Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2012

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2012"

Transcriptie

1 Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2012 De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen is eind 2005 opgericht om de veiligheid en efficiency van het betalingsverkeer te vergroten. De Stichting houdt zich vooral bezig met het stimuleren van elektronische betaalmiddelen (met name pinnen) en het terugdringen van het gebruik van contant geld. In 2009 is daar het vervroegen van de invoering van EMV (het nieuwe pinnen) met twee jaar naar eind 2011 aan toegevoegd. De Stichting werkt aan de hand van een meerjarenplan dat loopt tot eind 2012 (zie: De vervroegde invoering van het nieuwe pinnen is volgens afspraak in 2011 gerealiseerd, met een kleine uitloop naar de eerste maanden van 2012 vanwege een aantal situaties waarin de omschakeling een stuk complexer was en daardoor meer tijd vergde (bijvoorbeeld voor tankstations met onbemande betaalautomaten en de kaartautomaten van de NS). De doelstelling uit het meerjarenplan om pinautomaten in Nederland in bedrijf te hebben is eind 2011 al behaald, een jaar eerder dan gepland. De stijging van het pinnen loopt minder snel dan beoogd. De bedoeling was om eind 2012 op 2,75 miljard pinbetalingen uit te komen. Het aantal pinbetalingen bleef echter steken op 2,474 miljard, oftewel een stijging van 8,3% ten opzichte van Gezien de slechte economische situatie, de daling van de consumptieve bestedingen en - in lijn hiermee - de aankopen in de detailhandel en bestedingen in de horeca, is dat een keurig resultaat, maar we hadden natuurlijk graag een grotere stijging gezien. In dit verslag wordt teruggeblikt op de activiteiten die zijn uitgevoerd in 2012 en wordt summier vooruitgekeken naar Er is namelijk door de partijen in de Stichting afgesproken om de activiteiten zoals uitgevoerd in de periode in 2013 voort te zetten. In 2013 worden daarnaast volgens afspraak in de Nadere Overeenkomst formeel de ontwikkelingen in de vierjaarsperiode geëvalueerd. Voor wie regelmatig op de hoogte gehouden wil houden van de activiteiten van de Stichting hebben we een nieuwsbrief, getiteld 100% pinnen. In de Stichting werken de volgende partijen samen: alle banken verenigd in de Nederlandse Vereniging van Banken; alle retailers georganiseerd via Detailhandel Nederland, Koninklijke Horeca Nederland of één van de brancheorganisaties voor de benzinestations (VNPI, Nove, Beta, Bovag). Over de activiteiten van de Stichting wordt besloten in het Convenantteam en het Bestuur, waarin alle partijen zijn vertegenwoordigd. Pagina 1 van 18

2 Voorwoord Het jaar 2012 is het eerste activiteitenjaar dat ik als voorzitter van de Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen volledig heb meegemaakt. Ik ben trots op de samenwerking binnen de Stichting en de resultaten die daardoor geboekt kunnen worden. Om ons heen zien we dalende omzetten, faillissementen en veel gesomber, maar het aantal pinbetalingen blijft toenemen. Weliswaar minder hard dan gehoopt, maar toch is er een flinke groei gerealiseerd. Ook op andere vlakken wordt goed samengewerkt. Binnen de supermarktbranche bijvoorbeeld zijn echt meters gemaakt met de invoering van Alleen pinnen-kassa s. Daarnaast hebben we door gezamenlijk onderzoek en creativiteit interessante ideeën ontwikkeld om consumenten verder te prikkelen tot efficiënter en veiliger betaalgedrag. En is er een campagne in de steigers gezet die in 2013 gezamenlijk wordt uitgevoerd door alle partijen die betrokken zijn bij het betalingsverkeer. Dit jaarverslag gaat over de activiteiten van de Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen in Het verslag is de vierde in een reeks. Immers, 2012 is het vierde jaar waarin het meerjarenplan van de Stichting is uitgevoerd. Komend jaar wordt belangrijk voor de partijen in de Stichting. We gaan de balans opmaken: wat is bereikt en waar liggen nog uitdagingen? Uitdagingen zijn er zeker. Er moet nog een goede oplossing komen om tijdens storingen op terug te kunnen vallen, de hoeveelheid contant geld voor toonbankbetalingen kan nog stevig worden gereduceerd, consumenten moeten nog vaker kleine aankopen pinnen en er komen allerlei interessante nieuwe ontwikkelingen aan op het gebied van betalingsverkeer waarover ondernemers geïnformeerd moeten worden. Belangrijk ook: we zullen met elkaar bespreken in hoeverre de succesvolle samenwerking na 2013 wordt voortgezet. Ik ben benieuwd waar we op uit komen. Voorlopig maken we ons in 2013 nuttig met activiteiten zoals u die van ons kent: het stimuleren van pinnen, het ondersteunen van investering in meer betaalautomaten en het werken aan randvoorwaarden waardoor het elektronisch betalingsverkeer nog beter werkt. Ik heb zin in een nieuw jaar vol activiteiten en reken op de medewerking van iedereen die actief is in het veld van betalingsverkeer. Pagina 2 van 18

3 Inhoud Vooral supermarkten zorgen voor groei pinnen 4 Enorme groei Alleen pinnen kassa s 10 Doelgroep-benadering meer automaten 12 Optimalisatie betalingsverkeer 15 Onderzoeken 17 Vooruitblik Bestuursleden en secretariaat 18 Pagina 3 van 18

4 Vooral supermarkten zorgen voor groei pinnen De Stichting streefde naar 2,75 miljard pintransacties eind Daartoe werden in de periode diverse stimuleringsactiviteiten uitgevoerd. Het is helaas niet gelukt het streefaantal te halen. Eind 2012 werden miljard transacties genoteerd. Ten opzichte van 2011 was de groei 8.3%. Er is nog een goede 11% groei nodig om het streefaantal eind 2013 wel te halen. De Stichting zit bepaald niet in zak en as. Het is in feite een hele prestatie dat er een groei van ruim 8% is gerealiseerd, gezien de economische situatie en de impact daarvan op de verkopen bij toonbankinstellingen. Daarbij is het verheugend dat de supermarkten, mede door invoering van Alleen pinnen-kassa s een groei van maar liefst 16,5% hadden. Ook de doelbewuste sturing naar het pinnen van lage bedragen leidde tot resultaat: het aantal pinbetalingen van 0 tot 10 steeg het afgelopen jaar met ruim 110 miljoen tot een totaal van ruim 778 miljoen. Dat is bijna een derde (31,5%) van alle pintransacties. Door het grotere aandeel van kleine pinbedragen daalde het gemiddelde pinbedrag ook in 2012 weer, tot 34,08 per transactie. Een positieve ontwikkeling is verder dat steeds meer buitenlandse kaarthouders pinnen bij Nederlandse toonbankinstellingen. Uit gegevens van de Betaalvereniging blijkt dat er in 2012 bijna 23 miljoen transacties door buitenlandse klanten zijn gedaan (groei van 44% t.o.v. 2011). Het programma van de Stichting om het pinnen te stimuleren kende in 2012 informerende en stimulerende activiteiten. We behandelen ze hieronder. De informerende activiteiten De website De Stichting gebruikt sinds november 2009 de site als centraal portaal voor informatie over pinnen voor ondernemers en medewerkers van toonbankinstellingen en als ondersteuning van campagnes. De website wordt goed bezocht. In 2012 hebben ruim unieke bezoekers een bezoek gebracht aan deze website, het jaar ervoor waren dat er In 2012 is de structuur van de site nog iets aangepast zodat de belangrijkste onderwerpen op de meest prominente plaatsen staan. Het meest populaire onderdeel was de rekenmodule waarmee ondernemers eenvoudig kunnen zien wat de kosten zijn van hun huidige betalingsverkeer en welke besparing meer pinnen oplevert. E-learning In 2011 is de online training Wil je bij me pinnen? ontwikkeld. Medewerkers bekijken een korte film over pinnen, beantwoorden vervolgens een aantal vragen en krijgen als ze alles goed hebben een certificaat. De training werd in keer gedaan via Speciaal voor de medewerkers in de supermarktbranche staat 2012 de e-learningmodule sinds mei ook op de website van CBL (www.supermarkt.nl/pintraining). Dat heeft in certificaten opgeleverd. Op de site van OOTW staat een speciale variant bestemd voor medewerkers van tankstations. In 2012 hebben 175 medewerkers hiervoor een certificaat behaald. Betaalwijzer In april 2012 heeft de Stichting, wederom in samenwerking met de Betaalvereniging, een Betaalwijzer uitgebracht. De Betaalwijzer wordt bij mkb-acceptanten op winkelniveau bezorgd. Grote bedrijven kregen hem op hoofdkantoorniveau en bepaalden zelf in Pagina 4 van 18

5 hoeverre de aangesloten bedrijven er kennis van konden nemen. In totaal zijn er exemplaren verspreid. In de 2012-uitgave van de Betaalwijzer is aandacht besteed aan de pinkampioenschappen, pinpromotiecampagnes, de website Pinnen+ ( Voor wie meer wil met pinnen ), wat ondernemers zelf kunnen doen om het aantal pintransacties te verhogen, de toename van Alleen pinnen-kassa s, de e-learningmodule en Over IBAN. Bij de Betaalwijzer was tevens een stickervel bijgesloten met pinpromotieslogans en de logo s van de schemes om met name aan buitenlandse klanten duidelijk te maken dat zij ook kunnen pinnen bij Nederlandse bedrijven. Materialen voor medewerkers De Stichting stelt materialen beschikbaar om (kassa)medewerkers te informeren over de voordelen van pinnen en de wijze waarop ze pinnen kunnen stimuleren. Deze materialen (o.a. brochures, posters en pennen) zijn voor toonbankinstellingen gratis verkrijgbaar via Er zijn in 2012 ruim 130 bestellingen geplaatst, voor in totaal bijna artikelen. Overige informatieve activiteiten Naast bovengenoemde activiteiten heeft de Stichting in 2012 extra aandacht voor pinnen gegenereerd in de media door diverse persberichten uit te brengen. Verder zijn er informatiebijeenkomsten georganiseerd voor ondernemers, brancheorganisaties en banken, zoals op 19 maart in Breukelen (over de nieuwe activiteiten van de Stichting en de (verdere) uitrol van Alleen pinnen-kassa s) en 12 september in Vianen (over technologische ontwikkelingen op het gebied van betalen en de activiteiten rondom de Week van de Veiligheid). Stimulerende activiteiten Pinkampioenschappen en het grote pinnen-evenement in de Heineken Music Hall We begonnen het jaar 2012 met een groot evenement in de Heineken Music Hall: meer dan 2000 medewerkers van toonbankinstellingen en banken die hun best hadden gedaan om het pinnen te stimuleren werden getrakteerd op een groot feest. Er traden veel bekende artiesten op en banken en schemes hadden ervoor gezorgd dat er naast het muziekprogramma van alles te beleven en te winnen viel. De bezoekers waardeerden het evenement met een 8,5. Het systeem van contactloos betalen dat Maestro tijdens het evenement had verzorgd werd gewaardeerd met een 7,5. Pagina 5 van 18

6 De pinkampioenschappen van 2011 en het daaraan gekoppelde grote PINNEN Evenement begin 2012 waren een zodanig succes dat besloten is om beide zaken voort te zetten. Er zijn vanaf het voorjaar tot en met november weer diverse pinkampioenschappen georganiseerd voor grootwinkelbedrijven, mkb-ondernemers, supermarkten, tankstations, horeca, pingebieden en individuele (kassa)medewerkers. De pinkampioenen die daaruit naar voren kwamen werden wederom kaarten voor een groot concert met bekende artiesten in het vooruitzicht gesteld. Opvallend veel grote bedrijven organiseerden dit jaar wedstrijden onder het personeel en tussen vestigingen. De deelname van individuele deelnemers en het mkb verliep via brancheorganisaties en e-learningmodules. De tweede editie van het grote PINNEN Evenement is inmiddels achter de rug (16 januari 2013), maar valt formeel onder het jaarverslag Wel kunnen we nu alvast verklappen dat ook dit evenement goed verlopen is en wederom hogelijk werd gewaardeerd. Pinpromotie Pinpromotie deed de Stichting in nauw overleg met de brancheorganisaties, grote bedrijven, Maestro en de Betaalvereniging (voorheen Currence). POS-materialen Cruciaal is de beschikbaarheid van Point-of-Sale materialen voor acceptanten. Hiermee maken ze kenbaar dat er bij hen gepind kan worden, hoe dat werkt en dat ze dit liever hebben, ook voor kleine bedragen. De meeste materialen zijn voor ondernemers gratis te bestellen via het winkeltje van de Betaalvereniging. Er zijn in 2012 in totaal artikelen uitgeleverd. De belangrijkste artikelen waren: zo n stopbordjes (om de magneetstriplezer af te dekken en de klant erop te wijzen dat hij zijn kaart moet insteken), 640 rollen met daarin 100 bierviltjes, ruim hangborden met pinstimuleringsslogans, Hier alleen pinnen hangborden, Hier alleen pinnen stickers en nog veel meer raamstickers, rechthoekige stickers en andere stickers met daarop pinnen-slogans. Naast deze losse bestellingen zijn via de Betaalwijzer ook stickers met pin-slogans en pinlogo s verspreid. Branchecampagnes voor de zomer In het voorjaar zijn consumenten 8 weken lang (met een interval van twee weken na de eerste drie campagnes) geconfronteerd met de pinboodschap. Op 2 april is gestart met een campagne voor de versbranches. Vanaf 16 april liep een campagne in de tabaksen gemaksbranche en van 30 april tot en met 13 mei was de horeca aan de beurt. Tijdens de drie campagneperioden werd er een tv-commercial uitgezonden en ging de Nationale PinAmbassadeur op pad. Hij maakte dagelijks bij een uitverkoren bedrijf op een willekeurig tijdstip een consument gelukkig met 250 euro aan producten/consumpties. De prijzen zijn verspreid over het hele land uitgereikt. De lokale media werden benaderd met een persbericht en een foto van de winnaar en de winkelier. Dit leverde veel publiciteit op, hoewel we ook wel signaleerden dat de tijd voorbij is dat lokale media dit soort berichten zomaar voor niets plaatsen. Hier kunnen we in de toekomst dus niet meer voetstoots vanuit gaan. Pagina 6 van 18

7 Supermarktcampagne Van 28 mei tot en met 10 juni is op de televisie de nieuwe commercial van de supermarktbranche uitgezonden. Maestro ondersteunde de supermarktcampagne door voor iedere pintransactie in de supermarktbranche in die periode een bijdrage aan het World Food Program te geven. Om de actie bekendheid te geven is door Maestro een zogenoemde tag-on ontwikkeld die in dezelfde periode op de buis te zien was en zijn er landelijk advertenties geplaatst in huis-aan-huisbladen. De supermarktbranche realiseerde in juni een pingroei van maar liefst 19%. Het pinnen stimuleren bij grote bedrijven In 2012 hebben we ervoor gekozen om ons ook specifiek te richten op die bedrijven die het meest kunnen bijdragen aan de gewenste pingroei. In dat kader hebben we de samenwerking gezocht met grootwinkelbedrijven uit de top-20 qua hoge transactieaantallen en relatief veel contante betalingen. Hiervoor hebben veel gesprekken plaatsgevonden. Veel bedrijven gaven er, gezien hun vaak al overvolle actiekalenders (mede dankzij de vele sportevenementen afgelopen zomer) de voorkeur aan om alleen tijdens de Week van de Veiligheid actie te voeren. Maar een enkeling heeft ook nog een actie ontwikkeld buiten deze actieweek om. Zo heeft LIDL in de periode van 10 tot en met 28 april een pilot gehouden bij hun vestigingen in de regio Zuid. De pilot bestond uit een consumentenactie (een pin&winactie met voetbalprijzen) gecombineerd met een actie gericht op de winkelmedewerkers. De actie gericht op winkelmedewerkers was met name bedoeld om achtergrondinformatie te verschaffen over waarom pinnen gestimuleerd moet worden en diende ter ondersteuning van de consumentenactie. De consumentenactie leidde helaas tot onvoldoende pinstijging in de pilotregio en is daarna niet landelijk uitgerold. LIDL heeft wel besloten mee te doen aan de acties in de Week van de Veiligheid en in het kader van de pinkampioenschappen. Die acties verliepen wel naar wens. Pagina 7 van 18

8 Branchecampagnes na de zomer Het najaar was de tweede grote pinpromotieperiode. Als opmaat naar de Week van de Veiligheid (week 41) werd het pinnen in de tankstationbranche en wederom de supermarktbranche gepromoot. In week 37 en 38 lag de nadruk op de supermarktbranche. Hiervoor werd gebruikgemaakt van de commercial die ook in het voorjaar te zien was. Vanuit Maestro is ter ondersteuning een grootse pin&winactie opgezet voor klanten die hebben gepind in de supermarktbranche in de actieperiode. Drie weken lang zijn er Ford Ka s (elke week 1) en UEFA-tickets (dagelijks) weggegeven aan pinnende klanten. Dit werd gecommuniceerd via een tv-spot en materiaal voor in de winkel (wobblers en posters). Vanaf 1 oktober sloeg de tankstationbranche op de trom. Hiervoor is eveneens een nieuwe commercial opgenomen. De boodschap is dat op alle tankstations gepind kan worden, niet alleen voor brandstof, maar ook voor de kleinere aankopen in de shop. Over heel 2012 heeft de petrolbranche het beter dan gemiddeld gedaan: de pingroei in deze sector was 12.1% (groei voor alle pintransacties: 8.3%), optellend tot 245 miljoen transacties, oftewel 10% van alle pintransacties in De Week van de Veiligheid van 8 tot en met 14 oktober 2012 Van 8 tot en met 14 oktober (=week 41) vond de Week van de Veiligheid plaats. Pinnen was een van de belangrijkste speerpunten van deze week. Gedurende deze week heeft Pagina 8 van 18

9 de Stichting samengewerkt met diverse partijen om het pinnen te stimuleren ten behoeve van meer veiligheid. Zo was er een gezamenlijk website (www.deweekvandeveiligheid.nl), geïnitieerd door het Ministerie van Veiligheid & Justitie. Tijdens de Week van de Veiligheid was er veel aandacht voor pinnen op tv. Er werden maar liefst vier verschillende commercials uitgezonden (supermarkten, tankstations, horeca en mkb). Voor diverse doelgroepen zijn er weer pinkampioenschappen georganiseerd (winkelwedstrijden voor gwb, fotowedstrijden voor mkb en de pinambassadeurs). Ook de regionale pingebieden (100% pingebieden, hotspots, plaatsen waar het nieuwe pinnen on tour is geweest etc.),konden meedoen aan een pinkampioenschap. Winnaar werd het gebied dat de opvallendste pinstimuleringsactie wist te organiseren. Tevens werd deze gebieden een kant-en-klaar-pakket aangeboden om een kleurwedstrijd te organiseren. Daarnaast was er veel aandacht in de pers. In diverse vakbladen hebben advertenties en artikelen gestaan om de Week onder de aandacht te brengen. Daarnaast zijn rondom de Week nog diverse persberichten uitgebracht. Tevens vond in de Week van de Veiligheid de opening plaats van hotspotgebied Den Haag waarbij we de honderd miljoenste pintransactie bij een alleen pinnen-kassa hebben gevierd. In de nieuwsbrieven van de Stichting, maar ook van onze stakeholders (zoals Detailhandel Nederland, HBD, BOVAG, BETA, ADN, Vakcentrum etc.) is aandacht gevraagd voor de Week van de Veiligheid en dan specifiek pinnen. Opstart nieuwe collectieve pincampagne Door het verdwijnen van het merk PIN van Currence en de komst van nieuwe marktpartijen ontstond behoefte aan afspraken over eenduidige communicatie naar zowel consument als ondernemers. Nederlandse consumenten zijn niet bekend met V- PAY of Maestro, maar wel met pinnen als handeling voor de betaling. Om het aantal pintransacties te vergroten naar 2,75 miljard per jaar blijft collectieve stimulering nodig. Daarom is er door meerdere partijen (Betaalvereniging, banken, schemes, koepelorganisaties, ondernemers en de Stichting) gewerkt aan de ontwikkeling van een zogenaamde draaggolfcampagne, waarbij vanuit één noemer alle partijen doorvertalingen kunnen maken voor eigen uitingen. Afgelopen zomer is de slogan uitvoering onderzocht op vriendelijkheid en actiegerichtheid, zowel via een online onderzoek in opdracht van de Betaalvereniging als in opdracht van de Stichting als onderdeel van het Prikkelonderzoek uitgevoerd door CentERdata (aan het einde van dit jaarverslag staat meer over dat onderzoek). In het laatste kwartaal van 2012 is een start gemaakt met de te ontwikkelen materialen, zoals Point-Of-Salemateriaal en een tv-commercial. De verwachting is dat de campagne voor de zomer van 2013 wordt gelanceerd. Week van het Geld Van 12 tot en met 16 november 2012 vond de derde editie van de Week van het Geld plaats. De Week van het Geld is een nationale projectweek met als doel basisschoolleerlingen te leren omgaan met geld. Banken zijn heel actief in deze week met gastlessen in de groepen 7 en 8. In het kader van deze week heeft de Stichting, samen met Golypoon en de organisatie van de Week van het Geld een klein filmfestival georganiseerd rondom het thema pinnen. Leerlingen uit groep 8 van drie verschillende basisscholen in Nederland hebben hieraan meegedaan. De drie scholen hebben een gastles gekregen over pinnen door de Stichting en zijn vervolgens aan de slag gegaan met filmen. In totaal zijn er 11 filmpjes gemaakt die tijdens de Week van het Geld zijn getoond op de website van de Week van het Geld. Hierbij kon gestemd worden op de Pagina 9 van 18

10 gemaakte filmpjes. Op 28 november zijn de winnende teams beloond met de Golypoon Award en een kleine financiële bijdrage voor een klassenfeest. Enorme groei van Alleen pinnen-kassa s Na een voorzichtig begin in 2009 en succesvolle pilots in 2010 en 2011, heeft het accent in 2012 gelegen op de uitbreiding van het aantal locaties met Alleen pinnen-kassa s, met name in de supermarktbranche. Bedrijven waren positief over hun eerste ervaringen, maar wilden de invoering liever gezamenlijk aanpakken. Vandaar dat door de Taskforce Minder Cash in de supermarktbranche, in overleg met de projectleiders in diverse supermarktformules, besloten is tot een zogenoemde hotspotbenadering : er zijn negen steden geselecteerd en periodes vastgesteld waar collectief ondersteuning gegeven werd in de communicatie, promotie en coördinatie. De hotspotgebieden waren: Nijmegen, Groningen, Almere, Haarlem, Heerlen, Breda, Den Haag, Utrecht en Zwolle. In deze plaatsen (en omgeving) vond gedurende vier weken centrale ondersteuning plaats die door de Stichting is gecoördineerd. Alleen pinnen-kassa s zijn primair bedacht om de veiligheid in winkels en andere bedrijven te bevorderen, maar verbeteren ook de efficiency. Het streven was om het aantal Alleen pinnen-locaties en het aantal Alleen pinnen-kassa s per locaties uit te breiden. Hierdoor werd het aantal pintransacties verhoogd ten koste van contante betalingen. Verder leverden Alleen pinnen kassa s een kostenbesparing op voor ondernemers. Doel van het hotspotproject was bij consumenten te bereiken dat zij zich bewuster werden van het feit dat pinnen de voorkeur heeft en dat Alleen pinnen-kassa s bijdragen aan meer veiligheid en efficiency. Consumentencommunicatie speelde een centrale rol in het hotspotproject. Consumenten werden regionaal op de hoogte gesteld van de invoering van Alleen pinnen-kassa s en werden vervolgens gestimuleerd om te pinnen, bij voorkeur bij een Alleen pinnen-kassa. Dit vond plaats door de inzet van betaalde advertenties in printmedia, op internet, abri s en bussen, maar ook door free publicity. Winkeliers of beter gezegd hun kassamedewerkers - vormen zo mogelijk de belangrijkste schakel in de communicatie en pinstimulering richting consument. Daarom Pagina 10 van 18

11 werden winkeliers in de belangrijkste winkelgebieden in een hotspot rechtstreeks aangeschreven met uitleg over het project en het belang van pinstimulering. Door het onderhouden van contacten met winkeliersverenigingen, brancheorganisaties en hoofdkantoren van grootwinkelbedrijven werden deze winkeliers ook nog eens via hun eigen informatiekanalen benaderd. Voorafgaande aan en tijdens de actieperiodes in de hotspots, hebben lokale en landelijke media (print, radio en tv) en vakmedia aandacht besteed aan het project en aan de consumentenactie. Dit gebeurde in de regel naar aanleiding van de kick off bijeenkomsten die de Stichting steeds per gebied heeft georganiseerd met de burgemeester of een wethouder. Dit leverde veel media-aandacht op. Meestal was dat lokale aandacht. De eerste hotspot (Nijmegen), de hotspot Almere (vanwege burgemeester Jorritsma en actieve persbenadering door haar woordvoerder) en de laatste hotspot Zwolle (vanwege de eindrapportage) leverden echter ook mooie landelijke publiciteit op. Zowel Detailhandel Nederland als het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel hebben ondersteunende berichten naar de media verstuurd, waardoor de impact van het project extra groot werd. Het hotspotproject heeft goede resultaten geboekt. Zo blijkt uit analyse van de pincijfers dat in de hotspotgebieden het pinpercentage beduidend harder steeg dan het landelijke gemiddelde. In de projectgebieden steeg het aantal pinbetalingen met 16,9%, terwijl de landelijke stijging 8,7% was in dezelfde periode. En ook het aantal Alleen pinnen-kassa s in Nederland steeg sterk gedurende het hotspotproject. Begin 2012 waren er in 478 winkels 1434 Alleen pinnen-kassa s te vinden. Eind 2012 waren in 1550 winkels 4312 van dergelijke kassa s (zie onderstaande tabel). Deze grote stijging is te verklaren doordat diverse landelijke formules het hotspotproject hebben aangegrepen om ervaring op te doen met Alleen pinnen-kassa s. Door de positieve resultaten zijn enkele grote retailorganisaties overgegaan tot de implementatie van de kassa s in hun winkels of zijn ze voornemens dit te doen. Alleen pinnen-kassa s in Nederland: Datum Aantal winkels Aantal alleen pinnen-kassa s Aantal pintransacties (per jaar) Eind Eind Eind Eind Het gemiddelde aantal pintransacties per Alleen pinnen-kassa lijkt terug te lopen in Dit is niet het geval: de grote groei van het aantal Alleen pinnen-kassa s deed zich vanaf oktober voor, waardoor transacties via deze kassa s maar kort meetelden. Pagina 11 van 18

12 Consumenten positief Vóór het hotspotproject is onder consumenten onderzoek uitgevoerd naar hun mening over Alleen pinnen-kassa s. Gedurende het project is het onderzoek herhaald om veranderingen in consumentenperceptie te onderscheiden. We zien dat consumenten steeds positiever reageren op Alleen pinnen-kassa s. Mensen die ervaring hebben opgedaan met alleen pinnen kassa s zijn hierover overigens positiever dan mensen die dit type kassa s alleen kennen van horen zeggen en ook compleet contantloze winkels worden door klanten geaccepteerd. Bovendien blijken Alleen pinnen-kassa s een positief effect te hebben op de veiligheidsperceptie van winkelbezoekers. Een grootschalige uitrol van alleen pinnen-kassa s is dus vanuit het oogpunt van consumentenacceptatie goed te realiseren. Overigens voeren niet alleen supermarkten alleen pinnen-kassa s in. In 2012 zijn ook diverse andere bedrijven aangehaakt (vooral Action was actief, zij deden mee in alle hotspotgebieden) of hebben aangekondigd dat ze ermee gaan experimenten. De verwachting is dan ook dat de groei van Alleen pinnen-kassa s in 2013 doorzet. Doelgroepbenadering meer automaten Eind 2011 was de doelstelling van betaalautomaten in het veld al behaald. Vandaar dat in 2012 geen nieuwe initiatieven zijn genomen om het aantal pinautomaten verder te verhogen. Wel is het reeds vastgestelde pakket subsidies Slimme pinpakketten in 2012 opgemaakt (er waren nog 2000 subsidies beschikbaar van de aanvankelijk 5000 subsidies die begin 2011 beschikbaar werden gesteld), zijn contacten onderhouden met 100% pingebieden en konden enkele nieuwe gebieden worden toegevoegd. Daarnaast zijn enkele doelgroepen benaderd waar het pinnen nog (te) weinig voorkomt. Vooral sportclubs kregen veel aandacht. Het aantal betaalautomaten in Nederland is volgens opgave van de Betaalvereniging eind 2012 gestegen tot (9,5% stijging t.o.v. 2012). Subsidie Slimme Pinpakketten Op presenteren tien leveranciers in totaal 29 pinpakketten die volgens de Stichting voldoen aan de criteria die aan goede pinpakketten moeten worden gesteld. Een ondernemer die met pinnen wil starten heeft dus voldoende keuze uit voordelige, alles-in-1-pakketten waarbij hij via telefoon of internet een bestelling kan plaatsen en binnen zeer korte tijd met pinnen kan beginnen. Aan het begin van het kalenderjaar startten we met pakweg 2000 subsidies voor beginnende pinners. Vanaf de zomer zagen we duidelijk een toename van het aantal subsidieaanvragen. Het bestuur van de Stichting heeft besloten de subsidieregeling tot het einde van het jaar voort te zetten (bestellen voor 1 november, declareren tot het einde van het jaar). Er zijn uiteindelijk ongeveer 2700 subsidies verstrekt. De 5700 Slimme Pinpakketten subsidies die in 2011 en 2012 zijn verstrekt zijn vooral gebruikt voor de aanschaf van pakketten met mobiele betaalautomaten. De instappers bleken actief in de detailhandel (food/non/food en overig), de horeca, de dienstverlening, de ambulante handel en een hele grote groep andere branches en sectoren. Deze laatste categorie bevat onder andere allerlei salons, sportclubs, taxi/koeriers en bedrijven in de (para)medische hoek. Regionale pinstimulering In het Vierjarenplan staat het voornemen van de Stichting vermeld om winkelgebieden waar overal gepind kan worden onder de aandacht te brengen. In 2010 is hier met de realisatie van vijf 100% pingebieden een succesvol begin mee gemaakt. In 2011 zijn daar nog eens vijf 100% pingebieden bijgekomen. De 100% pingebieden kregen als beloning Pagina 12 van 18

13 10.000,- om een aansprekende actie op te zetten om het pinnen nog meer te stimuleren. In 2012 zijn er weer drie 100% pingebieden bij gekomen, waardoor we nu in totaal op dertien zitten. Deze dertien zijn overigens de gebieden die zich officieel hebben aangemeld en die voldoen aan alle eisen (het moet bijvoorbeeld gaan om gebieden met meer dan vijftig winkels). Er zijn ongetwijfeld meer dan dertien winkelgebieden waar overal gratis kan worden gepind. De nieuwkomers in 2012 zijn: Winkelcentrum De Tuinen in Naaldwijk Winkelcentrum Oostermeent in Huizen Woonboulevard Heerlen in Heerlen In al deze gebieden is een pin&winactie gehouden om consumenten te stimuleren om meer te pinnen. De pin&winactie is opgezet via een module (invoeren van pinbonnen op internet) of met inlevertonnen die fysiek in het winkelgebied zijn geplaatst. Daarnaast zijn de ondernemers in de betreffende winkelgebieden uitgebreid geïnformeerd over de actie en over pinnen. Consumenten zijn opgeroepen om zoveel mogelijk met de pinpas te betalen, zowel op de winkelvloer als in de lokale media. Bijzonder is dat Woonboulevard Heerlen de consumenten in Duitsland en België ook aanspoort om te pinnen, door middel van advertenties in lokale (buitenlandse) nieuwsbladen. De Woonboulevard ligt in de grensstreek en wordt veel bezocht door consumenten uit beide buurlanden. De relaties met de 100% pingebieden worden gekoesterd door de Stichting. Deze gebieden zijn goede ambassadeurs voor het pinnen. Daarom worden deze gebieden regelmatig betrokken bij landelijke acties om het pinnen op de agenda te houden. Zo heeft de Stichting voor de Week van de Veiligheid een pakket ontwikkeld waarmee de gebieden een kleurwedstrijd konden organiseren. Alles is aangeleverd, inclusief een mooi prijzenpakket. Acht van de dertien 100% pingebieden hebben hieraan meegedaan. Voor deze gebieden is tevens een pinkampioenschap georganiseerd. Hoofddorp heeft het kampioenschap gewonnen omdat zij tijdens de Week van de Veiligheid vele activiteiten hebben uitgevoerd om de veiligheid via pinnen te vergroten. Gebieden die zich niet kwalificeren als 100% pingebied, omdat niet overal, maar wel bijna overal gepind kan worden, kunnen in aanmerking komen voor de kwalificatie Pingebied. Ook die gebieden kunnen de helpende hand van SBEB krijgen. Zo is de Beethovenstraat in Amsterdam een winkelstraat waar in (nagenoeg) alle winkels met de pinpas betaald kan worden. In december hebben zij een pin&winactie georganiseerd waarbij de prijzen beschikbaar zijn gesteld door de ondernemers. Pingebieden kunnen rekenen op ondersteuning van de Stichting bij de communicatie en gratis gebruik maken van speciaal ontwikkeld communicatiemateriaal. Er zijn ook gebieden die het pinnen willen stimuleren, maar nog niet op het niveau van een (100%) pingebied kunnen komen. In deze gebieden wordt in samenwerking met de lokale organisaties en soms de Taskforce Overvallen een project gestart om het aantal pinautomaten te bevorderen. Lokale organisaties worden ondersteund door de Stichting bij het informeren van de ondernemers over de voordelen van pinnen. Er zijn met diverse gebieden contacten in dit kader geweest. Campagne sportverenigingen Het aantal pinautomaten en pintransacties bij sportclubs is beperkt. Er wordt voornamelijk contant afgerekend. In 2010 werden er 2541 pinautomaten geteld bij sportclubs. Vanwege de veranderde registratiecodering van pinautomaten (mcccodes) is niet exact te zeggen hoe de ontwikkeling bij deze doelgroep verliep. Kijken we naar het aantal pinautomaten in 2012 bij sportclubs en sport-gerelateerde acceptanten, dan tellen we er ongeveer Daaruit concluderen we in elk geval een stijgende lijn. Pagina 13 van 18

14 Uit aanvragen voor de starterskorting bij de Slimme Pinpakketten van SBEB blijkt dat zo n 140 sportclubs in 2012 gebruik hebben gemaakt van deze starterskorting. De hiervoor genoteerde aantallen zeggen niet alles over elektronisch betalen bij sportverenigingen. Er worden ook andere vormen van elektronisch betalen gebruikt, zoals klantenkaartachtige interne oplossingen en Cashless (bij zo n 55 sportclubs, hoofdzakelijk hockeyclubs). Bij nagenoeg alle fitnesscentra, zwembaden en golfterreinen zijn pinautomaten aanwezig, maar in kantines van voetbal-, hockey- en tennisverenigingen (toch de meest populaire sporten, met de meesten leden) zien we ze nog maar weinig. De Stichting is in 2011 een campagne gestart om het pinnen bij sportverenigingen meer voet aan de grond te geven en is daar in 2012 mee doorgegaan. Doelstelling van de campagne is clubs informeren over de voordelen van pinnen, bewustzijn creëren over het belang van pinnen en duidelijk maken dat pinnen minder duur is dan vaak gedacht. Uiteindelijk moet dit leiden tot het verhogen van het aantal betaalautomaten en pintransacties bij sportverenigingen. Voor de sportverenigingen is een scala aan informatiematerialen beschikbaar, waaronder een specifieke folder, een website, posters en ansichtkaarten. Na een mailing aan de belangrijkste sportbonden en aan voetbal-, handbal-, volleybal-, hockey- en korfbalverenigingen in oktober 2011, is in februari 2012 een mailing verstuurd naar tennisverenigingen en maneges. Deze bestond uit een folder met begeleidende brief. Doel van de mailing was het informeren van penningmeesters en hen te overtuigen om met pinnen te starten in de kantine. Enkele weken later ontvingen dezelfde verenigingen als herinnering een ansichtkaart met daarop onder meer een verwijzing naar de site (www.pinnenzakelijk.nl/sport) of hun eigen bank. Voor het genereren van extra aandacht en publiciteit is de Stichting een partnership aangegaan met de 'Penningmeester van het Jaar'-verkiezing, een initiatief van sportmarketingbureau 2Basics. In dat kader kwamen we in contact met genomineerde penningmeesters. Zij kregen workshops aangeboden (er zijn er vier gegeven) over pinnen en er werd aandacht besteed aan pinnen op de verkiezingswebsite, in nieuwsbrieven, advertenties etc. Pagina 14 van 18

15 Tijdens de vier workshops (in Kaatsheuvel, Rotterdam, Assen en Utrecht) werden penningmeesters geïnformeerd over relevante ontwikkelingen. Een plenaire presentatie over pinnen bij sportclubs vormde een vast onderdeel van de bijeenkomsten. In totaal kwamen ruim 200 penningmeesters af op de workshops. Tijdens de workshops bleek dat pinnen leeft onder de sportclubs. Er werden concrete vragen gesteld over punten waar penningmeesters tegenaan zijn gelopen in hun eigen verkenning van omschakeling naar pinnen op de club. Tijdens de workshops deelden deelnemers hun ervaringen met andere penningmeesters, zodat een evenwichtig beeld ontstond over de kansen en mogelijkheden van pinnen in de kantine. Problemen waar penningmeesters tegenaan lopen zijn de mogelijkheden om kinderen te laten betalen, snelheid tijdens piekmomenten, fooien en het aantal betalingen waarboven pinnen rendabel wordt. Bovendien zijn ze vaak bang voor verborgen kosten. In de meeste gevallen konden de penningmeesters gerustgesteld worden en werden ze overtuigd. Naast deze workshops zijn er door de Stichting ook workshops gegeven aan penningmeesters van amateurvoetbalclubs in het verlengde van activiteiten die ING (als sponsor van de KNVB en Oranje) voor hen organiseerde. De interesse van sportclubs bleek groot en vaak hadden ze alleen een duwtje nodig, of bleken de penningmeesters al op zoek te zijn naar goede argumenten om hun bestuur te overtuigen. De bijeenkomsten hebben ertoe geleid dat er inmiddels meer voetbalverenigingen een pinfaciliteit in hun kantine hebben. In 2013 worden meer van dit soort workshops gehouden. Optimalisatie betalingsverkeer De Stichting voert diverse projecten uit die erop gericht zijn het betalingsverkeer verder te optimaliseren. Dit zijn vaak meerjarige projecten waar veel partijen uit de keten bij betrokken zijn. Om ondernemers te informeren over welke projecten op handen zijn en welke concrete mogelijkheden er zijn, heeft de Stichting de website gemaakt. Onder dezelfde noemer worden nieuwsbrieven over ontwikkelingen verstuurd naar geïnteresseerde grote bedrijven en brancheorganisaties. Er is een duidelijke relatie met en waarop ontwikkelingen met betrekking tot pinautomaten en kassasystemen worden bijgehouden. Het bestuur van SBEB heeft eind 2012 besloten om beide websites van het HBD (dat opgeheven wordt) over te nemen. Kassakoppelingen Niet iedere betaalterminal kan automatisch gekoppeld worden aan iedere kassa. Per kassa-terminal-combinatie worden specifieke kassakoppelingen gemaakt. Voor de toonbankinstelling heeft dit als nadeel dat hij niet zonder meer kan veranderen van leverancier. Voor de kassaleverancier heeft dit als nadeel dat hij voor ieder type terminal een kassakoppeling moet laten ontwikkelen. Dit leidt tot ongewenste kostenverhoging en beperking van keuzemogelijkheden. Vandaar de wens van vertegenwoordigers van Pagina 15 van 18

16 toonbankinstellingen en kassaleveranciers om te komen tot standaardisatie van kassakoppelingen. Na de grote vooruitgang die in 2011 is geboekt (de keuze van de standaard en een Proof of Concept tussen automaat en kassa), kwam het project in 2012 nagenoeg stil te liggen. Terminalleveranciers gaven aan het erg druk te hebben met SEPA en geen tijd te kunnen investeren in de standaard kassakoppeling. Ook het vinden van een kassaleverancier in combinatie met een retailer voor het verder testen van de koppeling had wat voeten in de aarde. We hopen dat in 2013 meer voortgang wordt geboekt. Ontwikkelingen betalingsverkeer en nieuwe betaalproducten Op verzoek van de Taskforce Minder Cash in de supermarktbranche is in de zomer een actualisatie van het rapport over ontwikkelingen in het betalingsverkeer uitgebracht. Daarin is veel aandacht besteed aan mobiel betalen, wallets en dergelijke. De Stichting heeft vervolgens een bijeenkomst georganiseerd waarin de ontwikkelingen nog eens goed werden toegelicht en vragen konden worden gesteld. Voor ondernemers van toonbankinstellingen is dat bijzonder nuttig, omdat er naar verwachting vanaf 2013 allerlei technische noviteiten aankomen waar zij op in moeten spelen. De vragen van toonbankinstellingen liggen vaak op het vlak van tarieven en andere voorwaarden waaronder de noviteiten op de markt komen. Retourpinnen De wensen en mogelijkheden voor retourpinnen zijn in 2012 nader onderzocht en er is door de banken aan Equens opdracht gegeven om noodzakelijke wijzigingen in het verwerkingssysteem aan te brengen. Er is echter nog geen tijdstip gegeven wanneer banken retourpinnen op de markt zullen brengen. Dit zal in elk geval niet eerder dan in het derde kwartaal van 2013 kunnen plaatsvinden. Veel toonbankinstellingen hebben aangegeven hier behoefte aan te hebben, omdat ze nu kasgeld moeten aanhouden ingeval van teruggave van producten die met de pinpas betaald zijn. Oplossingen voor storingen Gedurende het hele jaar 2012 is gewerkt aan oplossingen om de gevoeligheid voor pinstoringen te verminderen. Zo heeft pinverwerker Equens diverse maatregelen genomen die de robuustheid van het pinverkeer vergroot en zijn strakkere afspraken gemaakt over het binnen de keten en naar acceptanten communiceren over storingen. Verder zijn telecomleveranciers gestimuleerd om hun prestaties te verbeteren en om producten aan te bieden waarvoor een hogere beschikbaarheid van de datacom-verbinding is gerealiseerd. Deze maatregelen in de keten zijn gecoördineerd door de Betaalvereniging. Vanuit de Stichting zijn vooral door ondernemers zelf te nemen maatregelen ontwikkeld en gecommuniceerd. Zo konden aan het einde van 2012 vier leveranciers dubbele telecomproducten leveren. Ook is een zogenoemde pinmonitor ontwikkeld die ondernemers kunnen inzetten om de beschikbaarheid van de verbinding tussen terminal en host constant te testen. Hierdoor kunnen ze hun leveranciers scherp houden en snel maatregelen nemen als het mis gaat. In opdracht van de Stichting heeft de Betaalvereniging onderzoek gedaan naar de mogelijkheid voor een uitgestelde pinbetaling. De uitkomst was dat deze dienst in principe te ontwikkelen is, maar dat dit behoorlijk veel tijd en geld kost. Er is in 2012 nog geen beslissing genomen om de dienst te laten ontwikkelen. Pagina 16 van 18

17 Onderzoeken Onderzoek ontwikkeling betalingsverkeer In de Nadere Overeenkomst is vastgelegd dat er ten behoeve van de evaluatie in 2013 een onderzoek zou worden gehouden naar de ontwikkelingen van het betalingsverkeer in de periode In 2011 is aan Research voor Beleid/IOO opdracht verleend om dit onderzoek uit te voeren en om de situatie in de jaren 2009 en 2010 vast te leggen in een eerste rapportage. Het onderzoek is begeleid door vertegenwoordigers van toonbankinstellingen, banken, het HBD en DNB. In oktober 2011 is de eerste rapportage van de monitor betalingsverkeer verschenen. Daarin zijn de ontwikkelingen in de periode opgenomen. In het najaar van 2012 is een tweede rapport uitgekomen, waarin de gegevens van 2011 zijn verwerkt. Onderzoek prikkels consumenten Al een aantal jaar worden consumenten via communicatiecampagnes gemotiveerd om te betalen met hun pinpas in plaats van met munten en biljetten. Dit heeft geleid tot een grote groei van het aantal pinbetalingen ten koste van contante betalingen. Er zijn nog andere manieren denkbaar om consumenten in de richting van dit maatschappelijk efficiënt betalingsverkeer te stimuleren. Banken en winkeliers hebben behoefte aan inzicht in die manieren. Door het aan de Universiteit van Tilburg gelieerde CentERdata is onderzoek gedaan naar de prikkels die consumenten ertoe aanzetten meer te pinnen. Het onderzoek werd begeleid door de Werkgroep Maatschappelijke Efficiency van het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer MOB en de Stichting samen. Dit zogenoemde Prikkelonderzoek leverde interessante informatie op die in 2013 gebruikt zal worden bij discussies over en de ontwikkeling van mogelijke nieuwe acties en om bestaande acties bij te sturen. Er zijn bij consumenten nog diverse mispercepties over betalen. Verder blijkt dat er zowel massa-mediaal, als vanuit banken als bij de toonbank nog allerlei prikkels kunnen worden gegeven om pinnen in het algemeen te bevorderen en om te voorkomen dat de consument geld pint, om dat vervolgens uit te geven op een locatie waar ook gewoon gepind kan worden. Vooruitblik 2013 Het accent ligt in 2013 op drie projecten: het lanceren en implementeren van een nieuwe collectieve pincampagne, het verzamelen van input voor de evaluatie van het betalingsverkeer en het leveren van bijdragen aan een nog robuustere pinketen. Daarnaast gaat de Stichting door met informatievoorziening richting ondernemers over de voordelen van pinnen en de ontwikkelingen in het betalingsverkeer en zal zij de voordelen van Alleen pinnen-kassa s onder de aandacht brengen van ondernemers om daarmee verdere uitbreiding te stimuleren. Op en kunt u kennis nemen van de diverse projecten en resultaten van de Stichting. De Stichting brengt sinds dit jaar ook een nieuwsbrief uit onder de naam 100% pinnen. Verder is voor geïnteresseerden een werkplan voor 2013 voor handen. Pagina 17 van 18

18 Bestuursleden en secretariaat Voorzitter Penningmeester Bestuurslid Bestuurslid J. Parson B. Staal J.J. Meerman N. Jue Benoemd door Benoemd door Benoemd door Benoemd door Detailhandel Nederlandse Detailhandel Nederlandse Nederland Vereniging Nederland Vereniging van Banken van Banken Fondsmanager Manager Adviseur Adviseur Adviseur (vanaf 1 april 12) (vanaf 1 okt 12) J.W. Burgering M. Osten R. de Vree M. Scargo R. de Wit Secretaresse Adviseur Onderzoeker Adviseur Adviseur (tot maart 12) (tot maart 12) (tot mei 12) (tot juni 12) M. Elzinga M. Savelkoul F. Zaat R. Verhoef G. Silva Adviseur (tot nov 12) J. Akkermans Pagina 18 van 18

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor promotiemateriaal. Mei 2015. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor promotiemateriaal. Mei 2015. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558 KIJK OP WWW.PIN.NL voor promotiemateriaal Mei 2015 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen MB_Raamsticker_160x43,50mm.indd 1 30-12-13 13:36 B_Sticker_60x60_DD.indd 1 30-12-13 13:44 Aan

Nadere informatie

Eindrapportage project hotspots 2012 het invoeren van alleen pinnen-kassa s in Nederland

Eindrapportage project hotspots 2012 het invoeren van alleen pinnen-kassa s in Nederland Eindrapportage project hotspots 2012 het invoeren van alleen pinnen-kassa s in Nederland 1 Leidschendam, 21 november 2012 Inhoud 1. Inleiding....3 2. De opzet van de hotspots Doelstellingen...4 Deelnemers.

Nadere informatie

Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2008

Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2008 Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2008 De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen is eind 2005 opgericht om te sturen naar zo veilig en efficiënt mogelijk betaalgedrag. De maatschappelijke

Nadere informatie

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor het nieuwe promotiemateriaal. Mei 2013 Nr.1. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor het nieuwe promotiemateriaal. Mei 2013 Nr.1. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558 KIJK OP WWW.PIN.NL voor het nieuwe promotiemateriaal Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen Mei 2013 Nr.1 Aan de samenstelling van deze uitgave wordt de grootst mogelijke zorg besteed.

Nadere informatie

Mei 2014. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen

Mei 2014. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen Mei 2014 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen ISSN 1570-9558 ISSN 1570-9558 Pinnen, ja graag Campagne 2013 in beeld Op steeds meer plaatsen in Nederland zien we de nieuwe slogan Pinnen,

Nadere informatie

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor promotiemateriaal. Mei 2014. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen

KIJK OP WWW.PIN.NL. voor promotiemateriaal. Mei 2014. Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen KIJK OP WWW.PIN.NL voor promotiemateriaal Mei 2014 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen MB_Raamsticker_160x43,50mm.indd 1 30-12-13 13:36 MB_Sticker_60x60_DD.indd 1 30-12-13 13:44 Aan

Nadere informatie

Hoe minder contant, hoe minder risico

Hoe minder contant, hoe minder risico Hoe minder contant, hoe minder risico Renate de Vree Er vinden nog regelmatig overvallen plaats op winkeliers, tankstations en horecaondernemers. Veel van die overvallen betreffen zogenaamde kassaroven.

Nadere informatie

Hoe wordt er gedacht over Alleen pinnen-kassa s?

Hoe wordt er gedacht over Alleen pinnen-kassa s? Hoe wordt er gedacht over Alleen pinnen-kassa s? door Miriam Osten (Manager SBEB) februari 2012 1 Voorwoord Klanten zien in steeds meer winkels Alleen pinnen -kassa s. Bedrijven voeren dit soort kassa

Nadere informatie

Werkplan Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2015

Werkplan Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2015 Werkplan Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2015 De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen (SBEB) is opgericht als uitvloeisel van het Convenant Betalingsverkeer 2005 dat tussen banken en vertegenwoordigers

Nadere informatie

Contant geld: gedrag en beleving van retailers

Contant geld: gedrag en beleving van retailers Contant geld: gedrag en beleving van retailers Uitkomsten DNB onderzoek, in samenwerking met Panteia, naar het gedrag en de beleving van retailers ten aanzien van contant geld Retailers zijn een belangrijke

Nadere informatie

Tips voor het nieuwe pinnen Pinnen sterk in de lift

Tips voor het nieuwe pinnen Pinnen sterk in de lift Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen Sept 2011 Nr.2 Tips voor het nieuwe pinnen Pinnen sterk in de lift Aan de samenstelling van deze uitgave wordt de grootst mogelijke zorg besteed.

Nadere informatie

Concept Ruil. begrippen giraal geld contante betalingen indirecte ruil chartaal geld betalingsverkeer directe ruil kosten (betalingsverkeer)

Concept Ruil. begrippen giraal geld contante betalingen indirecte ruil chartaal geld betalingsverkeer directe ruil kosten (betalingsverkeer) DIGITALE LESBRIEF CONTANTE BETALINGEN GETELD Doelgroep: SLU: 4 havo, 4 vwo 1 lesuur, exclusief huiswerkopdracht Concept Ruil begrippen giraal geld contante betalingen indirecte ruil chartaal geld betalingsverkeer

Nadere informatie

December 2014 Betalen aan de kassa 2013

December 2014 Betalen aan de kassa 2013 December 2014 Betalen aan de kassa 2013 Betalen aan de kassa 2013 Betalen aan de kassa 2013 Uitkomsten DNB/Betaalvereniging Nederland onderzoek naar het gebruik van contant geld en de pinpas in Nederland

Nadere informatie

Terugblik op het Vierjarenplan 2009-2012. Verslag van de activiteiten

Terugblik op het Vierjarenplan 2009-2012. Verslag van de activiteiten Terugblik op het Vierjarenplan 2009-2012 Verslag van de activiteiten Inhoud Inleiding 5 Vierjarenplan 2009-2012 7 Financiële middelen 8 Het nieuwe pinnen 9 Meer automaten 18 Meer pinnen 29 Optimalisatie

Nadere informatie

Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2010

Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2010 Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2010 De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen is eind 2005 opgericht om te sturen naar zo veilig en efficiënt mogelijk betaalgedrag. Daarbij

Nadere informatie

Het betalingsverkeer: Wil je bij me pinnen?

Het betalingsverkeer: Wil je bij me pinnen? Deze casusopdracht gaat over het betalingsverkeer in supermarkten. Voor het beantwoorden van de vragen moet je gebruik maken van de drie informatiebronnen die na de vragen staan gegeven. In informatiebron

Nadere informatie

13 Cluster 12: de benzineservicestations

13 Cluster 12: de benzineservicestations 13 Cluster 12: de benzineservicestations 13.1 Typering van het cluster Tot dit cluster behoren alle tankstations in Nederland met de daarbij behorende winkels (tankshop). Nederland telt circa 2.200 benzineservicestations,

Nadere informatie

Persbericht. Sterke groei elektronisch betalen in 2015. Kenmerk 16-01. Datum 25 januari 2016

Persbericht. Sterke groei elektronisch betalen in 2015. Kenmerk 16-01. Datum 25 januari 2016 Datum 25 januari 2016 Kenmerk 16-01 Gustav Mahlerplein 33-35 1082 MS Amsterdam Postbus 83073 1080 AB Amsterdam Sterke groei elektronisch betalen in 2015 www.betaalvereniging.nl T 020 305 19 00 F 020 305

Nadere informatie

Verslag Activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen

Verslag Activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen Verslag Activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2011 De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen is eind 2005 opgericht om te sturen naar zo veilig en efficiënt mogelijk betaalgedrag. Daarbij

Nadere informatie

600 korting op kassa en pin als u contactloos betalen van ING erbij neemt

600 korting op kassa en pin als u contactloos betalen van ING erbij neemt 600 korting op kassa en pin als u contactloos betalen van ING erbij neemt V.V. V.V. Beste penningmeester, voorzitter en bestuursleden ING en Voetbal (introductie) ING helpt het Nederlandse voetbal verder

Nadere informatie

Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2014

Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2014 Verslag activiteiten Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen 2014 De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen (SBEB) is opgericht als uitvloeisel van het Convenant Betalingsverkeer 2005 dat tussen banken

Nadere informatie

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld

Betalen in het eurogebied: nog niet alle wensen vervuld ers zijn over het algemeen positief over de bestaande betaalmogelijkheden, maar toch betaalt men in of naar het buitenland niet altijd zoals men zou willen. Zo is de tevredenheid over de acceptatie van

Nadere informatie

MEER PINNENDE KLANTEN DOOR DE E-MODULE

MEER PINNENDE KLANTEN DOOR DE E-MODULE MEER PINNENDE KLANTEN DOOR DE E-MODULE Wilt u dat uw klanten vaker pinnen? Medewerkers kunnen klanten hiertoe op allerlei manieren verleiden. Wijs uw medewerkers op de e-module op www.pinnenzakelijk.nl/educatie.

Nadere informatie

2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper

2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper 2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper Inhoudsopgave 2015: het jaar van contactloos betalen Whitepaper Hoofdstuk 1: Sterke groei aantal pinbetalingen in Nederland 3 Hoofdstuk 2: Contactloos

Nadere informatie

BEB 2013-206. Eindrapportage Taskforce Minder Cash in de supermarktbranche

BEB 2013-206. Eindrapportage Taskforce Minder Cash in de supermarktbranche BEB 2013-206 Eindrapportage Taskforce Minder Cash in de supermarktbranche Leidschendam, 12 november 2013 1 Inleiding In november 2008 stelde het bestuur van het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL)

Nadere informatie

Versneld naar een nog veiliger en efficiënter betalingsverkeer. Vierjarenplan 2009 2012

Versneld naar een nog veiliger en efficiënter betalingsverkeer. Vierjarenplan 2009 2012 Versneld naar een nog veiliger en efficiënter betalingsverkeer Vierjarenplan 2009 2012 Leidschendam, 27 mei 2009 INHOUD Inleiding 3 Doelstellingen 5 De huidige status 6 Activiteiten 2009-2012 8 EMV-programma

Nadere informatie

Monitor betalingverkeer 2009-2012

Monitor betalingverkeer 2009-2012 Monitor betalingverkeer 2009-2012 Eindmeting Eindrapport Een onderzoek in opdracht van Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen J. Wils R. Hoevenagel P. van der Zeijden Projectnummer: C10363 Zoetermeer,

Nadere informatie

Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen

Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen Probleemloos naar één Europese markt voor betalingen SEPA: betalingsverkeer zonder grenzen In een groot deel van Europa worden de grenzen voor het betalingsverkeer afgeschaft. Er komt één grote Europese

Nadere informatie

Bent u al klaar voor het nieuwe pinnen?

Bent u al klaar voor het nieuwe pinnen? Bent u al klaar voor het nieuwe pinnen? Voorwoord Als ondernemer in de tabaks- en gemaksdetailhandel wilt u uw klanten een optimale service bieden, maar u wilt ook uw betalingsverkeer veilig en efficiënt

Nadere informatie

Informatie over het nieuwe pinnen

Informatie over het nieuwe pinnen Informatie over het nieuwe pinnen Bereid uw cliënt voor op het nieuwe pinnen De Nederlandse pin gaat verdwijnen. Ondernemers moeten er voor zorgen dat hun betaalautomaat geschikt wordt gemaakt voor het

Nadere informatie

3 Cluster 2: Lage bedragen, beperkt aantal transacties

3 Cluster 2: Lage bedragen, beperkt aantal transacties 3 Cluster 2: Lage bedragen, beperkt aantal transacties 3.1 Typering van het cluster Winkels in food met een laag transactiebedrag zijn vooral de versspeciaalzaken. Als uitgegaan wordt van de standaardindeling

Nadere informatie

2 Cluster 1: Grote bedragen, veel transacties

2 Cluster 1: Grote bedragen, veel transacties 2 Cluster 1: Grote bedragen, veel transacties 2.1 Typering van het cluster Het cluster 'grote bedragen, veel transacties' omvat de detailhandelsbranches warenhuizen, bouwmarkten en supermarkten. Zij hebben

Nadere informatie

Toelichting bij de oproep voor een Dubbele Telecom verbinding in de pinketen

Toelichting bij de oproep voor een Dubbele Telecom verbinding in de pinketen Toelichting bij de oproep voor een Dubbele Telecom verbinding in de pinketen Introductie De Stichting Bevorderen Efficiënt Betalen (SBEB) wil de beschikbaarheid van de pinbetaalketen verhogen. Een van

Nadere informatie

Invoering EMV in Nederland (en andere veranderingen in het betalingsverkeer)

Invoering EMV in Nederland (en andere veranderingen in het betalingsverkeer) Invoering EMV in Nederland (en andere veranderingen in het betalingsverkeer) Presentatie voor Detailhandel Nederland 28 augustus 2009 Piet Mallekoote, Algemeen Directeur Currence Voorzitter Afstemgroep

Nadere informatie

Evaluatie. van de samenwerking tussen toonbankinstellingen en banken tegen de achtergrond van de ontwikkeling van het betalingsverkeer (2009-2012)

Evaluatie. van de samenwerking tussen toonbankinstellingen en banken tegen de achtergrond van de ontwikkeling van het betalingsverkeer (2009-2012) Evaluatie van de samenwerking tussen toonbankinstellingen en banken tegen de achtergrond van de ontwikkeling van het betalingsverkeer (2009-2012) Voorwoord U hebt het evaluatierapport van de Stichting

Nadere informatie

Alleen-Pinnen-Monitor

Alleen-Pinnen-Monitor 1 Alleen-Pinnen-Monitor Perceptie van alleen-pinnen kassa s 2 e meting Erwin Boom & Markus Leineweber, 11 september 2012 Uitgevoerd in opdracht van de Betaalvereniging Nederland en Stichting BEB Vertrouwelijk

Nadere informatie

FAQ Retourpinnen. Voor de winkelier

FAQ Retourpinnen. Voor de winkelier FAQ Retourpinnen Voor de winkelier Is deze FAQ ook in het andere talen beschikbaar? Nee. Deze FAQ is alleen in het Nederlands. Is er een FAQ voor mijn kassamedewerkers? Ja. Kijk op www.pin.nl/retourpinnen.

Nadere informatie

Mei 2009. Op weg naar een cashloze supermarkt. Meer pinnen - rapportage van een workshop

Mei 2009. Op weg naar een cashloze supermarkt. Meer pinnen - rapportage van een workshop Mei 2009 Op weg naar een cashloze supermarkt Meer pinnen - rapportage van een workshop 1 Inhoud Aanleiding 5 Inleiding 7 Onderzoeksvraag 9 Conclusie 13 Nawoord 15 Bijlagen 17 2 3 Aanleiding De supermarktbranche

Nadere informatie

11 Cluster 10: Horeca, maaltijdverstrekkers

11 Cluster 10: Horeca, maaltijdverstrekkers 11 Cluster 10: Horeca, maaltijdverstrekkers 11.1 Typering van het cluster Onder de verzamelnaam maaltijdverstrekkers vallen de restaurants in al hun verschijningsvormen: van eetcafé en fastfoodrestaurant

Nadere informatie

Extra beveiliging voor HFT201 betaalautomaat Overstappen op IP iets voor u? Gratis laten PINnen, of bordjes bij de kassa?

Extra beveiliging voor HFT201 betaalautomaat Overstappen op IP iets voor u? Gratis laten PINnen, of bordjes bij de kassa? Okt. 2007 Nr.3 Extra beveiliging voor HFT201 betaalautomaat Overstappen op IP iets voor u? Gratis laten PINnen, of bordjes bij de kassa? ISSN 1570-9558 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch

Nadere informatie

5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag

5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag 5 Cluster 4: winkels in non-food, hoog transactiebedrag 5.1 Typering van het cluster Winkels in non-food met een hoog transactiebedrag zijn vooral te vinden in de modesector, in de bruin- en witgoedsector,

Nadere informatie

12 Cluster 11: Horeca, hotel-restaurant

12 Cluster 11: Horeca, hotel-restaurant 12 Cluster 11: Horeca, hotel-restaurant 12.1 Typering van het cluster Tot dit cluster behoren de hotel-restaurants en de hotels (hotels en pensions zonder vrij toegankelijk restaurant). Nederland telt

Nadere informatie

7 Cluster 6: Ambulante handel: voedingsmiddelen

7 Cluster 6: Ambulante handel: voedingsmiddelen 7 Cluster 6: Ambulante handel: voedingsmiddelen 7.1 Typering van het cluster Het cluster omvat alle bedrijven die als hoofdactiviteit op de markt food producten verkopen zoals vlees, vis, groenten en fruit,

Nadere informatie

6 Cluster 5: detailhandel non-food ook op bestelling

6 Cluster 5: detailhandel non-food ook op bestelling 6 Cluster 5: detailhandel non-food ook op bestelling 6.1 Typering van het cluster Winkels in non-food met veel bestellingen die bij aflevering, direct daarna of direct daaraan voorafgaand worden betaald,

Nadere informatie

Jaarverslag BTLH 2011 \

Jaarverslag BTLH 2011 \ Jaarverslag BTLH 2011 \ BUREAU -TOERISME LAAGHOLLAND Jaar verslag Bureau Toerisme Laag Holland 2010-2011 2010: In Oktober 2010 is Mardiek Voorneveld begonnen als directeur van bureau toerisme Laag Holland,

Nadere informatie

Tariefbordjes verdwijnen uit MKB

Tariefbordjes verdwijnen uit MKB outmeldingen Column Henk van den Broek, voorzitter van de stuurgroep betalingsverkeer van het Platform Detailhandel Nederland. Dat pinnen steeds belangrijker wordt is een goede ontwikkeling voor de veiligheid.

Nadere informatie

Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland

Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland Laveren naar sepa: de overgang naar Europese betaalmiddelen in Nederland Vanaf 28 januari 2008 zullen consumenten en bedrijven Europees kunnen gaan betalen. Op die datum komen banken in het hele eurogebied

Nadere informatie

TECHNISCHE ONTWIKKELINGEN OP HET GEBIED VAN BETALEN

TECHNISCHE ONTWIKKELINGEN OP HET GEBIED VAN BETALEN 2012 TECHNISCHE ONTWIKKELINGEN OP HET GEBIED VAN BETALEN Jeanine Bouwmans Bochema B.V. Juli 2012 2 INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding... 3 2. De uitdagingen van toen (2009)... 4 3. Technische ontwikkelingen...

Nadere informatie

Veilig betalen in Nederland

Veilig betalen in Nederland De meeste consumenten zijn positief over de veiligheid van het Nederlandse betalingsverkeer. Dat blijkt uit onderzoek dat dnb heeft uitgevoerd, onder meer naar aanleiding van de toename van pinpasfraude

Nadere informatie

Het juiste afrekensysteem

Het juiste afrekensysteem Het juiste afrekensysteem Om Cashless Betalen te accepteren bij uw organisatie heeft u een geschikt afrekensysteem nodig. Wij werken met verschillende systemen van grote en minder grote merken. In dit

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

CBL Protocol PINNEN, JA GRAAG. betaalpas. www.supermarkt.nl. centraal bureau levensmiddelenhandel

CBL Protocol PINNEN, JA GRAAG. betaalpas. www.supermarkt.nl. centraal bureau levensmiddelenhandel CBL Protocol PINNEN, JA GRAAG betaalpas centraal bureau levensmiddelenhandel www.supermarkt.nl 2 CBL PROTOCOL PINNEN, JA GRAAG 3 1.0 De voordelen van pinnen Er zijn verschillende redenen waarom het prettig

Nadere informatie

CBL Protocol. Liever pinnen dan contant. www.supermarkt.nl. betaalpas

CBL Protocol. Liever pinnen dan contant. www.supermarkt.nl. betaalpas CBL Protocol Liever pinnen dan contant betaalpas www.supermarkt.nl 2 3 1.0 De voordelen van pinnen Er zijn verschillende redenen waarom het prettig is als klanten pinnen in plaats van contant betalen,

Nadere informatie

Chipknip op uw PINbetaalautomaat Chipknip voor PARVENCA Slimme PINpakketten

Chipknip op uw PINbetaalautomaat Chipknip voor PARVENCA Slimme PINpakketten Juli 2007 Nr.2 Chipknip op uw PINbetaalautomaat Chipknip voor PARVENCA Slimme PINpakketten ISSN 1570-9558 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen hipknip op uw PINbeta Chipknip op uw PINbetaalautomaat

Nadere informatie

Praktijkvoorbeeld kosten betalingsverkeer Tabaks- en Gemakswinkel

Praktijkvoorbeeld kosten betalingsverkeer Tabaks- en Gemakswinkel Praktijkvoorbeeld kosten betalingsverkeer Tabaks- en Gemakswinkel Het bedrijf De gemakswinkel die wij bezochten, is gevestigd in een kern van een middelgrote gemeente. De winkel opereert in een samenwerkingsverband.

Nadere informatie

Veilig PINnen Beter betalingsverkeer Snel en veilig betalen op internet

Veilig PINnen Beter betalingsverkeer Snel en veilig betalen op internet ISSN 1570-9558 Juli 2006 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen Veilig PINnen Beter betalingsverkeer Snel en veilig betalen op internet Veiligheid PIN hoog in het vaandel Alertheid voorkomt

Nadere informatie

Het nieuwe pinnen gaat beginnen. Ook bij u!

Het nieuwe pinnen gaat beginnen. Ook bij u! pinnen gaat beginnen. Ook bij u! pinnen gaat beginnen. Ook bij u! Nederland stapt over op het pinnen met de chip in plaats van met de magneetstrip. De eerste pilots van het nieuwe pinnen zijn gestart.

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Goede berichten. Nummer 3, maart 2013. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Goede berichten. Nummer 3, maart 2013. Ondernemend Paprika Inhoud Ook deze keer hebben we weer een nieuwsbrief boordevol met nieuws. Zo laten Nederlandse panelcijfers zien dat de consumptie van paprika in Nederland toeneemt. Verder vragen wij uw aandacht voor

Nadere informatie

s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie.

s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie. s-hertogenbosch, voor de vierde maal Meest Gastvrije Stad van Nederland en iets uitgelopen op de concurrentie. Gastvrije Stad blijkt dat het verschil van s-hertogenbosch met Breda in 2012 iets kleiner

Nadere informatie

Speciale editie. Samen strijden tegen skimming Supermarktketens vragen om PIN Flinke besparing voor ondernemers. Dec. 2008 Nr.1

Speciale editie. Samen strijden tegen skimming Supermarktketens vragen om PIN Flinke besparing voor ondernemers. Dec. 2008 Nr.1 e PIN foutmeldingen Speciale editie Voor u ligt een speciale PINeditie van de Betaalwijzer, de nieuwsbrief over elektronisch betalen. Deze speciale editie wordt u eenmalig per post toegezonden. Voor meer

Nadere informatie

Door Robin van den vrijhoef

Door Robin van den vrijhoef Door Robin van den vrijhoef Wat is de bedrijfsnaam of naam van de organisatie? Hoeveel medewerkers heeft de organisatie? Welke producten en/of diensten levert het bedrijf? Noem op volgorde van waarde de

Nadere informatie

Het Fair Fashion Festival 2015

Het Fair Fashion Festival 2015 Het Fair Fashion Festival 2015 Wij streven ernaar de aandacht van de consument voor F air T rade fashion te verhogen door middel van het Fair Fashion Festival. Onder het begrip fashion verstaan wij: kleding,

Nadere informatie

Het nieuwe pinnen gaat beginnen. Sluit u aan op breedband

Het nieuwe pinnen gaat beginnen. Sluit u aan op breedband Het nieuwe pinnen gaat beginnen Sluit u aan op breedband 2 Het nieuwe pinnen gaat beginnen Sluit u aan op breedband De aangewezen verbinding voor het nieuwe pinnen is een breedbandverbinding. Dat is zeker

Nadere informatie

TYPISCH YARDEN. Eerste editie. Typisch Yarden Kick-off: Een korte terugblik. In deze uitgave

TYPISCH YARDEN. Eerste editie. Typisch Yarden Kick-off: Een korte terugblik. In deze uitgave TYPISCH YARDEN Typisch Yarden Nieuwsbrief Eerste editie, juni 2013 Eerste editie De Typisch Yarden nieuwsbrief verschijnt onregelmatig en is bedoeld voor alle collega s van de divisie Uitvaartverzorging

Nadere informatie

Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders

Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne. Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtone Nederlanders Samenvatting 2-meting effectonderzoek integratiecampagne Onderzoek onder autochtonen 1) Integratiecampagne

Nadere informatie

Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking

Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013: Social networking Eindrapportage Tuinvlindertelling 2013 Rapportnummer 2013-022 Datum 20-11-2013 Samensteller Ineke Radstaat-Koopmans Offerte ingediend bij Prins

Nadere informatie

Van Strip naar Chip Jongeren PINnen voor Get Charged Telepas-automaat niet meer bruikbaar in 2007

Van Strip naar Chip Jongeren PINnen voor Get Charged Telepas-automaat niet meer bruikbaar in 2007 Dec 2006 Nr.2 Van Strip naar Chip Jongeren PINnen voor Get Charged Telepas-automaat niet meer bruikbaar in 2007 ISSN 1570-9558 Betaalwijzer is de nieuwsbrief over elektronisch betalen vergang van strip

Nadere informatie

Pin2Connect. Zorgeloos betalen

Pin2Connect. Zorgeloos betalen Pin2Connect Zorgeloos betalen PetrolConnect is voor alle IT & Communicatie diensten van uw tankstation. Drie zaken die sowieso nodig zijn voor een tankstation zijn het gemak van pinnen, muziek en natuurlijk

Nadere informatie

Het nieuwe pinnen? U kunt er maar beter snel mee beginnen. Pas op tijd uw betaalautomaat en bankcontract aan!

Het nieuwe pinnen? U kunt er maar beter snel mee beginnen. Pas op tijd uw betaalautomaat en bankcontract aan! Het nieuwe pinnen? U kunt er maar beter snel mee beginnen. Pas op tijd uw betaalautomaat en bankcontract aan! 2 Het nieuwe pinnen? U kunt er maar beter snel mee beginnen. Het betalingsverkeer voor pinnen

Nadere informatie

De meest complete en best bezochte website van Alphen aan den Rijn

De meest complete en best bezochte website van Alphen aan den Rijn De meest complete en best bezochte website van Alphen aan den Rijn alphens.nl alphens.nl 3 Introductie juni 0 is de website www.alphens.nl leven in geblazen om een platform te creëren voor alles dat met

Nadere informatie

We know where people go. Retail Wat Nu? Presentatie Huib Lubbers September 2014 Huib Lubbers 22-09-14 1

We know where people go. Retail Wat Nu? Presentatie Huib Lubbers September 2014 Huib Lubbers 22-09-14 1 Retail Wat Nu? Presentatie Huib Lubbers September 2014 Huib Lubbers 22-09-14 1 De oplossing voor de gemiste omzet 22-09-14 2 We know where people go CityTraffic in het kort Onderzoeksbureau met eigen unieke

Nadere informatie

Communicatiemiddelen. Voor bedrijven en organisaties. www.komon.nl www.twitter.com/_komon

Communicatiemiddelen. Voor bedrijven en organisaties. www.komon.nl www.twitter.com/_komon Communicatiemiddelen Voor bedrijven en organisaties www.komon.nl www.twitter.com/_komon Communicatiemiddelen Ieder communicatiemiddel heeft een eigen effect. Het is belangrijk te bepalen welke communicatiemiddelen

Nadere informatie

Winkeliersvisie op het betalen van de toekomst. Trends uit de betaalwereld in de schijnwerper

Winkeliersvisie op het betalen van de toekomst. Trends uit de betaalwereld in de schijnwerper Winkeliersvisie op het betalen van de toekomst Trends uit de betaalwereld in de schijnwerper Inhoudsopgave Voorwoord 3 1 Betalingsverkeer; een vitale infrastructuur 4 2 Verbeterpunten in het huidige betalingsverkeer

Nadere informatie

PORTFOLIO Zuid NL Communicatie

PORTFOLIO Zuid NL Communicatie PORTFOLIO Zuid NL Communicatie www.zuidnl.nl Oktober 2014 Zorghuisgroep Deurne Opdracht: Schrijven van een communicatieplan, waarmee alle betrokken doelgroepen bereikt worden ten behoeve van de transformatie

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Ondernemerschap. Nummer 12, december 2012. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Ondernemerschap. Nummer 12, december 2012. Ondernemend Paprika Inhoud Dit is de laatste P8 nieuwsbrief van 2012 en staat ook deze maand weer vol met nieuws. In de nieuwsbrief wordt kort teruggeblikt op de P8 kick-off marketing 2013 die op woensdag 19 december 2012

Nadere informatie

ANBOS SPECIAL BETALINGSVERKEER. EMV: het nieuwe pinnen gaat beginnen. Voordeliger, er, veiliger en beter voor uw omzet

ANBOS SPECIAL BETALINGSVERKEER. EMV: het nieuwe pinnen gaat beginnen. Voordeliger, er, veiliger en beter voor uw omzet OKTOBER 2010 ANBOS SPECIAL BETALINGSVERKEER EMV: het nieuwe pinnen gaat beginnen PINNEN Voordeliger, er, veiliger en beter voor uw omzet Of u als ondernemer nu wel of geen pinmogelijkheid in uw zaak hebt,

Nadere informatie

Nieuwsbrief Continental 7x7 35/45+ voetbal District Zuid II

Nieuwsbrief Continental 7x7 35/45+ voetbal District Zuid II KONINKLIJKE NEDERLANDSE VOETBALBOND AMATEURVOETBAL Nieuwsbrief Continental 7x7 35/45+ voetbal District Zuid II knvb.nl In dit terugkerende item worden de ontwikkelingen van het Continental 7x7 35/45+ voetbal

Nadere informatie

Richtlijnen Advertising

Richtlijnen Advertising Notitie Serviceorganisatie Bezoekadres: Wijnhaven 69, Rotterdam Postadres: Postbus 1130 3000 BC Rotterdam Internet: rotterdam.nl Van: Matilde Mauricio Monteiro Telefoon: 010 267 6000 E-mail: rotterdamhuisstijl@rotterdam.nl

Nadere informatie

4 Cluster 3: winkels in non-food, laag transactiebedrag

4 Cluster 3: winkels in non-food, laag transactiebedrag 4 Cluster 3: winkels in non-food, laag transactiebedrag 4.1 Typering van het cluster Winkels in non-food met een laag transactiebedrag zijn er in vele verschijningsvormen. Als uitgegaan wordt van de standaardindeling

Nadere informatie

Gemeente Lelystad T.a.v. de gemeenteraad Postbus 91 8200 AB Lelystad @ griffie@lelystad.nl. Lelystad, 9 oktober 2015. Onderwerp: Aftreden GMR

Gemeente Lelystad T.a.v. de gemeenteraad Postbus 91 8200 AB Lelystad @ griffie@lelystad.nl. Lelystad, 9 oktober 2015. Onderwerp: Aftreden GMR Gemeente Lelystad T.a.v. de gemeenteraad Postbus 91 8200 AB Lelystad @ griffie@lelystad.nl Lelystad, 9 oktober 2015 Onderwerp: Aftreden GMR Geachte leden van de gemeenteraad van Lelystad, De gemeenschappelijke

Nadere informatie

9 Cluster 8: Horeca, drankverstrekkers

9 Cluster 8: Horeca, drankverstrekkers 9 Cluster 8: Horeca, drankverstrekkers 9.1 Typering van het cluster Nederland telt ongeveer 11.000 cafés, die behoren tot ruim 9.600 ondernemi n- gen. Kenmerkend voor de cafés is gewoonlijk de kleine schaal

Nadere informatie

HBD Monitor Betalingsverkeer 2011

HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 2 HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 De HBD Monitor Betalingsverkeer 2011 is een periodiek onderzoek van het Hoofdbedrijfschap Detailhandel,

Nadere informatie

Uitleg Jeugd Sponsor Actie 2014 voor deelnemende verenigingen

Uitleg Jeugd Sponsor Actie 2014 voor deelnemende verenigingen Uitleg Jeugd Sponsor Actie 2014 voor deelnemende verenigingen Super leuk dat jullie vereniging meedoet aan de Jeugd Sponsor Actie 2014! We zijn er van overtuigd dat de vernieuwde Jeugd Sponsor Actie een

Nadere informatie

Wedstrijdreglement. Connected Health Challenge. Inclusief: Voorwaarden voor deelname Beoordelingscriteria Procesbeschrijving

Wedstrijdreglement. Connected Health Challenge. Inclusief: Voorwaarden voor deelname Beoordelingscriteria Procesbeschrijving Wedstrijdreglement Connected Health Challenge Inclusief: Voorwaarden voor deelname Beoordelingscriteria Procesbeschrijving 16 juli 2014 Wedstrijdreglement Dit reglement is van toepassing op de Connected

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

Sponsorplan 2014 Museum Kennemerland

Sponsorplan 2014 Museum Kennemerland Sponsorplan 2014 Museum Kennemerland Huis van de Geschiedenis in Gemeente Beverwijk Bestuur van Museum Kennemerland, januari 2014 Westerhoutplein 1, 1943 AA Beverwijk, mk@museumkennemerland.nl www.museumkennemerland.nl

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Woerdens Techniek Talent

Woerdens Techniek Talent Woerdens Techniek Talent Werkgroep Promotie en werving Concept Activiteitenplan 2013/2014 versie 3.0, Woerden, 23-08- 2013 Aanleiding Het Woerdens Techniek Talent is een initiatief van onderwijsinstellingen,

Nadere informatie

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Eén zwaluw maakt nog geen zomer. Nummer 5, mei - juni 2013. Ondernemend Paprika

Nieuwsbrief P8. Inhoud. Eén zwaluw maakt nog geen zomer. Nummer 5, mei - juni 2013. Ondernemend Paprika Inhoud Ook deze keer hebben we weer een nieuwsbrief boordevol met nieuws. Zo kijken we terug op de paprikabijlage die vorige week bij het NRC verscheen. Daar hebben we veel leuke reacties op gehad! Verder

Nadere informatie

Activiteitenplan Millenniumwerkgroep 2014

Activiteitenplan Millenniumwerkgroep 2014 Activiteitenplan Millenniumwerkgroep 2014 Inleiding Dit plan bestaat uit vier delen: De voornemens van de Millenniumwerkgroep voor 2014 als overkoepelende werkgroep; Het activiteitenplan van de werkgroep

Nadere informatie

Sponsoren In het seizoen 2014-2015 telde Volleybalvereniging Waterlanders achttien sponsoren, te weten:

Sponsoren In het seizoen 2014-2015 telde Volleybalvereniging Waterlanders achttien sponsoren, te weten: JAARVERSLAG COMMUNICATIE COMMISSIE SEIZOEN 2014-2015 Sponsoren In het seizoen 2014-2015 telde Volleybalvereniging Waterlanders achttien sponsoren, te weten: 1. Jumbo Nieuwkoop (hoofdsponsor) 10. Van der

Nadere informatie

Hoe shopt en betaalt Generatie Z? CCV & Innopay! Onderzoek: januari 2015!

Hoe shopt en betaalt Generatie Z? CCV & Innopay! Onderzoek: januari 2015! Hoe shopt en betaalt Generatie Z? CCV & Innopay! Onderzoek: januari 2015! Na 2020 is Generatie Z aan zet Generatie Z Verdeling! Besteedbaar inkomen per maand! 12-15 jaar: 42% 16-19 jaar: 59% 62% 38% >

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Kappers In de kappersbranche kunnen de volgende bedrijfstypen worden onderscheiden: zelfstandigen zonder personeel, zzp ers (ondernemers die minder dan 32 uur per week in het kappersbedrijf werkzaam zijn)

Nadere informatie

Consumentenprikkels voor efficiënt betalen Deelrapport 7

Consumentenprikkels voor efficiënt betalen Deelrapport 7 Consumentenprikkels voor efficiënt betalen Deelrapport 7 Tarifering bij toonbankinstellingen datum 08/10/2012 auteur(s) Jorna Leenheer Millie Elsen Rik Pieters Natalia Kieruj versie 1.0 classificatie Standaard

Nadere informatie

bent u klaar voor het nieuwe Pinnen? speciale bijlage bij vakblad de slager OMZETGROEI DOOR PINNEN PINNEN, PRETTIG VOOR DE KLANT ÉN VOOR U!

bent u klaar voor het nieuwe Pinnen? speciale bijlage bij vakblad de slager OMZETGROEI DOOR PINNEN PINNEN, PRETTIG VOOR DE KLANT ÉN VOOR U! speciale bijlage bij vakblad de slager OMZETGROEI DOOR PINNEN 5 mei 2010 nr. bent u klaar PINNEN, PRETTIG VOOR DE KLANT ÉN VOOR U! voor het nieuwe Pinnen? PINNEN, LEEFT DAT ONDER DE SLAGERS? inhoud Pinkrant

Nadere informatie

Uitkomsten EKO-tellingen 2013 Editie zestien EKO-tellingen in de supermarkt

Uitkomsten EKO-tellingen 2013 Editie zestien EKO-tellingen in de supermarkt Uitkomsten EKO-tellingen 2013 Editie zestien EKO-tellingen in de supermarkt 7 november 2013 Voor het zestiende opeenvolgende jaar heeft Milieudefensie het aantal biologische en fairtrade producten in de

Nadere informatie

EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011

EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011 EKO-tellingen in de supermarkt 2011 Mede mogelijk gemaakt met steun van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (SBOS) 3 november 2011 Voor het veertiende opeenvolgende jaar heeft Milieudefensie het aantal

Nadere informatie

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten gezocht open klanten gezocht KLANTEN ZOEKEN VIA INTERNET Wist u dat 8 op 10 Belgen dagelijks het internet gebruikt? En dat de helft daarvan het medium

Nadere informatie

STAPPENPLAN CROWDFUNDING MET ENERGIEKE SCHOLEN

STAPPENPLAN CROWDFUNDING MET ENERGIEKE SCHOLEN STAPPENPLAN CROWDFUNDING MET ENERGIEKE SCHOLEN 1. De school voert de basislessen van Energieke Scholen uit. 2. Formuleer, op basis van de uitkomsten van de scan en de wensen van de school, de crowdfundvraag

Nadere informatie