBD-website op de pagina downloads Informatiebeveiligingsdienst onder het kopje aansluitformulieren. 2.3 Wat doet de IBD? De IBD registreert de gegevens van de ACIB in haar systemen. Hierna ontvangt u automatisch algemene incidentmeldingen per . 7

8 2.4 Hoe wordt deze stap afgerond? De ACIB ontvangt een bevestigingsbericht per dat hij/zij voortaan door de IBD als ACIB van uw gemeente wordt gezien. Uw burgemeester en/of gemeentesecretaris ontvangt een bevestiging per dat zijn/haar gemeente stap 1 van het aansluiten bij de IBD heeft doorlopen, inclusief de naam van de aangemelde ACIB en een uitleg over de volgende stappen in het proces. Na het afronden van deze stap kunt u de Helpdesk van de IBD 24 uur per dag, 7 dagen per week, bellen voor het melden van incidenten op telefoonnummer Tijdens kantooruren reageert de IBD binnen 30 minuten op een incidentmelding. Buiten kantooruren is de IBD bereikbaar voor spoedeisende meldingen en zal de IBD binnen 60 minuten reageren op een telefonische oproep. U bent als gemeente zelf verantwoordelijk voor het actueel houden van de contactgegevens van de ACIB. U kunt de contactgegevens wijzigen door opnieuw een IBD-aansluitformulier ACIB in te vullen en te mailen naar 8

9 3. Stap 2 : Een VCIB 3.1 Doel van deze stap Door een Vertrouwde Contactpersoon Informatiebeveiliging (VCIB) aan te stellen kan uw gemeente optimaal gebruik maken van de dienstverlening behorende bij Incidentpreventie, -detectie, -coördinatie, ook als er vertrouwelijke gegevens moeten worden uitgewisseld. Een tweede doel van deze stap is uw gemeente voor te bereiden op de volgende stappen in het aansluitproces. Zonder aangestelde VCIB kunnen de stappen 3 en 4 van dit stappenplan namelijk niet worden uitgevoerd. 3.2 Wat moet u doen? Bij het gebruik van de IBD-dienstverlening aangaande Incidentpreventie, -detectie en - coördinatie komt het regelmatig voor dat door de IBD vertrouwelijke informatie wordt verstrekt. Reden waarom de IBD van uw gemeente één of meer Vertrouwde Contactpersonen Informatiebeveiliging (VCIB) dient vast te leggen. Het NCSC en de IBD behandelen de door gemeenten aangeleverde informatie vertrouwelijk en verwachten dat ook van u als gemeente. Door als gemeente een Vertrouwde Contactpersoon Informatiebeveiliging (VCIB) aan te stellen en de contactgegevens aan de IBD door te geven, kunt u deze dienstverlening bij de IBD afnemen. De burgemeester of de gemeentesecretaris is verantwoordelijk voor het aanstellen van een VCIB. U kunt de contactgegevens op het IBD-aansluitformulier VCIB (zie bijlage 2) invullen en het formulier mailen aan Een Word versie van het formulier kunt u vinden op de IBD-website op de pagina downloads Informatiebeveiligingsdienst onder het kopje aansluitformulieren. 3.3 Wat doet de IBD? De IBD registreert de gegevens van de VCIB in haar systemen. Met de VCIB wordt door de IBD individuele intakegesprekken gevoerd om afspraken te maken over wat deze vertrouwelijkheid inhoudt. Zo kan het voorkomen dat de VCIB informatie ontvangt, die absoluut niet met anderen binnen uw gemeente gedeeld mag worden. 3.4 Hoe wordt deze stap afgerond? Uw VCIB ontvangt een bevestigingsbericht per dat hij/zij voortaan door de IBD als VCIB van uw gemeente wordt gezien. 9

10 Uw burgemeester en/of gemeentesecretaris ontvangt een bevestiging per dat zijn/haar gemeente stap 2 van het aansluiten bij de IBD heeft doorlopen, inclusief de naam van de aangemelde VCIB en een uitleg over de volgende stappen in het proces. Zodra de vertrouwelijke contactpersonen zijn vastgelegd bij de IBD, zijn dit de personen die incidenten met een vertrouwelijk karakter mogen melden en opvolgen bij de IBD. De gemeente is zelf verantwoordelijk voor het actueel houden van de contactgegevens van de VCIB. U kunt de contactgegevens wijzigen door opnieuw een IBDaansluitformulier VCIB in te vullen en te mailen naar 10

11 4. Stap 3: Een lijst met IP-adressen en URL s 4.1 Doel van deze stap Nadat de VCIB is vastgelegd bij de IBD, kunt u als gemeente uw IP- adressen en URL s doorgeven aan de IBD en hierdoor gebruik gaan maken van de dienstverlening behorende bij Incidentdetectie. 4.2 Wat moet u doen? De IBD vraagt u om een lijst met IP-adressen en URL s te maken en deze door te geven aan de IBD. U kunt een voorbeeld van deze lijst vinden in bijlage 3. Een Word versie van het formulier kunt u vinden op de IBD-website op de pagina downloads Informatiebeveiligingsdienst onder het kopje aansluitformulieren. De lijst dient u te versleutelen en te mailen naar Stuur het wachtwoord niet mee. De IBD neemt telefonisch contact met u op over het wachtwoord van het versleutelde document. De in gebruik zijnde gemeentelijke IP-adressen en URL s worden gebruikt door de IBD, i.s.m. met het NSCS om te controleren of deze voorkomen op lijsten die het NCSC ontvangt. Bijvoorbeeld lijsten met systemen die contact hebben gezocht met een bepaald Botnet. 4.3 Wat doet de IBD? De IBD neemt de gegevens op in haar systemen en geeft de gegevens anoniem door aan het NCSC. 4.4 Hoe wordt deze stap afgerond? De VCIB ontvangt een ontvangstbevestiging van het versleutelde bestand. De VCIB ontvangt een op het moment dat de IP-adressen en URL s zijn opgenomen in het geautomatiseerde detectieprogramma van het NCSC. Dit kan enkele weken duren. Indien daarna een besmetting is geconstateerd die betrekking heeft op uw gemeente, neemt de IBD contact op met de VCIB per of telefoon. Uw burgemeester en/of gemeentesecretaris ontvangt een bevestiging per dat zijn/haar gemeente stap 3 van het aansluiten bij de IBD heeft doorlopen en een uitleg over de volgende stappen in het proces. 11

12 De gemeente is zelf verantwoordelijk voor het actueel houden van de IP-adressen en URL s. U kunt de gegevens wijzigen door opnieuw een Lijst met gemeentelijke IPadressen en URL s in te vullen en te mailen naar 12

13 5.1 Stap 4: Een gemeentelijke ICT-foto 5.1 Doel van deze stap Door informatie aan te leveren over de bij uw gemeente in gebruik zijnde hard- en software, kunt u gebruik maken van de dienstverlening Kwetsbaarheidswaarschuwingen voor gemeenten. Het doel van de dienstverlening Kwetsbaarheidswaarschuwingen is het voorkomen van incidenten. Dit door gemeenten zo snel als mogelijk te informeren over bij de IBD bekende aankomende of acute ICT-gerelateerde beveiligingsrisico s, zoals kwetsbaarheden in soft- en/of hardware. 5.2 Wat moet u doen? In overleg met het NCSC is een bestand samengesteld met veel voorkomende hard- en software, de zogenaamde lege gemeentelijke ICT-foto. Deze lege foto kunt u opvragen bij de IBD. In het lege foto-bestand dient u aan te geven welke hard- en software bij uw gemeente in gebruik is. Voor het invullen van de lege foto heeft de IBD een aparte toelichting opgesteld. Deze toelichting vindt u in bijlage 5. Behalve het vullen van de foto moet u nadenken over de beste plek waar de Kwetsbaarheidswaarschuwingen in de organisatie kunnen binnenkomen. Dit kan de ACIB zijn, maar bijvoorbeeld ook een helpdesk of servicedesk. Belangrijk is dat de waarschuwingen worden geregistreerd, dat gestructureerd opvolging wordt gegeven en dat duidelijk is in welke gevallen er geëscaleerd moet worden. In bijlage 4 vindt u het aansluitformulier Kwetsbaarheidswaarschuwingen, waarop u apart kunt aangeven waar de waarschuwingen moeten binnenkomen, wie het periodiek overzicht van de waarschuwingen moet ontvangen en naar welk mobiel nummer een sms gezonden moet worden als er een kwetsbaarheidwaarschuwing is met een hoge inschatting van zowel kans als impact (een zgn. [H/H]-advies). Een Word versie van het formulier kunt u vinden op de IBD-website op de pagina downloads Informatiebeveiligingsdienst onder het kopje aansluitformulieren. Stuur het gevulde ingevulde en ondertekende aansluitformulier Kwetsbaarheidswaarschuwingen en het versleutelde foto-bestand aan Stuur het wachtwoord niet mee. De IBD neemt telefonisch contact met u op over het wachtwoord van het versleutelde document. 5.3 Wat doet de IBD? De IBD registreert de geleverde gegevens in haar systemen. 13

14 5.4 Hoe wordt deze stap afgerond? De VCIB en de ACIB ontvangen een op het moment dat de IBD de gemeentelijke ICT-foto in haar systemen heeft verwerkt. Vanaf dit moment ontvangt uw gemeente gerichte Kwetsbaarheidswaarschuwingen. Uw burgemeester en/of gemeentesecretaris ontvangt een bevestiging per dat zijn/haar gemeente stap 4 van het aansluiten bij de IBD heeft doorlopen met de mededeling dat het aansluitproces bij de IBD is voltooid. 14

15 Bijlage 1: IBD-aansluitformulier ACIB Naam Gemeente: Algemeen Contactpersoon Informatiebeveiliging Naam De heer / Mevrouw Functie adres Telefoonnummer kantoor Telefoonnummer mobiel 1 (voorkeur) Telefoonnummer mobiel 2 (alternatief) Handtekening Tweede Algemeen Contactpersoon Informatiebeveiliging Naam De heer / Mevrouw Functie adres Telefoonnummer kantoor Telefoonnummer mobiel 1 (voorkeur) Telefoonnummer mobiel 2 (alternatief) Handtekening Dit document verzenden naar De persoonsgegevens die de Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten (IBD) verwerkt ten behoeve van haar dienstverlening vallen onder het Vrijstellingenbesluit van de WBP. De Informatiebeveiligingsdienst respecteert uw privacy en draagt er zorg voor dat uw persoonlijke informatie vertrouwelijk en in overeenstemming met de WBP wordt behandeld. Deze gegevens worden niet aan derden doorgegeven, tenzij u hiervoor toestemming hebt gegeven of wij hiertoe wettelijk verplicht zijn. 15

16 Bijlage 2: IBD-aansluitformulier VCIB Naam Gemeente: Vertrouwde Contactpersoon Informatiebeveiliging Naam De heer / Mevrouw Functie adres Telefoonnummer kantoor Telefoonnummer mobiel 1 (voorkeur) Telefoonnummer mobiel 2 (alternatief) Tweede Vertrouwde Contactpersoon Informatiebeveiliging Naam De heer / Mevrouw Functie adres Telefoonnummer kantoor Telefoonnummer mobiel 1 (voorkeur) Telefoonnummer mobiel 2 (alternatief) Bevoegd vertegenwoordiger Naam Functie adres 16

17 Ondertekening 1. Vertrouwde Contactpersoon Informatiebeveiliging Ondergetekende, aangewezen als Vertrouwde Contactpersoon Informatiebeveiliging van de gemeente voor de IBD, verklaart de vertrouwelijke gegevens die hem door de IBD ter beschikking worden gesteld vertrouwelijk te behandelen. Naam : Datum : Handtekening: 2. Tweede Vertrouwde Contactpersoon Informatiebeveiliging Ondergetekende, aangewezen als Vertrouwde Contactpersoon Informatiebeveiliging van de gemeente voor de IBD, verklaart de vertrouwelijke gegevens die hem door de IBD ter beschikking worden gesteld vertrouwelijk te behandelen. Naam : Datum : Handtekening: 3. Bevoegd vertegenwoordiger Ondergetekende, bevoegd vertegenwoordiger van de gemeente verklaart dat de op dit formulier ingevulde contactpersonen bevoegd zijn de gemeente te vertegenwoordigen in haar contacten met de IBD, en bevoegd zijn om vertrouwelijke gegevens te behandelen namens de gemeente. Naam : Datum : Handtekening : Dit document verzenden naar De persoonsgegevens die de Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten (IBD) verwerkt ten behoeve van haar dienstverlening vallen onder het Vrijstellingenbesluit van de WBP. De Informatiebeveiligingsdienst respecteert uw privacy en draagt er zorg voor dat uw persoonlijke informatie vertrouwelijk en in overeenstemming met de WBP wordt behandeld. Deze gegevens worden niet aan derden doorgegeven, tenzij u hiervoor toestemming hebt gegeven of wij hiertoe wettelijk verplicht zijn. 17

18 Bijlage 3: Lijst met gemeentelijke IP-adressen en URL s Gemeente: Begin IP adres Eind IP adres Range Range Range IP nummer URL Eventuele hostingpartij Noodnummer hostingpartij Vertrouwde Contactpersoon Informatiebeveiliging Naam: Datum: Handtekening: Dit document versleuteld verzenden naar Stuur het wachtwoord niet mee. De IBD neemt telefonisch contact met u op over het wachtwoord van het versleutelde document. De persoonsgegevens die de Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten (IBD) verwerkt ten behoeve van haar dienstverlening vallen onder het Vrijstellingenbesluit van de WBP. De Informatiebeveiligingsdienst respecteert uw privacy en draagt er zorg voor dat uw persoonlijke informatie vertrouwelijk en in overeenstemming met de WBP wordt behandeld. Deze gegevens worden niet aan derden doorgegeven, tenzij u hiervoor toestemming hebt gegeven of wij hiertoe wettelijk verplicht zijn. 18

19 Bijlage 4: Aansluitformulier Kwetsbaarheidswaarschuwingen Naam Gemeente: adressen voor verzending Kwetsbaarheidswaarschuwingen adressen voor verzending periodiek overzicht Kwetsbaarheidswaarschuwingen Telefoonnummer mobiel voor sms bij H/H waarschuwingen (let op, ook buiten kantoortijd!) (vult u hier niets in dan ontvangt u geen SMS bij H/H) Vertrouwde Contactpersoon Informatiebeveiliging Naam : Datum: Handtekening : Het bestand Gemeentelijke ICT-foto moet versleuteld verzonden worden naar het wachtwoord niet mee. De IBD neemt telefonisch contact met u op over het wachtwoord van het versleutelde document. De persoonsgegevens die de Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten (IBD) verwerkt ten behoeve van haar dienstverlening vallen onder het Vrijstellingenbesluit van de WBP. De Informatiebeveiligingsdienst respecteert uw privacy en draagt er zorg voor dat uw persoonlijke informatie vertrouwelijk en in overeenstemming met de WBP wordt behandeld. Deze gegevens worden niet aan derden doorgegeven, tenzij u hiervoor toestemming hebt gegeven of wij hiertoe wettelijk verplicht zijn. 19

20 Bijlage 5: Toelichting op de gemeentelijke ICTfoto Hoe komt de lege foto tot stand? De IBD stelt een zogenaamde lege gemeentelijke ICT-foto ter beschikking aan gemeenten, die willen aansluiten. Dit is een Excel-bestand met veel voorkomende harden softwareproducten. Het is een selectie uit de productenlijst van het Amerikaanse normalisatie instituut NIST (http://nvd.nist.gov/cpe.cfm) die is aangevuld met specifieke gemeentelijke software uit de KING softwarecatalogus. In de lege ICT-foto is een speciaal veld opgenomen waarin het Common Platform Enumeration (CPE) ID staat. Als een product dit ID heeft, is dit de unieke CPE identificatie zoals die is vastgelegd door NIST. (http://nvd.nist.gov/cpe.cfm) Bij zowel het NCSC als de IBD wordt dit ID veelal als sleutel gebruikt voor identificeren van producten. Om er voor te zorgen dat u als gemeente de juiste kwetsbaarheidsadviezen krijgt, is het nuttig om de CPE-identificatie op te nemen in uw CMDB. Bijkomend voordeel hiervan is dat het zowel voor u als voor de IBD makkelijker wordt om wijzigingen in de foto te verwerken. De IBD realiseert zich dat niet iedere gemeente beschikt over een actuele en volledige CMDB, die de benodigde informatie eenvoudig en snel kan leveren. Daarom hieronder een kort overzicht van een aantal verschillende manieren om de benodigde informatie voor het aansluiten bij de IBD te verzamelen en actueel te houden. Situatie 1: Gemeente beschikt over een CMDB a. Exporteer alle Configuration Items (incl. eigen sleutelveld) in CSV-formaat. b. Lever dit versleuteld aan de IBD c. De IBD legt eenmalig de relatie tussen de productnamen in uw CMDBexportbestand en de standaard CPE-code. d. De IBD levert het aangevulde CMDB-exportbestand terug aan u gemeente e. De gemeente neemt CPE-codes op in de eigen CMDB. f. De gemeente organiseert het Configuratiemanagementproces zodanig dat bij nieuwe CI-items de CPE-code wordt toegvoegd. Situatie 2: Gemeente wil de aansluiting op de IBD als aanleiding gebruiken om een CMDB op te zetten: a. Combineer afzonderlijke overzichten (inkoop, contractbeheer, facturen, losse databases bij netwerkbeheer of servicedesk, licentiebeheer, verzekeringsoverzichten e.d.). b. Gebruik tooling (scanning, spider) om de componenten geautomatiseerd in kaart te brengen. c. Selecteer en vul een CMDB. d. Implementeer een configuratiemanagement proces. e. Zie verder hierboven bij situatie 1. 20

21 Situatie 3: Gemeente wil snel aansluiten maar is nog niet toe aan het opzetten van een configuratiemanagement proces: a. De IBD levert een fotobestand met alle items (incl. CPE-codes). b. Gemeente selecteert in dit bestand de meest kritieke Configuration items, bijvoorbeeld de items met een directe internetaansluiting, de DMZ configuratie, firewall, routers, databases met gevoelige informatie. c. Gemeente richt een proces in om de wijzigingen bij te houden en periodiek een nieuw bestand te kunnen leveren. 21

AANSLUITEN BIJ DE IBD. Het stappenplan

AANSLUITEN BIJ DE IBD. Het stappenplan AANSLUITEN BIJ DE IBD Het stappenplan Auteur IBD Datum Maart 2014 2 Inhoud 1. Inleiding 4 1.1 Dienstenportfolio van de IBD 4 1.2 Officieel aansluiten bij de IBD 5 1.3 Bestuurlijk draagvlak 6 1.4 Overzicht

Nadere informatie

Hoe gaat u dit gemeentelijke varkentje wassen? Aansluiten bij de IBD Anita van Nieuwenborg

Hoe gaat u dit gemeentelijke varkentje wassen? Aansluiten bij de IBD Anita van Nieuwenborg Hoe gaat u dit gemeentelijke varkentje wassen? Aansluiten bij de IBD Anita van Nieuwenborg Programma 1. De IBD 2. stappenplan Aansluiten bij de IBD 3. VCIB-gesprek (plenair) 2 1.1 De IBD Gezamenlijk initiatief

Nadere informatie

Informatiebeveiligingsdienst Aansluiten, waarom eigenlijk Assen, 6 Maart 2014. Anita van Nieuwenborg

Informatiebeveiligingsdienst Aansluiten, waarom eigenlijk Assen, 6 Maart 2014. Anita van Nieuwenborg Informatiebeveiligingsdienst Aansluiten, waarom eigenlijk Assen, 6 Maart 2014 Anita van Nieuwenborg Programma 1. De IBD 2. Dienstverlening van de IBD 3. Het stappenplan Aansluiten bij de IBD 4. Dialoog

Nadere informatie

HOE VUL IK DE LEGE FOTO? Verzamelen en actueel houden fotoinformatie

HOE VUL IK DE LEGE FOTO? Verzamelen en actueel houden fotoinformatie HOE VUL IK DE LEGE FOTO? Verzamelen en actueel houden fotoinformatie Auteur IBD Datum Maart 2014 2 Inhoud 1 Achtergrondinformatie 4 1.1 Inleiding 4 1.2 Waarom is de foto belangrijk? 4 1.3 Hoe komt de Lege

Nadere informatie

HOE VUL IK DE LEGE ICT-FOTO? Verzamelen en actueel houden fotoinformatie

HOE VUL IK DE LEGE ICT-FOTO? Verzamelen en actueel houden fotoinformatie HOE VUL IK DE LEGE ICT-FOTO? Verzamelen en actueel houden fotoinformatie Auteur IBD Datum Juli 2014 2 Inhoud 1 Achtergrondinformatie 4 1.1 Inleiding 4 1.2 Waarom is de foto belangrijk? 4 1.3 Hoe komt de

Nadere informatie

Anita van Nieuwenborg. Informatiebeveiligingsdienst Het is nu of nooit Assen, 6 Maart 2014

Anita van Nieuwenborg. Informatiebeveiligingsdienst Het is nu of nooit Assen, 6 Maart 2014 Anita van Nieuwenborg Informatiebeveiligingsdienst Het is nu of nooit Assen, 6 Maart 2014 De IBD Gezamenlijk initiatief VNG en KING Opgericht vanuit behoefte van gemeenten aan coördinatie en ondersteuning

Nadere informatie

Regiobijeenkomsten Aansluiten bij de IBD December 2013

Regiobijeenkomsten Aansluiten bij de IBD December 2013 Regiobijeenkomsten Aansluiten bij de IBD December 2013 Inhoud 1. De IBD 2. Doelen van de IBD 3. Dienstverlening van de IBD 4. Het stappenplan Aansluiten bij de IBD 2 1. De IBD Gezamenlijk initiatief VNG

Nadere informatie

HOE VUL IK DE LEGE ICT-FOTO? Verzamelen en actueel houden fotoinformatie

HOE VUL IK DE LEGE ICT-FOTO? Verzamelen en actueel houden fotoinformatie HOE VUL IK DE LEGE ICT-FOTO? Verzamelen en actueel houden fotoinformatie Auteur IBD Datum Maart 2015 2 Inhoud 1 Achtergrondinformatie 4 1.1 Inleiding 4 1.2 Waarom is de foto belangrijk? 4 1.3 Hoe komt

Nadere informatie

INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN (IBD) november 2013. Anita van Nieuwenborg

INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN (IBD) november 2013. Anita van Nieuwenborg INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN (IBD) november 2013 Anita van Nieuwenborg Agenda 1. De IBD 2. Doelen van de IBD 3. Dienstverlening van de IBD 4. Aansluiting bij de IBD 5. Vragen 2 1. De IBD

Nadere informatie

IBD DIENSTENPORTFOLIO. Uitgebreide beschrijving van de diensten van de IBD

IBD DIENSTENPORTFOLIO. Uitgebreide beschrijving van de diensten van de IBD IBD DIENSTENPORTFOLIO Uitgebreide beschrijving van de diensten van de IBD Auteur IBD Datum september 2013 2 Inhoud 1 Inleiding 4 1.1 Kernactiviteiten en diensten 4 1.1 Officieel aansluiten bij de IBD 6

Nadere informatie

ADDENDUM INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN. Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers

ADDENDUM INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN. Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers ADDENDUM INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers 1 Inleiding De Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten is een activiteit die in opdracht

Nadere informatie

ADDENDUM INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN. Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers

ADDENDUM INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN. Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers ADDENDUM INFORMATIEBEVEILIGINGSDIENST VOOR GEMEENTEN Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten & Leveranciers 1 Inleiding De Informatiebeveiligingsdienst voor gemeenten is een activiteit die in opdracht

Nadere informatie

BABVI/U201300696 Lbr. 13/057

BABVI/U201300696 Lbr. 13/057 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Informatiebeveiliging uw kenmerk ons kenmerk BABVI/U201300696 Lbr. 13/057 bijlage(n) datum 6 juni 2013 Samenvatting

Nadere informatie

HOE KOMT DE INSCHALING VAN DE KWETSBAARHEIDSWAARSCHUW- INGEN TOT STAND?

HOE KOMT DE INSCHALING VAN DE KWETSBAARHEIDSWAARSCHUW- INGEN TOT STAND? HOE KOMT DE INSCHALING VAN DE KWETSBAARHEIDSWAARSCHUW- INGEN TOT STAND? Auteur IBD Datum Januari 2015 2 Inhoud 1 Inleiding 4 2 Hoe komt de inschaling van kwetsbaarheidswaarschuwingen tot stand? 5 2.1 Inschaling

Nadere informatie

2 3 MEI 28H. uw kenmerk. ons kenmerk. Lbr. 14/042

2 3 MEI 28H. uw kenmerk. ons kenmerk. Lbr. 14/042 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad 2 3 MEI 28H Vereniging van Nederlandse Gemeenten informatiecentrum tel. (070) 373 8393 uw kenmerk bījlage(n) betreft Voortgang Informatieveiligheid ons

Nadere informatie

Raadsmededeling - Openbaar

Raadsmededeling - Openbaar Raadsmededeling - Openbaar Nummer : 54/2016 Datum : 22 maart 2016 B&W datum : 22 maart 2016 Beh. ambtenaar : Annelies te Booij Portefeuillehouder : G. Berghoef Onderwerp : Meldplicht datalekken Aanleiding

Nadere informatie

VERSLEUTELEN VAN INFORMATIE IN DE COMMUNICATIE MET DE IBD

VERSLEUTELEN VAN INFORMATIE IN DE COMMUNICATIE MET DE IBD VERSLEUTELEN VAN INFORMATIE IN DE COMMUNICATIE MET DE IBD Auteur IBD Datum Mei 2014 2 Inhoud 1 Communicatie met de IBD 4 2 Welke methoden kunt u gebruiken? 5 2.1 PGP 5 2.2 7-zip 5 2.3 Winzip 5 3 Hoe maakt

Nadere informatie

o n k Ö A fia* V/ \ ^ * f

o n k Ö A fia* V/ \ ^ * f - JAGT_P_U201300696.docx - 20130606_ledenbri... http://www.vng.nl/files/vng/brieven/2013/20130606_ledenbrief_inf.. o n k Ö A fia* V/ \ ^ * f 6 JUNI 2013 U,< v ~. ^. Vereniging van 1 Nederlandse Gemeenten

Nadere informatie

kwaliteitsinstituut nederlandse gemeenten in opdracht van vereniging van nederlandse gemeenten

kwaliteitsinstituut nederlandse gemeenten in opdracht van vereniging van nederlandse gemeenten Implementatie van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) kwaliteitsinstituut nederlandse gemeenten in opdracht van vereniging van nederlandse gemeenten De Informatiebeveiligingsdienst

Nadere informatie

H t ICT -Beveili iligings- assessment DigiD & Informatiebeveiliging

H t ICT -Beveili iligings- assessment DigiD & Informatiebeveiliging Het ICT-Beveiligings- i assessment DigiD & Informatiebeveiliging De aanleiding 2011: Diginotar 2011: Lektober En ook: 2012: Dorifel 2012: Citadel 2013: DongIT Botnet De reactie vanuit VNG/KING Starting

Nadere informatie

VERSLAG PIA. Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG)

VERSLAG PIA. Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) VERSLAG PIA Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) Colofon Naam document Verslag PIA Versienummer 1.0 Versiedatum April 2014

Nadere informatie

Onderwerp: Samenwerking Sociale Verzekeringsbank en gemeenten in het kader van de kwalificatieplicht en de kinderbijslag

Onderwerp: Samenwerking Sociale Verzekeringsbank en gemeenten in het kader van de kwalificatieplicht en de kinderbijslag V } Jj >> 4^ % Aan het college van B&W van de Gemeente Heemstede Postbus 352 2100 AJ HEEMSTEDE Onderwerp: Samenwerking en gemeenten in het kader van de kwalificatieplicht en de kinderbijslag Amstelveen,

Nadere informatie

Invulinstructie Afmelding (mede)beleidsbepaler. Een toelichting bij het afmeldingsformulier (mede)beleidsbepaler

Invulinstructie Afmelding (mede)beleidsbepaler. Een toelichting bij het afmeldingsformulier (mede)beleidsbepaler Invulinstructie Afmelding (mede)beleidsbepaler Een toelichting bij het afmeldingsformulier (mede)beleidsbepaler Inhoudsopgave Vooraf 3 1 Navigeren in het formulier 4 2 Gegevens aanvrager 5 2.1 Wat moet

Nadere informatie

Invulinstructie Aanmelding (mede)beleidsbepaler accountant. Een toelichting bij het formulier Aanmelding (mede)beleidsbepaler accountant

Invulinstructie Aanmelding (mede)beleidsbepaler accountant. Een toelichting bij het formulier Aanmelding (mede)beleidsbepaler accountant Invulinstructie Aanmelding (mede)beleidsbepaler accountant Een toelichting bij het formulier Aanmelding (mede)beleidsbepaler accountant Inhoudsopgave Vooraf 3 1 Navigeren in het formulier 4 2 Gegevens

Nadere informatie

MOBIELE GEGEVENSDRAGERS. Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG)

MOBIELE GEGEVENSDRAGERS. Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) MOBIELE GEGEVENSDRAGERS Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) Colofon Naam document Mobiele gegevensdragers Versienummer 1.0

Nadere informatie

Invulinstructie Afmelden Overige Betrokkene(n) BI. Een toelichting bij het formulier om Overige Betrokkene(n) BI af melden

Invulinstructie Afmelden Overige Betrokkene(n) BI. Een toelichting bij het formulier om Overige Betrokkene(n) BI af melden Invulinstructie Een toelichting bij het formulier om Overige Betrokkene(n) BI af melden Inhoudsopgave Vooraf 3 1 Navigeren in het formulier 4 2 Gegevens aanvrager 5 2.1 Wat moet u hier invullen? 5 3 Betrokkene(n)

Nadere informatie

Welkom bij mijnschoolinfo, het communicatie platform voor basisonderwijs, een initiatief van Stichting Onderwijsplanet.

Welkom bij mijnschoolinfo, het communicatie platform voor basisonderwijs, een initiatief van Stichting Onderwijsplanet. Beste ouder / verzorger, Welkom bij mijnschoolinfo, het communicatie platform voor basisonderwijs, een initiatief van Stichting Onderwijsplanet. U heeft vanuit de basisschool van uw kind al informatie

Nadere informatie

Werken met de Verwijsindex Rechtenrol Gebruiker

Werken met de Verwijsindex Rechtenrol Gebruiker Deze instructie geeft uitleg over het werken met de Verwijsindex als gebruiker. De rechten voor gebruiker kunnen per regio verschillen. Indien u één of meerdere handelingen niet kunt verrichten, maar deze

Nadere informatie

COLLEGEBESLUITEN D.D.

COLLEGEBESLUITEN D.D. A01 Vaststelling stemlokalen en vergoeding stembureauleden voor de Gemeenteraadsverkiezing en 2014 In bijgevoegd besluit Aanwijzing stemlokalen' zijn de locaties voor de aanstaande verkiezingen van de

Nadere informatie

Aan uw raad is het volgende toegezegd: Toezeggingen college van B&W in Commissies en Raad (september 2015) TCM 09 21 mei 2015

Aan uw raad is het volgende toegezegd: Toezeggingen college van B&W in Commissies en Raad (september 2015) TCM 09 21 mei 2015 Bedrijfsvoering De gemeenteraad van Bloemendaal Datum : 19 augustus 2015 Uw kenmerk : Ons kenmerk : 2015056815 Behandeld door : J. van der Hulst Doorkiesnummer : 023-522 5592 Onderwerp : Rapportage informatiebeveiliging

Nadere informatie

Invulinstructie Aanmelden Europees paspoort. Een toelichting bij het formulier om een Europees paspoort aan te melden

Invulinstructie Aanmelden Europees paspoort. Een toelichting bij het formulier om een Europees paspoort aan te melden Invulinstructie Aanmelden Europees paspoort Een toelichting bij het formulier om een Europees paspoort aan te melden Augustus 2016 Inhoudsopgave Vooraf 3 1 Navigeren in het formulier 4 2 Gegevens aanvrager

Nadere informatie

Aanvraag Ondersteuning Live@Edu Versie 1.2

Aanvraag Ondersteuning Live@Edu Versie 1.2 Aanvraag Ondersteuning Live@Edu Versie 1.2 Met dit formulier kunt u de dienst Ondersteuning Live@Edu aanvragen. Dit formulier heeft een aantal onderdelen en twee bijlagen die in bepaalde gevallen ook ingevuld

Nadere informatie

Invulinstructie Aanmelding overige betrokkenen accountant. Een toelichting bij het formulier Aanmelding overige betrokkenen accountant

Invulinstructie Aanmelding overige betrokkenen accountant. Een toelichting bij het formulier Aanmelding overige betrokkenen accountant Invulinstructie Aanmelding overige betrokkenen accountant Een toelichting bij het formulier Aanmelding overige betrokkenen accountant Inhoudsopgave Vooraf 3 1 Navigeren in het formulier 4 2 Gegevens aanvrager

Nadere informatie

Een beetje beveiligen kan niet Op weg naar veiliger gemeenten Jaarplan 2015 en toekomst IBD Consulterend Overleg 22 september 2014 Boudien Glashouwer

Een beetje beveiligen kan niet Op weg naar veiliger gemeenten Jaarplan 2015 en toekomst IBD Consulterend Overleg 22 september 2014 Boudien Glashouwer Een beetje beveiligen kan niet Op weg naar veiliger gemeenten Jaarplan 2015 en toekomst IBD Consulterend Overleg 22 september 2014 Boudien Glashouwer Doelstellingen en scope IBD Het preventief en structureel

Nadere informatie

Plan van Aanpak beschikbaar stellen broncode Basisregistratie Personen (BRP)

Plan van Aanpak beschikbaar stellen broncode Basisregistratie Personen (BRP) Plan van Aanpak beschikbaar stellen broncode Basisregistratie Personen (BRP) Samenvatting De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft in de Tweede Kamer toegezegd de broncode

Nadere informatie

Gebruikershandleiding. Ouder Login TSO De Kring

Gebruikershandleiding. Ouder Login TSO De Kring Gebruikershandleiding Ouder Login TSO De Kring Gebruikershandleiding ouder login Maakt u gebruik van of wilt u gebruik maken van de tussenschoolse opvang op PCBS De Kring, dan kunt u zich via de website

Nadere informatie

Digitaal e-mail certificaat Ondertekenen en encryptie. De meest recente versie van dit document kunt u vinden op: www.ensbergen.nl

Digitaal e-mail certificaat Ondertekenen en encryptie. De meest recente versie van dit document kunt u vinden op: www.ensbergen.nl Digitaal e-mail certificaat Ondertekenen en encryptie De meest recente versie van dit document kunt u vinden op: www.ensbergen.nl Index 1 Inleiding... 4 1.1 Algemeen...4 1.2 Leeswijzer...4 2 Private key

Nadere informatie

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. ICT Noord, Harro Spanninga

INFORMATIEVEILIGHEID. een uitdaging van ons allemaal. ICT Noord, Harro Spanninga INFORMATIEVEILIGHEID een uitdaging van ons allemaal ICT Noord, Harro Spanninga Agenda Toelichting op de Taskforce BID Introductie thema Informatieveiligheid Technisch perspectief Perspectief van de overheid

Nadere informatie

ons kenmerk ECIB/U201600732 Lbr. 16/046

ons kenmerk ECIB/U201600732 Lbr. 16/046 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Ontwikkelingen informatieveiligheid Samenvatting uw kenmerk ons kenmerk ECIB/U201600732 Lbr. 16/046 bijlage(n)

Nadere informatie

Periodieke en specifieke rapportages over het gebruik van Suwinet-Inkijk

Periodieke en specifieke rapportages over het gebruik van Suwinet-Inkijk Periodieke en specifieke rapportages over het gebruik van Suwinet-Inkijk Datum Versienummer Auteur 7 oktober 2015 2.0 Edwin Diersmann Periodieke en specifieke rapportages gebruik Suwinet-v2.0 07-10-2015.docx

Nadere informatie

ons kenmerk BB/U201201379

ons kenmerk BB/U201201379 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. (070) 373 8393 betreft Ledenbrief Informatiebeveiligingsdienst (IBD) uw kenmerk ons kenmerk BB/U201201379 bijlage(n) datum 12 oktober

Nadere informatie

Handleiding Digitaal Inschrijven. Met behulp van deze handleiding willen wij je helpen bij het invullen van jouw digitale inschrijvingsformulier.

Handleiding Digitaal Inschrijven. Met behulp van deze handleiding willen wij je helpen bij het invullen van jouw digitale inschrijvingsformulier. Handleiding Digitaal Inschrijven De Universiteit Utrecht (UU) kiest ervoor om haar studenten te tutoyeren. Omdat er gebruik wordt gemaakt van de inschrijvingsmodule van de UU, volgt de UMC Utrecht Academie

Nadere informatie

Invulinstructie Aanmelding en wijziging feitelijk leider. Een toelichting bij het aanmelden en wijzigen van de feitelijk leider

Invulinstructie Aanmelding en wijziging feitelijk leider. Een toelichting bij het aanmelden en wijzigen van de feitelijk leider Een toelichting bij het aanmelden en wijzigen van de feitelijk leider Inhoudsopgave Vooraf 3 1 Navigeren in het formulier 4 2 Gegevens aanvrager 5 2.1 Wat moet u hier invullen? 5 3 Betrokkenen aanmelden

Nadere informatie

Invulinstructie Wijziging vergunning accountants. Een toelichting bij het formulier voor het wijzigen van de vergunning

Invulinstructie Wijziging vergunning accountants. Een toelichting bij het formulier voor het wijzigen van de vergunning accountants Een toelichting bij het formulier voor het wijzigen van de vergunning Inhoudsopgave Vooraf 3 1 Navigeren in het formulier 4 2 Gegevens aanvrager 5 2.1 Wat moet u hier invullen? 5 3 Contactpersoon

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Mijn cliëntportaal www.arienszorgpalet.nl

Gebruikershandleiding Mijn cliëntportaal www.arienszorgpalet.nl Gebruikershandleiding Mijn cliëntportaal www.arienszorgpalet.nl Versie 1 mei 2016 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Inloggen Mijn cliëntportaal 4 Voorbeeld Mijn cliëntportaal 7 Mijn afspraken 8 Mijn dossier

Nadere informatie

Privacy Bijsluiter Digitale Leermiddelen Basisonderwijs (Dr. Digi), Noordhoff Uitgevers

Privacy Bijsluiter Digitale Leermiddelen Basisonderwijs (Dr. Digi), Noordhoff Uitgevers Bijlage 1 bij de Bewerkersovereenkomst Noordhoff Uitgevers Privacy Bijsluiter Digitale Leermiddelen Basisonderwijs (Dr. Digi), Noordhoff Uitgevers Noordhoff Uitgevers is een educatieve uitgeverij die verschillende

Nadere informatie

Handleiding GBO Helpdesk voor aanmelders

Handleiding GBO Helpdesk voor aanmelders Inhoud 1 Inleiding... 2 2 In- en uitloggen... 3 2.1 Webadres GBO Helpdesk... 3 2.2 Inloggen... 3 2.3 Wachtwoord wijzigen... 4 2.4 Uitloggen... 4 3 Incidenten... 5 3.1 Incident aanmelden... 5 3.2 Bijlage

Nadere informatie

uw (bedrijfs)naam, e-mail adres, adres, (statutaire) vestigingsadres, telefoonnummer en geslacht.

uw (bedrijfs)naam, e-mail adres, adres, (statutaire) vestigingsadres, telefoonnummer en geslacht. Privacybeleid Zoek en Vind Algemeen Zoek en Vind maakt voor de exploitatie van haar website en diensten gebruik van persoonsgegevens. Ter bescherming van de persoonsgegevens van de gebruiker heeft Zoek

Nadere informatie

HARDENING-BELEID VOOR GEMEENTEN. Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG)

HARDENING-BELEID VOOR GEMEENTEN. Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) HARDENING-BELEID VOOR GEMEENTEN Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) Colofon Naam document Hardening-beleid voor gemeenten

Nadere informatie

VOORWOORD. 1 Code voor informatiebeveiliging, Nederlands Normalisatie Instituut, Delft, 2007 : NEN-ISO.IEC 27002.

VOORWOORD. 1 Code voor informatiebeveiliging, Nederlands Normalisatie Instituut, Delft, 2007 : NEN-ISO.IEC 27002. Gesloten openheid Beleid informatiebeveiliging gemeente Leeuwarden 2014-2015 VOORWOORD In januari 2003 is het eerste informatiebeveiligingsbeleid vastgesteld voor de gemeente Leeuwarden in de nota Gesloten

Nadere informatie

Handleiding gebruik Citymail

Handleiding gebruik Citymail Handleiding gebruik Citymail Versie : 4.0.1 Jaar : 2014 Auteur : Citymail BV / Charly Traarbach Citymail BV Copyright 1 Citymail BV, Nederland 2014 Niets uit dit document mag worden vermenigvuldigd en/of

Nadere informatie

Invulinstructie Aanmelding feitelijk leider pensioenen. Een toelichting bij het aanmelden van een feitelijk leider voor pensioenen

Invulinstructie Aanmelding feitelijk leider pensioenen. Een toelichting bij het aanmelden van een feitelijk leider voor pensioenen Een toelichting bij het aanmelden van een feitelijk leider voor pensioenen Inhoudsopgave Vooraf 3 1 Navigeren in het formulier 4 2 Gegevens aanvrager 5 2.1 Wat moet u hier invullen? 5 3 Betrokkenen aanmelden

Nadere informatie

Model meldingsformulier verwerking persoonsgegevens SZW.

Model meldingsformulier verwerking persoonsgegevens SZW. Model meldingsformulier verwerking persoonsgegevens SZW. Vraag 1. Verantwoordelijke 1.1 Hoeveel verantwoordelijken zijn er voor deze gegevensverwerking? 1 verantwoordelijke (ga naar vraag 1.3) 1.3 De verantwoordelijke

Nadere informatie

Handleiding. Kliksafe Webmail

Handleiding. Kliksafe Webmail Handleiding Kliksafe Webmail Inhoudsopgave 1. Introductie Nieuwe Web mail 2 1.1. Gebruikmaken van de webmail 2 1.2. Mappenweergave 3 1.3. Nieuwe mail opstellen en verzenden 4 1.4. Bijlagen toevoegen aan

Nadere informatie

Op de volgende pagina s vindt u de uitgebreide instructie. Handleiding De MVO-Wijzer voor gebruik van MVO-Stakeholderevaluatie Versie 1.

Op de volgende pagina s vindt u de uitgebreide instructie. Handleiding De MVO-Wijzer voor gebruik van MVO-Stakeholderevaluatie Versie 1. U hebt de MVO-Stakeholderevaluatie aangeschaft, deze Stakeholderevaluatie wordt gebruikt wanneer een organisatie wil weten hoe het MVO-beleid van de organisatie beoordeeld wordt door medewerkers (inclusief

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Ifective Service Portaal

Gebruikershandleiding Ifective Service Portaal Gebruikershandleiding Ifective Service Portaal Versie: 2.1 Ifective Koekoeksweg 3 8084 GN t Harde Tel.: (0525) 637212 fax: (0525) 653444 email: servicedesk@ifective.nl website: www.ifective.nl Inhoudsopgave

Nadere informatie

ABAB-Internetboekhouden. Handleiding: Directe bankkoppeling

ABAB-Internetboekhouden. Handleiding: Directe bankkoppeling ABAB-Internetboekhouden Handleiding: Directe bankkoppeling 0 1. Inleiding.. 2 2. Aanvragen directe bankkoppeling.. 2 2.1 Aanvraag bij de ABN AMRO...3 2.2 Aanvraag bij de Rabobank. 6 2.3 Aanvraag bij de

Nadere informatie

ABAB-Internetboekhouden. Handleiding: Directe bankkoppeling

ABAB-Internetboekhouden. Handleiding: Directe bankkoppeling ABAB-Internetboekhouden Handleiding: Directe bankkoppeling 0 1. Inleiding.. 2 2. Aanvragen directe bankkoppeling.. 2 2.1 Aanvraag bij de ABN AMRO...3 2.2 Aanvraag bij de Rabobank. 6 3. Activeren directe

Nadere informatie

Handleiding ATA-Nederland

Handleiding ATA-Nederland Handleiding ATA-Nederland Inhoudsopagve 1. Start 1 1.1. Toegang tot ATA-Nederland en Aanmelding 1 2. Carnet-ATA aanvragen 3 2.1. Inloggen in ATA-Nederland 3 2.2. Nieuw Carnet-ATA aanvragen 4 2.2.1 Stap

Nadere informatie

1 Aanmelden nieuwe parkeer dataset

1 Aanmelden nieuwe parkeer dataset Dit document beschrijft het proces voor het aanmelden en beheren van parkeer datasets ten behoeve van de Parkeer Data Catalogus van het Ministerie van Infrastructuur & Milieu. 1 Aanmelden nieuwe parkeer

Nadere informatie

Aanvragen SMS authenticatie (eenmalig uitvoeren)

Aanvragen SMS authenticatie (eenmalig uitvoeren) Aanvragen SMS authenticatie (eenmalig uitvoeren) Ga naar https://solis-ugids.uu.nl/enroll en registreer je mobiele telefoonnummer voor ontvangst van per SMS verstuurde wachtwoorden. Deze zijn nodig voor

Nadere informatie

Als u een gebruiker bent van de website, zullen we informatie over u vergaren als u:

Als u een gebruiker bent van de website, zullen we informatie over u vergaren als u: MEDICAL BOOKING GARANDEERT UW PRIVACY PRIVACYBELEID ALGEMEEN Vertrouwen en veiligheid is erg belangrijk voor Medical Booking. Wij zijn, hoewel we een gepersonaliseerde dienst aanbieden, vastbesloten om

Nadere informatie

Wat moet u doen om te kunnen deelnemen aan het electronisch aanvragen van uitvoercertificaten?

Wat moet u doen om te kunnen deelnemen aan het electronisch aanvragen van uitvoercertificaten? CIRCULAIRE EIEREN VLEES VEE nummer : 88/2005 datum : 27 december 2005 onderwerp : Electronisch aanvragen van uitvoercertificaten Electronisch aanvragen van uitvoercertificaten Op dit moment is het alleen

Nadere informatie

Informatiebrief en toestemmingsformulier registratie voor mensen met facioscapulohumerale spierdystrofie

Informatiebrief en toestemmingsformulier registratie voor mensen met facioscapulohumerale spierdystrofie 18+ jr Informatiebrief en toestemmingsformulier registratie voor mensen met facioscapulohumerale spierdystrofie Geachte mevrouw, meneer, Wij willen u vragen deel te nemen aan de landelijke, een unieke

Nadere informatie

INKOOPVOORWAARDEN EN INFORMATIEBEVEILIGINGSEISEN

INKOOPVOORWAARDEN EN INFORMATIEBEVEILIGINGSEISEN INKOOPVOORWAARDEN EN INFORMATIEBEVEILIGINGSEISEN Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) Colofon Naam document Inkoopvoorwaarden

Nadere informatie

HANDLEIDING VEILIG THUIS CLUSTERBEHEER

HANDLEIDING VEILIG THUIS CLUSTERBEHEER HANDLEIDING VEILIG THUIS CLUSTERBEHEER INLEIDING Voor de Veilig Thuis organisaties is in opdracht van de VNG blended learning trainingsmateriaal ontwikkeld door VanMontfoort en Augeo over de thema s Kindermishandeling

Nadere informatie

Aanmelden en registreren voor CMR3

Aanmelden en registreren voor CMR3 Aanmelden en registreren voor CMR3 Ga naar www.vim-digitaal.nl Selecteer in het midden van het scherm waar u werkzaam bent Aan de rechterkant van het scherm kiest u vervolgens : 1. Aanmelden 2. Melden

Nadere informatie

Cliënten handleiding PwC Client Portal

Cliënten handleiding PwC Client Portal Cliënten handleiding PwC Client Portal Mei 2011 (1) 1. Portal van de cliënt Deze beschrijving gaat ervan uit dat u beschikt over inloggegevens voor de portal en over de url van de portal website. Als u

Nadere informatie

Anita van Nieuwenborg Teamleider IBD. Stand van zaken IBD Regiobijeenkomsten juni-juli 2015

Anita van Nieuwenborg Teamleider IBD. Stand van zaken IBD Regiobijeenkomsten juni-juli 2015 Anita van Nieuwenborg Teamleider IBD Stand van zaken IBD Regiobijeenkomsten juni-juli 2015 Agenda IBD in de praktijk Terugblik Ontwikkelingen Leveranciersmanagement Meldplicht datalekken IBD producten-

Nadere informatie

Handleiding website SVNL voor evenementenverkeersregelaars

Handleiding website SVNL voor evenementenverkeersregelaars Handleiding website SVNL voor evenementenverkeersregelaars Met deze handleiding maken wij u graag wegwijs op de website van Stichting Verkeersregelaars Nederland (SVNL). U vindt hier stap voor stap uitleg

Nadere informatie

Privacyverklaring Nemop.nl

Privacyverklaring Nemop.nl Privacyverklaring Nemop.nl Algemeen De internetsite Nemop.nl is eigendom van Nemop V.O.F. (hierna te noemen: Nemop). Nemop respecteert en beschermt uw privacy en gaat zorgvuldig om met uw persoonlijke

Nadere informatie

Toelichting Aanvragen NS Account Nieuwe Medewerkers.

Toelichting Aanvragen NS Account Nieuwe Medewerkers. Toelichting Aanvragen NS Account Nieuwe Medewerkers. De contactpersoon bij uw organisatie, meldt u aan in het systeem van NS door het invullen van uw persoonlijke gegevens en email-adres. Op dit email

Nadere informatie

Welkom bij PinDirect!

Welkom bij PinDirect! Welkom bij PinDirect! U bent nog maar een paar stappen verwijderd van het huren van een tijdelijke pinautomaat! Vul het aansluitdossier in en voeg kopie(s) legitimatie(s) toe van tekenbevoegde(n). Hulp

Nadere informatie

STAPSGEWIJS AAN DE SLAG MET HET ONLINE LEDENPROGRAMMA GSF

STAPSGEWIJS AAN DE SLAG MET HET ONLINE LEDENPROGRAMMA GSF Gezinssportfederatie vzw, Troonstraat, 125, 1050 Brussel STAPSGEWIJS AAN DE SLAG MET HET ONLINE LEDENPROGRAMMA GSF Vanaf december 2014 kunnen de GSF-sportclubs hun leden online inschrijven. Dit biedt jou

Nadere informatie

Compleet Boekhouden PRO

Compleet Boekhouden PRO Compleet Boekhouden PRO Update Elektronische aangifte Osirius BV Inhoudsopgave 1 VOOR U BEGINT. 3 1.1 AANVRAGEN POSTBUS BIJ DE BELASTINGDIENST 1.2 AANVRAGEN PINCODE 3 3 2 INSTALLATIE UPDATE ELEKTRONISCHE

Nadere informatie

informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373 8393 - Lbr. 14/086

informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373 8393 - Lbr. 14/086 Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad informatiecentrum tel. uw kenmerk bijlage(n) (070) 373 8393 - betreft ons kenmerk datum Voortgang informatieveiligheid ECLBR/U201402103 Lbr. 14/086 19 november

Nadere informatie

Handleiding SPAMFILTER

Handleiding SPAMFILTER Handleiding SPAMFILTER Auteur: Johan Mos, Toon Hopkoper Datum: 27 mei 2008 Versie: 1.2 Pagina 1 INLEIDING De e-mail filter van PROXSYS houdt ongewenste mails vast op haar server zodat uw e- mailbox vrij

Nadere informatie

Invulinstructie Aanmelding aangesloten onderneming. Een toelichting bij het aanmelden van een aangesloten onderneming

Invulinstructie Aanmelding aangesloten onderneming. Een toelichting bij het aanmelden van een aangesloten onderneming Een toelichting bij het aanmelden van een aangesloten onderneming Inhoudsopgave Vooraf 3 1 Navigeren in het formulier 4 2 Gegevens aanvrager 5 2.1 Wat moet u hier invullen? 5 3 Betrokkenen 6 3.1 Toevoegen

Nadere informatie

Handleiding StemToets

Handleiding StemToets Inhoudsopgave 1. Starten met StemToets 3 2. Inloggen StemToets 4 3. Documenten downloaden 8 4. Bijlage: Aanvraagformulier en Geheimhoudingsverklaring StemToets 11 Pagina 2 van 12 1. Starten met StemToets

Nadere informatie

Handleiding Digitaal Doorstroomdossier

Handleiding Digitaal Doorstroomdossier Handleiding Digitaal Doorstroomdossier Inleiding Beste VO contactpersoon, Voor u ligt de handleiding DDD voor het VMBO. Het gebruik van het DDD wijst zoveel mogelijk voor zich. Toch willen we het DDD ondersteunen

Nadere informatie

Handleiding. Jezelf registreren via my.tentoo

Handleiding. Jezelf registreren via my.tentoo Handleiding Jezelf registreren via my.tentoo Welkom bij Tentoo Om via Tentoo verloond te kunnen worden, is het nodig dat je jezelf registreert via my.tentoo.nl. Voor een vlotte registratie, is deze handleiding

Nadere informatie

Uw zakelijke ICT-omgeving goed geregeld en optimaal beveiligd voor een vast bedrag per maand

Uw zakelijke ICT-omgeving goed geregeld en optimaal beveiligd voor een vast bedrag per maand PC-Score introduceert: DÉ TOTAALOPLOSSING VOOR ONDERNEMERS Storingsdienst, netwerkbeheer, antivirus, onderhoud en hulp op afstand. Veilig en snel! Uw zakelijke ICT-omgeving goed geregeld en optimaal beveiligd

Nadere informatie

Cloud handleiding Versie: 1.0 Datum: 23-7-2014

Cloud handleiding Versie: 1.0 Datum: 23-7-2014 Cloud handleiding Versie: 1.0 Datum: 23-7-2014 2 Inhoud Inleiding... 5 Inrichting SequreBox Cloud... 5 1. Inloggen... 6 2. Abonnementen voeg camera toe... 8 3. Controleer beelden... 9 4. Camera Stel Alarm

Nadere informatie

Invulinstructie aanmelding en wijzigen (mede)beleidsbepaler. Een toelichting bij het formulier Aanmelding en wijzigen (mede)beleidsbepaler

Invulinstructie aanmelding en wijzigen (mede)beleidsbepaler. Een toelichting bij het formulier Aanmelding en wijzigen (mede)beleidsbepaler Invulinstructie aanmelding en wijzigen (mede)beleidsbepaler Een toelichting bij het formulier Aanmelding en wijzigen (mede)beleidsbepaler Inhoudsopgave Vooraf 4 1 Navigeren in het formulier 5 2 Gegevens

Nadere informatie

Versleutelen e-mail met Microsoft Outlook

Versleutelen e-mail met Microsoft Outlook Versleutelen e-mail met Microsoft Outlook Versie 2.0 Datum 25 november 2014 Status definitief (UZ68.01) UZI-register Ondertekenen e-mail met Microsoft Outlook versie 2.0 definitief (UZ69.03) 24 november

Nadere informatie

Informatiebrief en toestemmingsformulier registratie facioscapulohumerale spierdystrofie voor kinderen tot 12 jaar

Informatiebrief en toestemmingsformulier registratie facioscapulohumerale spierdystrofie voor kinderen tot 12 jaar Informatiebrief en toestemmingsformulier registratie facioscapulohumerale spierdystrofie voor kinderen tot 12 jaar Geachte mevrouw, mijnheer, Wij willen u om toestemming vragen voor deelname van uw kind

Nadere informatie

Privacy statement voor de gebruiker van de RadiologieNetwerk-Services

Privacy statement voor de gebruiker van de RadiologieNetwerk-Services Privacy statement voor de gebruiker van de RadiologieNetwerk-Services Missie XS2RA B.V. tevens handelend onder de naam RadiologieNetwerk ( RadiologieNetwerk ) heeft als missie om via haar RadiologieNetwerk

Nadere informatie

Cookiebeleid: Privacybeleid:

Cookiebeleid: Privacybeleid: Cookiebeleid: Om je meer service te bieden bij het bezoeken van websites maken de meeste sites gebruik van cookies. Dat zijn handige technieken die informatie verzamelen en gebruiken. Websites worden daardoor

Nadere informatie

Handleiding Suwinet-Mail

Handleiding Suwinet-Mail Handleiding Suwinet-Mail Voor mailserver-/systeembeheerders Datum Versienummer Auteur 22 juni 2015 2.0 Joost Huijbregts Handleiding Suwinet-Mail v2.0 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1. Doel en toepassingsgebied

Nadere informatie

Online aanvragen - Gebruikershandleiding. Online aanvragen Gebruikershandleiding

Online aanvragen - Gebruikershandleiding. Online aanvragen Gebruikershandleiding Online aanvragen Gebruikershandleiding 01 / 11 Online aanvragen Gebruikershandleiding Inhoud Inloggen registreren Wachtwoord vergeten Mijn account Mijn account - Functies Het aanvraagformulier Het aanvraagformulier

Nadere informatie

Notice & Take Down procedure NetMatters versie: 20110601

Notice & Take Down procedure NetMatters versie: 20110601 Notice & Take Down procedure NetMatters versie: 20110601 Artikel 1. Definities 1. Tussenpersoon: NetMatters gevestigd te Rotterdam in Nederland en ingeschreven bij de Nederlandse Kamer van Koophandel onder

Nadere informatie

Invulinstructie Aanmelding Volmacht. Een toelichting bij het formulier om een volmacht aan te melden

Invulinstructie Aanmelding Volmacht. Een toelichting bij het formulier om een volmacht aan te melden Invulinstructie Aanmelding Volmacht Een toelichting bij het formulier om een volmacht aan te melden Inhoudsopgave Vooraf 3 1 Navigeren in het formulier 4 2 Gegevens aanvrager 5 2.1 Wat moet u hier invullen?

Nadere informatie

Gebruikershandleiding User Management Scenario 4

Gebruikershandleiding User Management Scenario 4 Gebruikershandleiding User Management Scenario 4 Inhoud Stap 1 Registratie entiteit & aanduiding VTE, aanvraag hoedanigheid Beheerder aanvullende pensioenen, activatie hoedanigheid & aanduiding Lokale

Nadere informatie

ANTI-MALWARE BELEID. Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG)

ANTI-MALWARE BELEID. Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) ANTI-MALWARE BELEID Een van de producten van de operationele variant van de Baseline Informatiebeveiliging Nederlandse Gemeenten (BIG) Colofon Naam document Anti-malware beleid Versienummer 1.0 Versiedatum

Nadere informatie

Aan welke eisen moet het beveiligingsplan voldoen?

Aan welke eisen moet het beveiligingsplan voldoen? Vragen en antwoorden n.a.v. brief aan colleges van B&W en gemeenteraden over verplichtingen Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP), de Wet SUWI en de Wet Eenmalige Gegevensuitvraag. Aan welke eisen moet

Nadere informatie

Handleiding myworkandme. Aanmelden met e-mailadres en wachtwoord

Handleiding myworkandme. Aanmelden met e-mailadres en wachtwoord Handleiding myworkandme Aanmelden met e-mailadres en wachtwoord 22 juli 2013 Inhoudsopgave 1. Nieuwe gebruiker? Je profiel activeren... 3 1.1 Klik op de link in de activatiemail... 3 1.2 Geef je e-mailadres

Nadere informatie

Privacy Policy. Beheer. Algemeen. Disclaimer. Welke gegevens verzamelen wij

Privacy Policy. Beheer. Algemeen. Disclaimer. Welke gegevens verzamelen wij Privacy Policy Beheer De website www.sportentrainer.nl is een onderdeel van het bedrijf Sportentrainer.nl. Het bedrijf staat geregistreerd bij de Kamer Van Koophandel onder nummer: 59939761 De adresgegevens

Nadere informatie