5 Kansen en knelpunten voor de houtsector en boseigenaren

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "5 Kansen en knelpunten voor de houtsector en boseigenaren"

Transcriptie

1 5 Kansen en knelpunten voor de houtsector en boseigenaren In dit hoofdstuk wordt de vergelijking van vraag en aanbod samengevat en gekeken welke kansen en knelpunten er gesignaleerd kunnen worden voor de bos- en houtsector. Er zijn in principe twee vraag scenario s: een gelijkblijvende vraag en een toename in de vraag van 2% per jaar. Aan de aanbodzijde is er gekeken naar een laag aanbodscenario, waarbij het oogstpercentage ca. 40 % bedraagt, en een hoog aanbodscenario, waarbij ca. 80 % van de bijgroei geoogst wordt (het lage en hoge scenario is berekend met 2 modellen). Tabel 5.1 vat de uitkomsten samen van de vergelijkingen tussen de vraag en aanbod scenario s (voor Nederland + grensstreek is alleen het hoge aanbodscenario weergegeven). Voor de aanbodzijde is het meest gekeken naar de EFISCEN projecties. Tabel 5.1 Vergelijking van vraag en aanbod bij verschillende scenario s Nederland Nederland+ grensstreek Totale hoeveelheid rondhout bij gelijkblijvende vraag bij groeiende vraag bij gelijkblijvende vraag bij groeiende vraag laag aanbod hoog aanbod laag aanbod hoog aanbod hoog aanbod hoog aanbod evenwicht evenwicht tekort evenwicht evenwicht tekort of of tekort Naaldhout tekort evenwicht tekort tekort evenwicht tekort Loofhout evenwicht evenwicht tekort tekort evenwicht tekort Fijnspar tekort tekort tekort tekort tekort tekort Grove den evenwicht of evenwicht tekort tekort Overig evenwicht tekort evenwicht tekort naaldhout Eik evenwicht of evenwicht of tekort tekort Beuk evenwicht evenwicht evenwicht evenwicht evenwicht evenwicht Populier tekort tekort tekort tekort tekort tekort Overig loofhout evenwicht evenwicht evenwicht evenwicht De rondhoutverwerkende sector, die de laatste jaren al klaagt over tekort aan beschikbaar hout uit het Nederlandse bos, staat bij een gelijkblijvend vraagniveau en een laag aanbod de komende 20 jaar blijvende tekorten te verwachten van vooral fijnspar en populier. Voor grove den, eik, beuk en overig loofhout kan ook bij een laag aanbod nog wel aan de vraag worden voldaan. Bij een stijgende vraag en een laag aanbod zal er wel een tekort aan naaldhoutsoorten als douglas en lariks op kunnen treden. Bij deze vergelijking moet wel de kanttekening worden geplaatst dat dit gaat over de totale hoeveelheden per soort. Er is niet gekeken naar vraag en aanbod van afzonderlijke sortimenten. Per sortiment kunnen vraag en aanbod veel verder uiteenlopen. Alterra-rapport

2 Bij het meer voor de hand liggende scenario voor een groeiende vraag worden de tekorten aan fijnspar en populier nog duidelijker. Dit geldt niet alleen voor Nederland, maar ook als het aangrenzende gebied van Duitsland en België worden meegeteld. De vraag naar rondhout bestaat voor het grootste deel uit naaldhout. Bij een hoog oogstpercentage is aan de totale vraag naar naaldhout in Nederland de komende 10 jaar waarschijnlijk nog wel te voldoen. In het totale studiegebied is er echter een aanzienlijk tekort. Het grootste deel van de vraag naar naaldhout komt voor rekening van de fijnspar. Zowel in Nederland als in omliggende gebieden is een tekort aan fijnspar, en dit tekort lijkt alleen maar toe te nemen. Wellicht dat dit tekort op de kortere termijn opgelost kan worden door andere hout van andere soorten te gebruiken. Dit hangt echter sterk af van de toepassingsmogelijkheden. Bovendien lijken er voor de andere naaldhoutsoorten ook tekorten op te treden. Grove den is er momenteel in Nederland voldoende, ook bij een laag aanbod. Ook bij een groeiende vraag lijkt er voldoende hout te zijn. Het neemt echter af door de stijgende vraag, waardoor er minder ruimte zal zijn voor export. In het totale gebied van Nederland, Niedersachsen, Norrhein-Westfalen en België is er meer vraag naar grove den dan dat er aangeboden wordt. Voor de Nederlandse boseigenaar betekent dit dat er voorlopig goede afzetmogelijkheden zijn voor grove den, zowel in ons eigen land als in de grensstreek. Voor de overige naaldhoutsoorten zoals lariks en douglas is er bij een laag aanbod en een gelijkblijvende vraag waarschijnlijk ongeveer genoeg hout beschikbaar in ons land. Bij een hoog oogstpercentage lijkt er in Nederland ook bij een stijgende vraag voldoende beschikbaar. Dit geldt ook voor de omliggende grenslanden, wanneer de vraag gelijk blijft, maar bij het stijgende vraagscenario zijn er ook voor de overige naaldhoutsoorten tekorten te verwachten. De vergelijking van vraag en aanbod kan helaas niet voor niet voor de individuele boomsoorten binnen deze categorie worden uitgevoerd. Met betrekking tot de lariks is het van belang te constateren dat deze weinig areaal in de jongste leeftijdsklassen heeft en daarom zal de beschikbare hoeveelheid larikshout bij ongewijzigd beheer op langere termijn (na 20 jaar) sterk afnemen. Het aandeel loofhout in de staande voorraad is zowel in Nederland als in België als in de Duitse deelstaten aan het groeien. Uit de scenario s blijkt voor de komende 20 jaar echter geen of hooguit een lichte toename van het aanbod van loofhout, ook bij een hoog oogstpercentage. Voor Nederland en de grensstreek gezamenlijk kan dit te maken hebben met het feit dat EFISCEN geen bijmengingen registreert. Gezien het tekort aan aanbod zou de groeiende voorraad mogelijkheden kunnen bieden voor boseigenaren om meer te oogsten. Vooral in Noord-Duitsland zijn relatief veel loofhoutzagerijen. Ook kan loofhout worden toegepast in de productie van MDF en voor de opwekking van energie. Van de loofhoutsoorten wordt populier in ons land het meest gevraagd. Het verwachte aanbod voor de komende 20 jaar is dramatisch lager dan de vraag. In toenemende mate wordt daarom al populier van elders ingevoerd. Het toekomstige aanbod van 78 Alterra-rapport 1510

3 populierenhout kan zowel voor Nederland als België en de Duitse deelstaten lang niet voldoen aan de vraag. Hier zal dus de komende 20 jaar een enorm tekort voor optreden. Verplaatsen van de verwerkingseenheden naar gebieden met een beter aanbod binnen het bekeken gebied lijkt dus ook geen oplossing te bieden. Wellicht zijn er mogelijkheden populierenhout voor bepaalde toepassingen te vervangen door andere houtsoorten. Het grootste deel van het populierenhout wordt gebruikt voor de productie van papier, pulp en karton. Hiervoor zou ook fijnspar gebruikt kunnen worden, maar geconstateerd is dat ook hiervan tekorten zullen optreden. Populierenhout wordt ook in aanzienlijke hoeveelheden (zie bijlage 4) verzaagd en gebruikt voor o.a. pallets. Hier zouden ook andere soorten voor gebruikt kunnen worden. Fijnspar en grove den worden reeds gebruikt. Wellicht bieden loofhoutsoorten zoals de opkomende berk een oplossing. Van eikenhout is er zelfs bij het stijgende vraagscenario voldoende aanbod vanuit het Nederlandse bos; bij een laag oogstpercentage zijn vraag en aanbod ongeveer in evenwicht. Voor het totale gebied van Nederland, België en de twee aangrenzende Duitse deelstaten lijkt er bij een groeiende vraag de komende 20 jaar een tekort te komen. Voor de Nederlandse boseigenaren zou dit over de grens (met name Noord- Duitsland) mogelijk extra afzetmogelijkheden betekenen. Hierbij moet ook gedacht worden aan mogelijkheden om te oogsten uit bossen zonder primaire productiefunctie. Veel van deze bossen bestaan uit eik, waarbij aangetekend moet worden dat niet bekend is wat de kwaliteit van deze eiken is. Vraag en aanbod van beukenhout en overig loofhout lijken de komende 20 jaar ook redelijk in evenwicht te zijn. Bij een groeiende vraag zijn op de langere termijn enige tekorten te verwachten in het totale studiegebied. Hierbij is echter geen rekening gehouden met een toename van de bijmenging van beuk in veel bostypes. Wat de diameters betreft is er de komende 20 jaar wel een toename van zwaarder hout te verwachten, maar het aandeel dat boven de 50 cm komt is in het algemeen nog klein. Voor grove den is de grootste groei te verwachten van de klasse cm, voor fijnspar voor de klasse cm, voor overig naaldhout (waaronder douglas en lariks) voor de klasse en cm. Bij de loofhoutsoorten gaat het bij de eik om een relatief grote toename van de diameterklasse cm en bij de beuk om de klassen tussen 20 en 50 cm. Betekenis voor de bossector Voor de Nederlandse boseigenaren geven de verwachte ontwikkelingen in vraag en aanbod de komende 20 jaar goede kansen. Het is mogelijk een veel grotere hoeveelheid rondhout af te zetten dan momenteel gebeurt. De markt vraagt het en de afnemende partijen zeggen het Nederlandse hout goed te kunnen inzetten voor alle reguliere toepassingen (behalve zeer specifieke): zaaghout voor allerlei doeleinden, papier en karton, palen, platen, tuinmeubilair, klompen en energie. En krapte in het aanbod biedt wellicht zicht op goede prijzen! Een verhoging van de houtoogst lijkt op het huidige productieve areaal slechts beperkt Alterra-rapport

4 mogelijk. Verhoging van de oogst is waarschijnlijk wel mogelijk door te oogsten uit andere bossen en uit landschappelijke beplantingen en dergelijke. De goede afzetmogelijkheden gelden voor alle naaldhoutsoorten, maar ook voor het groeiende aandeel loofhout is het aanbod nauwelijks groter dan de vraag. Afzetmogelijkheden liggen er zeker voor energie, maar wellicht ook ter vervanging van soorten waaraan een groot tekort komt, zoals fijnspar en populier. Verder zijn er mogelijk ook wat regionale afzetmogelijkheden voor nieuwe (streek)producten. Betekenis voor de houtsector De tekorten aan naaldhout en populier, waar de houtverwerkende industrie nu reeds mee kampt, zullen de komende 20 jaar groter worden. Voor de meeste soorten, met name populier en fijnspar, is er een veel grotere vraag dan aanbod. De verwachte tekorten kunnen misschien deels opgevangen worden door andere soorten te gebruiken. De mogelijkheden hiervoor hangen echter sterk van de toepassingen af. Prijsstijgingen voor veel gevraagde soorten lijken logisch. Een krapte in aanbod zou gecompenseerd kunnen worden door verhoogde import, maar ook binnen het gebied van Nederland, België en de aangrenzende Duitse deelstaten Niedersachsen en Nordrhein-Westfalen lijken de tekorten voor de veel gevraagde soorten als fijnspar en populier groter te worden. Mogelijk leidt dit er toe dat het hout van nog verder aangevoerd moet worden. Op de wat langere termijn is verplaatsing van de productiecapaciteit naar gebieden met voldoende aanbod een logische stap, vooral voor industrie waar veel hout omgezet wordt en de toegevoegde waarde laag is. Een onzekere factor in het geheel is de energiemarkt. Deze ontwikkelt zich op het moment sterk, maar het is onduidelijk wat de gevolgen zullen zijn. Als voor energiehout hoge prijzen betaald gaan worden, zal concurrentie optreden met de huidige afnemers van hout. In dat geval zal de krapte in het aanbod van hout nog verder toenemen Alterra-rapport 1510

5 Aanbevelingen Tijdens het onderzoek zijn een aantal zaken opgevallen, die tot de volgende aanbevelingen hebben geleid: - om beter inzicht te krijgen in de vraag per boomsoort, zou dit bij de bedrijfsenquêtes aan de rondhoutverwerkende bedrijven (zaaghout, papierhout, paalhout, platenhout e.d.) gevraagd kunnen worden. - aanbevolen wordt om in de bedrijfsenquêtes onder de rondhoutverwerkers ook de brandhoutsector mee te nemen. - voor een exactere schatting van de werkelijke oppervlakte bos in ons land (het wordt nu geschat op ha) is een goede bosstatistiek nodig. Wellicht kan dit met een bijstelling van MFV. - het opnemen van oogst- en bijgroei data in MFV is van groot belang, niet alleen voor hout maar ook voor biomassa en voor koolstofvastlegging. Dit biedt wellicht ook mogelijkheden in het kader van actie 8 van het Forest Action Plan: werk maken van een Europees bosmonitoringsysteem. - voor toekomstige vergelijkingen van vraag en aanbod van rondhout, zou een database en een model opgebouwd moeten worden, waarmee nationaal en internationaal gewerkt kan worden. - voor het gebruik van groeicijfers op opstandsniveau is men nog steeds aangewezen op de oude opbrengsttabellen die voor een groot deel zijn gebaseerd op sectiemetingen en beheersregimes van jong, gelijkjarig bos grotendeels bestaande uit monoculturen. Voor een goede inschatting van volumes, bijgroei e.d. van het ouder, ongelijkjariger en gemengder wordende bos zijn aanvullende metingen nodig. - voor een betere marktverkenning is het aan te bevelen structurele uitwisseling van data te bewerkstelligen met Duitse, Belgische en Luxemburgse instellingen. Alterra-rapport

A. Oosterbaan C.A. van den Berg M.J. Schelhaas. Alterra-rapport 1510, ISSN

A. Oosterbaan C.A. van den Berg M.J. Schelhaas. Alterra-rapport 1510, ISSN Ontwikkelingen in vraag en aanbod van rondhout in Nederland en aangrenzend gebied en mogelijke knelpunten en kansen voor de bos- en houtsector in de periode 25-225 A. Oosterbaan C.A. van den Berg M.J.

Nadere informatie

Kerngegevens Bos en Hout in Nederland

Kerngegevens Bos en Hout in Nederland Kerngegevens Bos en Hout in Nederland November 2004 STICHTING PROBOS Werkt aan een duurzame houtketen Stichting Probos zet zich in voor duurzaam bosbeheer en een duurzame houtsector. Deze zijn onlosmakelijk

Nadere informatie

Kerngegevens Bos en Hout in Nederland

Kerngegevens Bos en Hout in Nederland Kerngegevens Bos en Hout in Nederland November 2005 STICHTING PROBOS Werkt aan een duurzame houtketen Stichting Probos zet zich in voor duurzaam bosbeheer en een duurzame houtsector. Deze zijn onlosmakelijk

Nadere informatie

Nederlands bos. Nederlands bos: hoeveel bos is er?

Nederlands bos. Nederlands bos: hoeveel bos is er? Nederlands bos In het dichtbevolkte Nederland heeft bos meerdere functies. Naast de productie van hout zijn de natuur-, landschap- en recreatiefunctie van groot belang. Boswet, bosbeleid en regelgeving

Nadere informatie

Kerngegevens Bos en Hout in Nederland

Kerngegevens Bos en Hout in Nederland Kerngegevens Bos en Hout in Nederland December 2014 STICHTING PROBOS Werkt aan een duurzame houtketen Stichting Probos zet zich in voor duurzaam bosbeheer en een duurzame houtsector. Deze zijn onlosmakelijk

Nadere informatie

Staatsbosbeheer - hout en biomassa-

Staatsbosbeheer - hout en biomassa- Staatsbosbeheer - hout en biomassa- Henk Wanningen Programmamanager Biomassa en Klimaat Directie SBB Concern Staf Regio Noord Regio Oost Regio Zuid Regio West Staatsbosbeheer Dienstverlening 1 Staatsbosbeheer

Nadere informatie

Kennisdag eco2eco vraag en aanbod op de houtmarkt Welkom

Kennisdag eco2eco vraag en aanbod op de houtmarkt Welkom Kennisdag eco2eco vraag en aanbod op de houtmarkt Welkom 29/06/2017 Opglabbeek Eric Peyskens ANB Bert De Somviele BOS+ Introductie Stuurgroep 4 situering deelpakket 3 binnen het project eco2eco Doel: Vlaamse

Nadere informatie

Ontwikkelingen in vraag en aanbod van rondhout in Nederland en aangrenzend gebied en mogelijke knelpunten en kansen voor de bos- en houtsector in de

Ontwikkelingen in vraag en aanbod van rondhout in Nederland en aangrenzend gebied en mogelijke knelpunten en kansen voor de bos- en houtsector in de Ontwikkelingen in vraag en aanbod van rondhout in Nederland en aangrenzend gebied en mogelijke knelpunten en kansen voor de bos- en houtsector in de periode 2005-2025 In opdracht van Min. LNV 2 Alterra-Rapport

Nadere informatie

Het Nederlandse bos in cijfers

Het Nederlandse bos in cijfers Het Nederlandse bos in cijfers Resultaten van de 6e Nederlandse Bosinventarisatie - Mart-Jan Schelhaas en Sandra Clerkx (Alterra) In 2012 is begonnen met de metingen van de 6e Nederlandse Bosinventarisatie.

Nadere informatie

Houtoogst in relatie tot nutriëntenvoorraden in bossen op droge zandgronden

Houtoogst in relatie tot nutriëntenvoorraden in bossen op droge zandgronden Houtoogst in relatie tot nutriëntenvoorraden in bossen op droge zandgronden Anjo de Jong, Wim de Vries, Hans Kros and Joop Spijker Inhoud Achtergrond: zorg over verarming van de bodem door oogst tak- en

Nadere informatie

Dik hout vraagt kwaliteitsbeheer

Dik hout vraagt kwaliteitsbeheer Dik hout vraagt kwaliteitsbeheer Veranderingen in het Nederlandse bos Ontwikkelingen in de boomsoortaandelen binnen de oppervlakte opgaand bos tussen de 4de bosstatistiek (1980-1983) en het Meetnet functievervulling

Nadere informatie

Nederlands bosbeheer in Europese context

Nederlands bosbeheer in Europese context Nederlands bosbeheer in Europese context Gert-Jan Nabuurs Studiedag, 24 september 2004 Met dank aan: European Forest Institute, CLUE model groep, Mart-Jan Schelhaas, Toon Helmink Gebaseerd op diverse projecten

Nadere informatie

Kostenefficiënte en verantwoorde oogst van tak- en tophout

Kostenefficiënte en verantwoorde oogst van tak- en tophout Kostenefficiënte en verantwoorde oogst van tak- en tophout Martijn Boosten Oogstdemonstratie tak- en tophout 27 februari 2014, Vierhouten Tak- en tophout uit bossen Naar schatting jaarlijks 36.000 ton

Nadere informatie

Te Dik Hout? Een onderzoek naar het toekomstige aanbod van dik hout in relatie tot de verwerking

Te Dik Hout? Een onderzoek naar het toekomstige aanbod van dik hout in relatie tot de verwerking Te Dik Hout? Een onderzoek naar het toekomstige aanbod van dik hout in relatie tot de verwerking Jan Oldenburger Annemieke Winterink Mark Vonk Nico Leek Wageningen, januari 2008 Te Dik Hout? Een onderzoek

Nadere informatie

Beuk in perspectief. Ervaringen met beuk in het beheer op. Kroondomein Het Loo

Beuk in perspectief. Ervaringen met beuk in het beheer op. Kroondomein Het Loo Beuk in perspectief Ervaringen met beuk in het beheer op Kroondomein Het Loo René Olthof beheerder boswachterij Hoog Soeren, 3000ha 2180ha bos 394 ha beuk (18%) Verloofing Vestiging berk, beuk en eik in

Nadere informatie

Visie op de houtoogst. Platform Hout in Nederland

Visie op de houtoogst. Platform Hout in Nederland Visie op de houtoogst Platform Hout in Nederland Multifunctionaliteit in balans Visie op de houtoogst Platform Hout Nederland en Ministerie van LNV, Directie Natuur INHOUD VOORWOORD SAMENVATTING 1 1. INLEIDING

Nadere informatie

DE VERWERKING VAN RONDHOUT IN NEDERLAND

DE VERWERKING VAN RONDHOUT IN NEDERLAND TICHTING BO EN HOUT 1990, nr. 10 BO E N HOU T BERICHTEN DE RWERKING VAN RONDHOUT IN NEDERLAND De vraag naar hout van Nederlandse bodem neemt toe en de verwachting is dat deze nog verder zal gaan toenemen.

Nadere informatie

Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving?

Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving? Hoeveel houtige biomassa komt er (in potentie) uit bos, landschap en de bebouwde omgeving? Martijn Boosten Demonstratie oogst en verwerking biomassa 3 juli 2014, Rosmalen Stichting Probos Kennisinstituut

Nadere informatie

Biomassaverbruik en beschikbaarheid in Nederland

Biomassaverbruik en beschikbaarheid in Nederland Biomassaverbruik en beschikbaarheid in Nederland Martijn Boosten (Zwolle, 30 maart 2017) Hernieuwbare energie en houtige biomassa Situatie in 2015: 5,8% van NL energieverbruik kwam uit hernieuwbare bronnen

Nadere informatie

Kerngegevens Bos en Hout in Nederland

Kerngegevens Bos en Hout in Nederland Kerngegevens Bos en Hout in Nederland December 2013 STICHTING PROBOS Werkt aan een duurzame houtketen Stichting Probos zet zich in voor duurzaam bosbeheer en een duurzame houtsector. Deze zijn onlosmakelijk

Nadere informatie

Kerngegevens Bos en Hout in Nederland

Kerngegevens Bos en Hout in Nederland Kerngegevens Bos en Hout in Nederland December 2010 STICHTING PROBOS Werkt aan een duurzame houtketen Stichting Probos zet zich in voor duurzaam bosbeheer en een duurzame houtsector. Deze zijn onlosmakelijk

Nadere informatie

Telen van Kwaliteitshout Wouter Bax, Parenco hout. Parenco hout Wat is kwaliteitshout Welke factoren zijn van belang

Telen van Kwaliteitshout Wouter Bax, Parenco hout. Parenco hout Wat is kwaliteitshout Welke factoren zijn van belang Telen van Kwaliteitshout Wouter Bax, Parenco hout Inhoud Parenco hout Wat is kwaliteitshout Welke factoren zijn van belang Markt Terreinomstandigheden Partijkenmerken De kwaliteit Beschrijving per houtsoort

Nadere informatie

Kerngegevens Bos en Hout in Nederland

Kerngegevens Bos en Hout in Nederland Kerngegevens Bos en Hout in Nederland December 2008 STICHTING PROBOS Werkt aan een duurzame houtketen Stichting Probos zet zich in voor duurzaam bosbeheer en een duurzame houtsector. Deze zijn onlosmakelijk

Nadere informatie

Kerngegevens Bos en Hout in Nederland

Kerngegevens Bos en Hout in Nederland Kerngegevens Bos en Hout in Nederland December 2012 STICHTING PROBOS Werkt aan een duurzame houtketen Stichting Probos zet zich in voor duurzaam bosbeheer en een duurzame houtsector. Deze zijn onlosmakelijk

Nadere informatie

De markt voor houtige biomassa

De markt voor houtige biomassa De markt voor houtige biomassa Jan Oldenburger Ede, 1 november 2016 Inhoud Houtige biomassa Gebruik van hout in Nederland Biomassa potentieel en benutting Biomassatoepassing en -markt Markt voor chips

Nadere informatie

Algemene Vereniging Inlands Hout

Algemene Vereniging Inlands Hout Algemene Vereniging Inlands Hout Algemene Vereniging Inlands Hout: vereniging van ondernemers in bos en hout Typen ondernemers bij de AVIH: adviesbureau bosbouwaannemer (exploiterende) rondhouthandel rondhoutverwerkende

Nadere informatie

5 Meting van hout op stam

5 Meting van hout op stam HOOFDSTUK 5 M E T I N G VA N H O U T O P S TA M 5 Meting van hout op stam 33 METING VAN HOUT OP STAM HOOFDSTUK 5 5.1 Inleiding Bij het meten van hout op stam wordt de inhoud bepaald aan de hand van de

Nadere informatie

Vincent Kint Studiedag over houtbevoorrading in Vlaanderen 12 Oktober 2011

Vincent Kint Studiedag over houtbevoorrading in Vlaanderen 12 Oktober 2011 Houtbeschikbaarheid in Vlaanderen nu en in de toekomst Vincent Kint Studiedag over houtbevoorrading in Vlaanderen 12 Oktober 2011 Actuele bossituatie Bosoppervlakte 4 miljard ha bos wereldwijd (BI 31%)

Nadere informatie

Bos en Hout Berichten

Bos en Hout Berichten Bos en Hout Berichten Stichting Bos en Hout 1985, nr. 10 Bosrandweg 5, postbus 253 6700AG Wageningen Bos en hout in Spanje en Portugal Op 1 januari 1986 wordt onze Europese Gemeenschap uitgebreid met twee

Nadere informatie

Het vervangingspotentieel van vernieuwbare grondstoffen

Het vervangingspotentieel van vernieuwbare grondstoffen Het vervangingspotentieel van vernieuwbare grondstoffen indicatief onderzoek naar het potentieel van vernieuwbare grondstoffen om oppervlaktedelfstoffen voor de bouw te vervangen 1 Inhoudsopgave Samenvatting...6

Nadere informatie

Houtige biomassa: markt, kenmerken en aandachtspunten

Houtige biomassa: markt, kenmerken en aandachtspunten Houtige biomassa: markt, kenmerken en aandachtspunten Jan Oldenburger Inhoud Houtige biomassa? Kwaliteitsaspecten De markt Omvang Nederlandse markt Typering Prijzen Houtige biomassa? Houtige biomassa?

Nadere informatie

Onderstaande tabellen geven de meest voorkomende afmetingen van hout in België verhandeld.

Onderstaande tabellen geven de meest voorkomende afmetingen van hout in België verhandeld. Afmetingen van handelshout Onderstaande tabellen geven de meest voorkomende afmetingen van hout in België verhandeld. De afmetingen van het hout worden beïnvloed door het vochtgehalte (krimpen, zwellen),

Nadere informatie

Werkhoutvolumetabellen

Werkhoutvolumetabellen Bijlage 4 Werkhoutvolumetabellen In deze bijlage zijn enkele werkhoutvolumetabellen opgenomen. Voor de populier is gebruik gemaakt van het orschkamp rapport 590: e schatting van volumes en werkhoutlengten

Nadere informatie

Beknopte toelichting op het voorlopig ontwerp nieuwbouw recreatiewoningen op Landal Miggelenberg - mei 2013

Beknopte toelichting op het voorlopig ontwerp nieuwbouw recreatiewoningen op Landal Miggelenberg - mei 2013 Beknopte toelichting op het voorlopig ontwerp nieuwbouw recreatiewoningen op Landal Miggelenberg - mei 2013 Inleiding Het vakantiepark Miggelenberg is gelegen op de Veluwe. Het ligt in een bebost gebied

Nadere informatie

Natuurkwaliteit en bosgebruik Natura 2000. Rienk-Jan Bijlsma

Natuurkwaliteit en bosgebruik Natura 2000. Rienk-Jan Bijlsma Natuurkwaliteit en bosgebruik Natura 2000 Rienk-Jan Bijlsma Onderwerpen Habitatkaart bossen Veluwe Kwaliteitsverbetering habitattypen bos Oppervlaktevergroting habitattypen bos Habitatkaart: typen en criteria

Nadere informatie

Bosbeheerplanning in Vlaanderen

Bosbeheerplanning in Vlaanderen Achtergrond 2 typen Doel/Voordelen/Procedure Case Meerdaalwoud,Heverleebos & Egenhovenbos Achtergrond Bosbeheer in Vlaanderen = bevoegdheid Vlaamse Overheid Bos in Vlaanderen: 10,8% bos = ca. 146.000 ha

Nadere informatie

Het BOSFORUM. Een visie op bos en samenleving & het wetenschappelijk onderzoek daarover vanuit het middenveld

Het BOSFORUM. Een visie op bos en samenleving & het wetenschappelijk onderzoek daarover vanuit het middenveld Het BOSFORUM Een visie op bos en samenleving & het wetenschappelijk onderzoek daarover vanuit het middenveld Het Bosforum 1. Groepeert organisaties en experts uit de bos- en houtsector. 2. Wil bosbeleid

Nadere informatie

Nederlandse rondhoutvervverking in 1991

Nederlandse rondhoutvervverking in 1991 Bos en Hou t Berichten IUH 1992/ nr. 1 Stichting Bos en Hout 3 Nederlandse rondhoutvervverking in 1991 Opnieuw is de vraag naar populieren en vuren in Nederland veel hoger dan de binnenlandse oogst. Dit

Nadere informatie

Biomassa uit natuur en landschap Wat is het potentieel?

Biomassa uit natuur en landschap Wat is het potentieel? Biomassa uit natuur en landschap Wat is het potentieel? 19 maart 2008 Joop Spijker Alterra, Wageningen UR Conferentie regionale kansen voor biomassa en waterstof Opbouw presentatie Inleiding Huidig gebruik

Nadere informatie

Bos & milieu. Bomen 2013/12

Bos & milieu. Bomen 2013/12 2013/12 Bos & milieu Bomen In een boom speelt zich een aantal levensprocessen af die zorgen voor de groei. Dit verschijnsel heet fysiologie en komt bij alle levende organismen voor. De belangrijkste levensprocessen

Nadere informatie

Meet- en rekenprincipes

Meet- en rekenprincipes 2 Meet- en rekenprincipes MEET- EN REKENPRINCIPES HOOFDSTUK 2 2.1 Algemene inhoudsberekening Illustratie 2.a: Inhoudsberekening van een cilinder = oppervlakte x lengte. De inhoud van een object zoals een

Nadere informatie

Gecertificeerd hout op de Belgische markt in 2008. Jan Oldenburger Nico Leek Lut Draye (De&D Consult)

Gecertificeerd hout op de Belgische markt in 2008. Jan Oldenburger Nico Leek Lut Draye (De&D Consult) Gecertificeerd hout op de Belgische markt in 2008 Jan Oldenburger Nico Leek Lut Draye (De&D Consult) Wageningen, 30 juni 2009 Gecertificeerd hout op de Belgische markt in 2008 Jan Oldenburger Nico Leek

Nadere informatie

voetafdrukrekeningen, herbe rekend

voetafdrukrekeningen, herbe rekend De Belgische voetafdrukrekeningen, herbe rekend 2 april 2009 Lies Janssen Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie De ecologische voetafdruk van België + Luxemburg Tot 2007 publiceerde Global

Nadere informatie

zo kiest u het juiste tuinhout

zo kiest u het juiste tuinhout tuin zo kiest u het juiste tuinhout Overzicht assortiment Toepassingsmogelijkheden Tuinhout Het assortiment tuinhout dat GAMMA in het assortiment voert, bestaat uit verschillende soorten hout. Elke houtsoort

Nadere informatie

FSC-boscertificering in Vlaanderen: stand van zaken eind 2014

FSC-boscertificering in Vlaanderen: stand van zaken eind 2014 FSC-boscertificering in Vlaanderen: stand van zaken eind 2014 Tim Audenaert Meerdaalwoud (Tim Audenaert ) Situering Onder de vorm van een beknopte update wordt jaarlijks een stand van zaken weergegeven

Nadere informatie

WMO-huishoudelijke hulp in natura Ontwikkelingen in Nijmegen. Analyse en vooruitblik

WMO-huishoudelijke hulp in natura Ontwikkelingen in Nijmegen. Analyse en vooruitblik WMO-huishoudelijke hulp in natura Ontwikkelingen in Nijmegen Analyse en vooruitblik Afdeling Onderzoek en Statistiek 8 maart 2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Ontwikkeling 2008-2011, de cijfers...

Nadere informatie

Opfriscursus bosbeheer en bosexploitatie

Opfriscursus bosbeheer en bosexploitatie Opfriscursus bosbeheer en bosexploitatie Cursusschema Dag 1 ochtend 09.00 12.30 Opstandsbeoordeling en doelstellingen middag 13.00 16.00 Verjongen en verjongingsplan Dag 2 ochtend 09.00 12.30 Exploitatie,

Nadere informatie

Catalogus. Bloembakken - Plantenbakken - Boombakken

Catalogus. Bloembakken - Plantenbakken - Boombakken Catalogus Bloembakken - Plantenbakken - Boombakken Inleiding 3: Bloembakken Bankirai hardhout 4: Boombakken Lariks / Douglas 5: Bloembakken Lariks / Douglas 6: Boombakken geimpregneerd Vuren 7: Bloembakken

Nadere informatie

De ontwikkeling van massatabellen voor eik, beuk, es en berk

De ontwikkeling van massatabellen voor eik, beuk, es en berk H. Schoonderwoerd en J.P.G. de Klein, Maatschap Daamen, Schoonderwoerd, Miedema & De Klein, Maurik en J.N. van der Schee, firma Houtmoet, Velp De ontwikkeling van eik, beuk, es en berk Massatabellen worden

Nadere informatie

Capaciteitsplan Elektriciteit

Capaciteitsplan Elektriciteit Titel Nummer Datum 31 oktober 2002 Inhoud Pagina 1 INLEIDING... 3 2 HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE BEHOEFTE AAN TRANSPORT... 3 2.1 HET MAXIMALE SCENARIO... 4 2.2 HET MINIMALE SCENARIO... 5 2.3 HET WERKELIJKE SCENARIO...

Nadere informatie

METEN = WETEN Onderbouwing Duurzaam Bosbeheer

METEN = WETEN Onderbouwing Duurzaam Bosbeheer Peter Stouten 21 april 2016 METEN = WETEN Onderbouwing Duurzaam Bosbeheer Inhoud presentatie Oculaire inventarisatie Meten, hoe doe je dat? Wat kun je ermee? Oculaire inventarisatie Beoordeling op het

Nadere informatie

www.houtcompagnie.nl

www.houtcompagnie.nl www.houtcompagnie.nl Houtinkoop voor bijzondere afmetingen: Wie en wat zijn wij: Nick Faber, ik ben Directeur/eigenaar van Houtcompagnie Almenum BV in Harlingen. Wij zijn een houthandel/zagerij. Ik ben

Nadere informatie

Marktbeeld appels en peren

Marktbeeld appels en peren Afzet appels en peren door Russische boycot in de verdrukking Productie De appelproductie in de EU bedroeg in 215 ruim 12 miljard kilo. Dit was de op één na grootste EUoogst ooit. Bijna een derde van de

Nadere informatie

Aantoonbaar duurzaam geproduceerd hout op de Belgische markt in 2012

Aantoonbaar duurzaam geproduceerd hout op de Belgische markt in 2012 Aantoonbaar duurzaam geproduceerd hout op de Belgische markt in 2012 Casper de Groot, Jan Oldenburger, Annemieke Winterink, Mark van Benthem, Lut Draye (De&D Consult) & Sophie Vos (De&D Consult) Wageningen,

Nadere informatie

Marktbericht januari 2012

Marktbericht januari 2012 Brussel, 9 februari 2012 Marktbericht januari 2012 De Raad van Bestuur van de Nationale Unie Houtsector heeft vastgesteld dat volgende gemiddelde prijzen (excl. BTW) tijdens de maand januari 2012 voor

Nadere informatie

Bos, een rijk bezit. 2 Uw bos, uw toekomst Algemene Vereniging Inlands Hout (AVIH) 3. Walter Kooy, directeur Nationaal Groenfonds te Hoevelaken.

Bos, een rijk bezit. 2 Uw bos, uw toekomst Algemene Vereniging Inlands Hout (AVIH) 3. Walter Kooy, directeur Nationaal Groenfonds te Hoevelaken. Uw bos, uw toekomst Bos, een rijk bezit Als wij verwachten dat de rest van de wereld verantwoord met hun bossen omgaat, zal Nederland zelf ook duurzaam met hout om moeten gaan. Het kan dan niet zo zijn

Nadere informatie

Resultaten. Toelichting abundatiekaart en aantalsschatting Zwarte Specht Veluwe. Henk Sierdsema, Sovon Vogelonderzoek Nederland.

Resultaten. Toelichting abundatiekaart en aantalsschatting Zwarte Specht Veluwe. Henk Sierdsema, Sovon Vogelonderzoek Nederland. Toelichting abundatiekaart en aantalsschatting Zwarte Specht Veluwe Henk Sierdsema, Sovon Vogelonderzoek Nederland Juni 2015 Inleiding Door de provincie Gelderland is verzocht om een update te maken van

Nadere informatie

Betekenis van bos(beheer) in de Lage Landen? Kris Verheyen. Aanleiding

Betekenis van bos(beheer) in de Lage Landen? Kris Verheyen. Aanleiding Betekenis van bos(beheer) in de Lage Landen? Kris Verheyen Aanleiding Inhoud presentatie Betekenis van bos in de Lage Landen Betekenis van bosbeheer in de Lage Landen Uitdagingen voor het bosbeheer Uitdagingen

Nadere informatie

Kansen voor de wilgenenergieplantages

Kansen voor de wilgenenergieplantages Kansen voor de wilgenenergieplantages in Nederland Martijn Boosten Oogstdemonstratie Flevohout Lelystad, 24 januari 2012 Inhoud presentatie Wilgen-energieplantages Historie (wilgen)energieplantages in

Nadere informatie

Enkele uitkomsten uit de integrale inventarisatie van de Vierde Bosstatistiek

Enkele uitkomsten uit de integrale inventarisatie van de Vierde Bosstatistiek , I '" 1 I" r ", ' 905 (492) Enkele uitkomsten uit de integrale inventarisatie van de Vierde Bosstatistiek T. M. Ritskes') en L. Bunschoten') 1 Inleiding Voor de formulering van het bosbeleid maar ook

Nadere informatie

J&S Packaging produceerde 100 miljoen schaaltjes voor de AGF-sector in 2014

J&S Packaging produceerde 100 miljoen schaaltjes voor de AGF-sector in 2014 J&S Packaging produceerde 100 miljoen schaaltjes voor de AGF-sector in 2014 Tholen - J&S Packaging is al jarenlang actief in diverse soorten verpakkingen en sinds vijf jaar levert het bedrijf aan de AGF-sector

Nadere informatie

Bossen saai? Hoezo saai. 150 jaar geleden: zand en droogte

Bossen saai? Hoezo saai. 150 jaar geleden: zand en droogte Bossen saai? Hoezo saai 150 jaar geleden: zand en droogte Planken Wambuis (Harderwijkerweg), juli 1966 wateroverlast! 40 jaar geleden, woeste grond voorgoed passé Bos nu: ouder en diverser, tweede boomlaag

Nadere informatie

SPRUITKOOLMARKT IN EUROPA

SPRUITKOOLMARKT IN EUROPA SPRUITKOOLMARKT IN EUROPA SPRUITKOOL STUDIEAVOND INAGRO 6 MAART 2015 M. Smetryns Portfolio Manager Brassica Europe North EVOLUTIE VAN HET SPRUITKOOLAREAAL IN BELGIE 4.000 3.500 3.000 2.500 2.000 1.500

Nadere informatie

De betekenis van de bedrijfskolom bos- en hout voor de Nederlandse economie

De betekenis van de bedrijfskolom bos- en hout voor de Nederlandse economie H. D. Schouten, Bosschap De betekenis van de bedrijfskolom bos- en hout voor de Nederlandse economie Bossen vervullen diverse functies. Daarvan is de houtproductiefunctie voor zowel de economie van het

Nadere informatie

Sense or Nonsense An economic perspective on timber production in the Netherlands

Sense or Nonsense An economic perspective on timber production in the Netherlands Kosten, opbrengsten en rendementen op investeringen in bossen Focus: Sense or Nonsense An economic perspective on timber production in the Netherlands André Blum Chair of Forest and Nature Conservation

Nadere informatie

Conjunctuur enquête. Technologische Industrie Nederland

Conjunctuur enquête. Technologische Industrie Nederland Conjunctuur enquête Technologische Industrie Nederland Gunstig beeld met internationale onzekerheden Het CBS kopt donderdag 16 februari dat het ondernemersvertrouwen in Nederland nog nooit op zo n hoog

Nadere informatie

zo kiest u het juiste tuinhout

zo kiest u het juiste tuinhout tuin zo kiest u het juiste tuinhout Overzicht assortiment Toepassingsmogelijkheden Hardhout Hardhout hoeft niet behandeld te worden en is onderhoudsarm. Hardhout zal echter wel in de loop van de tijd vergrijzen.

Nadere informatie

Waardebepaling Plantages Terra Vitalis. Samenvatting

Waardebepaling Plantages Terra Vitalis. Samenvatting Waardebepaling Plantages Terra Vitalis Samenvatting Hattem, 15 augustus 2007 INHOUDSOPGAVE INLEIDING...1 1. METHODE...1 1.1 Plantages...2 1.2 HOUTPRIJZEN...2 1.3 Resultaat waardebepaling...3 1.4 Rendementsberekening...3

Nadere informatie

17/12/2013. Cascadering in gebruik van hout en houtige biomassa. Een afwegingskader visie en praktijk van ANB

17/12/2013. Cascadering in gebruik van hout en houtige biomassa. Een afwegingskader visie en praktijk van ANB Cascadering in gebruik van hout en houtige biomassa Een afwegingskader visie en praktijk van ANB Workshop 17/12/2013 1 Overzicht hout ANB visie op houtproductie Houtstromen uit ANB domeinen Valorisatie

Nadere informatie

14. De effecten van de beleidsopties

14. De effecten van de beleidsopties 14. De effecten van de beleidsopties Op basis van de resultaten van de effectstudies en de simulatiemodellen is in tabel 1 voor elk van de vier beleidsopties een overzicht uitgewerkt (cijfers bij benadering)

Nadere informatie

PRAKTIJKNETWERK BOERENBOS NOORD-OOST NEDERLAND

PRAKTIJKNETWERK BOERENBOS NOORD-OOST NEDERLAND PRAKTIJKNETWERK BOERENBOS NOORD-OOST NEDERLAND Verslag vierde bijeenkomst, 11 juni 2014 Aanwezige deelnemers: F. Tolman, A.H. Luten, H. Holland met echtgenote, B. & A. Dunnewind, G. Nijhoving met echtgenote,

Nadere informatie

Winst uit eigen woud Hout oogsten, bewaren en stoken

Winst uit eigen woud Hout oogsten, bewaren en stoken Winst uit eigen woud Hout oogsten, bewaren en stoken Heeft u ooit geweten dat 2,5 kg hout net zoveel energie levert als 1 liter stookolie of 1 m³ gas? Wat doet u eigenlijk met dat kap- en snoeihout op

Nadere informatie

Brandstofgegevens Stukhout, Houtsnippers en Pellets

Brandstofgegevens Stukhout, Houtsnippers en Pellets Warmte uit biomassa Brandstofgegevens Stukhout, Houtsnippers en Pellets Perfectie door Passie. Er is voldoende hout! Hout in Duitsland. -.4 miljoen kubieke meter hout totaal - 95 miljoen kubieke meter

Nadere informatie

Evolutie van de Belgische voorraden

Evolutie van de Belgische voorraden Evolutie van de Belgische voorraden 2015-2016 V. De Blauwer (Inagro), D. Florins (FIWAP), P. Lebrun (FIWAP) Samenvatting Jaarlijks houden FIWAP, CARAH, PCA en Inagro een enquête om de evolutie van de aardappelvoorraden

Nadere informatie

Bijlage 1 Uitgangspunten van geïntegreerd bosbeheer

Bijlage 1 Uitgangspunten van geïntegreerd bosbeheer Bijlage 1 Uitgangspunten van geïntegreerd bosbeheer Het geïntegreerd bosbeheer streeft ernaar om de productiefunctie van het bos op kleine schaal te integreren met de natuurfunctie en de recreatiefunctie.

Nadere informatie

Capaciteitsplan. ONS Netbeheer BV 30-11-2000

Capaciteitsplan. ONS Netbeheer BV 30-11-2000 Capaciteitsplan ONS Netbeheer BV 2001 2007 30-11-2000 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Visie 3. Modellen 3.1. Model 1 Belasting, invoeden en uitwisselen in knooppunten bij verschillende transportscenario's

Nadere informatie

Nederlandse houtstromen in beeld. Jan Oldenburger, Casper de Groot en Annemieke Winterink

Nederlandse houtstromen in beeld. Jan Oldenburger, Casper de Groot en Annemieke Winterink Nederlandse houtstromen in beeld Jan Oldenburger, Casper de Groot en Annemieke Winterink Wageningen, december 2012 Nederlandse houtstromen in beeld Jan Oldenburger, Casper de Groot en Annemieke Winterink

Nadere informatie

Nog niet zo lang geleden, voor de Tweede Wereldoorlog, werd in Nederland bijna al het timmerhout

Nog niet zo lang geleden, voor de Tweede Wereldoorlog, werd in Nederland bijna al het timmerhout Peter Fraanje, TNO BOUW, Centrum voor Houttechnologie, Delfî Wateren van Hout Het wateren van hout is een oude, in onbruik geraakte, maar veelbelovende techniek om hout een langere duurzaamheid mee te

Nadere informatie

Winst uit eigen woud Hout oogsten, bewaren en stoken

Winst uit eigen woud Hout oogsten, bewaren en stoken Winst uit eigen woud Hout oogsten, bewaren en stoken Heeft u ooit geweten dat 2,5 kg hout net zoveel energie levert als 1 liter stookolie of 1 m³ gas? Wat doet u eigenlijk met dat kap- en snoeihout op

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - juni 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

BINNENLANDS BIOMASSAPOTENTIEEL

BINNENLANDS BIOMASSAPOTENTIEEL Ecofys BV P.O. Box 8408 NL-3503 RK Utrecht Kanaalweg 16-G NL-3526 KL Utrecht The Netherlands www.ecofys.nl T +31 (0)30 280 83 00 F +31 (0)30 280 83 01 E info@ecofys.nl BINNENLANDS BIOMASSAPOTENTIEEL BIOMASSA

Nadere informatie

HOUTOOGST: VAN PLAN TOT PLANK

HOUTOOGST: VAN PLAN TOT PLANK HOUTOOGST: VAN PLAN TOT PLANK beheerplan Om te bepalen welke functies in een bos van belang zijn en welke werkzaamheden er worden uitgevoerd maakt de boseigenaar een beheerplan. In het beheerplan staan

Nadere informatie

Hout Het meeste hout is uit voorraad leverbaar!

Hout Het meeste hout is uit voorraad leverbaar! Hout Het meeste hout is uit voorraad leverbaar! Noord Europees Vuren blank 45 x 70mm 240 / 360 / 420 / 510 1,50 45 x 95mm 420 / 510 2,15 45 x 145mm 300 / 390 / 510 3,30 70 x 145mm 390 / 510 5,30 70 x 170mm

Nadere informatie

Examen HAVO. Wiskunde B1 (nieuwe stijl)

Examen HAVO. Wiskunde B1 (nieuwe stijl) Wiskunde B1 (nieuwe stijl) Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 1 Maandag 27 mei 13.30 16.30 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 83 punten te behalen; het examen bestaat uit 21 vragen.

Nadere informatie

Starters zien door de wolken toch de zon

Starters zien door de wolken toch de zon M201206 Starters zien door de wolken toch de zon drs. A. Bruins Zoetermeer, mei 2012 Starters zien door de wolken toch de zon Enkele jaren nadat zij met een bedrijf zijn begonnen, en met enkele jaren financieel-economische

Nadere informatie

Door de bomen het bos zien

Door de bomen het bos zien Door de bomen het bos zien Zo beheert Staatsbosbeheer de bossen 2 3 MISSIE STAATSBOSBEHEER Wij, de medewerkers van Staatsbosbeheer, beschermen en ontwikkelen het kenmerkende groene erfgoed van Nederland.

Nadere informatie

Dood hout in multifunctioneel bos

Dood hout in multifunctioneel bos Ronald Buiting, Hogeschool Larenstein. opleiding Bos & Natuurbeheer, Velp en JOS~ ten Tuynte, free-iance journalist Dood hout in multifunctioneel bos Dood hout in bossen staat al geruime tijd in de belangstelling.

Nadere informatie

Op weg naar 32 PJ uit bos, natuur, landschap en de houtketen in 2020! Stand van zaken in de NBLH-sector in 2011. Martijn Boosten & Jan Oldenburger

Op weg naar 32 PJ uit bos, natuur, landschap en de houtketen in 2020! Stand van zaken in de NBLH-sector in 2011. Martijn Boosten & Jan Oldenburger Op weg naar 32 PJ uit bos, natuur, landschap en de houtketen in 2020! Stand van zaken in de NBLH-sector in 2011 Martijn Boosten & Jan Oldenburger Wageningen, december 2012 Op weg naar 32 PJ uit bos, natuur,

Nadere informatie

Bijlagen. 6 Bijlagen

Bijlagen. 6 Bijlagen 6 Bijlagen Bijlage 1: Bijlage 2: Bijlage 3: Bijlage 4: Bijlage 5: Bijlage 6: Bijlage 7: Algemene kenmerken per bestand Bosbouwopnames Vegetatie-opnames (bosbestanden) Tansley-opnames Adviezen en participatie

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Concept uitgeefgroep Bouwstenen van Management en Organisatie

Concept uitgeefgroep Bouwstenen van Management en Organisatie Case Entrance & Security Systems - case, analyse en conclusies (OLO) Hoofdstuk 7 Strategie: samenwerking In het vorige deel van de strategische verkenning hebt u de positioneringsmogelijkheden voor ESS

Nadere informatie

Duurzaam geproduceerd hout op de Nederlandse markt in 2013

Duurzaam geproduceerd hout op de Nederlandse markt in 2013 1 Duurzaam geproduceerd hout op de Nederlandse markt in 2013 Jan Oldenburger, Casper de Groot, Annemieke Winterink en Mark van Benthem Wageningen, februari 2015 Duurzaam geproduceerd hout op de Nederlandse

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - oktober 2014 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso,

Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Prioriteiten op energiegebied voor Europa Presentatie door de heer J.M. Barroso, Voorzitter van de Europese Commissie, voor de Europese Raad van 22 mei 2013 Nieuwe omstandigheden op de wereldwijde energiemarkt

Nadere informatie

Eindexamen economie havo I

Eindexamen economie havo I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Een antwoord waaruit blijkt dat

Nadere informatie

Rabobank Food & Agri. Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? Kwartaalbericht Varkens Q3 2015

Rabobank Food & Agri. Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? Kwartaalbericht Varkens Q3 2015 Rabobank Food & Agri Kwartaalbericht Varkens Q3 2015 Leidt de verwachte importgroei uit China tot herstel? De Rabobank verwacht een moeizaam derde kwartaal voor de Nederlandse varkenssector. Aan het einde

Nadere informatie

Biomassapotentieel en de rol van lokale ketens. 1 december 2016 David Borgman

Biomassapotentieel en de rol van lokale ketens. 1 december 2016 David Borgman Biomassapotentieel en de rol van lokale ketens 1 december 2016 David Borgman Biomassapotentieel in NL Lokale ketenprojecten Gemene deler in projecten Uitgelicht: Biomassalland Lokale ketens voor glastuinbouw

Nadere informatie

Hoe evolueert de aardappelteelt in de toekomst?

Hoe evolueert de aardappelteelt in de toekomst? Hoe evolueert de aardappelteelt in de toekomst? Oudenaarde, 31 januari 2017 Guy Vandepoel, Lid Hoofdbestuur Boerenbond Een sector in expansie BE aardappelproductie groeit sneller ten opzichte van Europese

Nadere informatie

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012

M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012 M A R K T M O N I T O R E N E R G I E - mei 2012 Geachte relatie, Bijgaand ontvangt u de maandelijkse marktmonitor van Energy Services. De Marktmonitor is een maandelijkse uitgave van Energy Services.

Nadere informatie

FOREST BIOMASS STOCKS (IPCC)

FOREST BIOMASS STOCKS (IPCC) FOREST BIOMASS STOCKS (IPCC) Deelrapportage 1 Berekeningswijze Netherlands National Communication 1990 t/m 1996 W.P. Daamen Stichting Bosdata Postbus 355 6700 AJ Wageningen Telefoon: 0317-466555 Fax: 0317-410247

Nadere informatie