Ondernemer betaalt hogere btw Detailhandel non-food en bouw het zwaarst getroffen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Ondernemer betaalt hogere btw Detailhandel non-food en bouw het zwaarst getroffen"

Transcriptie

1 Sectoralert btw ING Economisch Bureau Ondernemer betaalt hogere btw Detailhandel non-food en bouw het zwaarst getroffen De beoogde hogere btw-opbrengst komt in 2012 voor een deel uit de zak van de ondernemer. In alle consumentensectoren zijn er ondernemers die pas vanaf 2013 prijsverhogingen aan de consument doorvoeren. Vooral voor de detailhandel nonfood en de bouw lijkt een 1-op-1 doorberekening per 1 oktober uitgesloten. Beiden hebben al last van de lage koopbereidheid en hevige (prijs) concurrentie. Daar komt bij dat de maatregel de concurrentiepositie van nieuwbouwwoningen verder verslechtert. Voor de detailhandel non-food zorgt de invoering tijdens het seizoen dat er wordt ingeteerd op de marge. Direct doorvoeren van het 21% tarief in de prijzen houdt het risico in dat ondernemers zich voor korte termijn uit de markt prijzen. Ondernemers gaan hogere belasting niet klakkeloos doorberekenen Het ING Economisch Bureau verwacht dat ondernemers in de meeste sectoren de btw-verhoging in 2012 nog niet volledig doorberekenen aan hun klanten (tabel 1). Dit is sterk afhankelijk van de sector waarin een ondernemer opereert en zijn financiële uitgangspositie. Om niet in te teren op de marge is een prijsverhoging noodzakelijk, maar gebeurt dit gelijk en volledig of geleidelijk en gedeeltelijk? Vooral voor nieuwbouwwoningen en andere duurzame goederen is de koopbereidheid op dit moment zo gering dat een prijsstijging potentiële kopers verder afschrikt. Benadrukken dat men tijdelijk tegen het oude tarief blijft verkopen stemt de klant mogelijk positiever in de laatste maanden van het jaar. Ook stimuleren ondernemers met die maatregel een anticipatie-effect waardoor klanten hun (grote) aankopen naar voren halen om nog van de oude prijs te profiteren. Voor ondernemers die goederen of diensten verkopen waar alternatieven voor zijn (substitutie), of waarvan mensen minder gaan gebruiken als de prijs stijgt, bestaat het risico op omzetverlies. Hiervan is zeker sprake in de bouw, waar bestaande woningen door de btw-verhoging relatief aantrekkelijker zijn geprijsd dan nieuwbouwwoningen. Ook Tabel 1 Wat doen ondernemers en hun klanten bij de btw-verhoging? Doorberekenen in 2012 Anticipatie gedrag Substitutie Psychologische prijzen Automotive *** * 0 * Bouw * *** *** 0 Detailhandel food ** 0 0 *** Detailhandel non-food * ** * *** Horeca ** 0 * ** Zakelijke diensten * 0 * 0 Zorg 1 *** * ** 0 Legenda: 0 = niet/nauwelijks, * = beperkt, ** = gemiddeld, *** = sterk, **** = zeer sterk 1 Het gaat hier om de aanpassing in de btw-vrijstelling per 1 januari 2013, waardoor alternatieve behandelaars 21% omzetbelasting moeten berekenen over hun behandelingen.

2 Box 1: Opties voor ondernemers In reactie op de btw-maatregel kunnen ondernemers het volgende doen: Prijzen niet aanpassen en de btw-verhoging voor eigen rekening nemen; De verhoging van de btw gelijk en volledig doorberekenen per 1 oktober; De verhoging aangrijpen om andere kostenverhogingen door te berekenen of om de winstmarge te verhogen; De prijsverhoging uitstellen tot 1 januari, na de uitverkoop of bij nieuwe voorraad; De eigen onderhandelingspositie gebruiken om de kosten van de verhoging elders in de productketen neer te leggen. in de zorg treedt dit effect op als de btw-vrijstelling voor alternatieve behandelingen per 1 januari 2013 vervalt en deze behandelingen in een keer een stuk duurder worden. Met name in de detailhandel en de horeca werkt men met psychologische prijzen (zoals 3,99 en 29,95). Dat effect gaat verloren als er 2% bij de prijs wordt opgeteld. Daarbij dienen ondernemers af te wegen wat zwaarder weegt, het behoud van de oude prijs of de noodzaak om te verhogen naar een nieuw niveau waarmee de marge in stand wordt gehouden. Achtergrond btw-maatregel De verhoging van het algemene btw-tarief van 19% naar 21% is voor de overheid een manier om op korte termijn haar inkomsten te verhogen. Naar verwachting levert de maatregel de Staat 1 miljard op in 2012 en 4 miljard in Daarnaast staat per 1 januari 2013 een verhoging van de accijnzen gepland. Voor sigaretten gaan de accijnzen met 35 cent omhoog, voor shag met 60 cent, voor bier met 10%, voor wijn met 15% en voor sterke drank met 6%. Een deel van de verhoging wordt betaald uit de portemonnee van de ondernemer, een deel uit die van de consument. Eerder rapporteerde het ING Economisch Bureau al dat de btw-verhoging huishoudens in 2013 per maand 15 euro en in ,50 euro zal kosten. Omdat de lonen nauwelijks stijgen hebben de consumptie en de sectoren die daarvan afhankelijk zijn daar onder te lijden. Datum van verhoging en economisch tij werken in nadeel van ondernemers De vorige verhoging van de omzetbelasting, van 17,5% naar 19%, was in De economische omstandigheden waren toen onvergelijkbaar, in de periode van 1997 tot 2001 ging het economisch voorspoedig (4,2% groei per jaar) waardoor de particuliere consumptie jaarlijks met zo n 4% toenam. Ook het consumentenvertrouwen was veel hoger (+22 in dec 00 tegenover -32 in jul 12). In 2012 resulteert het lage vertrouwen volgens het ING Economisch Bureau juist in een consumptiedaling van 0,9% en is er sprake van een lichte krimp van de economie. Naast het economisch tij werkt ook de datum niet in het voordeel van ondernemers. De (korte) voorbereidingstijd en de invoering gedurende het jaar verkleint de mogelijkheid om prijzen nog aan te passen. Bij verrekening van doorlopende diensten (bijvoorbeeld een software- of telefoonabonnement) of zaken die al vooraf betaald zijn maar pas na 1 oktober worden opgeleverd kan de prijs eventueel wel (achteraf) worden aangepast. In veel gevallen zal het verzenden en innen van een aanvullende factuur echter meer kosten dan het te vorderen bedrag. In dat geval rest ondernemers weinig anders dan de kosten voor eigen rekening te nemen. Verwachting per sector Automotive Effecten btw-verhoging Automotive De btw-verhoging zal per oktober vermoedelijk grotendeels of zelfs geheel in de prijs worden doorberekend. Het hogere tarief zal een geringe invloed op de omzet hebben door de zwakke economische situatie en een forse daling van de particuliere vraag. De grote piek in autoverkopen is reeds in juni gepasseerd door aanpassingen in de autobelastingen. De verhoogde btw heeft in vergelijking een relatief lage impact. Anticipatiegedrag op hogere autoprijzen blijft beperkt Door de relatief hoge aanschafprijzen van auto s ten opzichte van andere producten zou de btw-verhoging potentiële autokopers kunnen verleiden hun aankoopplannen naar voren te schuiven. Zo leidde de verhoging van de btw van 17,5% naar 19% in 2001 tot een flinke toename in de daaraan voorafgaande maand. Met bijna nieuwe geregistreerde auto s groeide de markt in december 2000 met 70% ten opzichte van december Een gelijksoortige hausse in Sectoralert btw Augustus

3 Figuur 1 Registraties nieuwe personenauto s 2012 Piek reeds achter de rug 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% -10% -20% -30% -6% jan'12 Bron: BOVAG -10% feb'12-7% mrt'12-14% apr'12-4% mei'12-52% jun'12-26% jul'12 de autoverkopen in september lijkt dit maal uitgesloten door de zwakkere economische omgeving. Daarnaast heeft de autobranche momenteel te maken met belangrijke veranderingen in de autobelastingen. Zo wordt de BPM omgebouwd van een heffing op basis van de netto prijs naar een heffing op basis van de CO 2 -uitstoot. Tevens worden CO 2 -uitstoot grenzen voor bijvoorbeeld vrijstelling van BPM de komende jaren aangescherpt. Alle veranderingen leidden reeds in juni tot een registratiegolf van nieuwe personenauto s. Per 1 juli werd namelijk de eerste belangrijke ronde van aanscherpingen in de belastingen doorgevoerd. De registraties stegen in de maand juni met ruim 50% ten opzichte van juni 2011, gevolgd door een sterke daling in juli (figuur 1). In juni was opvallend dat met name de zakelijke registraties het goed deden. De particuliere aankopen stegen ook licht ten opzichte van het voorgaande jaar, maar van een hausse was in dit segment zeker geen sprake. Over het 1 e halfjaar van 2012 zijn de particuliere registraties zelfs met ruim 15% teruggevallen. Hoewel sprake is van felle concurrentie in de markt, is het niet waarschijnlijk dat autobedrijven structureel de hogere omzetbelasting voor eigen rekening gaan nemen. Er wordt al met forse kortingen gewerkt en psychologische prijsstelling is niet altijd relevant. Dit laatste is veelal afhankelijk van het segment waar de auto in valt. Bouw Effecten btw-verhoging Bouw Doordat bestaande woningen door de blijvend lage overdrachtsbelasting en de prijsdalingen steeds goedkoper worden, verslechtert de concurrentiepositie van nieuwbouw extra door de btw-verhoging Bouwers en projectontwikkelaars zullen de btwverhoging op korte termijn waarschijnlijk niet door kunnen berekenen. Op lange termijn moet de bouwsector nog efficiënter gaan bouwen om zo weer goedkoper te worden in vergelijking met bestaande bouw en de concurrentiepositie weer te verbeteren. Nieuwbouw wordt duurder ten opzichte van bestaande bouw De al zwaar getroffen bouwsector krijgt het door de btwverhoging extra voor de kiezen. Nieuwbouw-woningen en verbouw of renovatie worden 2 procentpunt duurder. Nieuwbouw concurreert daarbij met bestaande bouw waarvoor de verlaagde overdrachtsbelasting van 2% blijft gelden. De concurrentiepositie van nieuwbouw verslechtert omdat nieuwbouw duurder wordt ten opzichte van te koop staande bestaande woningen. Daardoor kunnen de verkopen van nieuwbouw vanwege het 21% tarief extra onder druk komen te staan. Flinke terugval nieuwbouwverkopen bij vorige btwverhoging Tijdens de vorige btw-verhoging in 2001 daalde het aantal verkochte nieuwbouwwoningen in het eerste kwartaal met 20% ten opzichte van een kwartaal eerder (zie figuur 2). In de eerste drie maanden van 2001 werden minder dan nieuwbouwwoningen verkocht. Het laagste niveau in de periode Hierbij moet uiteraard wel bedacht worden dat toentertijd de woningmarkt er volledig anders voor stond dan nu. In 2000 en 2001 stegen de huizenprijzen van bestaande woningen met respectievelijk 18% en 11% ten opzichte van een prijsdaling nu en lagen de transactievolumes veel hoger. Destijds kon de prijsverhoging van nieuwbouw door een hogere btw makkelijker worden doorgerekend. Door de huidige prijsdalingen bij bestaande woningen is het momenteel extra moeilijk om 21% btw door te rekenen aan de koper. Gezien het feit dat projectontwikkelaars nu al de meeste woningen alleen met kortingen kunnen verkopen is te verwachten dat zij ook de btw-verhoging niet zullen (kunnen) doorberekenen. Op de langere termijn zal de bouwsector moeten zorgen nog efficiënter te werken door de kosten te drukken waardoor goedkoper wordt gebouwd. Door de nog steeds hoge faalkosten in de bouw zijn hier mogelijkheden voor. Sectoralert btw Augustus

4 Figuur 2 Aantal verkopen van bestaande nieuwbouwwoningen per kwartaal seizoensgecorrigeerd, ste kwartaal Verkopen nieuwbouw na vorige BTW verhoging op laagtse niveau in periode _ Nieuwbouw (linker as) _ Bestaande woningen (rechter as) Bron: CBS en MNW, bewerkt door ING Economisch Bureau Detailhandel Effecten btw-verhoging Detailhandel food De hogere btw gaat gelden voor ongeveer 15 procent van het verkoopvolume van supermarkten. Supermarkten sturen op het behoud van hun marge en zullen de prijzen geleidelijk laten stijgen. Supermarkten passen prijzen aan maar houden concurrent scherp in de gaten Voor de detailhandel food geldt het hogere btw-tarief alleen voor non-food artikelen en alcoholhoudende dranken. Brancheorganisatie CBL stelt dat dit deel van het assortiment ongeveer 15% van de verkopen van supermarkten uitmaakt. Alle voedingsmiddelen en niet-alcoholhoudende dranken vallen onder het lage btw tarief van 6% en dat blijft gehandhaafd. De hoge omloopsnelheid van goederen, de relatief kleine bedragen en de continue aanpassing van prijzen in de branche zorgen dat het effect gespreid aan de consument kan worden doorberekend. Daarbij worden de concurrenten nauwlettend in de gaten gehouden. Los van de concurrentie gaf supermarktketen Nettorama onlangs al aan de verhoging niet door te berekenen. Aan de andere kant zullen supermarktketens zeer waakzaam zijn voor een verdere aantasting van hun marges. Marktleider Albert Effecten btw-verhoging Detailhandel non-food Het wordt voor retailers lastig om de btw volledig door te berekenen aan de consument vanwege de invoering tijdens het seizoen, het belang van psychologische prijsstellingen en de hevige (prijs)concurrentie in non-food. Het anticipatie-effect in september is beperkt en alleen zichtbaar in segmenten met relatief dure producten (consumentenelektronica, woninginrichting en doe-het-zelf). De maatregel tast de koopkracht verder aan en versterkt de negatieve omzetontwikkeling. Dit kan funest uitpakken voor winkeliers. Heijn rapporteerde over het 1 e halfjaar van 2012 een verslechtering van de marges, onder andere door de huidige promotiedruk. Vanwege hun focus op margebehoud en hun inkoopmacht zullen supermarkten in prijsonderhandelingen met leveranciers zoeken naar manieren om de toegenomen kosten te drukken. Als ze daar wat weten te halen, kunnen ze hun huidige prijzen handhaven of slechts beperkt laten stijgen. Sectoralert btw Augustus

5 Figuur 3 Omzetontwikkeling en faillissementen detailhandel non-food per kwartaal Omzetontwikkeling 10% Faillissementen 250 8% 6% 200 4% 2% 150 0% -2% 100-4% -6% 50-8% -10% 0 '07 '07 '07 '07 '08 '08 '08 '08 '09 '09 '09 '09 '10 '10 '10 '10 '11 '11 '11 '11 '12 '12 Omzetontwikkeling _ Faillissementen Bron: CBS Verder heeft de detailhandel food te maken met de accijnsverhoging op sigaretten en alcoholhoudende dranken. Net als met de omzetbelasting heeft deze een prijsopdrijvend effect. De zichtbaarheid van beide maatregelen in de omzetcijfers van de detailhandel blijft beperkt. Dit komt doordat slechts een deel van het assortiment in het hoge tarief valt, de invoering van het nieuwe btw- en accijnstarief op twee momenten plaatsvindt en de doorberekening aan de consument gespreid wordt doorgevoerd. Detailhandel non-food prijsaanpassingen blijven in 2012 grotendeels uit Voor de detailhandel non-food komt de verhoging van de omzetbelasting zeer ongelegen. De sector is in een nieuwe dip terecht gekomen door een onzekere en uitgaven mijdende consument. Volgens het CBS viel de omzet in non-food winkels in het tweede kwartaal van 2012 terug met -4,7% en het volume zelfs met -6% ten opzichte van vorig jaar. Een verhoging van de btw zet de toch al dalende koopkracht van consumenten verder onder druk en daarmee ook de detailhandelsverkopen. Het is gezien de economische situatie niet waarschijnlijk dat in de aanloop naar de verhoging sprake zal zijn van massaal hamstergedrag onder consumenten. Zo resulteerde de hogere btw in 2001 ook niet in uitzonderlijk hoge omzetcijfers voor de detailhandel non-food in december Wel werden in de deelsectoren consumentenelektronica en doe-het-zelf, voor die periode, hoge omzetcijfers genoteerd. De verhoging komt voor de meeste producten neer op een prijsstijging van enige euro s. Voor sommige elektronicaproducten of producten in de categorie woninginrichting kan dit oplopen tot enkele tientallen euro s. Wellicht dat deze segmenten een kleine opleving kunnen doormaken in aanloop naar de verhoging. De timing van de btw is volgens brancheorganisaties in de detailhandel overigens niet alleen ongelukkig vanwege de economische situatie. De snelle invoering beperkt de mogelijkheden voor winkeliers om zich voor te bereiden. Detailhandel Nederland stelt dat talloze artikelen die na 1 oktober worden aangeboden, reeds zijn ingekocht en geprijsd. Volgens de brancheorganisatie is het onwerkbaar om de prijzen te wijzigen. Voor webwinkels lijkt de situatie op het eerste gezicht eenvoudiger, maar ook daar is een simpele druk op de knop niet voldoende. Psychologische prijsstelling maakt het voor zowel fysieke winkels als internetretailers lastig prijzen aan te passen. Daarnaast doet zich Sectoralert btw Augustus

6 een extra complexiteit voor. Webshops moeten rondom de btw-verhoging rekening houden met de afleverdatum van producten en niet de besteldatum. Ligt de afleverdatum op of na 1 oktober dan geldt het verhoogde tarief. Btw-maatregel voor sommige winkeliers druppel die de emmer doet overlopen Door het fenomeen van psychologische prijsstelling en de hevige concurrentie in non-food kan de btw-maatregel al snel leiden tot margeverlies. De effecten van lagere bestedingen, concurrentie en margeverlies zijn terug te vinden in het record aantal faillissementen in het 1 e halfjaar van Met in totaal 411 faillissementen in de detailhandel was sprake van een stijging van 45% ten opzichte van de 1 e helft van Ook ten opzichte van het crisisjaar 2009 is sprake van een stijging van 17%. Gevreesd moet worden dat er in het laatste kwartaal van 2012 een verdubbeling van het aantal faillissementen plaatsvindt. Horeca Effecten btw-verhoging Horeca Ondernemers gaan op basis van hun marges en psychologische prijsstelling bepalen of ze hun prijzen gelijk houden of met een afgerond bedrag gaan verhogen. Prijsverhogingen van alcoholische consumpties doen de omzet in de horeca stijgen, maar na hun hogere btw-afdracht houden ondernemers hier niet meer aan over. Btw-maatregel voedt verdere prijsstijging in de horeca Van de drie horecabranches, hotels, restaurants en cafés, hebben de cafés het meest te verduren van de maatregelen. De btw- en accijnsverhoging zorgen dat een biertje of andere alcoholische consumptie in de horeca op termijn een paar cent duurder wordt, de btw-verhoging weegt hier zwaarder in mee dan de accijnsverhoging. Veel horecaondernemers zien hun afzet onder druk staan door de spaarzame consument. Zo daalde het omzetvolume van cafés volgens het CBS met 4,4% in het 2 e kwartaal van De prijzen in de branche stegen met ruim 2%. Wanneer kroegbazen de hogere btw in rekening gaan brengen zal de prijsstijging in het laatste kwartaal daar niet voor onder doen. Horeca wil marges in stand houden, maar wat gaat de klant doen Het ING Economisch Bureau verwacht dat individuele afwegingen tussen omzet en marge een zeer grote rol spelen bij de keuze van ondernemers in de horeca om de prijzen wel of niet te verhogen. Vanwege de ronde bedragen die voor veel drankjes worden gehanteerd, zal een prijsverhoging van 2 procentpunt vaak geen optie zijn. Voor een biertje van 2 zou dit bijvoorbeeld neerkomen op 4 cent. Uit CPB onderzoek blijkt dat de consumptie van alcoholhoudende dranken relatief inelastisch is. In dat geval wordt bij een prijsstijging wel minder gedronken maar dit omzetverlies wordt goedgemaakt door hogere prijzen. De ondernemer profiteert daar in dit specifieke geval niet van omdat hij het verschil moet afdragen aan de overheid. Voor frisdranken en drankjes met een beperkte hoeveelheid alcohol blijft het 6% tarief gelden, dit betekent dat deze na 1 oktober naar verhouding iets voordeliger worden. Zakelijke dienstverleners Effecten btw-verhoging Zakelijke dienstverleners Aangezien de btw-verhoging tot een groter prijsverschil leidt tussen rechtstreeks geboekte reiscomponenten en pakketreizen zullen touroperators nog beter hun best doen om als bemiddelaar te worden aangemerkt en niet als reisorganisator. Zakelijke dienstverleners zullen de extra btw bij uurtarieven en al gefactureerde abonnementen waarschijnlijk niet onmiddellijk doorberekenen. Reizen geboekt bij reisorganisator stijgen flink in prijs Politiek-fiscale besluiten blijven grote invloed uitoefenen op de reisbranche. Zo stijgt de btw die reisorganisaties (touroperators) betalen over ingekochte reiscomponenten in 2012 in een half jaar tijd van 0% of 6% (Nederlands deel van de reis) naar 21%. Pakketreizen kunnen hierdoor maar liefst 5% duurder worden. Aangezien de btw-heffing niet voor rechtstreeks geboekte reiscomponenten geldt, worden pakketreizen aangeboden door een reisorganisator minder aantrekkelijk. Touroperators proberen daarom voor bepaalde reizen als bemiddelaar op te treden in plaats van als reisorganisator. Btw-verhoging pakt anders uit voor nota van advocaat dan voor rekening van notaris Juridische dienstverleners als notarissen en advocaten moeten per 1 oktober 21% omzetbelasting in rekening brengen over hun honorarium. Voor advocatenkantoren betekent dit dat bij ongewijzigd uurtarief voor belasting, de nota met 2% zou stijgen. Voor notariskantoren ligt dit iets anders omdat voor een klein deel van de diensten geen btw in rekening wordt gebracht, waardoor de verhoging van de rekening iets lager uitkomt. De juridische dienstverleners die met vaste uurtarieven werken verhogen die tarieven waarschijnlijk niet per oktober, waardoor iets ingeboet wordt op de marge. Advocaten, notarissen, fiscalisten en accountants kunnen wel profiteren van extra advisering over deze tussentijdse btw-verhoging. Sectoralert btw Augustus

7 Btw waarschijnlijk niet in rekening gebracht voor al gefactureerde abonnementen en licenties Zakelijke dienstverleners die met licenties en abonnementen werken, zoals softwarebedrijven, zijn voor zover deze diensten onder het 19% tarief vallen, genoodzaakt voor het deel van de dienstverlening na 1 oktober 2% extra omzetbelasting af te dragen. Bij een maand- of kwartaalabonnement is dit eenvoudig op te lossen, maar bij minder frequent afrekenen ontstaat een dilemma. Breng ik de btw-verhoging in rekening of teer ik in op de marge? Dat laatste scheelt administratieve rompslomp, maar snijdt toch flink in de marges, die in veel branches toch al onder druk staan. Het valt te verwachten dat veel zakelijke dienstverleners tot 1 januari zullen wachten met het doorberekenen van de btw-stijging omdat nu doorberekenen van al gefactureerde diensten waarschijnlijk per saldo niets oplevert extra kosten moet gaan dragen. Verwacht wordt dat de verzekeraars de vergoedingen voor deze behandelingen niet zullen verhogen. Hierdoor krijgt de patiënt minder behandelingen vergoed of krijgt hij minder vergoeding per behandeling. Zorg Effecten btw-verhoging Zorg De belangrijkste verandering in de zorg is de beperking van de btw-vrijstelling per 1 januari. Dit betekent dat verschillende alternatieve behandelaars 21% btw moeten gaan afdragen. Indien de patiënt zelf moet opdraaien voor de hogere kosten, is het goed mogelijk dat hij vanuit kostenoverwegingen zijn zorgvraag gaat aanpassen. Btw-verhoging leidt tot groter onderscheid tussen reguliere en alternatieve zorg De verhoging van de btw naar 21% op 1 oktober lijkt een beperkte impact te hebben op zorginstellingen, behandelingen zijn namelijk vrijgesteld van btw. Maar per 1 januari 2013 wordt de btw-vrijstelling in de gezondheidszorg beperkt tot (para)medici die een op dit beroep gerichte opleiding hebben voltooid. Daarbij gaat het om opleidingen waarvan de regels zijn gesteld door de Wet op beroepen in de individuele gezondheidszorg (BIG). Hierdoor treedt er een fiscaal onderscheid op tussen de reguliere en alternatieve gezondheidszorg. Voor pedagogen, osteopaten, acupuncturisten en chiropractors eindigt de btw-vrijstelling per 1 januari Artsen of fysiotherapeuten die complementaire behandelingen uitvoeren, zowel reguliere als alternatieve behandelingen, zullen een aparte btwadministratie moeten gaan voeren. De vrijstelling voor psychologische diensten geldt alleen voor door gezondheidszorgpsychologen geleverde diensten. Dit betekent dat een aantal btw-vrijgestelde behandelingen in 2013 onder de omzetbelastingen zullen vallen. Alternatieve behandelaars zullen vanaf 2013 de omzetbelasting doorberekenen in de prijs, een verhoging van 21% in vergelijking met Het is nog de vraag of de verzekeraar of de patiënt deze Sectoralert btw Augustus

8 Meer weten? Kijk op ING.nl/zakelijk Of bel met Thijs Geijer, Sectoreconoom Wilt u nieuwe publicaties per ontvangen? Ga naar ING.nl/kennis Disclaimer De informatie in dit rapport geeft de persoonlijke mening weer van de analist(en) en geen enkel deel van de beloning van de analist(en) was, is, of zal direct of indirect gerelateerd zijn aan het opnemen van specifieke aanbevelingen of meningen in dit rapport. De analisten die aan deze publicatie hebben bijgedragen voldoen allen aan de vereisten zoals gesteld door hun nationale toezichthouders aan de uitoefening van hun vak. Deze publicatie is opgesteld namens ING Bank N.V., gevestigd te Amsterdam en slechts bedoeld ter informatie van haar cliënten. ING Bank N.V. is onderdeel van ING Groep N.V. Deze publicatie is geen beleggingsaanbeveling noch een aanbieding of uitnodiging tot koop of verkoop van enig financieel instrument. ING Bank N.V. betrekt haar informatie van betrouwbaar geachte bronnen en heeft alle mogelijk zorg betracht om er voor te zorgen dat ten tijde van de publicatie de informatie waarop zij haar visie in dit rapport heeft gebaseerd niet onjuist of misleidend is. ING Bank N.V. geeft geen garantie dat de door haar gebruikte informatie accuraat of compleet is. De informatie in dit rapport kan gewijzigd worden zonder enige vorm van aankondiging. ING Bank N.V. noch één of meer van haar directeuren of werknemers aanvaardt enige aansprakelijkheid voor enig direct of indirect verlies of schade voortkomend uit het gebruik van (de inhoud van) deze publicatie alsmede voor druk- en zetfouten in deze publicatie. Auteursrecht en rechten ter bescherming van gegevensbestanden zijn van toepassing op deze publicatie. Overneming van gegevens uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron wordt vermeld. In Nederland is ING Bank N.V. geregistreerd bij en staat onder toezicht van De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten. De tekst is afgesloten op 28 augustus 2012.

Minder faillissementen in 2016

Minder faillissementen in 2016 Vooruitzicht faillissementen Minder faillissementen in 2016 Faillissementen nog altijd boven pre-crisis niveau In 2016 voor derde jaar op rij minder faillissementen.maar nog altijd niet terug op pre-crisis

Nadere informatie

Minder startende ondernemers

Minder startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Minder startende ondernemers in 2012 Aantal starters loopt in alle provincies terug Dit jaar zijn er tot en met september circa 95.000 mensen een onderneming gestart, ruim

Nadere informatie

Verdere groei in het verschiet

Verdere groei in het verschiet Vooruitzicht Horeca Verdere groei in het verschiet De horeca kan in 2016 rekenen op verdere groei van de omzet... ondernemers zijn steeds positiever... en vooral in Amsterdam stijgen de hotelkamerprijzen

Nadere informatie

Economie Utrecht komt verder op stoom

Economie Utrecht komt verder op stoom Economie Utrecht komt verder op stoom De Utrechtse economie heeft de opgaande lijn duidelijk te pakken. Onder impuls van sectoren als de zakelijke dienstverlening en de ICT groeit de economie naar verwachting

Nadere informatie

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers

Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers Starters ING Economisch Bureau Stagnatie zet door op startersmarkt Randstad trekt extra startende ondernemers In het eerste kwartaal van 2012 zijn er circa 39.000 mensen een onderneming gestart, ruim 4%

Nadere informatie

Kraanverhuurders bouwen capaciteit af

Kraanverhuurders bouwen capaciteit af Assetvisie kranen ING Economisch Bureau Kraanverhuurders bouwen capaciteit af Het aantal kranen in Nederland neemt af maar er bestaat nog steeds een overcapaciteit. Uurtarieven liggen hierdoor verder onder

Nadere informatie

Kwartaalbericht Horeca ING Economisch Bureau Stabilisatie in de horeca in 2015

Kwartaalbericht Horeca ING Economisch Bureau Stabilisatie in de horeca in 2015 Kwartaalbericht Horeca ING Economisch Bureau Stabilisatie in de horeca in 215 Stabilisatie van de horecaomzet in 215 na sterke groei in 214. De verbetering van het vertrouwen van de Nederlandse consument

Nadere informatie

Horeca herstelt laat

Horeca herstelt laat Kwartaalbericht Horeca NG Economisch Bureau Horeca herstelt laat Omzetgroei in 2010 dankzij prijsstijgingen De verwachte omzetontwikkeling voor de horeca zal in 2010 achterblijven bij die van de Nederlandse

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Retail nog niet in evenwicht

Retail nog niet in evenwicht Vooruitzicht Detailhandel Retail nog niet in evenwicht 2015 met horten en stoten; onevenwichtige groei in detailhandel Stijgende koopkracht huishoudens biedt volgend jaar zetje in de rug. Op termijn zal

Nadere informatie

Omzetgroei zet door in 2016

Omzetgroei zet door in 2016 Vooruitzicht Horeca Omzetgroei zet door in 216 De omzet* in de horeca stijgt in 215 en 216... want Nederlandse consumenten besteden meer buiten de deur... en de toestroom van toeristen groeit. +4% 215

Nadere informatie

retail sectormonitor januari 2012

retail sectormonitor januari 2012 sectormonitor retail januari 212 > Omzetdaling voor non-food branches in 212 > Omzetgroei van 1% in 212 verwacht voor supermarkten > Herstel foodspeciaalzaken nog niet in zicht 1 Retailmonitor Januari

Nadere informatie

Bouwproductie groeit voor derde jaar op rij

Bouwproductie groeit voor derde jaar op rij Vooruitzicht Bouw Bouwproductie groeit voor derde jaar op rij Bouwproductie groeit met 4% in 216 Einde aan enorme groei afgegeven vergunningen en verkoop nieuwbouw 4% 216 ING Economisch Bureau 1 Bouw Bouwproductie

Nadere informatie

De BTW-verhoging: wat te doen? www.hlb-van-daal.nl

De BTW-verhoging: wat te doen? www.hlb-van-daal.nl De BTW-verhoging: wat te doen? In deze brochure bespreken wij kort een aantal ins en outs van de BTW-verhoging per 1 oktober 2012. Meer informatie en de actuele stand van zaken vindt u op onze website

Nadere informatie

Balanceren tussen regulering en klantwensen

Balanceren tussen regulering en klantwensen Vooruitzicht Accountantskantoren Balanceren tussen regulering en klantwensen Technologie geeft de doorslag in de controlepraktijk Omzet wettelijke controles 9% van totale omzet Omzet accountancybranche

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015

PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 01/2015 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 13 mei 2015 Geharmoniseerde consumptieprijsindex

Nadere informatie

Zet herstel bankensector door?

Zet herstel bankensector door? ING Investment Office Publicatiedatum: 29 mei 2015 Sectorcommentaar financiële waarden Zet herstel bankensector door? Door Jan Kleipool, analist van het ING Investment Office De vooruitzichten voor de

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Kraanverhuur in de lift maar tarieven blijven nog achter

Kraanverhuur in de lift maar tarieven blijven nog achter Kraanverhuur in de lift maar tarieven blijven nog achter Verhuurders willen kranenpark uitbreiden Bouwproductie groeit met 4% in 216 Prefab: meer draaiuren en grotere kranen + 4% 216 Prefab Meer draaiuren

Nadere informatie

Weinig beweging in commerciële vastgoedmarkten

Weinig beweging in commerciële vastgoedmarkten Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Weinig beweging in commerciële vastgoedmarkten Vastgoedbeleggers zoeken hun toevlucht in de topsegmenten van onroerend goed en verliezen steeds meer hun interesse

Nadere informatie

Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende

Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende ZZP ING Economisch Bureau Meerderheid zelfstandigen bouwt geen pensioen op Een derde verwacht onvoldoende pensioeninkomen te hebben Meer dan de helft van de zelfstandige zonder personeel (zzp ers) bouwt

Nadere informatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie

De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De Amsterdamse woningmarkt: voorzichtige stabilisatie De problemen op de wereldwijde financiële markten hebben de economie inmiddels meer dan twee jaar in haar greep. Vanaf oktober 28 zijn de gevolgen

Nadere informatie

CBS: Inflatie december naar laagste niveau in ruim 5 jaar

CBS: Inflatie december naar laagste niveau in ruim 5 jaar Persbericht PB15-001 8 januari 2015 9.30 uur CBS: Inflatie december naar laagste niveau in ruim 5 jaar Inflatie december daalt naar 0,7 procent Goedkopere autobrandstoffen verlagen inflatie Inflatie eurozone

Nadere informatie

De dip duurt niet eeuwig

De dip duurt niet eeuwig De dip duurt niet eeuwig Remko Nods (Elsevier) redactie.emedia@reedbusiness.nl De dip duurt niet eeuwig De Nederlandse bouw is in crisis door bezuinigingen van overheden en de problemen op de woningmarkt.

Nadere informatie

Krimp slaat weer toe in bouw

Krimp slaat weer toe in bouw Kwartaalbericht Bouw ING Economisch Bureau Krimp slaat weer toe in bouw Voor 2012 verwacht ING Economisch Bureau een lichte krimp van de bouwproductie van 2%. Door de vastgelopen woningmarkt worden er

Nadere informatie

Herstel horeca in 2011

Herstel horeca in 2011 Kwartaalbericht Horeca ING Economisch Bureau Herstel horeca in 2011 De verwachte omzetontwikkeling voor de horeca is in 2010 nog negatief. Hiermee blijft de sector achter bij de Nederlandse economie als

Nadere informatie

Productiegroei industrie versnelt

Productiegroei industrie versnelt Industrie Kwartaalbericht Productiegroei industrie versnelt De groei van de industriële productie trekt naar verwachting aan 3% 2016 Export blijft steunpilaar, binnenland trekt bij Exportorders Hoogste

Nadere informatie

Voorlopig hard dalende omzetten in non-food en foodspeciaalzaken

Voorlopig hard dalende omzetten in non-food en foodspeciaalzaken Detailhandel ING Economisch Bureau Voorlopig hard dalende omzetten in non-food en foodspeciaalzaken De Nederlandse detailhandel gaat door een moeilijke tijd. In het eerste kwartaal werd 3,8% minder omgezet.

Nadere informatie

Steeds groter wordende groep debiteuren betaalt te laat

Steeds groter wordende groep debiteuren betaalt te laat Trends in werkkapitaal Steeds groter wordende groep debiteuren betaalt te laat Nederlandse trend steekt ongunstig af tegen die in de ons omringende landen In de tweede helft van 2011 is het aandeel debiteuren

Nadere informatie

Startersmarkt stagneert Gebrek aan vertrouwen remt startersmarkt

Startersmarkt stagneert Gebrek aan vertrouwen remt startersmarkt Starters ING Economisch Bureau Startersmarkt stagneert Gebrek aan vertrouwen remt startersmarkt In 2011 is het aantal startende ondernemers licht toegenomen tot totaal 123.500. Dit aantal ligt nog altijd

Nadere informatie

Kwartaalbericht Vastgoed

Kwartaalbericht Vastgoed Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Vastgoedrendementen lopen verder uiteen In 212 daalde het beleggingsvolume in onroerend goed met 11%. De investeringen in winkels en bedrijfsruimten namen

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015

PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015 PERSBERICHT Brussel, 11 december 2015 Geharmoniseerde consumptieprijsindex - november 2015 De Belgische inflatie volgens de Europees geharmoniseerde consumptieprijsindex stijgt in november naar 1,4%, ten

Nadere informatie

Zakelijke dienstverlening

Zakelijke dienstverlening Zakelijke dienstverlening Trends, Ontwikkelingen, Cijfers & Prognoses Juni 16 Economisch Bureau Nederland Kasper Buiting Senior sector econoom 3376 kasper.buiting@nl.abnamro.com Inhoud Onderwerp Pag Kernpunten

Nadere informatie

Rabobank Cijfers & Trends

Rabobank Cijfers & Trends Detailhandel in wonen De detailhandel in wonen bestaat uit de volgende branches: woninginrichting (onder te verdelen in meubelspeciaalzaken, woningtextielspeciaalzaken, slaapspeciaalzaken en gemengde zaken),

Nadere informatie

Vertrouwen vastgoedbeleggers verder toegenomen

Vertrouwen vastgoedbeleggers verder toegenomen Vooruitzicht Commercieel Vastgoed Vertrouwen vastgoedbeleggers verder toegenomen Beleggingssvolume vastgoed naar nieuw record Lichte groei van opname kantoren record 27 3. 2. 1. 214 215 213 214 215 ING

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014

PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 7 november 2014 Geharmoniseerde consumptieprijsindex

Nadere informatie

Branche in beeld Modedetailhandel Eerste halfjaar 2005

Branche in beeld Modedetailhandel Eerste halfjaar 2005 Branche in beeld Modedetailhandel Eerste halfjaar 2005 Branche in beeld Modedetailhandel, eerste halfjaar 2005 Branche in beeld schetst de omzet-, markt- en prijsontwikkelingen in de modedetailhandel over

Nadere informatie

Signalen van herstel voor automotive sector

Signalen van herstel voor automotive sector Automotive Kwartaalbericht ING Economisch Bureau Signalen van herstel voor automotive sector Licht aan het einde van de tunnel De markt voor nieuwe personenauto s kent een forse daling in de eerste helft

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 13

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 13 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 13 26 maart 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 CBS: Werkloosheid gedaald door afname beroepsbevolking 3 Werkloze beroepsbevolking 1) 5 2. Inkomen en bestedingen

Nadere informatie

Lange termijn vooruitzichten

Lange termijn vooruitzichten Kwartaalbericht Bouw ING Economisch Bureau Lange termijn vooruitzichten nieuwbouwwoningen matig Na 2020 daling uitbreidingsvraag Zowel in 2013 als in 2014 blijft de bouwproductie krimpen. Door de recessie

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-2 / Woningmarkt gemeente Rotterdam

Sprekende Cijfers. Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt. Gemeente Rotterdam. Sprekende Cijfers 2010-2 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers 20102 / Woningmarkt gemeente Rotterdam Sprekende Cijfers Kwartaalbericht Q2 Woningmarkt pagina 1 van 7 Gemeente Rotterdam Gemeente Rotterdam Juli 2010 Inleiding U leest thans alweer de

Nadere informatie

PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016

PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016 01/2010 05/2010 09/2010 01/2011 05/2011 09/2011 01/2012 05/2012 09/2012 01/2013 05/2013 09/2013 01/2014 05/2014 09/2014 01/2015 05/2015 09/2015 Inflatie (%) PERSBERICHT Brussel, 19 januari 2016 Geharmoniseerde

Nadere informatie

Autobelastingen na 2011: de meest gestelde vragen

Autobelastingen na 2011: de meest gestelde vragen Autobelastingen na 2011: de meest gestelde vragen Het Ministerie van Financiën heeft het voornemen de autobelastingen grondig te herzien. Een voorstel hiertoe is in juni 2011 aan de Tweede Kamer gepresenteerd

Nadere informatie

Bouwproductie pas in 2017 naar nieuwe top

Bouwproductie pas in 2017 naar nieuwe top Kwartaalbericht Bouw ING Economisch Bureau Bouwproductie pas in 2017 naar nieuwe top In de bouw is de recessie nog verre van over. In 2010 krimpt de bouwproductie naar verwachting met 6,7%. In 2011 herstelt

Nadere informatie

Verkoop nieuwbouwwoningen opnieuw lager Monitor Nieuwe Woningen Q2 2011 Cijfers en analyses

Verkoop nieuwbouwwoningen opnieuw lager Monitor Nieuwe Woningen Q2 2011 Cijfers en analyses Verkoop nieuwbouwwoningen opnieuw lager Monitor Nieuwe Woningen Q2 2011 Cijfers en analyses In het tweede kwartaal van 2011 is het aantal verkochte nieuwbouwwoningen gezakt naar circa 4.900 (zie figuur

Nadere informatie

Woningmarktcijfers 4e kwartaal 2012

Woningmarktcijfers 4e kwartaal 2012 7 januari 2013 NVM Data & Research Niveau (t.o.v.) 2012-3 (t.o.v.) 2011-4 Opmerking Aantal transacties 25.031 + 31,8% +13,9% Gemiddelde verandering t.o.v. 3 e kwartaal: +3,1%. Totale markt naar schatting

Nadere informatie

VVMA Congres 18 mei 2010

VVMA Congres 18 mei 2010 VVMA Congres 18 mei 2010 Jan Klaver, VNO-NCW Verwachtingen over Nederlandse economie, 2010-2015 1 Lijn van mijn verhaal 1. Impact economische crisis op Nederlandse economie en bedrijfsleven 2. Het herstel

Nadere informatie

Op-/aanmerkingen Evaluatie accijnsverhoging op diesel en LPG en Bijlage, d.d. 28-5-2014

Op-/aanmerkingen Evaluatie accijnsverhoging op diesel en LPG en Bijlage, d.d. 28-5-2014 Op-/aanmerkingen Evaluatie accijnsverhoging op diesel en LPG en Bijlage, d.d. 28-5-2014 1. In de Brief (pag. 4) en Bijlage (pag. 3) wordt gesproken van 51 miljoen extra belastingopbrengsten in het eerste

Nadere informatie

Kraanverhuurders op zoek naar nieuwe afzetmarkten

Kraanverhuurders op zoek naar nieuwe afzetmarkten Kranen ING Economisch Bureau Kraanverhuurders op zoek naar nieuwe afzetmarkten Er bestaat nog steeds een overcapaciteit aan kranen. De bouwproductie krimpt weliswaar niet meer in 2011 maar de afname van

Nadere informatie

Accijnsmonitor Resultaten januari t/m december 2013

Accijnsmonitor Resultaten januari t/m december 2013 Accijnsmonitor Resultaten januari t/m december 2013 Accijnsverhoging op tabak: resultaat accijnsmonitor 2013 Op 1 januari 2013 is de accijns op een pakje sigaretten met 35 cent en op een pakje shag met

Nadere informatie

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen

Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Online Seminar Beleggen Ook een beetje beleggen kan lonen Annemarie van Gaal Ondernemer & financieel deskundige Bob Homan Manager ING Investment Office Amsterdam, 8 oktober 2013 Agenda 1. Wat is beleggen

Nadere informatie

Wilt u weten hoe uw onderneming er voor staat? Met deze scan krijgt u alvast een beeld. Uw SRA-accountant helpt u verder.

Wilt u weten hoe uw onderneming er voor staat? Met deze scan krijgt u alvast een beeld. Uw SRA-accountant helpt u verder. Bouwscan deelnemer: 1120544 Hoe staat u ervoor? Uw persoonlijke adviesrapport Algemeen Over heel 2014 steeg de omzet met ruim 1 procent. Ondanks deze groei ligt het omzetniveau nog bijna 20 procent onder

Nadere informatie

ING Investment Office

ING Investment Office ING Investment Office Publicatiedatum: 12 november 2015 Sectorcommentaar Metaal en mijnbouw Door Marina Hagoort, beleggingsanalist van het ING Investment Office In dit rapport vindt u onze vooruitzichten

Nadere informatie

Vooral boven water huishouden lost extra af

Vooral boven water huishouden lost extra af Juli 2015 naar recordhoogte 96 punten Vooral boven water huishouden lost extra af De staat op zijn hoogste stand ooit. In het tweede kwartaal van 2015 steeg de barometer met maar liefst 5 punten van 91

Nadere informatie

Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst. Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort

Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst. Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort Woningmarktcijfers: huidige stand van zaken & blik op de toekomst Pieter van Santvoort, 15 april 2014 @pmjvansantvoort Onze diensten Van Santvoort Makelaars helpt al sinds 1976 bij transacties van: Bestaande

Nadere informatie

SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015

SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Automotivescan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Automotivescan De Automotivescan 2014 is 464 x ingevuld: 4 van de respondenten heeft een merk-garagebedrijf en 5 is universeel. 71% heeft een

Nadere informatie

De regeling is al goedgekeurd voor 2013. Voor 2014 maakt deze deel uit van het Belastingplan, wat nog moet worden goedgekeurd.

De regeling is al goedgekeurd voor 2013. Voor 2014 maakt deze deel uit van het Belastingplan, wat nog moet worden goedgekeurd. Particulier Toeslagen op tijd aanvragen Zorg ervoor dat de toeslagen op tijd worden aangevraagd. Als de deadline gepasseerd is heeft u geen recht meer op uitbetaling. Als u bij ons op de uitstellijst staat

Nadere informatie

SRA-Horecascan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015

SRA-Horecascan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Horecascan Uitkomsten 2014 & verwachtingen 2015 SRA-Horecascan De Horecascan 2014 is 712 x ingevuld. Van de respondenten werkt 1 in de logiesverstrekking, 60% heeft een restaurant en 1 een café. In

Nadere informatie

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE

UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE UITSLAGEN WONEN ENQUÊTE 3 E KWARTAAL 211 Gemaakt voor NVM Wonen Gemaakt door NVM Data & Research Inhoudsopgave 1 Introductie enquête... 3 1.1 Periode... 3 1.2 Respons... 3 2 Staat van de woningmarkt...

Nadere informatie

Makelaar kan juist in deze zware tijden zijn meerwaarde bewijzen

Makelaar kan juist in deze zware tijden zijn meerwaarde bewijzen 02 december 2008 Ger Hukker, voorzitter NVM: Makelaar kan juist in deze zware tijden zijn meerwaarde bewijzen Dagelijks staan de kranten bol van zorgwekkende berichten over de gevolgen van de kredietcrisis

Nadere informatie

Absoluut Relatief = in verhouding = procentueel; procentuele verandering procentpunt; perunage, promille; juist afronden groei over groei

Absoluut Relatief = in verhouding = procentueel; procentuele verandering procentpunt; perunage, promille; juist afronden groei over groei Absoluut Relatief = in verhouding = procentueel; procentuele verandering procentpunt; perunage, promille; juist afronden groei over groei (groeifactoren) terugrekenen in de tijd (met groeifactoren) nominaal,

Nadere informatie

Resultaten Branche Quiz MKB Advies Congres

Resultaten Branche Quiz MKB Advies Congres Resultaten Branche Quiz MKB Advies Congres Wilt u meer weten over over branches? Kijk op www.goudseupdate.nl Hier hebben wij interessante én leuke informatie voor u verzameld! 1. Welke soort groothandels

Nadere informatie

DE GRENS BEREIKT. De worsteling van pomphouders in de grensstreek

DE GRENS BEREIKT. De worsteling van pomphouders in de grensstreek DE GRENS BEREIKT De worsteling van pomphouders in de grensstreek Emile Roemer, voorzitter SPTweede Kamerfractie Februari 2014 INHOUD INLEIDING 3 ACHTERGROND 4 STEEKPROEF 5 RESULTATEN 6 REACTIES POMPHOUDERS

Nadere informatie

IG&H Hypotheekupdate Q2 2012

IG&H Hypotheekupdate Q2 2012 IG&H Consulting & Interim Make strategy work! Augustus 2012 IG&H Hypotheekupdate Q2 2012 Geachte relatie, Hierbij ontvangt u de IG&H Hypotheekupdate voor het 2 e kwartaal van 2012. Wij wensen u veel leesplezier

Nadere informatie

Vragen en antwoorden verhoging btw-tarief

Vragen en antwoorden verhoging btw-tarief Vragen en antwoorden verhoging btw-tarief Onlangs is een wetswijziging aangenomen waardoor het algemene btw-tarief in Nederland van 19% naar 21% zal worden verhoogd. In de praktijk leidt dit tot verschillende

Nadere informatie

Vastgoed wankelt. Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau. _ Bedrijfsruimten _ Kantoren _ Winkels. Winkels

Vastgoed wankelt. Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau. _ Bedrijfsruimten _ Kantoren _ Winkels. Winkels Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Vastgoed wankelt De ingezette trend van dalende beleggingsvolumes zet zich in 2009 voort. Gebruikersmarkten krijgen door de recessie te maken met een afnemende

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inflatie lager in december

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Inflatie lager in december Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB12-001 5 januari 2012 9.30 uur Inflatie lager in december Inflatie in december omlaag naar 2,4 procent Benzineprijzen en beltarieven verlagen inflatie Inflatie

Nadere informatie

Pro-Ondernemer Nieuwsbrief

Pro-Ondernemer Nieuwsbrief Nieuwsbrief Geachte Relatie, Hierbij ontvangt u de eerste nieuwsbrief van. Wij willen u regelmatig algemeen zakelijk nieuws aanbieden en nieuws aangaande onze organisatie. De veranderende economie noodzaakt

Nadere informatie

Fiscale eindejaarstips

Fiscale eindejaarstips Fiscale eindejaarstips Accountantskantoor Utrecht B.V. www.acckantoorutrecht.nl Jan Speld en Jan Verwoert Eindejaarstips 2012 Doteren aan Fiscale Oudedagsreserve tot maximaal 9.382 (vorig jaar 11.882)

Nadere informatie

Welkom. Datum: 25 april 2014

Welkom. Datum: 25 april 2014 Welkom Datum: 25 april 2014 Even voorstellen Ronald Stoel Directeur Personal Banking Ingrid van Doremalen Financial Planner ING Private Banking 2 Uw geldzaken op orde voor nu en later, dát is Financieel

Nadere informatie

Herstel zakelijke diensten op handen

Herstel zakelijke diensten op handen Kwartaalbericht zakelijke dienstverlening ING Economisch Bureau Herstel zakelijke diensten op handen Het ING Economisch Bureau verwacht dat de omzet in de zakelijke dienstverlening in 211 met ruim 3% toeneemt.

Nadere informatie

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I

ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I ECONOMISCHE MONITOR EDE 2015 I In deze economische monitor vindt u cijfers over de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt van de gemeente Ede. Van de arbeidsmarkt zijn gegevens opgenomen van de tweede helft

Nadere informatie

Persbericht. Inflatie in juni gedaald. Centraal Bureau voor de Statistiek

Persbericht. Inflatie in juni gedaald. Centraal Bureau voor de Statistiek Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB01-146 6 juli 2001 9.30 uur Inflatie in juni gedaald In juni is de inflatie gedaald tot 4,5 procent. Vorige maand bedroeg de inflatie nog 4,9 procent. De

Nadere informatie

Beleggingsvolumes commercieel vastgoed nemen toe Opname gebruikersmarkten blijft nog achter

Beleggingsvolumes commercieel vastgoed nemen toe Opname gebruikersmarkten blijft nog achter Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Beleggingsvolumes commercieel vastgoed nemen toe Opname gebruikersmarkten blijft nog achter In de eerste drie kwartalen van 2013 steeg het beleggingsvolume

Nadere informatie

ABB Monitor 2012-2013

ABB Monitor 2012-2013 ABB Monitor 2012-2013 Aanvullend rapport Unkobon Consumentenbond Bonaire Postbus 194, Bonaire, Caribisch Nederland Aanvullend rapport ABB MONITOR 2012-2013 Inhoud Inleiding... 3 Resultaten van het onderzoek...

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Macro-economische Analyse 2013-1

Macro-economische Analyse 2013-1 Macro-economische Analyse 213-1 Macro-economische Ontwikkelingen 1e kwartaal 213 Conclusie Ten opzichte van het laatste kwartaal van 212 staan minder signalen op 'rood', maar van een structureel economisch

Nadere informatie

Groeiversnelling in Midden-Brabant

Groeiversnelling in Midden-Brabant Regiovisie Midden-Brabant Groeiversnelling in Midden-Brabant De economische groei in Midden-Brabant houdt aan en ligt in 2015 boven de 2,5%. De toenemende vraag naar producten en diensten levert ondernemers

Nadere informatie

Bodem bereikt in Nederlandse Economie

Bodem bereikt in Nederlandse Economie Bodem bereikt in Nederlandse Economie 8 november 213 Every picture tells a story Keijser Capital Research Nico van Geest RBA Nico.vangeest@keijsercapital.nl (1) Het consumenten vertrouwen, zoals door het

Nadere informatie

retail sectormonitor september 2011

retail sectormonitor september 2011 sectormonitor retail september 211 > Weinig ruimte voor omzetgroei in detailhandel in 211 > Omzet supermarkten neemt toe door doorberekenen hogere inkoopkosten > Toenemende margedruk voor detailhandel

Nadere informatie

Zzp er optimistischer over 2013

Zzp er optimistischer over 2013 MKB ING Economisch Bureau Zzp er optimistischer over 2013 Zzp er is flexibel en zoekt nieuwe markten Zelfstandigen zonder personeel (zzp er) zien 2013 met vertrouwen tegemoet. Bijna de helft van de zzp

Nadere informatie

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland

KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015. Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland KWARTAALMONITOR OKTOBER 2015 Omzetontwikkeling van freelancers en flexwerkers in Nederland Inhoud 3 ONDERNEMERS, LAAT ZIEN DAT FLEXWERKERS WAARDEVOL ZIJN 4 OMZET FREELANCERS EN FLEXWERKERS DAALT DOOR TOENEMENDE

Nadere informatie

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan

Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015. Technische Analyse Het stappenplan Bas Heijink Senior technisch analist ING Investment Office Vrijdag 9 oktober 2015 Technische Analyse Het stappenplan Agenda Geschiedenis technische analyse Wat is technische analyse? Het stappenplan Gemiddelden

Nadere informatie

Bouwsector bereikt de bodem in 2013

Bouwsector bereikt de bodem in 2013 Kwartaalbericht Bouw ING Economisch Bureau Bouwsector bereikt de bodem in 213 Ook in 213 zal de bouwproductie nog dalen. De krimp zal naar verwachting echter kleiner zijn dan in. De woningbouw blijft gebukt

Nadere informatie

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland

Research NL. Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Research NL Economic outlook 3e kwartaal 2010 Nederland Herstel economie zet aarzelend door Economische situatie Huishoudens zijn nog steeds terughoudend met hun consumptie en bedrijven zijn terughoudend

Nadere informatie

Verdubbeling van het aantal zorgaanbieders door eenpitters

Verdubbeling van het aantal zorgaanbieders door eenpitters Analyse Gezondheidszorg Verdubbeling van het aantal zorgaanbieders door eenpitters Aantal zorgaanbieders in 6 jaar tijd verdubbeld Eenpitters goed voor overgrote deel van groei aanbieders Groei eenpitters

Nadere informatie

CBS: Inflatie daalt licht

CBS: Inflatie daalt licht Persbericht PB14-077 4 december 2014 9.30 uur CBS: Inflatie daalt licht Inflatie in november 1 procent Benzine goedkoper Inflatie in Nederland gelijk aan die in de eurozone De inflatie is in november gedaald

Nadere informatie

Eindexamen havo economie 2012 - II

Eindexamen havo economie 2012 - II Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Een antwoord waaruit blijkt dat consumenten

Nadere informatie

Kwartaalbericht Groothandel ING Economisch Bureau Groothandel kan zich herpakken

Kwartaalbericht Groothandel ING Economisch Bureau Groothandel kan zich herpakken Kwartaalbericht Groothandel ING Economisch Bureau Groothandel kan zich herpakken Na twee moeilijke jaren, waarin het volume èn de omzet daalde, kan de groothandel in 2014 stappen vooruit zetten (volumegroei;

Nadere informatie

Zuinige auto s. November 2011. Inhoudsopgave 1 Inleiding. 1 Inleiding

Zuinige auto s. November 2011. Inhoudsopgave 1 Inleiding. 1 Inleiding November 2011 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Maatregelen in de BPM 3 Voorbeelden BPM 4 Maatregelen in de motorrijtuigenbelasting 5 Maatregelen bijtelling auto van de zaak Zuinige auto s 1 Inleiding De afgelopen

Nadere informatie

Woningmarktcijfers 1e kwartaal 2013

Woningmarktcijfers 1e kwartaal 2013 8 april 2013 NVM Data & Research Niveau (t.o.v.) 2012-4 (t.o.v.) Opmerking Aantal transacties 17.577-30,3% - 6,4% Gemiddelde verandering t.o.v. 4 e kwartaal: -8,5%. Totale markt naar schatting 23.750 woningen.

Nadere informatie

Macro-economische Analyse 2013-2

Macro-economische Analyse 2013-2 Macro-economische Analyse 213-2 Macro-economische Ontwikkelingen 2e kwartaal 213 Conclusie Ten opzichte van 213 Q1 staan meer signalen op 'groen'. Wel is een tweedeling te signaleren. Een structureel economisch

Nadere informatie

Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag

Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag Ministerie van Financiën t.a.v. Minister J. Dijsselbloem Postbus 20201 2500 EE Den Haag Datum 1/5 Geachte heer Dijsselbloem, Vereniging Eigen Huis dringt er bij het Kabinet op aan om snel stappen te zetten

Nadere informatie

De invoering van nieuwe waarnemingsmethoden in de Consumentenprijsindex (CPI) Nieuwe methoden voor vliegtickets en pakketreizen

De invoering van nieuwe waarnemingsmethoden in de Consumentenprijsindex (CPI) Nieuwe methoden voor vliegtickets en pakketreizen Centraal Bureau voor de Statistiek Economie, Bedrijven en NR Overheidsfinanciën en Consumentenprijzen Postbus 24500 2490 HA Den Haag De invoering van nieuwe waarnemingsmethoden in de Consumentenprijsindex

Nadere informatie

Vastgoed verder in dal

Vastgoed verder in dal Kwartaalbericht Vastgoed ING Economisch Bureau Vastgoed verder in dal De vooruitzichten voor 212 zijn allerminst positief voor commercieel vastgoed. De verwachte economische krimp zorgt op de gebruikersmarkten

Nadere informatie

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 35

Statistisch Bulletin. Jaargang 71 2015 35 Statistisch Bulletin Jaargang 71 2015 35 27 augustus 2015 Inhoud 1. Arbeid en sociale zekerheid 3 Werkloosheid verder gedaald 3 Werkloze beroepsbevolking 4 2. Inkomen en bestedingen 5 Consumenten zijn

Nadere informatie