Bouw - focus op sociale woningbouw

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Bouw - focus op sociale woningbouw"

Transcriptie

1 Bouw - focus op sociale woningbouw Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs november 2015 Sociale woningbouw in een spagaat De sociale huursector is in verhouding tot andere Europese landen zeer groot. Er zijn daarom in Nederland ook voldoende woningen voor de doelgroep waarvoor sociale huurwoningen zijn bedoeld. Door het grote aantal scheefwoners zijn er echter lange wachtlijsten. De groep vluchtelingen die zich melden in Nederland is relatief klein in vergelijking met het aantal scheefwoners. Zij leggen het probleem dat scheefwoners veroorzaken bloot. Door de scheefwoners zijn er tijdelijk te weinig sociale huurwoningen, terwijl op de lange termijn de voorraad sociale huurwoningen voldoende is. In deze notitie wordt ingegaan op de sociale huursector en de uitdagingen die deze sector te wachten staat. Ook wordt stilgestaan bij de rol die de bouwsector kan vervullen in het vinden van oplossingen. Nederlandse sociale huursector is in verhouding zeer groot Een groot deel van de woningen in Nederland zijn sociale huurwoningen. Circa 33% van de woningvoorraad bestaat uit sociale huurwoningen, terwijl maar 9% vrije sector huurwoningen zijn. De overige 57% betreft koopwoningen. In vergelijking met andere Europese landen is de sociale huursector in Nederland een zeer grote sector. In geen enkel ander Europees land beslaat de sociale huursector zo n groot deel van de totale woningvoorraad. In Nederland waren er in augustus 2015 ruim 7,6 miljoen woningen. Dit zou betekenen dat er ruim 2,5 miljoen sociale huurwoningen zijn in Nederland. Platform 31 heeft in een studie uit maart 2015 onderscheid gemaakt naar gereguleerde en geliberaliseerde woningen en wie de eigenaren daarvan zijn. Dit is in onderstaande tabel samengevat. Hieruit blijkt dat er in Nederland ongeveer 2,2 miljoen gereguleerde huurwoningen zijn die onder de liberalisatiegrens vallen waarvan de woningcorporatie de eigenaar is. De liberalisatiegrens betreft op 1 januari 2015 een huur van EUR 715,68 per maand, dit is de maximale huur die voor een sociale huurwoning gevraagd mag worden. Ruim gereguleerde woningen vallen onder de liberalisatiegrens maar zijn eigendom van particulieren. Beleggers kopen bijvoorbeeld steeds vaker woningen op die woningcorporaties verkopen. Er zijn voldoende sociale huurwoningen voor de doelgroep Volgens minister Blok van Wonen zou dit aantal ook genoeg moeten zijn voor de doelgroep waar sociale huurwoningen voor bedoeld zijn. De doelgroep voor sociale huurwoningen wordt bepaald op basis van het inkomen. Vanaf 1 juli 2015 gelden de volgende regels: woningcorporaties moeten 80% van hun woningen verhuren aan huishoudens met een inkomen tot EUR ; 10% van hun woningen mogen zij verhuren aan huishoudens met een inkomen tussen EUR en EUR ;

2 en ten slotte mogen woningcorporaties 10% van hun woningen verhuren aan huishoudens met een inkomen van meer dan EUR Deze regeling geldt tot 1 januari Daarna moeten woningcorporaties weer 90% van hun woningen verhuren aan huishoudens met een inkomen tot EUR (gebaseerd op cijfers van 2015) en 10% mogen zij dan nog aan hogere inkomens verhuren. Op basis van de inkomensgroepen waar woningcorporaties hun woningen aan mogen verhuren zou de doelgroep uitkomen op: huishoudens met een inkomen tot EUR huishoudens met een inkomen tot EUR Dit is vergelijkbaar met het aantal sociale huurwoningen die eigendom zijn van woningcorporaties, maar als we de sociale huurwoningen in eigendom van particulieren meetellen is het aantal ruim voldoende. Maar niet alleen de doelgroep woont in een sociale huurwoning Toch zijn de wachtlijsten voor sociale huurwoningen vaak zeer lang. Uit gegevens van Woningnet blijkt dat de wachtlijst uiteenloopt van drie jaar in Nieuw Lekkerland tot 21 jaar in Purmerend. Uit cijfers van de Rijksoverheid blijkt echter dat de zoektijd naar een sociale huurwoning een stuk korter is. Dit is de tijd vanaf het moment dat iemand actief reageert op aangeboden sociale huurwoningen en daadwerkelijk een woning krijgt. Niet iedereen die ingeschreven staat is actief op zoek naar een woning. In 2014 was de gemiddelde zoektijd per regio: Dat het minimaal 1 jaar duurt voordat iemand een sociale huurwoning heeft gevonden, komt doordat niet alleen de doelgroep in sociale huurwoningen woont. Er is namelijk ook een groep zogenoemde scheefwoners die wel in een sociale huurwoning woont maar niet tot de doelgroep van deze woningen behoort. Deze groep wordt door de Rijksoverheid geschat op huishoudens. Dit zijn bijvoorbeeld huishoudens waarvan het inkomen is gestegen waardoor ze op basis van het huidige inkomen niet meer in aanmerking voor een sociale huurwoning zouden komen. Deze groep zorgt ervoor dat er in de praktijk te weinig sociale huurwoningen zijn in Nederland met als gevolg lange wachtlijsten. De overheid gaat scheefwonen tegen door verhuurders van sociale huurwoningen de mogelijkheid te geven om een inkomensafhankelijke huurverhoging te berekenen voor huishoudens met een hoger inkomen. Per 1 juli 2015 mag de huur van huishoudens die een sociale huurwoning huren met de volgende percentages worden verhoogd: De overheid probeert er zo voor te zorgen dat deze huishoudens verhuizen van een sociale huurwoning naar een huurwoning in de vrije sector of een koopwoning. Verhuurders zijn overigens niet verplicht om de huur te verhogen. Dit blijkt ook uit de cijfers van 2015 van het CBS. Slechts een derde van de huurders kreeg de maximale huurverhoging opgelegd.

3 Leegstand sociale huurwoningen is daarom beperkt De grote groep scheefwoners zorgt ervoor dat veel sociale huurwoningen bewoond zijn, de wachtlijsten lang zijn en dat de leegstand daarom relatief laag is. Vaak staan sociale huurwoningen alleen voor een korte periode tussen de verhuizing van oude en nieuwe bewoner leeg. De zogenoemde frictie leegstand. Circa 3,4% van de sociale huurwoningen stond leeg in Dit zijn de meest recente beschikbare cijfers. Op basis van de huidige woningvoorraad zouden woningen in eigendom van woningcorporaties leeg staan en in eigendom van particulieren. Zoals gezegd staat het grootste gedeelte van deze woningen maar kort leeg. Volgens het CBS staan ongeveer sociale huurwoningen langdurig leeg (langer dan 1,5 jaar). Niet alle langdurig leegstaande sociale huurwoningen kunnen ook daadwerkelijk bewoond worden. Een deel daarvan staat bijvoorbeeld op de nominatie om gesloopt te worden. Ongeveer 25% van de langdurig leegstaande sociale huurwoningen zijn niet voor bewoning geschikt, aldus het CBS. Daardoor blijven er ongeveer woningen over die langdurig leegstaan. Nieuwbouw gaat wachtlijsten niet oplossen Er worden veel minder nieuwe sociale huurwoningen gebouwd in vergelijking met de jaren voor de crisis. In het topjaar 2009 werden er aan woningcorporaties vergunningen afgegeven voor nieuw te bouwen woningen, zoals in de grafiek hieronder te zien is. In 2014 was dit aantal gezakt naar woningen. Sinds medio 2014 stijgen de vergunningen voor nieuwe sociale huurwoningen weer. Vergunningen sociale huurwoningen stijgen licht Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau *: Extrapolatie op basis van cijfers januari t/m juli Wanneer we de afgegeven vergunningen in de periode januari juli 2015 extrapoleren naar het hele jaar 2015, zal het aantal nieuwe sociale huurwoningen waar een vergunning voor is afgegeven weer stijgen na 5 jaar van krimp. De afgelopen maanden nam de stijging wel af. Het duurt gemiddeld 24 maanden na het verlenen van de vergunning voordat een nieuwe woning gereed is om bewoond te worden. De verwachting is daarom dat er dit jaar sociale huurwoningen en in sociale huurwoningen worden opgeleverd, in totaal dus woningen. In 2009 werden nog ruim sociale huurwoningen opgeleverd. Groot effect crisis en nieuwe regelgeving op sociale huursector Zoals hiervoor duidelijk is geworden is de sociale huursector sterk veranderd de afgelopen jaren. Dit komt deels door de economische crisis, maar ook regelgeving vanuit de overheid zoals de verhuurdersheffing heeft ervoor gezorgd dat er veel minder sociale huurwoningen worden gebouwd. Dit is gezien de grootte van de doelgroep voor sociale huurwoningen geen probleem, want de doelgroep is kleiner dan de totale voorraad sociale huurwoningen. Nu de huur van scheefwoners steeds verder verhoogd wordt, is de verwachting dat zij zullen

4 doorstromen naar de vrije huursector of de koopsector. Uiteindelijk moeten er dan voldoende sociale huurwoningen beschikbaar zijn voor de doelgroep voor wie ze bestemd zijn. Er zijn geen recente cijfers bekend over de doorstroom van scheefwoners vanuit de sociale huursector naar de vrije huur- of koopsector. Deze cijfers komen pas in het voorjaar van 2016 beschikbaar. De vraag is echter of hier vaart in is gekomen gezien het feit dat er in Nederland maar weinig huurwoningen in de vrije sector zijn. Ook de nieuwbouw van huurwoningen in de vrije sector gaat niet snel genoeg. Per jaar worden er vergunningen voor gemiddeld nieuwe huurwoningen in de vrije sector afgegeven. Een groot deel van de scheefwoners zouden daarom naar een koopwoning moeten verhuizen. Terwijl de financiële eisen voor een koopwoning ook steeds strenger worden. En ten slotte bleek al dat de inkomensafhankelijke huurverhoging lang niet altijd wordt toegepast, waardoor scheefwoners onvoldoende financiële prikkels krijgen om te verhuizen. Nieuwe groep bewoners sociale huurwoningen in aantocht De sociale huursector krijgt op dit moment te maken met een nieuwe instroom van mensen die een sociale huurwoning nodig hebben, namelijk vluchtelingen met een verblijfsstatus. Wanneer vluchtelingen een verblijfstatus hebben gekregen moeten zij vanuit het asielzoekerscentrum (AZC) doorstromen naar een sociale huurwoning. De Rijksoverheid bepaalt elk halfjaar hoeveel vergunninghouders de verschillende gemeenten moeten huisvesten. De gemeenten hebben vervolgens 12 weken de tijd om woonruimte voor de vluchtelingen te zoeken. Dit zijn voor het overgrote deel sociale huurwoningen. Op dit moment krijgen vluchtelingen met een verblijfsstatus een urgentieverklaring waardoor zij sneller in aanmerking komen voor een sociale huurwoning. Minister Blok denkt na over het schrappen van deze urgentieverklaring als gevolg van de onvrede die heerst bij mensen die al lang op de wachtlijst staan voor een sociale huurwoning. In november wordt hier meer duidelijkheid over verwacht. Hoe groot is de groep vluchtelingen? Het Ministerie van Veiligheid en Justitie verwacht dat er dit jaar in totaal vluchtelingen met een verblijfsstatus een sociale huurwoning nodig zullen hebben en er volgend jaar nog asielzoekers met verblijfsvergunning bijkomen. Ook was er bij de gemeenten nog een achterstand van asielzoekers die nog gehuisvest moesten worden per 1 januari Het Centraal Orgaan opvang asielzoeker (COA) gaat ervan uit dat er 0,51 woningen nodig zijn per vluchteling met verblijfsstatus. Dit betekent dat er in 2015 en 2016 in totaal ruim woningen nodig zijn voor asielzoekers met een verblijfsvergunning. In verhouding met de groep van scheefwoners is dit een beperkt aantal. Een deel van deze groep zou gehuisvest kunnen worden in de leegstaande sociale huurwoningen, dit zijn er Er zijn echter ook andere mensen met een urgentieverklaring die voorrang krijgen op een sociale huurwoning. Ook zijn er zoals eerder gezegd in verschillende steden lange wachtlijsten voor een sociale huurwoning, mede veroorzaakt door scheefwoners. Dit zorgt ervoor dat het voor vluchtelingen niet zomaar mogelijk is om na het verkrijgen van een verblijfsvergunning snel door te stromen naar een sociale huurwoning. In totaal komen er gemiddeld sociale huurwoningen per jaar vrij. Afgaande van het feit dat huishoudens

5 gemiddeld 2,1 jaar wachten op een sociale huurwoning, zouden er volgens een grove schatting huishoudens op de wachtlijst staan. In verhouding tot de overige mensen die een sociale huurwoning zoeken, is de groep vluchtelingen beperkt. Circa 10% van de vrijkomende huurwoningen zal dus jaarlijks bewoond worden door vluchtelingen met een verblijfsstatus. Dit zorgt er wel voor dat de zoektijd naar een sociale huurwoning langer zal worden. De stroom vluchtelingen zal na 2016 waarschijnlijk niet ophouden. Het is echter zeer onduidelijk hoeveel vluchtelingen de komende jaren naar Nederland zullen komen. Daarom is deze analyse beperkt tot de instroom in 2015 en Oplossingen voor de sociale huursector De sociale huursector bevindt zich op dit moment in een spagaat. Er wordt een grote toestroom verwacht van vluchtelingen die in een sociale huurwoningen gehuisvest moeten worden, er bestaan lange wachtlijsten voor de huidige doelgroep en er woont een grote groep scheefwoners in sociale huurwoningen die uiteindelijk naar andere type woningen moeten doorstromen. Er is daarom op dit moment een tekort aan sociale huurwoningen, maar wanneer de scheefwoners uitstromen zullen er voldoende woningen overblijven. Ook om vluchtelingen te huisvesten. De groep vluchtelingen die gehuisvest moeten worden in sociale huurwoningen maken een probleem zichtbaar dat alle lange tijd speelt, namelijk het tekort aan sociale huurwoningen voor de doelgroep. De mogelijke oplossingen zijn daarom tweeledig. Een langetermijnoplossing voor het tekort aan sociale huurwoningen voor de doelgroep en een kortetermijnoplossing voor het probleem van de huisvesting van vluchtelingen. De langetermijnoplossing voor de sociale huursector is het sneller op gang brengen van de doorstroom van scheefwoners. Uit voorgaande bleek dat de inkomensafhankelijke huurverhoging van scheefwoners vaak niet volledig wordt benut. Dit zou wel moeten gebeuren om de doorstroom sneller op gang te brengen. De randvoorwaarde hiervoor is wel dat de nieuwbouw van vrije sector huurwoningen versneld moet worden zodat scheefwoners voldoende alternatieven hebben voor hun sociale huurwoning. Voor de huisvesting van vluchtelingen kunnen nieuwe woningen worden gecreëerd door middel van transformatie van leegstaande gebouwen. Dit kan zowel tijdelijk als permanent van aard zijn. Dit zorgt meteen voor een oplossing van een ander maatschappelijk probleem, namelijk de hoge leegstand van onder andere kantoren. Deloitte heeft uitgerekend dat in de kantoorruimte die geschikt is voor woningbouw, woningen gecreëerd kunnen worden. Daarnaast zijn er natuurlijk ook andere gebouwen die getransformeerd kunnen worden, zoals zorginstellingen en winkels. Het CBS heeft berekend dat er gemiddeld per jaar woningen worden gecreëerd door transformatie. Sinds 2012 zijn dit er bijna geweest. Er zijn geen cijfers beschikbaar hoeveel gebouwen zijn getransformeerd tot sociale huurwoningen. Als we uitgaan van het feit dat 33% van de woningen een sociale huurwoning is, dan zijn dit er gemiddeld per jaar. Dit kunnen ook tijdelijke woningen zijn. Ook hier kan de keuze gemaakt worden om gebouwen te transformeren tot huurwoningen voor de vrije sector. Ook tijdelijke woningen kunnen helpen in het huisvesten van vluchtelingen. Hiermee kan beter in worden gespeeld op een

6 woningnood die mogelijk deels tijdelijk van aard is. Tijdelijke woningen kunnen sneller worden gebouwd en dus kan daarmee beter worden ingespeeld op een grote instroom van vluchtelingen. Dergelijke prefab woningen worden in Nederland al gebouwd, met name voor studenten. Zo is er in Amsterdam Zuid een project opgeleverd waar 800 studentenwoningen zijn gebouwd. Hier werden 25 woningen per week opgeleverd. Deze studentenwoningen blijven 12 jaar staan. Sinds 2014 kunnen gebouwen met een tijdelijke vergunning voor een periode van 15 jaar worden geplaatst in plaats van 5 jaar. Daarom is het financieel aantrekkelijker geworden om tijdelijke woningen te bouwen. De aanvraagtermijn voor een tijdelijke vergunning is ook korter waardoor tijdelijke woningen sneller gebouwd kunnen worden. Als we ervan uitgaan dat de nieuwe sociale huurwoningen in 2015 en 2016, de woningen gecreëerd door transformatie en leegstaande woningen volledig worden gebruikt voor de opvang van vluchtelingen, zijn er nog bijna tijdelijke woningen nodig. Dit is samengevat in de tabel rechts: Dit zorgt voor extra druk op de reguliere wachtlijsten voor sociale huurwoningen. Dit kan voorkomen worden door tijdelijke woningen te bouwen. Kan de bouw dit aan? Door de grote instroom van vluchtelingen zijn er flink wat nieuwe woningen nodig in de komende jaren. De bouwsector zal niet zomaar kunnen voldoen in het bouwen van al deze nieuwe (tijdelijke) woningen. De bouw krabbelt op dit moment uit het dal dat is ontstaan door de economische crisis. De bouwproductie groeit op dit moment hard, maar veel bouwbedrijven hebben het nog moeilijk. Door de crisis hebben bouwbedrijven afscheid genomen van hun flexibele personeel en een deel van hun vaste personeel. In 2008 waren er nog banen in de bouw, in 2014 is dit teruggelopen tot Om al deze nieuwe woningen te bouwen, zullen bouwbedrijven nieuw personeel moeten aannemen. In de woning- en utiliteitsbouw zijn op dit moment banen, in 2008 waren dit er nog In 2014 werden er woningen gebouwd. Als er daarnaast nog ruim extra tijdelijke woningen gebouwd moeten worden, dan kom je qua aantallen woningen op het précrisis niveau. Dit betekent een flinke impuls in de werkgelegenheid. Ondanks de stijgende bouwproductie, blijven de bedrijfsresultaten van bouwbedrijven achter. In een eerdere publicatie is hier al uitgebreid op ingegaan. Als bouwbedrijven die gespecialiseerd zijn in woningbouw moeten uitbreiden, hebben zij hier voldoende liquide middelen voor nodig. De liquiditeit in de sector was in 2013 nog op peil met een current ratio (verhouding tussen vlottende activa en kort vreemd vermogen) van 1,71. Dit is een gemiddelde van alle bedrijven in de woning- en utiliteitsbouw wat het EIB heeft berekend. Als we naar de cijfers kijken van 2014 uit de jaarverslagen van de grote bouwbedrijven die hun current ratio vermelden, ligt de current ratio in alle gevallen onder de 1,1. Er is minimaal een current ratio van 1,0 nodig. Hieruit blijkt dat de liquiditeit van bouwbedrijven niet heel groot is, waardoor zij het moeilijk kunnen krijgen om hun werkzaamheden snel uit te breiden.

7 Slot De sociale huursector wordt hervormd waardoor minder huishoudens in sociale huurwoningen mogen wonen. Dit is een goede ontwikkeling. Maar nu de instroom van vluchtelingen toeneemt, ontstaat er grote druk op de sociale huursector. De groep vluchtelingen is beperkt in verhouding tot het aantal scheefwoners en legt daarom een probleem bloot dat veroorzaakt wordt door de scheefwoners. Een langetermijnoplossing is het onaantrekkelijk maken van scheefwonen door het volledig doorvoeren van de inkomensafhankelijke huurverhoging zodat scheefwoners een financiële prikkel hebben om te verhuizen. Een randvoorwaarde hiervoor is dat de bouw van nieuwe huurwoningen voor de vrije sector versneld wordt. De oplossing moet verder gezocht worden in de transformatie van leegstaande gebouwen en de bouw van tijdelijke prefab woningen. Dit vormt een uitdaging voor de bouwsector. Bouwbedrijven hebben het nog moeilijk na de economische crisis, waardoor het lastig zal zijn om de productie van woningen zo sterk op te schalen als nodig is om alle vluchtelingen een woning te bieden.

8 Economisch Bureau Nederland Contactgegevens ABN AMRO Economisch Bureau Nederland: Aandachtsgebied Telefoonnummer: adres: Jacques van de Wal (hoofd) Algemeen Eric Huliselan Zakelijke Dienstverlening Casper Burgering Industrie (w.o. industriële materialen) Nadia Menkveld Transport & Logistiek Frank Rijkers Agrarisch, Food Sonny Duijn Retail,TMT Hans van Cleef Olie & Gas Madeline Buijs Bouw, Real Estate Nico Klene Macro-economie Philip Bokeloh Woningmarkt, Macro-economie Theo de Kort Informatieanalist, Autohandel Volg ons ook op Disclaimer This document has been prepared by ABN AMRO. It is solely intended to provide financial and general information on economics. The information in this document is strictly proprietary and is being supplied to you solely for your information. It may not (in whole or in part) be reproduced, distributed or passed to a third party or used for any other purposes than stated above. This document is informative in nature and does not constitute an offer of securities to the public, nor a solicitation to make such an offer. No reliance may be placed for any purposes whatsoever on the information, opinions, forecasts and assumptions contained in the document or on its completeness, accuracy or fairness. No representation or warranty, express or implied, is given by or on behalf of ABN AMRO, or any of its directors, officers, agents, affiliates, group companies, or employees as to the accuracy or completeness of the information contained in this document and no liability is accepted for any loss, arising, directly or indirectly, from any use of such information. The views and opinions expressed herein may be subject to change at any given time and ABN AMRO is under no obligation to update the information contained in this document after the date thereof. Before investing in any product of ABN AMRO Bank N.V., you should obtain information on various financial and other risks and any possible restrictions that you and your investments activities may encounter under applicable laws and regulations. If, after reading this document, you consider investing in a product, you are advised to discuss such an investment with your relationship manager or personal advisor and check whether the relevant product considering the risks involved- is appropriate within your investment activities. The value of your investments may fluctuate. Past performance is no guarantee for future returns. ABN AMRO reserves the right to make amendments to this material. ABN AMRO, 2015

Bouw - regionale update

Bouw - regionale update Bouw - regionale update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 19 februari 2016 Op korte termijn positieve vooruitzichten bouw Flevoland De productie van gebouwen blijft op dit moment

Nadere informatie

Bouw - regionale update

Bouw - regionale update Bouw - regionale update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 19 februari 2016 Bouw Gelderland leunt op koopwoningen De productie van gebouwen in Gelderland bleef in de eerste 10

Nadere informatie

Bouw - regionale update

Bouw - regionale update Bouw - regionale update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 19 februari 2016 Goed vooruitzicht bouw Limburg ondanks krimpgebieden De economie van Limburg groeide harder dan de economie

Nadere informatie

Bouw - sector prognose

Bouw - sector prognose Bouw - sector prognose Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 23 januari 2015 Nieuwbouw groeimotor voor bouw in 2015 In 2014 is het herstel van de bouwsector ingezet. Wij verwachten

Nadere informatie

blijven, omdat daar geen vergunning voor hoeft te worden aangevraagd. Vergunningen renovatie minder volatiel Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau

blijven, omdat daar geen vergunning voor hoeft te worden aangevraagd. Vergunningen renovatie minder volatiel Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau Bouw - sector focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 9 september 2015 Woningrenovatie heeft de toekomst De renovatie van woningen is belangrijk voor de woningbouw. Renovatie

Nadere informatie

Bouw - regionale update

Bouw - regionale update Bouw - regionale update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 19 februari 2016 In Friesland trekt woningbouw de kar Terwijl de economie en woningmarkt in Friesland minder snel herstellen

Nadere informatie

Woningbouw - sector focus

Woningbouw - sector focus Woningbouw - sector focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 8 december 2014 Herstel woningbouw ligt in het verschiet In deze sector focus wordt stilgestaan bij het herstel van

Nadere informatie

bouwsector als geheel; er worden geen uitspraken gedaan over de financiële situatie van individuele bouwbedrijven.

bouwsector als geheel; er worden geen uitspraken gedaan over de financiële situatie van individuele bouwbedrijven. Bouw - sector focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 juni 2015 Hoge kosten struikelblok voor bouwbedrijven Ontwikkeling bedrijfsresultaat Ondanks dat de bouwproductie op dit

Nadere informatie

Schriftelijke vragen van de PvdA Statenfractie Noord-Brabant

Schriftelijke vragen van de PvdA Statenfractie Noord-Brabant Schriftelijke vragen van de PvdA Statenfractie Noord-Brabant Betreft: Bouwen voor Leegstand Netersel, 1 maart 2016 Geacht college, Leegstand is in Brabant een grote maatschappelijke opgave. In "Beweging

Nadere informatie

Bouw - sector update. Randstad bepaalt ontwikkelingen Nederlandse bouwsector

Bouw - sector update. Randstad bepaalt ontwikkelingen Nederlandse bouwsector Bouw - sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 september 2014 Randstad bepaalt ontwikkelingen Nederlandse bouwsector De Randstad is het grootste en belangrijkste landsdeel

Nadere informatie

Stand van Food. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Sector Advisory Nadia Menkveld Februari 2017

Stand van Food. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Sector Advisory Nadia Menkveld Februari 2017 Stand van Food Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Sector Advisory Nadia Menkveld Februari 217 Stand van Food: Gunstig klimaat foodsector Productie food gestegen 3 Omzet groothandel groente en

Nadere informatie

steeg met 5,4% j-o-j. In de overige leeftijdsgroepen was een daling te zien. Vooral meer uitzendkrachten % groei j-o-j eerste halfjaar 2016

steeg met 5,4% j-o-j. In de overige leeftijdsgroepen was een daling te zien. Vooral meer uitzendkrachten % groei j-o-j eerste halfjaar 2016 ZZP - focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 28 oktober 2016 Zzp er geen oplossing voor vergrijzing Het aantal zzp ers is in het eerste halfjaar van 2016 opnieuw toegenomen.

Nadere informatie

last van prijsdruk. Schoonmaak- en beveiligingsbedrijven hebben niet alleen te Omzet overige diensten groei p. kw, joj, in %

last van prijsdruk. Schoonmaak- en beveiligingsbedrijven hebben niet alleen te Omzet overige diensten groei p. kw, joj, in % Zakelijke dienstverlening - prognoses Economisch Bureau Nederland Eric Huliselan +31 2 628 21 38 26 september 214 Nieuwe bedrijfsmodellen bieden onvoldoende compensatie aan structurele marktdruk De opleving

Nadere informatie

Bouw - sector update. Bouwbedrijven in Noord Nederland moeten meer inspelen op bevolkingskrimp en vergrijzing

Bouw - sector update. Bouwbedrijven in Noord Nederland moeten meer inspelen op bevolkingskrimp en vergrijzing Bouw - sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 september 2014 Bouwbedrijven in Noord Nederland moeten meer inspelen op bevolkingskrimp en vergrijzing De woning- en

Nadere informatie

Ontwikkeling woning- en utiliteitsbouw Oost Nederland eerste halfjaar 2014. Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau

Ontwikkeling woning- en utiliteitsbouw Oost Nederland eerste halfjaar 2014. Bron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau Bouw - sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 september 2014 Renovatie heeft de toekomst in Oost Nederland De ontwikkelingen in de oostelijke provincies lopen uiteen.

Nadere informatie

Bouw - sector update. Bouwsector Noord-Brabant heeft beste vooruitzichten in Zuid Nederland

Bouw - sector update. Bouwsector Noord-Brabant heeft beste vooruitzichten in Zuid Nederland Bouw - sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 12 september 2014 Bouwsector Noord-Brabant heeft beste vooruitzichten in Zuid Nederland De bouw in Zuid Nederland daalde

Nadere informatie

Bouw - branche update

Bouw - branche update Bouw - branche update Sector Advisory Madeline Buijs +31 6 10 97 17 86 24 januari 2017 Nieuwbouw woningen in lagere versnelling Na records in 2015, zette de stijgende lijn op de woningmarkt in 2016 door.

Nadere informatie

De halfgeleiders hebben in de eerste helft van dit jaar een stijging laten zien van 10% j-o-j. Dit is dus goed nieuws voor de luchtvrachtsector.

De halfgeleiders hebben in de eerste helft van dit jaar een stijging laten zien van 10% j-o-j. Dit is dus goed nieuws voor de luchtvrachtsector. Luchtvracht - Update Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Oktober 2014 Het tij zit mee, maar structurele trends werken tegen De wereldhandel neemt toe en ook de verzending van halfgeleiders laat

Nadere informatie

Ontwikkeling productie per kwartaal. kw1 kw2 kw3 kw Bron: CBS (2010=100)

Ontwikkeling productie per kwartaal. kw1 kw2 kw3 kw Bron: CBS (2010=100) Bouw - Sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 2 383 82 1 25 september 213 Grote onderlinge verschillen tekenen bouwsector Nu Prinsjesdag achter de rug is en de beoogde invulling van

Nadere informatie

Bouw - sector prognose

Bouw - sector prognose Bouw - sector prognose Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 6 februari 2014 2015 jaar van herstel voor de bouwsector De lichte economische groei en aantrekkende bedrijfsinvesteringen

Nadere informatie

Installatie - branche update

Installatie - branche update Installatie - branche update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 22 januari 2014 Effect huidige btw-verlaging op installatiesector nihil De installatiebranche heeft net als de rest

Nadere informatie

ZZP - focus. Opmars zzp ers zet door ondanks nieuwe regelgeving

ZZP - focus. Opmars zzp ers zet door ondanks nieuwe regelgeving ZZP - focus Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 28 juni 2016 Opmars zzp ers zet door ondanks nieuwe regelgeving Ondanks dat het merendeel van de Nederlandse beroepsbevolking nog

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2015

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2015 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2015 Stand van Transport overwegend positief Wereldexport: 4% (dec) PMI Nederland: 53,9 (feb) PMI

Nadere informatie

als voorlopende indicatoren aanwijzingen geven of en wanneer herstel in de verschillende branches van de bouw te verwachten is.

als voorlopende indicatoren aanwijzingen geven of en wanneer herstel in de verschillende branches van de bouw te verwachten is. Bouw - Sector update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 2 383 82 1 13 juni 213 Bodem bouw wordt niet voor 214 bereikt Na een slecht 212 en eerste kwartaal van 213 is de vraag die de bouwsector

Nadere informatie

Bouw - sector prognose

Bouw - sector prognose Bouw - sector prognose Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 10 maart 2016 Eenzijdig herstel in de bouwsector De bouwsector herstelde in 2015 sterk. Ook in 2016 en 2017 is groei van

Nadere informatie

Prognoses Economie & Sectoren

Prognoses Economie & Sectoren Prognoses Economie & Sectoren augustus 2015 Sectoren groeien gestaag verder.. en 7 andere feiten die je moet weten over sectoren en de Nederlandse economie De laatste tijd heeft het positieve nieuws over

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening - prognoses

Zakelijke dienstverlening - prognoses Groei per kw in %, joj 2= Zakelijke dienstverlening - prognoses Economisch Bureau Nederland Eric Huliselan +31 2 628 21 38 September 215 Eric Huliselan +31 2 628 21 38 Niet alle branches zijn de klap van

Nadere informatie

Branche update - Advocatenkantoren

Branche update - Advocatenkantoren Branche update - Advocatenkantoren Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 () 2 6437684 September 216 Omzetgroei advocatuur houdt aan. De groei van het aantal advocaten vlakt af, maar de omzetgroei

Nadere informatie

Autoretail - sector update

Autoretail - sector update Autoretail - sector update Economisch Bureau Nederland Theo de Kort +31 20 628 0489 1 februari 2016 Positief sentiment, maar structureel nog veel te doen De autoretail was in 2015 de laatste sector die

Nadere informatie

Thema: faillissementen in de Retail

Thema: faillissementen in de Retail Thema: faillissementen in de Retail Economisch Bureau Nederland Sonny Duijn +31 (0) 65 1186389 +31 (0) 20 3436535 11 oktober 2016 Faillissementen in Retail op laagste niveau sinds 2008 Het aantal faillissementen

Nadere informatie

Prognoses Economie & Sectoren

Prognoses Economie & Sectoren Prognoses Economie & Sectoren 28 januari 2015 Economisch Bureau Nederland Jacques van de Wal +31 20 6280499 Bedrijfsleven gaat spannend jaar tegemoet Groei in alle sectoren, maar structurele veranderingen

Nadere informatie

Sectorupdate voeding- & drankenindustrie

Sectorupdate voeding- & drankenindustrie saldo pos./neg. antwoorden (%) Sectorupdate voeding- & drankenindustrie Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 () 2 628 64 37 november 215 Gezonde voedingsbodem voor de toekomst van de levensmiddelenindustrie

Nadere informatie

Deurwaarders en incassobureaus: lage groei en grote uitdagingen

Deurwaarders en incassobureaus: lage groei en grote uitdagingen Branche update Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 (0) 20 634 36 87 Juli 2016 Deurwaarders en incassobureaus: lage groei en grote uitdagingen Verschillende factoren beperken de groeimogelijkheden

Nadere informatie

Sector Update: Uitzendbranche

Sector Update: Uitzendbranche Sector Update: Uitzendbranche Economisch Bureau Nederland Eric Huliselan 9 september 2013 Uitzendmarkt geen graadmeter voor economisch herstel Resultaten uitzendbranche dalen al zes kwartalen op rij Zeer

Nadere informatie

Agrarisch branche update

Agrarisch branche update Agrarisch branche update Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 05 november 2014 Keuzes maken in de Phalaenopsisteelt De markt voor Phalaenopsis is een relatief jonge markt. Toch is

Nadere informatie

Agrifood - Update. Forse groei voor biologisch, maar ook achterblijvende productie

Agrifood - Update. Forse groei voor biologisch, maar ook achterblijvende productie X EUR miljoen Agrifood - Update Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers 2 628 64 37 Sector econoom Agrarisch, Food en Agrarische Grondstoffen Juni 216 Forse groei voor biologisch, maar ook achterblijvende

Nadere informatie

Leisure Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 (0) Juli 2016

Leisure Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 (0) Juli 2016 Leisure Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 (0) 20 343 7684 Juli Minder Britse toeristen door Brexit Het aantal bezoekers dat vanuit het Verenigd Koninkrijk naar Nederland komt, neemt af door

Nadere informatie

Bouw - branche update

Bouw - branche update Bouw - branche update Economisch Bureau Nederland Madeline Buijs +31 20 383 82 01 2 augustus 2016 Stuivertje wisselen in de infrastructuur De gww blijft achter bij de ontwikkelingen in de bouwsector. De

Nadere informatie

Zomer in zakelijke dienstverlening

Zomer in zakelijke dienstverlening Stand van de Zakelijke Dienstverlening Zomer in zakelijke dienstverlening Kasper Buiting Senior Sectoreconoom augustus 17 Inhoudsopgave sheet 1 Macro-economie: Eurozone en NL Groei versterkt 3 3 Voorlopende

Nadere informatie

Retail - sectorupdate

Retail - sectorupdate Retail - sectorupdate Economisch Bureau Sector & Commodity Research Mathijs Deguelle +31 23 442179 18 februari 213 Herstel balans huishoudens doet volumes retail dalen Besteedbaar inkomen Nederlandse huishoudens

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld December 2015

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld December 2015 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld December 215 Inhoudsopgave 217 in beeld 3 Consument trekt economische groei Nederland 5 Overslag haven Hamburg

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 2015

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 2015 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 215 Inhoudsopgave Economie Consumptie zorgt voor economische groei VS en eurozone 3 Afkoeling China

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening - prognoses

Zakelijke dienstverlening - prognoses groei per kw, in %, joj Zakelijke dienstverlening - prognoses Economisch Bureau Nederland Eric Huliselan +31 20 628 21 38 10 maart 2015 Eric Huliselan +31 20 628 21 38 Economisch herstel geen garantie

Nadere informatie

Branche update - Glasgroenten

Branche update - Glasgroenten Branche update - Glasgroenten Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 20 november 2014 Russische boycot dwingt tot strategische herijking De export van groenten is van groot belang voor

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Februari 2016

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Februari 2016 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Februari 216 Stand van Transport: Risico s toegenomen Macro-economie: prognoses naar beneden bijgesteld

Nadere informatie

Thema update - Leegstand in de winkelstraat

Thema update - Leegstand in de winkelstraat Thema update - Leegstand in de winkelstraat 17 juni 2016 Ingreep noodzakelijk in veranderend winkellandschap Het bezoek van de winkelstraat daalde sinds 2004 met meer dan 20%. Er waren in 2015 op een koopzaterdag

Nadere informatie

Autoretail - sector update

Autoretail - sector update Autoretail - sector update Economisch Bureau Nederland Theo de Kort +31 20 628 0489 Bescheiden groei in 2014 De sterk gestegen omzet in het laatste kwartaal van 2013, de verwachte hogere economische groei,

Nadere informatie

informatietechnologie een nog belangrijker onderdeel binnen de bedrijfsprocessen wordt.

informatietechnologie een nog belangrijker onderdeel binnen de bedrijfsprocessen wordt. Groei j.o.j. in % Branche update - TMT Economisch Bureau Nederland Sonny Duijn +31 () 2 3436535 25 november 215 Meer stimulering voor omscholing nodig Figuur 1: IT-bedrijven en de economie Bron: CBS 6

Nadere informatie

Economisch Bureau - Sector Advisory 1 augustus Update faillissementen - Minder ontsporingen: economie loopt als een trein

Economisch Bureau - Sector Advisory 1 augustus Update faillissementen - Minder ontsporingen: economie loopt als een trein Economisch Bureau - Sector Advisory augustus Update faillissementen - Minder ontsporingen: economie loopt als een trein Update faillissementen Inhoudsopgave Minder ontsporingen: economie loopt als een

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Augustus 2015

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Augustus 2015 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Augustus Prijs Index BBP Groei China (% j.o.j.) jan-05 aug-05 mrt-06 okt-06-07 dec-07 jul-08 feb-09 sep-09

Nadere informatie

Sector Update - Industrie

Sector Update - Industrie Sector Update - Industrie Economisch Bureau Nederland Casper Burgering +31 2 383 26 93 26 november 213 Bedrijvigheid in de blijft gunstig Na een lange periode van krimp lijken de meeste indicatoren voor

Nadere informatie

Bouw - sectorprognose

Bouw - sectorprognose Bouw - sectorprognose Sector Advisory Madeline Buijs +31 6 10 97 17 86 30 maart 2017 De bouwsector komt in evenwicht De bouwsector zal naar verwachting verder groeien in 2017 en 2018. De groei zal wel

Nadere informatie

Stabiele Sector Advisory grondstofprijzen op korte termijn, maar opwaartse trend blijft intact in 2017

Stabiele Sector Advisory grondstofprijzen op korte termijn, maar opwaartse trend blijft intact in 2017 Stabiele Sector Advisory grondstofprijzen op korte termijn, maar opwaartse trend blijft intact in ABN AMRO Economisch Bureau ABN AMRO Sector Advisory maart Maandupdate prijsvooruitzichten grondstoffen

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2016

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 2016 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Maart 216 Stand van Transport: Een aantal vragen beantwoord Groei in Nederland boven gemiddelde eurozone

Nadere informatie

Branche update - Glasgroenten

Branche update - Glasgroenten Branche update - Glasgroenten Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 20 november 2014 Russische boycot dwingt tot strategische herijking De export van groenten is van groot belang voor

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering +31 20 383 26 93 21 mei 2014 Groei industriële productie houdt aan in 2014 De industrie is dit jaar goed uit de startblokken gekomen,

Nadere informatie

Branche update - Drukkerijen

Branche update - Drukkerijen Branche update - Drukkerijen Economisch Bureau Nederland Sonny Duijn +31 (0) 6 51186389 22 september 2016 Export door drukkerijen neemt flink toe Eén zwaluw maakt geen zomer. Toch is de omzetgroei van

Nadere informatie

Agrarisch/Food sector update

Agrarisch/Food sector update Agrarisch/Food sector update Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 02 september 2014 In de ban van de Russische boycot Op woensdag 6 augustus kondigde de Russische premier Dmitri Medvedev

Nadere informatie

Branche update - Beveiliging

Branche update - Beveiliging Branche update - Beveiliging Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting +31 () 2 6437684 Juni 217 Beveiligingsbranche op slot? De beveiligingsbranche heeft te maken met een beperkte omzetgroei. Ook in

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 2016

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 2016 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld November 216 Stand van Transport: Gunstig ondernemerssentiment Derde kwartaalcijfers overstijgen

Nadere informatie

Agrarisch/Food sector update

Agrarisch/Food sector update Agrarisch/Food sector update Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 20 628 64 37 07 augustus 2014 Russische importbeperkingen zorgen voor hoofdpijn Nadat er eind vorige week bekend werd gemaakt

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering +31 20 383 26 93 12 februari 2015 Sentiment industriële ondernemers is goed De industrie (exclusief food) heeft 2014 positief afgesloten,

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juni 2016

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juni 2016 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juni 216 Stand van Transport: Vooral wegtransport presteert Brexit grootste risico voor EU 3 Onrust

Nadere informatie

Industriële Metalen Monitor

Industriële Metalen Monitor Industriële Metalen Monitor Prijzen industriële metalen nemen toe Economisch Bureau Casper Burgering casper.burgering@nl.abnamro.com januari 2014 Huidige standen regionale industriële PMI s bieden goed

Nadere informatie

Food - Sector prognoses

Food - Sector prognoses Food - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers 020 628 64 37 Sector econoom Agrarisch, Food en Agrarische Grondstoffen 05 februari 2016 Hongerige foodsector vindt het groeipad weer In

Nadere informatie

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Januari 2016

Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Januari 2016 Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Januari 216 Stand van Transport: Groeipad zet voort Herstel zet door in VS en eurozone 3 Opkomende markten

Nadere informatie

Industriële Metalen Monitor

Industriële Metalen Monitor VS Eurozone Eurozone China VS China Industriële Metalen Monitor Hogere prijzen voor basismetalen volgend jaar Economisch Bureau Casper Burgering casper.burgering@nl.abnamro.com Terwijl overcapaciteit de

Nadere informatie

Branche update - Fruitteelt

Branche update - Fruitteelt Branche update - Fruitteelt Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers +31 () 2 628 64 37 26 augustus 215 Hardfruitteelt branche heeft nog voldoende kansen om laaghangend fruit te plukken De hardfruitteelt

Nadere informatie

Agrifood - sector prognoses

Agrifood - sector prognoses Agrifood - sector prognoses Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers 26 februari 2015 Bestendige groei voor het agrifood-complex Volumemutaties naar (sub)sector Het zogenoemde agrifood-complex, bestaande

Nadere informatie

Focus op consumptie. Balansherstel consument drukt consumptie

Focus op consumptie. Balansherstel consument drukt consumptie Focus op consumptie Economisch Bureau Nederland Mathijs Deguelle Nico Klene 24 januari 214 Balansherstel consument drukt consumptie Consumptie in derde kwartaal 213 teruggevallen naar niveau midden 24

Nadere informatie

Bouwbedrijven blijven positief over de toekomst

Bouwbedrijven blijven positief over de toekomst Stand van de Bouw de bouwsector in economisch perspectief Madeline Buijs Sector Econoom Bouw mei 7 Bouwbedrijven blijven positief over de toekomst Stand van de Bouw Bouwbedrijven blijven positief over

Nadere informatie

Optional client logo (Smaller than Deloitte logo) State of the State

Optional client logo (Smaller than Deloitte logo) State of the State Optional client logo (Smaller than Deloitte logo) State of the State Den Haag 28 maart 2017 State of the State - Presentatie Taxlab 1 plancapaciteit hebben dan de veronderstelde huishoudensgroei. State

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering 020 383 26 93 Senior sector econoom Industrie & Industriële Metalen 23 december 2015 Industriële productie houdt groei vast in

Nadere informatie

Agrarisch - Sector prognoses

Agrarisch - Sector prognoses Agrarisch - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Frank Rijkers 2 628 64 37 Sector econoom Agrarisch, Food en Agrarische Grondstoffen 3 december 215 Hogere prijzen voor agrarische producten in 216

Nadere informatie

De bouwsector stoomt door

De bouwsector stoomt door Stand van de Bouw de bouwsector in economisch perspectief De bouwsector stoomt door Madeline Buijs Sector Econoom Bouw Oktober 17 Stand van de Bouw De bouwsector stoomt door oktober 17 Inhoudsopgave sheet

Nadere informatie

Binnenvaart - sector update

Binnenvaart - sector update Binnenvaart - sector update Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld +31 20 628 6441 20 mei 2016 Is er toekomst voor droge bulk? Waar de tankvaart vorig jaar nog flink groeide, namen de droge bulk volumes

Nadere informatie

Seminar 360 on Renewable Energy

Seminar 360 on Renewable Energy Seminar 360 on Renewable Energy Financieren van duurzame energie initiatieven ING Lease (Nederland) B.V. Roderik Wuite - Corporate Asset Specialist - Agenda I 1. Introductie 2. Financiering van duurzame

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Sector Advisory Madeline Buijs Februari 2017

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Sector Advisory Madeline Buijs Februari 2017 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Sector Advisory Madeline Buijs Februari 2017 Stand van Transport: Divers beeld Stevige groei Nederlandse economie vierde kwartaal 3 Gunstige

Nadere informatie

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juli 2016

Stand van Transport. Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses. Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juli 2016 Stand van Transport Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Economisch Bureau Nederland Nadia Menkveld Juli 216 Stand van Transport: Gevolgen Brexit voor transport beperkt Brexit geeft druk op economische

Nadere informatie

PERSCONFERENTIE WOONKREDIETEN 2016

PERSCONFERENTIE WOONKREDIETEN 2016 PERSCONFERENTIE WOONKREDIETEN 2016 SÉBASTIEN DEGAND GREET VAN CRIEKINGEN 2/02/2017 @BNPPFBelgie #BNPPFimmo AGENDA 1. VASTGOEDSECTOR IN BELGIË 2. BELANGRIJKSTE TENDENSEN 2016 A. Algemene tendensen: blijven

Nadere informatie

Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven

Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven Seminar Hernieuwbare energie voor bedrijven Financieren van duurzame energie initiatieven ING Auke de Boer- manager ING Groenbank N.V. Agenda I 1. Introductie 2. Financiering duurzame energie initiatieven

Nadere informatie

Contractrisico s van zorgvastgoed Syntrus Achmea Real Estate & Finance

Contractrisico s van zorgvastgoed Syntrus Achmea Real Estate & Finance Amsterdam, De Makroon Contractrisico s van zorgvastgoed Syntrus Achmea Real Estate & Finance November 2016 Daan Tettero genda Introductie Syntrus Achmea Real Estate & Finance 7, 5,2 1,4 Zorgvastgoed voor

Nadere informatie

Sector Update TMT. TMT-sector toch weer onder de nullijn

Sector Update TMT. TMT-sector toch weer onder de nullijn Sector Update TMT 29 oktober 2013 TMT-sector toch weer onder de nullijn Omzet IT-diensten daalt door krimpende bedrijfsinvesteringen Mediabranches zien omzet dalen door recessie en marktveranderingen Telecom

Nadere informatie

Energie en klimaatverandering als beleggingsthema: the real deals

Energie en klimaatverandering als beleggingsthema: the real deals Energie en klimaatverandering als beleggingsthema: the real deals Jacco Minnaar - Triodos Investment Management 8 juni 2017 Instituut voor Pensioeneducatie 0 Triodos in een oogopslag Triodos Bank Onafhankelijke

Nadere informatie

Industrie - Sector prognoses

Industrie - Sector prognoses Industrie - Sector prognoses Economisch Bureau Nederland Casper Burgering +31 20 383 26 93 3 oktober 2014 Groei industriële productie houdt stand De industrie maakte na een goede start in het eerste kwartaal

Nadere informatie

Triodos Investment Management Els Ankum-Griffioen

Triodos Investment Management Els Ankum-Griffioen Triodos Investment Management Els Ankum-Griffioen 0 1 Impact verandering bewerkstelligen 2 Triodos IM Duurzaam is meer dan groen Duurzaam financieren en beleggen is het geld van onze klanten zorgvuldig

Nadere informatie

Beantwoording artikel 38 vragen

Beantwoording artikel 38 vragen Beantwoording artikel 38 vragen Aan de PvdA fractie Ter attentie van mevrouw Suijker directie/afdeling RO/RBA contactpersoon J. de Heer onderwerp artikel 38 vragen PvdA telefoon 0182-588288 uw kenmerk

Nadere informatie

Practice what you preach. AT Osborne hoofdkantoor 3 jaar later

Practice what you preach. AT Osborne hoofdkantoor 3 jaar later Practice what you preach AT Osborne hoofdkantoor 3 jaar later 19 september 2012 Kenmerken van het object en waarde voor belegger Drs.M.H.M. Mulder Head of Assetmanagement Bouwfonds REIM 19 september 2012

Nadere informatie

Transport & Logistiek - sectorprognose

Transport & Logistiek - sectorprognose Transport & Logistiek - sectorprognose Sector Advisory Madeline Buijs +31 6 10 97 17 86 13 april 2017 Transportsector op de goede weg De omzet van bedrijven in de transportsector daalde in 2016 licht met

Nadere informatie

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector

Meer huur voor minder huis. Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis Gereguleerde huren in de commerciële sector Gereguleerde huren in de commerciële sector Meer huur voor minder huis AANLEIDING Corporaties en commerciële verhuurders bieden beiden

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus EA Den Haag > Retouradres Postbus 20011 2500 EA DEN HAAG Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Directoraat-Generaal Wonen en Bouwen Directie Woningmarkt Turfmarkt

Nadere informatie

De woning(beleggings)markt in beeld

De woning(beleggings)markt in beeld Februari 2013 Onderzoek De woning(beleggings)markt in beeld Woningproductie zakt terug naar historisch dieptepunt van 35.000 woningen per jaar Woningnood keert terug, statistisch tekort loopt op van 2%

Nadere informatie

2010-2012 SAMENVATTING

2010-2012 SAMENVATTING 2010-2012 SAMENVATTING Samenvatting De Regionale woningmarktmonitor 2010-2012 beschrijft de ontwikkelingen op de woningmarkt in het gebied binnen de driehoek Waalwijk, Oss en Boxtel. De kredietcrisis

Nadere informatie

Transport & Logistiek - sectorprognose

Transport & Logistiek - sectorprognose Transport & Logistiek - sectorprognose Sector Advisory Madeline Buijs +31 6 10 97 17 86 13 april 2017 Transportsector op de goede weg De omzet van bedrijven in de transportsector daalde in 2016 licht met

Nadere informatie

Retail - Sectorprognoses

Retail - Sectorprognoses Retail - Sectorprognoses Economisch Bureau Nederland Sonny Duijn +31 (0) 6 51186389 +31 (0) 20 3436535 22 januari 2016 Verkopen retailers omhoog, maar druk op winstmarge 2016 wordt een hoopgevend én uitdagend

Nadere informatie

> Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 200 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Nadere informatie

Themabijeenkomst gemeenteraden Land van Cuijk, 30 september Informatie statushouders, asielzoekers en vluchtelingen

Themabijeenkomst gemeenteraden Land van Cuijk, 30 september Informatie statushouders, asielzoekers en vluchtelingen Themabijeenkomst gemeenteraden Land van Cuijk, 30 september 2015 Informatie statushouders, asielzoekers en vluchtelingen Actueel onderwerp Overzicht 1. Platform Opnieuw Thuis 2. Van vluchteling naar vergunninghouder

Nadere informatie

Tips en tricks WALS/FMP. Corporatiedag maart

Tips en tricks WALS/FMP. Corporatiedag maart Tips en tricks WALS/FMP Corporatiedag 2017 9 maart Inhoud 1. Introductie 2. WALS/FMP binnen de organisatie 3. Actualiteiten 4. Invoer en controlemogelijkheden 5. Afsluiting 2 Introductie 3 WALS/FMP binnen

Nadere informatie

Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen

Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen Hoe gaan we het in Groningen doen? De Energiekoepel van de Provincie Groningen Froombosch Frans N. Stokman frans.stokman@grunnegerpower.nl 28 mei 2013 Hoe realiseren wij duurzaamheid? Decentrale duurzame

Nadere informatie

Themabijeenkomst gemeenteraden Land van Cuijk. Bijeenkomst over vergunninghouders, op 30 september 2015

Themabijeenkomst gemeenteraden Land van Cuijk. Bijeenkomst over vergunninghouders, op 30 september 2015 Themabijeenkomst gemeenteraden Land van Cuijk Bijeenkomst over vergunninghouders, op 30 september 2015 Actueel onderwerp Overzicht 1. Van vluchteling naar vergunninghouder 2. Ketenpartners 3. Huidige situatie

Nadere informatie