Basiskennis Belichtingstechniek

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Basiskennis Belichtingstechniek"

Transcriptie

1 Basiskennis Belichtingstechniek Een introductie voor aspirant-lichttechnici

2 Inhoud Inleiding 3 Belichten vs verlichten 4 Wat is licht eigenlijk? 5 Het menselijk oog 6 Basis kleurenleer 7 De lichtinstallatie 10 Soorten spots 11 Lichtrichting of belichtingshoek 14 Een lichtplan maken 18 Een voorbeeld van een lichtplan 19 Licht inhangen = veilig werken 21 Het Programmeren van de lichttafel 22 Showtime! 23 Samen uit, samen thuis 25 Bijlage 1: DMX Bijlage 2: Hoe maak ik een vermogensberekening? 28 Geschreven door: Rene Gelderblom januari 2010 Met dank aan: Anouk Timmerman, Rene Damkot, Liloe Barend & Bolt Thrower Het theoriegedeelte bevat citaten uit het boek Tussen licht en donker geschreven door Hugo van Uum, ISBN Het poppodium van Enschede Willem Wilminkplein PG Enschede Tel:

3 Inleiding Stel je voor: Je loopt langs een podium waar lichttechnici bezig zijn met de voorbereiding van een lichtshow. De een staat op de ladder, de ander achter de lichttafel en je hoort het volgende gesprek: -Mag ik de zes vol alsjeblieft? -Is dat die toptegen honderdeenentachtig? -Ja, samen met z n contra! -Eh jouw zes is mijn tien, maar die zit nog op acht! -Oh wacht, er zit zeker nog een ouwe patch in de kast, veeg m maar leeg en zet maar een op een! That s it, knijp m maar een beetje, en dan mag je hem soft op het mes van de rand afsnijden! -Ik dacht dat het een strijkje op de backdrop werd! -Nee, daar gebruik ik die zeseneenhalfjes voor! En kun je zo dat lelijke witte blauwtje linksachter op de een of andere manier zwart maken? -Oh die boven de demux van die oude strobo, ik smeer d r straks wel wat gaffa over! En je denkt : Waar hebben die gasten het over? Dit boekje is bedoeld als opstap voor degenen die zich willen bekwamen in de edele kunst van de concertbelichting. Maar ook voor mensen die geluidstechnicus willen worden, en van wie verlangd wordt dat ze tenminste de basisprincipes van de lichttechniek leren kennen en toepassen. Wie die ambities niet heeft, maar toch geïnteresseerd is in de geheimen van een goede lichtshow, krijgt op de volgende pagina s een informatief kijkje achter de schermen. Naast een stukje theorie en technische informatie over het materiaal waar je mee gaat werken komt ook het het hoe en waarom van een lichtontwerp aan bod. Aan de hand van voorbeelden en praktische tips hopen we je op weg te helpen om zelfstandig lichtontwerpen te maken en uit te voeren in Atak, al dan niet in samenspraak met gasttechnici of artiesten. Veel leesplezier! 3

4 Belichten vs verlichten. Een goede lichtshow draagt bij aan de manier waarop het publiek een concert beleeft. Het licht is echter niet een op zichzelf staand iets. Het moet de sfeer van de muziek ondersteunen, of anders gezegd, de sfeer die de artiest over wil brengen op het publiek. Met name in het theater wordt hier zorgvuldig over nagedacht. We spreken dan niet meer van een lichtshow, maar van de belichting. Wanneer je een donkere ruimte verlicht met TL-balken is het resultaat dat je überhaupt iets kunt zien. Je hebt de ruimte verlicht. Als je met een bepaalde sfeer voor ogen een concert of een theatervoorstelling gaat belichten, maak je bewuste keuzes op de volgende gebieden: - het aantal spots (schijnwerpers) dat je gebruikt - welke soorten spots je waarvoor gebruikt - de richtingen waaruit je het licht laat komen (front, tegen, top of zij) - kleurgebruik - onderlinge intensiteitsverschillen - de snelheid of hardheid van de overgangen die je maakt - het gebruik van speciale effecten zoals rook en stroboscoop Als je met een band of een regisseur overlegt over het licht krijg je vaak vage aanduidingen zoals: We willen heftig licht met veel rood. of: Het moet er mysterieus uitzien. Bedenk dat ze wel een duidelijk idee hebben over het gewenste resultaat, maar dat ze van jouw expertise afhankelijk zijn om dat resultaat te bereiken. Het is dus jouw taak om dergelijke aanwijzingen te vertalen naar de hiervoor genoemde aandachtspunten. Overigens ben je bij popconcerten vaak vrij om je eigen creativiteit uit te leven. En dat maakt het extra leuk! 4

5 Wat is licht eigenlijk? Om beter te begrijpen waar we nu eigenlijk mee bezig zijn volgt eerst een beetje theorie. Licht is energie die zich gedraagt als electromagnetische straling. Net als geluid is straling een trillingsverschijnsel, waarvan de frequentie kan worden uitgedrukt in de eenheid Hz (Hertz). Een Hertz is een trilling per seconde. De golflengte is de afstand die de straling heeft afgelegd nadat een volledige trilling (sinusvorm) is doorlopen, en wordt uitgedrukt in meters. Licht heeft een relatief korte golflengte; het trillingsgetal wordt uitgedrukt in nm (nanometer). Een nanometer is 0, meter. Electromagnetische straling met een golflengte van 380 nm tot 780 nm kunnen wij met onze ogen waarnemen als licht. Straling met een golflengte van 780 nm tot 1000 nm is infrarode straling; straling in het gebied van 150 tot 380 nm is ultraviolette straling (getallen bij benadering) Infrarood en ultraviolet licht is met het blote oog niet zichtbaar. Afhankelijk van de golflengte heeft licht een bepaalde kleur: Violet nm Blauw nm Groen nm Geel nm Oranje nm Het totaal van lichtkleuren binnen het zichtbare golflengtegebied noemen we het kleurenspectrum. Het kleurenspectrum is opgebouwd uit de bovengenoemde spectraalkleuren, en grenst aan de onzichtbare ultraviolette en infrarode straling. Als in een regenboog lopen de spectraalkleuren geleidelijk in elkaar over. Het menselijk oog kan verschillende spectraalkleuren, die gelijktijdig door een lichtbron worden uitgezonden, niet afzonderlijk waarnemen. Wanneer alle spectraalkleuren tegelijk, en in de juiste verhouding worden uitgezonden, zien wij dit als wit licht. Wanneer in deze mix de kleur rood naar verhouding meer vertegenwoordigd is ervaren we het witte licht als warm, en als er relatief veel blauw in zit, ervaren we het licht als koel. Feitelijk hebben we het dan over wit licht met respectievelijk een rode of blauwe zweem. 5

6 Het menselijk oog Kijken doe je met je ogen, zien doe je met je hersenen. Onze ogen zijn eigenlijk niet meer dan licht- en kleurgevoelige sensoren die informatie naar de hersenen sturen. Onze hersenen registreren, ordenen en interpreteren deze informatie aan de hand van eerder opgedane visuele ervaringen. Het licht wordt door de ooglens geprojecteerd op het netvlies, dat bezaaid is met honderdduizenden lichtgevoelige staafjes en kleurgevoelige kegeltjes. Er zijn drie soorten kleurgevoelige kegeltjes, die elk een specifieke maximale gevoeligheid hebben binnen het kleurenspectrum. We spreken van rode, groene en blauwe kegeltjes. Doordat de kegeltjes onderling meer of minder geprikkeld worden door het invallende licht kunnen onze hersenen verschillende kleuren waarnemen. Bij een zeer laag verlichtingsniveau zijn voornamelijk de staafjes actief, waardoor we wel kunnen zien, maar weinig tot geen kleur kunnen waarnemen. Bijvoorbeeld bij maanlicht. Helderheidsadaptatie Het menselijk gezichtsvermogen is zeer gevoelig voor helderheid en helderheidscontrasten, en past zich voortdurend aan. Naarmate de sterkte van het licht afneemt, neemt de gevoeligheid van de staafjes en kegeltjes toe. Bij een abrupte overgang van licht naar donker en andersom merk je dat je tijdelijk geen hand voor ogen kunt zien of juist verblind wordt; het aanpassen van de gevoeligheid kost enige tijd. Direct na een volledige abrupte blackout op het toneel ziet het publiek absoluut niets, terwijl na enige tijd de contouren van het decor weer zichtbaar worden door strooilicht van de noodverlichting. 100% duisternis is in een publieke ruimte nu eenmaal verboden. Kleuradaptatie Ook de kleurgevoelige kegeltjes passen zich op de bovengenoemde wijze aan, maar het meest voor hun eigen kleurgebied (rood, groen of blauw). Wanneer je een tijdje doorbrengt in een ruimte die alleen met blauwe TL s verlicht is, zoals sommige stationstoiletten, dan zal de gevoeligheid van de rode en groene kegeltjes toenemen ten opzichte van de blauwe. Die worden immers ruim voldoende gestimuleerd. Als je vervolgens weer in het daglicht staat, duurt het even voordat de normale balans terug is, waardoor je de wereld als het ware even door een roze/oranje bril bekijkt. De rode en groene kegeltjes zijn op dat moment gevoeliger dan de blauwe. 6

7 Basis kleurenleer Zoals gezegd is ons netvlies gevoelig voor de kleuren rood, groen en blauw. Dit zijn de hoofdkleuren van het zichtbare spectrum, ofwel de primaire kleuren. De primaire kleuren kunnen niet verkregen worden door het mengen van andere kleuren licht, terwijl ze zelf elke andere kleur kunnen opleveren wanneer ze in een bepaalde verhouding gemengd worden. Op deze manier werkt bijvoorbeeld een TV-toestel. Iedere pixel van het beeldscherm bestaat uit een clustertje van een rode, groene en blauwe lichtbron. Contractieve kleurmenging Het maken van kleuren door de primaire kleuren licht aan elkaar toe te voegen heet contractieve of additieve kleurmenging. Doordat de helderheden van de primaire kleuren bij elkaar opgeteld worden, heeft het verkregen mengresultaat steeds een hogere helderheid dan de oorspronkelijke kleuren. Rood + groen = geel Rood + blauw = magenta Groen + blauw = cyaan Rood + groen +blauw = wit De kleuren cyaan, magenta en geel worden de secundaire kleuren genoemd omdat ze ontstaan door de menging van twee primaire kleuren. Ze worden ook wel complementaire kleuren genoemd omdat ze, gemengd met de afwezige primaire kleur, opnieuw wit licht vormen: Geel + blauw = wit Magenta + groen = wit Cyaan + rood = wit 7

8 Subtractieve kleurmenging Van subtractieve kleurmenging is sprake wanneer kleuren ontstaan uit samengesteld licht, bijvoorbeeld wit licht, door selectieve absorptie. Het verlichte materiaal absorbeert bepaalde golflengten uit het opvallend licht, en reflecteert de rest. De helderheid van de gevormde kleur is altijd lager dan die van het opvallend licht. Het verkrijgen van een bepaalde kleur door wit licht te filteren, en ook het mengen van verschillende kleuren verf of inkt, berust op subtractie. De secundaire kleuren cyaan, magenta en geel hebben de eigenschap dat ze een van de primaire kleuren absorberen, en de andere twee reflecteren (bij verf) of doorlaten (bij het filteren van wit licht) Cyaan absorbeert rood Magenta absorbeert groen Geel absorbeert blauw Sommige geautomatiseerde spots zijn voorzien van een kleurenwiel waarmee tussen een beperkt aantal vaste kleuren gewisseld kan worden, andere werken volgens het cyaan-magenta-yellow principe. Er zijn drie onafhankelijk draaibare schijven voor elkaar geplaatst, die elk traploos verlopen van volledig transparant naar het volledig wegfilteren van een van de primaire kleuren RGB, waardoor dus een van de secundaire kleuren CMY overblijft. Door voor elke primaire kleur een bepaald percentage van filtering toe te passen kan een CMY spot elke gewenste kleur aannemen, en traploos de ene kleur in de andere laten overvloeien. 8

9 Gevoelswaarden van kleur De gevoelsmatige associaties die kleuren en kleurencombinaties oproepen kunnen van persoon tot persoon verschillen. Toch zijn er een aantal universeel geldende kleurassociaties aan te duiden: Rood/oranje suggereert warmte en gezelligheid, blauw wordt als koel en ongezellig ervaren, een bonte mengeling van kleuren komt vrolijk en feestelijk over, terwijl zwart en paars een droevige, naargeestige sfeer oproepen. Een belangrijk onderscheid is de indeling in warme en koude kleuren. Rood, oranje en geel associeren we met licht, zon, vuur en warmte. Groen, blauw en paars verbinden we met water, koelte en rust. Warme kleuren prikkelen het gemoed, dagen uit, hebben soms een opwindend effect. Daarom worden dit ook wel actieve kleuren genoemd. Koele kleuren roepen sereniteit en afstandelijkheid op. Ze werken kalmerend of zelfs deprimerend. Koude kleuren hebben een schijnbaar terugtredend effect, warme kleuren een vooruittredend effect. Houden we een blauw vlak naast een rood vlak van dezelfde grootte, dan lijkt het blauwe vlak achter het rode te liggen. Tegen een koele achtergrond komen personen en objecten in warme kleuren zeer sterk tot uitdrukking. Ze lijken los te komen van de achtergrond. Door dit principe toe te passen in je lichtplan kun je, net als door het gebruik van tegenlicht, meer diepte suggereren in het podiumbeeld. 9

10 De lichtinstallatie Grofweg bestaat een professionele lichtinstallatie uit de volgende onderdelen: - vaste schijnwerpers (lampen, spots) - bewegend licht (moving heads, koppen, wapperlampen ) - een infrastructuur om het licht op te kunnen hangen (trussen, trekken of vaste lichtbruggen boven het podium) - dimmers waarop de spots individueel of per groep worden aangesloten - bekabeling tussen dimmers en schijnwerpers - een of meerdere krachtstroomaansluitingen voor de dimmers - een programmeerbare lichtstuurtafel - een stuursignaal tussen lichttafel en dimmers (DMX 512). Dit digitale signaal kan worden doorgelust naar speciale effecten en bewegend licht. (voor gedetailleerde informatie over DMX 512 zie bijlage 1) Verdere benodigdheden en attributen kunnen zijn: - kleurenfilters - klimmaterieel, een hoogwerker (genie) en valbeveiliging - speciale effecten zoals rookmachines en stroboscopen Hoe werkt het? De vaste spots worden met electriciteitskabels verdeeld over de dimmers. Dit noemen we hardpatchen. Bewegende spots hebben een ingebouwde dimfunctie, en worden op een vaste stroomkring aangesloten. Dit heet vaste spanning. Zowel het bewegende licht als de dimmers worden aangesloten op het stuursignaal van de lichttafel (DMX 512). Veel lichttafels kunnen meerdere DMX-signalen uitsturen ( Universums ). Elke DMX-lijn kan maximaal 512 kringen of adressen aansturen. Een kring kan een dimmer zijn, maar ook een bepaalde functie van een bewegende spot. Elke dimmer of bewegende spot wordt ingesteld om op bepaalde DMX-kanalen te reageren. Dit heet adresseren Het softwarematig toewijzen van DMX-adressen aan kanaalnummers van de lichttafel noemen we softpatchen. Wanneer de lichttechnicus een schuif op de lichttafel beweegt, reageert het daaraan gekoppelde DMX-kanaal door een waarde tussen 0 en 100 % uit te sturen. De dimmer op het podium herkent zelf de informatie die voor hem bedoeld is, en de lamp die op de dimmer is aangesloten zal gaan branden. 10

11 Soorten spots In principe kun je alles wat licht geeft en waar een stekker aan zit gebruiken voor je lichtshow. Van oude diaprojectoren tot ronddraaiende centrifugetrommels met een ingebouwde halogeenlamp, je staat versteld van de creativiteit van sommige lichttechnici. We zullen ons hier beperken tot een beschrijving van de meest gebruikte professionele theaterschijnwerpers. De Fresnel schijnwerper De PC-schijnwerper PC staat voor Plano-Convex. Dit betekent plat-bol, en het geeft aan wat voor type lens de spot heeft. Een PC heeft een vaste lens en een beweegbare lampvoet met een reflector. Door de afstand tussen de lampvoet en de lens te verkleinen kan de lichtbundel groter gemaakt worden en andersom. Met een aantal PC s kunnen grote vlakken gelijkmatig uitgelicht worden. In vakjargon: Een dekkend totaal. Bij popconcerten worden PC s voornamelijk gebruikt voor frontlicht. Sommige PC s hebben een lens waarvan de platte kant geëtst of gebobbeld is (pebbles). Dit maakt de lichtbundel enigszins diffuus zodat schaduwen wat zachter worden. Vaak zijn PC s voorzien van grote kleppen, barndoors genoemd, waarmee de rand van de lichtbundel wat afgevlakt kan worden. Het enige fysieke verschil tussen een PC en een fresnel is de lens. Een fresnel-lens is geribbeld in plaats van plat-bol. Hierdoor is de lichtbundel een stuk diffuser of zachter. Een fresnel is over het algemeen wat goedkoper dan een PC, omdat de lens wordt gegoten in plaats van geslepen. 11

12 De PAR 64 De PAR (Parabolic Aluminium Reflector) is een veelgebruikte, eenvoudige spot met een vaste lens die een niet verstelbare lichtbundel geeft. Het filament (de gloeidraad) en de lens zijn een geheel (sealed beam). Er zijn een aantal soorten (very narrow, narrow, medium en wide) die verschillende lichtbundels geven. Met de smalste bundels kun je mooie waaiers van licht maken, en met de bredere bundels kunnen grotere vlakken uitgelicht worden. Ze zijn vooral geschikt voor tegenlicht en zijlicht. PAR-armaturen worden vaak in een cluster van 4 of 6 aan een balk gemonteerd, respectievelijk fourbar en sixbar genoemd. Parren zijn goedkoop, licht van gewicht en ze kunnen tegen een stootje. De zoomprofiel De zoomprofiel, meestal gewoon profielspot of snijder genoemd, is een precisieschijnwerper. Een profielspot heeft twee beweegbare lenzen waarmee zowel de grootte als de scherpte van de lichtbundel gemanipuleerd kunnen worden. Daardoor werkt de spot als een projector. Ook hebben ze een viertal zogenoemde messen waarmee een vierkante of rechthoekige lichtbundel gemaakt kan worden. Om de bundel nog kleiner te maken heeft een profielspot een diafragma als in een fototoestel. Met behulp van de lenzen kan de bundel scherp of onscherp op de messen en het diafragma gesteld worden. De meeste profielspots hebben een gobohouder. Een gobo is een metalen plaatje waarin een bepaald figuur is uitgesneden. Zo kun je bijvoorbeeld een raam of een wolkenlucht projecteren. Het werken met deze spots vereist enige oefening. Ze zijn erg geschikt om een bepaald object of persoon extra uit te lichten. In vakjargon: Een speciaaltje. 12

13 Bewegend licht Moving heads, scans, macjes, wapperlampen, koppen. Nu wordt het pas echt leuk. Bewegend licht is er in allerlei soorten en maten, en wanneer je over een flinke batterij bewegende koppen beschikt, kun je eindeloos door blijven gaan met standjes maken, effecten verzinnen en kleurencombinaties bedenken. Een scan is een vaste lamp waarvan de lichtbundel op een bestuurbare spiegel valt. De bundel kan zeer snel bewegen, en daardoor zijn scans vooral geschikt om een knallende lichtshow voor dansfeesten te maken. Voor live optredens zijn yokespots meer geschikt, die zijn wat subtieler. De complete armatuur hangt in een bestuurbare beugel, het juk of de yoke. De spot kan zowel horizontaal (pan, van panorama) als verticaal (tilt) bewegen. Andere mogelijke functies zijn: 1 dimfunctie 2 shutter (stroboscoopeffect) 3 kleur 4 diverse gobo s 5 rotatie van de gobo s 6 scherpte 7 prisma (vermeervoudiging van de lichtbundel) 8 rotatie van de prisma Bewegend licht wordt dus niet op de dimmers aangesloten, omdat elke armatuur een ingebouwde dimfunctie heeft. Elke functie neemt een DMX- kanaal in beslag Waar je met vast licht voor elk kleurtotaal een andere groep spots nodig hebt, kun je met een groep bewegende koppen alle kanten op. Sommige types zijn te vergelijken met fresnels, andere types met profielspots. Met het eerste type maak je vooral kleurtotalen, en met het tweede type effectlicht. Werken met bewegend licht vereist een goede kennis van de werking van zowel de spots als de lichtstuurtafel. Niets is zo lelijk als slecht geprogrammeerd bewegend licht. Bovendien is het niet wenselijk om continu het maximale te doen met je koppen. Nogmaals: Het licht dient ter ondersteuning van de show en is geen doel op zich. Hierover later meer. 13

14 Lichtrichting of belichtingshoek Meer nog dan de kleuring van het licht zijn de richting en de hoek van waaruit een object of persoon belicht wordt bepalend voor de sfeer van het podiumbeeld. Meestal staan er meerdere spots vanuit verschillende hoeken op de muzikanten gericht. De sfeer kun je beïnvloeden door intensiteitsverschillen toe te passen. Om inzicht te krijgen in wat licht doet als het uit een bepaalde richting komt, volgt nu voor elke richting een beschrijving met foto. Frontlicht Dit is licht dat vanuit de kijkrichting van het publiek op de muzikanten is gericht. Het is onmisbaar om mensen en hun gezichtsuitdrukkingen goed te kunnen zien. De ideale invalshoek is 45 graden, daardoor krijg je een natuurlijk ogend plaatje. Als het frontlicht te laag hangt zie je geen natuurlijke schaduwen meer in de gezichten, waardoor het er erg tweedimensionaal of plat uit gaat zien. Hangt het frontlicht te hoog, dan worden de schaduwen te extreem, waardoor mensen bijvoorbeeld hele donkere oogkassen krijgen en op een wasbeertje gaan lijken. Zorg er in ieder geval voor dat je een algemeen dekkend totaal frontlicht hebt, dat het hele podium bestrijkt. Dan weet je zeker dat een muzikant nooit in het donker hoeft te staan. Als je zeker weet dat de muzikanten op een vaste plek blijven staan, dan kun je er voor kiezen om ze daarnaast een eigen frontlichtje te geven, een speciaaltje. Zo kun je solo s extra uitlichten. Je moet natuurlijk wel over voldoende spots beschikken om dit te kunnen doen! Voor frontlicht kun je het beste PC s of profielspots gebruiken. Tegenlicht Het tegenlicht beschijnt het podium van achteren. Schaduwen van het frontlicht worden weggepoetst, schouders, uitbundige haardossen en delen van instrumenten gaan oplichten. Door het gebruik van tegenlicht wordt het podiumbeeld veel ruimtelijker. Gedacht vanuit de theaterbelichting is ook hier een invalshoek van 45 graden ideaal. Bij een popconcert kun je wat vrijer te werk gaan. Het is natuurlijk wel de bedoeling dat de muzikanten goed in het licht staan, maar het gaat ook om het spel van lichtbundels dat boven/achter de band te zien is. Door rook te gebruiken, de spots op verschillende hoogtes te hangen en de bundels te kruisen of juist uit te laten waaieren geef je dynamiek aan je lichtshow. 14

15 Zijlicht Vooral bij dansvoorstellingen wordt veel gebruik gemaakt van zijlicht. Dit omdat het de bewegingen van de dansers en de contouren van hun lichaam benadrukt. Dit effect kan meer of minder extreem worden gemaakt door het zijlicht lager of hoger in te laten komen. Bij balletvoorstellingen worden meestal profielspots gebruikt voor het zijlicht. Ook bij popmuziek kan een totaaltje zijlicht voor erg sfeervolle plaatjes zorgen. Zet bijvoorbeeld twee vloerspotjes vooraan op de hoeken van het podium. Dat gaat ook prima met medium parren of PC s. Toplicht Dit is noodzaak voor muzikanten die bladmuziek gebruiken! Wanneer het licht recht van boven komt heeft de muzikant geen last van schaduwen op zijn partituur. Toplicht kan door zijn schaduwwerking een duistere, mysterieuze sfeer oproepen, maar het kan ook een hele mooie aanvulling zijn op een speciaaltje frontlicht. De muzikant krijgt dan een gloed of highlight over zich heen waardoor hij los lijkt te komen van zijn omgeving. Ook dat draagt weer bij aan de ruimtelijkheid van de belichting. Profielspots zijn hiervoor ideaal, maar in de praktijk kun je natuurlijk improviseren met wat je hebt. 15

16 Voetlicht Heel vroeger werd het toneel verlicht door fakkels of gaslampen op de voorrand van het podium te plaatsen. Er zijn door de geschiedenis heen heel wat theaters tot de grond toe afgebrand. Voetlicht wordt tegenwoordig nog altijd gebruikt als invullicht op de voorrand van het podium, en geeft een heel eigen sfeer. Er bestaan speciale voetlichtarmaturen, die er uitzien als smalle langwerpige balkjes vol met kleine halogeenspotjes. Een totaalbeeld Wanneer je alle voorgenoemde belichtingshoeken toepast en met elkaar in balans brengt zonder dat een van de spots de boventoon voert, ontstaat een heldere, neutrale belichting. Wanneer je wel voor een bepaalde dominante belichtingshoek kiest, heet dat de keylight. Zo kun je bijvoorbeeld het binnenvallende licht van een raam suggereren of maanlicht, het schijnsel van een straatlantaarn etc. Een zorgvuldige keuze van kleuren is daarbij natuurlijk ook van belang. 16

17 17

18 Een lichtplan maken Voordat je begint met het inhangen van het licht, is het verstandig om dat wat je wilt gaan doen op papier te zetten. Als je lukraak spots gaat inhangen, zeker als je net begint, zie je op een gegeven moment door de bomen het bos niet meer, of je komt bijvoorbeeld niet uit met het aantal spots dat tot je beschikking staat. Een lichtplan geeft aan op welke plek spots moeten hangen, welk type spot het moet zijn, welke kleurfilters er gebruikt worden en wat het dimmernummer van elke spot is. Het vereist enige oefening, maar na verloop van tijd zul je in staat zijn om je lichtontwerp te visualiseren voordat je het hebt uitgevoerd. Wanneer alles duidelijk op papier staat voordat je begint, zal het inhangen en programmeren van het licht veel minder tijd kosten, zeker wanneer er meerdere lichtmensen tegelijk aan het werk zijn. Het komt regelmatig voor dat bands vooraf een eigen lichtplan opsturen. Probeer in dat geval zoveel mogelijk aan hun wensen tegemoet te komen. Theatervoorstellingen hebben vrijwel altijd een eigen lichtplan, en over het algemeen zijn de technici van het gezelschap zelf aanwezig tijdens het inhangen om aanwijzingen te geven. Als lichttechnicus in Atak ben je vaak helemaal vrij om je eigen lichtontwerp te bedenken. Hou er wel rekening mee dat de kleuren die je gebruikt passen bij het genre van de muziek. Metalbands staan niet graag in een roze totaaltje, en een gevoelige singer-songwriter is niet gebaat bij kil frontlicht met een stroboscoop. Wanneer er na het concert een dansavond is moet je er voor zorgen dat ook de dansvloer sfeervol is belicht. Je kunt dan niet al je materiaal voor het concert gebruiken. Het kiezen van kleurenfilters kan lastig zijn, want er zijn er honderden. Deze kleuren zijn genummerd, maar niet echt in een logische volgorde. Je zult ze stukje bij beetje leren kennen, en op een dag spreek je niet meer over rood, groen en blauw, maar bijvoorbeeld over 106, 124, en 195. (onthoud die drie maar vast, ze worden veel gebruikt.) Kijk vooral goed de kunst af bij andere lichttechnici, en vraag ze welke kleurnummers ze gebruikt hebben. Atak gebruikt filters van de firma Lee, en over het algemeen ligt er wel ergens een stalenboekje met voorbeelden van alle kleuren die ze hebben uitgebracht. 18

19 Ken uw eigen werktempo Tijdsplanning Als je net begint is het verstandig om je lichtontwerp eenvoudig, overzichtelijk en symmetrisch te houden, en niet teveel kleuren te gebruiken. Denk bijvoorbeeld aan drie bij elkaar passende kleuren tegenlicht, een aantal ongefilterde spots ( open wit ) voor het nodige effectbejag, en een totaaltje frontlicht. Hiermee heb je een goede basis om een bandje in het licht te zetten. Naarmate je meer geroutineerd raakt kun je je basislichtplan naar eigen inzicht uitbreiden met totalen, speciaaltjes en effecten. Probeer goed in te schatten wat er realiseerbaar is binnen de beschikbare tijd. Zorg er voor dat je op het podium klaar bent als de bandleden hun spullen willen opbouwen. 19

20 Een voorbeeld van een lichtplan 20

21 Licht inhangen = veilig werken Alles wat omhoog gaat, komt ooit weer naar beneden. Dit heeft te maken met het fenomeen ZWAARTEKRACHT en geldt zowel voor alle materialen die je in het dak hangt als voor jezelf wanneer je op hoogte werkt. Het is alleen wel zo prettig als een en ander op een enigszins gecontroleerde manier gebeurt. - Alles wat opgehangen wordt dient te worden gezekerd met stalen veiligheidskabeltjes. - Gebruik het klimmaterieel op de manier waarvoor het bedoeld is. Kun je ergens niet bij, haal dan geen rare capriolen uit, maar verplaats de ladder of vraag hulp. Gebruik zonodig valbeveiliging. - Als je met los materiaal op de ladder staat, zorg er dan voor dat er geen mensen onderdoor lopen. Stuur ze weg of wacht tot ze klaar zijn. - Ga niet op de ladder staan tijdens een soundcheck op vol volume. - Ben je niet bevoegd om bepaalde electrische installaties zoals takels en trekken te gebruiken, blijf er dan af en vraag hulp. - Zorg er voor dat je niet meer op het podium hoeft te zijn als het instrumentarium wordt opgebouwd. Neem dus niet teveel hooi op je vork en begin op tijd. - Werk kabels netjes weg en zet ze vast met tape of janwillempjes. Doe dit op zodanige wijze dat ze ook weer gemakkelijk te verwijderen zijn. Niet macrameeën dus. - Draag gemakkelijk zittende (werk-)kleding en stevige veiligheidsschoenen waarop je niet gemakkelijk uitglijdt. - Als je een kapotte lamp moet vervangen, trek dan altijd eerst de stekker of multiconnector uit het stopcontact. - Houd rekening met het maximale vermogen van de electrische installatie, en zorg er voor dat je de dimmers niet overbelast. Denk dus goed na over de stroomverdeling, en maak zonodig een vermogensberekening. Zie bijlage 2. Spots aansluiten (patchen), kleuren en stellen In de meeste gevallen zijn er meer spots dan dimmers. Je zult ze dus per 2 of meer over de dimmers moeten verdelen oftewel hardpatchen. Let wel op dat je de dimmers niet te zwaar belast. Het verdient aanbeveling om alles in een logische volgorde te patchen, anders raak je het overzicht kwijt, en dat is vervelend als je bijvoorbeeld snel een storing wilt oplossen. Als het licht hangt en aangesloten is, kun je de spots gaan kleuren. De kleurfilters en kartonnen filterhouders zitten op nummer gesorteerd in een kleine flightcase of een hangmappenkast. Hou dit kistje netjes, en ruim filters die je niet meer gebruikt zo snel mogelijk op. Als alles door elkaar ligt verlies je veel tijd. Soms kom je doorgebrande filters tegen, die qua kleur afwijken van de rest. Stop deze niet terug, maar gooi ze weg. Als je met z n tweeën bent, kan de een vast filters uitzoeken terwijl de ander licht inhangt. Ook tijdens het stellen (het richten ) van de lampen kan een handlanger handig zijn. De een staat dan in de zaal, bedient de lichttafel en geeft aanwijzingen aan degene die op de ladder staat. Als je een klein beetje rook gebruikt zijn de lichtbundels goed zichtbaar. Mits er in voorzien is, kun je ook gebruik maken van een kleine afstandbediening die de dimmers rechtstreeks aanstuurt, bijvoorbeeld de Focushand van ETC. 21

22 Het Programmeren van de lichttafel. Voor je kunt beginnen met programmeren moet je softpatchen. Dit komt er kort gezegd op neer dat je de tafel leert welke DMX-adressen je aan je dimmers en bewegende spots hebt gegeven, en in welke volgorde je het geheel wilt aansturen. De Pearl 2008 (zie afbeelding) Beschikt over een database of library met gegevens van vele verschillende types bewegend licht en effecten. De specifieke aansturingsinformatie van een bepaald apparaat wordt de personality genoemd. Wanneer je bijvoorbeeld intoetst dat een bepaald type spot begint vanaf DMX-adres 1, dan vult de tafel zelf in hoeveel kanalen de spot gebruikt en welke functie onder welk kanaal zit. Een professionele lichttafel biedt veel voorgeprogrammeerde mogelijkheden voor het aansturen van dimmers, bewegend licht en speciale effecten. Neem de tijd om de lichttafel zorgvuldig te programmeren, zodat je maximaal gebruik kunt maken van de mogelijkheden die de tafel te bieden heeft. Om dat te kunnen doen is het van belang dat je goed begrijpt hoe de tafel werkt. Ben je nog niet zo goed op de hoogte, download dan een handleiding, sluit een paar spotjes aan en ga op een rustig moment oefenen. Iedere lichttechnicus heeft zo z n eigen stijl van programmeren en bedienen. Kijk goed hoe anderen het doen, experimenteer, en bepaal vervolgens zelf wat voor jou een handige, logische manier van programmeren is. Tip: Programmeer al je kleurtotalen afzonderlijk onder een schuif voordat je begint met stellen. Je collega hoeft dat niet in een moeilijke houding op de ladder te wachten tot jij het juiste kanaalnummer hebt gevonden. 22

Licht (de conventionele lichtset van TT/PM FC)

Licht (de conventionele lichtset van TT/PM FC) Handleiding Licht (de conventionele lichtset van TT/PM FC) Inhoudsopgave: Hoofdstuk 1. Inleiding. 3 1.1. Algemeen. 3 Hoofdstuk 2. De conventionele lichtset. 4 2.1. Algemeen. 4 2.2. De lampen (fixtures).

Nadere informatie

Beschrijving. Algemeen. Audio

Beschrijving. Algemeen. Audio Vormingscentrum Destelheide vzw Algemene Dienst voor Jeugdtoerisme Destelheidestraat 66 1653 Dworp Tel +32 2 380 39 15 Fax +32 2 380 52 51 e-mail: info@destelheide.be www.destelheide.be Beschrijving Algemeen

Nadere informatie

Instructieboek. Vrijwilligers theatertechniek de Muze

Instructieboek. Vrijwilligers theatertechniek de Muze Instructieboek Vrijwilligers theatertechniek de Muze Tekst en afbeeldingen Ronald Dirkmaat 2007 Revisie mei 2011 0 Instructieboek Vrijwilligers theatertechniek de Muze Inhoud 1. Inleiding (blz. 2) 2. Werkhouding

Nadere informatie

Belichtingstechniek. Jan Hoekstra Leeuwarden, 6 januari 2005

Belichtingstechniek. Jan Hoekstra Leeuwarden, 6 januari 2005 Belichtingstechniek Inhoudsopgave: Hoofdstuk 1. Inleiding. 1.1. Algemeen. Hoofdstuk 2. Wat is licht. 2.1. Algemeen, 2.2. Het oog. Hoofdstuk 3. Kleurenleer. 3.1. Algemeen. 3.2. Additief mengen. 3.3. Subtractief

Nadere informatie

Uitgewerkt voorbeeld Switch scène 1

Uitgewerkt voorbeeld Switch scène 1 Uitgewerkt voorbeeld Switch scène 1 Colofon 2004, Opleidings- en ontwikkelingsfonds voor het Technisch Installatiebedrijf (OTIB), Woerden Auteur: Ideeën: Technische redactie: Eindredactie: Christel Rolink,

Nadere informatie

Handleiding Optiekset met bank

Handleiding Optiekset met bank Handleiding Optiekset met bank 112110 112110 112114 Optieksets voor practicum De bovenstaande Eurofysica optieksets zijn geschikt voor alle nodige optiekproeven in het practicum. De basisset (112110) behandelt

Nadere informatie

Aanvulling op handleiding. 2518 DMX controller, Nederlandstalig. Inhoudsopgave:

Aanvulling op handleiding. 2518 DMX controller, Nederlandstalig. Inhoudsopgave: Aanvulling op handleiding 2518 DMX controller, Inhoudsopgave: 1- Inleiding pagina 2 2- Aansluiten van de bekabeling en het instellen van het adres pagina 2 2.1- DMX-link pagina 2 2.2- DMX-adres pagina

Nadere informatie

Kleurruimten - Photoshop

Kleurruimten - Photoshop Kleurruimten - Photoshop RGB RGB is een kleurmodel dat in de een of andere variant gebruikt wordt door camera's en monitoren. Bekende varianten zijn AdobeRGB en srgb. Het maakt gebruik van de primaire

Nadere informatie

Beoordelen kleurfilters

Beoordelen kleurfilters Beoordelen kleurfilters Gebruik van Microsoft Photo Editor voor het beoordelen van kleurfilters. Inhoudsopgave: Hoofdstuk 1. Inleiding. 3 1.1. Algemeen. 3 Hoofdstuk 2. Aanpassen intensiteitwaarden primaire

Nadere informatie

20/05/2015 excl btw incl btw. POLAR LASER 40mW groene laser + een 150mW rode laser, in combinatie met een blauwe water wave LED projector.

20/05/2015 excl btw incl btw. POLAR LASER 40mW groene laser + een 150mW rode laser, in combinatie met een blauwe water wave LED projector. Licht Sets LICHT: LICHT COMPACT 2x 4BAR LED 2x LICHTSTATIEF 1x KABELSET LICHT SET OP MUZIEK (NIET REGELBAAR) 33,06 40,00 LICHT 1 2x 4BAR LED PLANO SPOT 2x LICHTSTATIEF 1x LED-CON2 STURING (REGELBAAR) 1x

Nadere informatie

Colofon. 2004, Opleidings- en ontwikkelingsfonds voor het Technisch Installatiebedrijf (OTIB), Woerden

Colofon. 2004, Opleidings- en ontwikkelingsfonds voor het Technisch Installatiebedrijf (OTIB), Woerden Basisdocument Colofon 2004, Opleidings- en ontwikkelingsfonds voor het Technisch Installatiebedrijf (OTIB), Woerden Auteur: Ideeën: Technische redactie: Eindredactie: Christel Rolink & Lieske Ragay, C.

Nadere informatie

Eigenschappen van licht

Eigenschappen van licht Inhoud Inhoud Pag. 1 Inleiding Pag. 2 Samenvatting Pag. 3 Licht Pag. 4 Eigenschappen van licht Pag. 5 Basisgedachten belichten in het theater Pag. 7 Belichtingshoeken Pag. 8 Lampen Pag. 11 Lampen Pag.

Nadere informatie

Om kleuren te kunnen zien, heb je licht nodig. Maar waar komt licht vandaan? Lichtbron energiebron lichtkleur. gloeilamp stopcontact geel/bruinig

Om kleuren te kunnen zien, heb je licht nodig. Maar waar komt licht vandaan? Lichtbron energiebron lichtkleur. gloeilamp stopcontact geel/bruinig practicum Kleur is een illusie Zoals jullie hebben gelezen, werkt Jac Barnhoorn (zie interview bladzijde 1) bij Océ Technologies. Met printers van Océ kun je grote kleurafbeeldingen of bijvoorbeeld bouwtekeningen

Nadere informatie

T1 Wat is licht? FIG. 3 Zo teken je een lichtstraal. De pijl geeft de richting van het licht aan.

T1 Wat is licht? FIG. 3 Zo teken je een lichtstraal. De pijl geeft de richting van het licht aan. T1 Wat is licht? Lichtbron, lichtstraal en lichtsnelheid Licht ontstaat in een lichtbron. Een aantal bekende lichtbronnen zijn: de zon en de sterren; verschillende soorten lampen (figuur 1); vuur, maar

Nadere informatie

DMX512 Protocol. Jan Hoekstra

DMX512 Protocol. Jan Hoekstra DMX512 Protocol Inhoudsopgave: Hoofdstuk 1. Inleiding. 3 1.1. Algemeen. 3 Hoofdstuk 2. Het DMX protocol. 4 2.1. Algemeen. 4 2.2. Binair talstelsel. 4 2.3. Adressering. 5 Hoofdstuk 3. De techniek. 7 3.1.

Nadere informatie

Het houden van een spreekbeurt

Het houden van een spreekbeurt Het houden van een spreekbeurt In deze handleiding staan tips over hoe je een spreekbeurt kunt houden. Waar moet je op letten? Wat moet je wel doen? En wat moet je juist niet doen? We hopen dat je wat

Nadere informatie

Dit moet je weten voordat je een LED Display gaat aanschaffen

Dit moet je weten voordat je een LED Display gaat aanschaffen Dit moet je weten voordat je een LED Display gaat aanschaffen Zijn alle LED displays hetzelfde? - Het antwoord is nee! Er zijn zeer grote verschillen tussen LED schermen en wat je niet weet kan nare (financiële)

Nadere informatie

Basisbegrippen in de fotografie

Basisbegrippen in de fotografie Basisbegrippen in de fotografie Met betrekking tot belichting Aanleiding: De aanleiding voor het houden van deze presentatie zijn de verzoeken die gedaan zijn tijdens de introductie op de eerste clubdag

Nadere informatie

Bijlage: Toelichting gebruikte terminologie

Bijlage: Toelichting gebruikte terminologie Bijlage: Toelichting gebruikte terminologie Er zijn veel mogelijkheden op het gebied van camerabewaking en daarom is het soms erg lastig om te weten waardoor er verschillen in kwaliteit en prijs ontstaan.

Nadere informatie

Basic Creative Engineering Skills

Basic Creative Engineering Skills Visuele Perceptie Oktober 2015 Theaterschool OTT-1 1 Visuele Perceptie Op tica (Gr.) Zien leer (der wetten) v.h. zien en het licht. waarnemen met het oog. Visueel (Fr.) het zien betreffende. Perceptie

Nadere informatie

over de rol van licht in de vogelkweek

over de rol van licht in de vogelkweek over de rol van licht in de vogelkweek Wat is licht en wat doet het? Wat is er nu verkrijgbaar? LED: het licht van de toekomst? Geen technische verhalen!!! Vriendenclub Eindhoven 15/3/2015 2 De rol van

Nadere informatie

RF105G. Gebruiksaanwijzing

RF105G. Gebruiksaanwijzing RF105G Gebruiksaanwijzing Deze laser heeft een groene laser met meer dan 300 laser effecten. De laser wordt bestuurd door de ingebouwde microfoon of door de AUTO functie en heeft meer dan 100 geavanceerde

Nadere informatie

Licht / kleur / camera. Digitale bewerking

Licht / kleur / camera. Digitale bewerking Presentatie IVN Werkgroep Fotografie Licht / kleur / camera Digitale bewerking Afdrukken / kleuren beoordelen John Dijksma, 20 november 2014. Wat ziet u? Wat ziet u niet? Electro magnetisch spectrum Zichtbare

Nadere informatie

Schilderijverlichting Als wand- of plafondmontage niet gewenst is

Schilderijverlichting Als wand- of plafondmontage niet gewenst is 2015 Schilderijverlichting Als wand- of plafondmontage niet gewenst is Hugo Blom Lumilab B.V. Lichtontwerp 13-2-2015 Wie voor goed geld een prachtig schilderij of ander kunstwerk voor aan de wand heeft

Nadere informatie

Vectoren, matrices en beeld. Figuur: Lena. Albert-Jan Yzelman

Vectoren, matrices en beeld. Figuur: Lena. Albert-Jan Yzelman Vectoren, matrices en beeld Figuur: Lena Vectoren, matrices en beeld Hoe coderen we foto s zodat ze te gebruiken zijn op computers? Wat verwachten we van de bestandsgrootte? Hoe verkleinen we de benodigde

Nadere informatie

Deze lijnen zouden kunnen worden gemaakt met profielspots die in het grid rondom worden ingehangen.

Deze lijnen zouden kunnen worden gemaakt met profielspots die in het grid rondom worden ingehangen. Tijdens de vier dagen waarin wij op het ILO gezamenlijk met Paul Oomen gewerkt hebben aan eerste experimenten en het onderzoek naar de ruimtelijke ervaring van klanken en licht in de ruimte, werd ons al

Nadere informatie

MONTAGEHANDLEIDING WINDBEVEILIGING EOLIS 2

MONTAGEHANDLEIDING WINDBEVEILIGING EOLIS 2 MONTAGEHANDLEIDING WINDBEVEILIGING EOLIS 2 Windbeveiliging Eolis 2 VOEDING 230 V - 50 Hz Pulsschakelaar Centralis IB INLEIDING Deze montagehandleiding bevat instructies voor de montage van de windbeveiliging

Nadere informatie

Welke Lichtbronnen zijn er eigenlijk?

Welke Lichtbronnen zijn er eigenlijk? Lichtbronnen Een essentieel onderdeel in het maken van een video is toch wel de juiste verlichting. Teveel of te weinig licht kan zorgen voor mindere beelden. Het kunnen omgaan met licht, is een kunstvorm

Nadere informatie

Kernvraag: Hoe verplaatst licht zich en hoe zien we dat?

Kernvraag: Hoe verplaatst licht zich en hoe zien we dat? Kernvraag: Hoe verplaatst licht zich en hoe zien we dat? Naam: Groep: http://www.cma-science.nl Activiteit 1 Hoe verplaatst licht zich? 1. Als je wel eens de lichtstraal van een zaklamp hebt gezien, weet

Nadere informatie

Extra oefenopgaven licht (1) uitwerkingen

Extra oefenopgaven licht (1) uitwerkingen Uitwerking van de extra opgaven bij het onderwerp licht. Als je de uitwerking bij een opgave niet begrijpt kun je je docent altijd vragen dit in de les nog eens uit te leggen! Extra oefenopgaven licht

Nadere informatie

VRAGENBLAD 1. gsm. zon. haard / kachel / verwarming laser. Rood Oranje Geel Groen Blauw (nu cyaan) Indigo (nu blauw) Violet

VRAGENBLAD 1. gsm. zon. haard / kachel / verwarming laser. Rood Oranje Geel Groen Blauw (nu cyaan) Indigo (nu blauw) Violet VRAGENBLAD 1 Kleur kan alleen waargenomen worden als er licht is. Licht bestaat uit elektromagnetische stralen in de vorm van golven De afstand die een golf aflegt binnen één seconde is de golflengte Het

Nadere informatie

Verhuur complete sets Big Bang Showproductions

Verhuur complete sets Big Bang Showproductions Verhuur complete sets Big Bang Showproductions Voor de eindgebruiker heeft Big Bang Showproductions een aantal kant en klare sets samengesteld. Alle sets zijn compleet inclusief bekabeling en benodigde

Nadere informatie

EEN STRAALTJE KLEURENLEER

EEN STRAALTJE KLEURENLEER EEN STRAALTJE KLEURENLEER Barend de Jong www.barenddejong.nl 2009 Het oorspronkelijke wezen van de kleur is een dromerig klinken, is tot muziek geworden licht (Johannes Itten 1888-1967) Op de kleuterschool

Nadere informatie

Handleiding bij geometrische optiekset 112114

Handleiding bij geometrische optiekset 112114 Handleiding bij geometrische optiekset 112114 INHOUDSOPGAVE / OPDRACHTEN Algemene opmerkingen Spiegels 1. Vlakke spiegel 2. Bolle en holle spiegel Lichtbreking en kleurenspectrum 3. Planparallel blok 4.

Nadere informatie

Gobo Image Projector. Gobo Image Projector

Gobo Image Projector. Gobo Image Projector Gobo Image Projector Gobo Image Projector Bij het ontwerp van de Gobo Image Projector is geen compromis gesloten. Het moderne design van de Gobo Image Projector is gecombineerd met uitstekende optische

Nadere informatie

Bij de meeste camera s is de keuze van de belichtingsregelingen met een zogenaamd programmakeuzewiel

Bij de meeste camera s is de keuze van de belichtingsregelingen met een zogenaamd programmakeuzewiel Belichtingsregelingen: Basisgebruik Bij de meeste camera s is de keuze van de belichtingsregelingen met een zogenaamd programmakeuzewiel I uitgevoerd. De uitleg over functies wordt in twee delen gebracht,

Nadere informatie

Windmolenpark Houten. Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten. Namen: Klas:

Windmolenpark Houten. Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten. Namen: Klas: Namen: Klas: Windmolenpark Houten Project nask & techniek Leerjaar 2 havo/atheneum College de Heemlanden, Houten Ontwikkeld door: Geert Veenstra Gerard Visker Inhoud Probleem en hoofdopdracht Blz 3 Samenwerking

Nadere informatie

RF1456RGB. Gebruiksaanwijzing

RF1456RGB. Gebruiksaanwijzing RF1456RGB Gebruiksaanwijzing Deze 1W full color animatie laser met snelle optische scanners kan m.b.v. ILDA aangestuurd worden. Met programma's zoals ishow en Pangolin zijn alle functies van deze laser

Nadere informatie

Technische Fiche t.b.v. theaters

Technische Fiche t.b.v. theaters Technische Fiche t.b.v. theaters ezelschap: Voorstelling: Artiesten: Pauze: Opbouwtijd: Afbreken: Duur voorstelling: Technische bezetting: eluid: Licht: Video: Decor: Kleedkamers: Contactpersoon Moex:

Nadere informatie

Cameratechniek KENNISNET 2006

Cameratechniek KENNISNET 2006 Cameratechniek KENNISNET 2006 INLEIDING Met deze handleiding laten we je zien wat je kunt doen met behulp van een aantal cameratechnieken. Deze cameratechnieken zal je waarschijnlijk al eens hebben toegepast,

Nadere informatie

Kleuren meten RGB. De waarden van de primaire kleuren zijn dan: - Rood RGB(255,0,0) - Groen RGB(0,255,0) - Blauw RGB(0,0,255).

Kleuren meten RGB. De waarden van de primaire kleuren zijn dan: - Rood RGB(255,0,0) - Groen RGB(0,255,0) - Blauw RGB(0,0,255). Kleuren meten RGB RGB is een kleurmodel dat gebruikt wordt door camera's en monitoren. Bekende varianten zijn AdobeRGB en srgb. Het maakt gebruik van de primaire kleuren Rood, Groen en Blauw. Andere kleuren

Nadere informatie

Achter de schermen. Lichttechniek Geluidstechniek Veiligheid. Techniek in het schooltheater. www.praktischtechniek.nl

Achter de schermen. Lichttechniek Geluidstechniek Veiligheid. Techniek in het schooltheater. www.praktischtechniek.nl Lichttechniek Geluidstechniek Veiligheid Achter de schermen Techniek in het schooltheater www.praktischtechniek.nl Techniek ervaren en beleven in het basisonderwijs. Inhoud Lichttechniek 5 Geluidstechniek

Nadere informatie

Macro fotografie De eerste is de scherpstelafstand van de lens De tweede belangrijke waarde is de reproductiefactor

Macro fotografie De eerste is de scherpstelafstand van de lens De tweede belangrijke waarde is de reproductiefactor Macro fotografie is volgens velen één van de moeilijkst uit te voeren vormen van fotografie doordat je zo dicht op je onderwerp zit en dat je diafragma ver open is je slechts enkele millimeters hebt om

Nadere informatie

Inleiding tot de opdrachten Beeldelementen

Inleiding tot de opdrachten Beeldelementen BEELDELEMENTEN Lesbrief over: Licht Kleur Vorm Ruimte Compositie Inleiding tot de opdrachten Beeldelementen Het uiterlijk van een kunstwerk/bouwwerk of interieur wordt bepaald door verschillende aspecten.

Nadere informatie

uitleg proefje 1 spiegelbeeld schrijven

uitleg proefje 1 spiegelbeeld schrijven proefje 1 spiegelbeeld schrijven Misschien ziet je naam er een beetje kronkelig of gek uit, maar waarschijnlijk is het je wel een gelukt om je naam te schrijven. Het is moeilijk om de letters in spiegelbeeld

Nadere informatie

HDR- FOTOGRAFIE. Inleiding. Het digitale beeld - Bijlage

HDR- FOTOGRAFIE. Inleiding. Het digitale beeld - Bijlage HDR- FOTOGRAFIE Inleiding Wanneer je door de zoeker van je al dan niet spiegelreflex camera kijkt en een prachtige scène hebt waargenomen en vastgelegd, dan is er naderhand soms enige teleurstelling wanneer

Nadere informatie

LOREO MACRO 3D LENS. Tips voor het gebruik

LOREO MACRO 3D LENS. Tips voor het gebruik LOREO MACRO 3D LENS Tips voor het gebruik De Loreo 3D Macro Lens biedt een unieke mogelijkheid voor het maken van macrofoto s in 3D. Net als elke macrolens vergt ook de Loreo een doordachte aanpak voor

Nadere informatie

H2 les par2+4+3.notebook November 11, 2015. Elektriciteit in huis. Na de verbruiksmeter zit er een hoofdschakelaar en daarna

H2 les par2+4+3.notebook November 11, 2015. Elektriciteit in huis. Na de verbruiksmeter zit er een hoofdschakelaar en daarna Hoofdstuk 2 Elektriciteit in Huis Elektriciteit in huis Na de verbruiksmeter zit er een hoofdschakelaar en daarna wordt de huisinstallatie verdeeld in groepen met zekeringen. voor de extra veiligheid zijn

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing RGB(W) controller type LLD-10Z

Gebruiksaanwijzing RGB(W) controller type LLD-10Z Gebruiksaanwijzing RGB(W) controller type LLD-10Z Deze professionele controller kan zowel als enkelvoudige controller als meervoudige controller worden toegepast. Bij meerdere controllers is het mogelijk

Nadere informatie

RIDER. Andy Dellenoy One man band / Duo de Dellenoy Brothers Zanger Andy Dellenoy / Zangduo Dellenoy Brothers. Inhoud

RIDER. Andy Dellenoy One man band / Duo de Dellenoy Brothers Zanger Andy Dellenoy / Zangduo Dellenoy Brothers. Inhoud RIDER Andy Dellenoy One man band / Duo de Dellenoy Brothers Zanger Andy Dellenoy / Zangduo Dellenoy Brothers Inhoud Terminologie... 2 Bereikbaarheid podium... 2 Trappen, en opbouw op een andere verdieping

Nadere informatie

De schoolact De techniek bij een optreden

De schoolact De techniek bij een optreden De schoolact De techniek bij een optreden Leerlingentekst en opdrachten De technicus is de persoon die verantwoordelijk is voor de techniek. Meestal is dit iemand die het geluid en/of licht kan doen tijdens

Nadere informatie

GaleaTM. Life Als het leven zelf

GaleaTM. Life Als het leven zelf GaleaTM Life Als het leven zelf Het is mijn leven. Ik wil kleuren die mijn leven mooi maken. Materialen die mij een goed gevoel geven. Techniek die het eenvoudiger maakt. 02 Ik wil flexibel blijven. Vandaag

Nadere informatie

Verkeerslichten. De Verkeerslichten & de PLC in het TIBBLTO / VICTO lokaal. Werkplek 1. Leer & werkboek.

Verkeerslichten. De Verkeerslichten & de PLC in het TIBBLTO / VICTO lokaal. Werkplek 1. Leer & werkboek. Verkeerslichten. Werkplek 1 De Verkeerslichten & de PLC in het TIBBLTO / VICTO lokaal. Leer & werkboek. Bij dit boek hoort een antwoordboekje waarin de antwoorden, op de vragen uit dit boek, geschreven

Nadere informatie

Het circulair polarisatiefilter

Het circulair polarisatiefilter Het circulair polarisatiefilter Soms zie je wel eens foto's met een schitterende diepblauwe lucht. Dit kun je doen met een nabewerkingprogramma als Photoshop, maar het kan ook al in de originele foto.

Nadere informatie

Les techniek licht. Lesdoelen. Bronnen

Les techniek licht. Lesdoelen. Bronnen Les techniek licht Lesdoelen Bronnen o http://nl.wikibooks.org/wiki/wikijunior:natuurkunde/licht#de_regenboog o http://www.proefjes.nl/categorie/licht o http://www.keesfloor.nl/artikelen/diversen/regenboog/12vragen.htm

Nadere informatie

Toolbox-meeting veiligheids- & gezondheidssignalering

Toolbox-meeting veiligheids- & gezondheidssignalering Toolbox-meeting veiligheids- & gezondheidssignalering Unica installatietechniek B.V. Schrevenweg 2 8024 HA Zwolle Tel. 038 4560456 Fax 038 4560404 Toolbox-meeting: Veiligheids- & gezonheidssignalering

Nadere informatie

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht

Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht Uitwerkingen Hoofdstuk 2 Licht Verkennen I a. Teken het gebouw met de zon in de tekening. De stand van de zon bepaalt waar de schaduw terecht komt. b. Een platte tekening. Jij staat voor de spiegel, de

Nadere informatie

toets kleurenleer toets kleurenleer toets kleurenleer

toets kleurenleer toets kleurenleer toets kleurenleer cor haima toets kleurenleer toets kleurenleer toets kleurenleer Inleiding In deze opdracht worden opdrachten gegeven naar aanleiding van de cd-rom Basiskleur van het GOC. Getracht is zoveel mogelijk te

Nadere informatie

7,5 meter tot horizon/ 8,25 meter tot achtermuur 10,80 meter tussen manteau/ tussen poten 10 meter 6 meter tot onderkant brug/ trekhoogte 8 meter

7,5 meter tot horizon/ 8,25 meter tot achtermuur 10,80 meter tussen manteau/ tussen poten 10 meter 6 meter tot onderkant brug/ trekhoogte 8 meter Technische faciliteiten theaterzaal Het Klooster Nuenen Tribune Aantal Zitplaatsen Bruto: 273, netto 265 Geluidseiland: Toneel: Diepte toneel: Toneel opening: Toneelhoogte: Balletvloer: Trekkenwand Aantal

Nadere informatie

LICHT VAN NOBLE LIGHT

LICHT VAN NOBLE LIGHT Noble Light..... the best for your sight! Elektromagnetische straling nm 10 13 ZWEEDSE MIJL FM KM 10 11 MW KW METER 10 9 VHF TV 10 7 RADAR INFRAROODSTRALING 10 5 ZICHTBAAR LICHT 10 3 UV-STRALING DE ZON

Nadere informatie

++Van Gloeilamp naar Ledlamp uitgave: 24-2- 2014 JS

++Van Gloeilamp naar Ledlamp uitgave: 24-2- 2014 JS ++Van Gloeilamp naar Ledlamp uitgave: 24-2- 2014 JS Het is raadzaam om over te schakelen van de gloeilamp naar de ledlamp, maar helaas is de voorlichting verre van optimaal. Aanbiedingen te over, maar

Nadere informatie

User Manual. 99-2908 DMX Universal Demux 8 channel Switch / PWM / Servo / Strobe / Binair

User Manual. 99-2908 DMX Universal Demux 8 channel Switch / PWM / Servo / Strobe / Binair User Manual 99-2908 DMX Universal Demux 8 channel Switch / PWM / Servo / Strobe / Binair Omschrijving De DMX Universele Demux is uitstekend geschikt voor het aansturen van diverse. Aan de uitgang staan

Nadere informatie

Basisregels voor de stroomverzorging in miniaturen!!!!!!!!!!!

Basisregels voor de stroomverzorging in miniaturen!!!!!!!!!!! Basisregels voor de stroomverzorging in miniaturen!!!!!!!!!!! Bij vele gesprekken met modelbouwvrienden heb ik vastgesteld dat er weinig bekend is over de grondregels van de elektrotechniek. Daarom wil

Nadere informatie

Formatieve toets. Versie 1 KLEUR BASIS

Formatieve toets. Versie 1 KLEUR BASIS Formatieve toets Versie 1 KLEUR BASIS Naam deelnemer: Lesgroep: Studentennummer: Datum: Instructie voor het maken van de toets: Deze toets meet de kennis van de reader Basiscursus kleur en de daarbijhorende

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie.

Een elektrische schakeling is tot op zekere hoogte te vergelijken met een verwarmingsinstallatie. Inhoud Basisgrootheden... 2 Verwarmingsinstallatie... 3 Elektrische schakelingen... 4 Definities van basisgrootheden... 6 Fysische achtergrond bij deze grootheden... 6 Opgave: Geladen bollen... 7 De wet

Nadere informatie

Wat: Testen Energiebox AGEM Wanneer: 18 en 23 juni 2014 Wie: Rik ten Dolle. AGEM Energiebox

Wat: Testen Energiebox AGEM Wanneer: 18 en 23 juni 2014 Wie: Rik ten Dolle. AGEM Energiebox Wat: Testen Energiebox AGEM Wanneer: 18 en 23 juni 2014 Wie: Rik ten Dolle AGEM Energiebox Inhoudsopgave Apparaten om energieverbruik te meten 3 - VOLTCRAFT Energy Count 3000 LCD 3 - Stekkerdoos-schakelklok

Nadere informatie

HANDLEIDING BEWEGINGSMELDER

HANDLEIDING BEWEGINGSMELDER HANDLEIDING BEWEGINGSMELDER Inhoud INSTALLATIE... 2 GEVOELIGHEIDSDETECTIE... 3 HUISDIERMODUS... 4 TESTEN... 5 WANNEER IS DE BEWEGINGSMELDER ACTIEF?... 6 LED AAN/UIT SELECTIE... 6 DETECTIEPATROON... 6 VEELGESTELDE

Nadere informatie

Wat is kleur eigenlijk?

Wat is kleur eigenlijk? Wat is kleur eigenlijk? Kleur kan je eigenlijk zien als licht. In een witte lichtstraal, bijvoorbeeld een straal van de zon, zitten alle kleuren van de regenboog. Weerkaatst zo n straal op een voorwerp

Nadere informatie

Color Space Lab - Photoshop. Deel 1: Kennismaking

Color Space Lab - Photoshop. Deel 1: Kennismaking Color Space Lab - Photoshop Deel 1: Kennismaking Lab is een kleurmodel net zoals RGB en CYMK dat zijn. Lab wordt in fotobewerkingsprogramma s als Photoshop gebruikt om kleuren om te zetten van de ene kleurruimte

Nadere informatie

WARP De eerste profielschijnwerper met afregeling door ringen

WARP De eerste profielschijnwerper met afregeling door ringen WARP De eerste profielschijnwerper met afregeling door ringen De magie van de ringen... Een echte innovatie voor professionele belichters De kracht van de ringen 12-30 en 22-50 zoom profielschijnwerpers

Nadere informatie

1. De Satelliet ontvanger.

1. De Satelliet ontvanger. U heeft dit document gedownload omdat u op zoek bent naar een satellietset voor uw camper, caravan, boot of ander recreatie object. Graag helpen wij u op weg om een juiste keuze te maken in de aanschaf

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Fotografie 2. De fotocamera AV-01-02-01. Voorkennis: Geen

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Fotografie 2. De fotocamera AV-01-02-01. Voorkennis: Geen OPDRACHTKAART AV-01-02-01 De fotocamera Voorkennis: Geen Intro: We kunnen fotocamera s verdelen in twee grote groepen, namelijk analoge camera s en digitale camera s. Door middel van deze opdracht krijg

Nadere informatie

RF60RGY. Mini Sterren Laser RGY 20mW groen & 80mW rood muziek gestuurd

RF60RGY. Mini Sterren Laser RGY 20mW groen & 80mW rood muziek gestuurd RF60RGY Mini Sterren Laser RGY 20mW groen & 80mW rood muziek gestuurd Deze laser heeft een groene en rode laser en geeft een sterren hemel effect met 500 stralen. De besturing kan automatisch of met de

Nadere informatie

Gebruiksaanwijzing DM-16 DJ MINGLE

Gebruiksaanwijzing DM-16 DJ MINGLE Gebruiksaanwijzing DM-16 DJ MINGLE 16 Kanaals vrij te programmeren dimmer en schakel Controller DMX-512 DJ MINGLE DM-16 C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 M MASTER A LEVEL SPEED AUDIO FADE TiME 6.99 Manual Midi Channel

Nadere informatie

Nachtkijker Sibir NVB-2,5x

Nachtkijker Sibir NVB-2,5x G E B R U I K S A A N W I J Z I N G Bestnr.: 67 00 68 Nachtkijker Sibir NVB-2,5x Omwille van het milieu 100% recyclingpapier Impressum Alle rechten, ook vertalingen, voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5

LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5 LESBRIEF BIJ VOORSTELLING WOLFJE VAN THEATERGROEP ARTHUR GROEP 3-4-5 Wolfje is voorbestemd om een SprookjesWolf te worden. Hij is namelijk de oudste zoon van de oudste zoon in de oudstezonenfamilielijn.

Nadere informatie

Modificatie van een defect LCD computerscherm. -----------------------------------------------------------------

Modificatie van een defect LCD computerscherm. ----------------------------------------------------------------- Modificatie van een defect LCD computerscherm. ----------------------------------------------------------------- 1. Inleiding De bedoeling van dit project is een manier te bedenken om een defect computerscherm

Nadere informatie

Figuur 1: gekleurde pixels op een digitale sensor

Figuur 1: gekleurde pixels op een digitale sensor Wat zijn megapixels en waarom moet ik mij daar druk om maken? De afgelopen jaren zijn alle camera fabrikanten bezig geweest met een zogenaamde Megapixel oorlog. De ene fabrikant adverteerde met de nieuwste

Nadere informatie

Basic Creative Engineering Skills

Basic Creative Engineering Skills Spiegels en Lenzen September 2015 Theaterschool OTT-2 1 September 2015 Theaterschool OTT-2 2 Schaduw Bij puntvormige lichtbron ontstaat een scherpe schaduw. Vraag Hoe groot is de schaduw van een voorwerp

Nadere informatie

Workshop Schilderen. Succes! Beste docent,

Workshop Schilderen. Succes! Beste docent, Workshop Schilderen Beste docent, Samen met uw klas gaat u schilderen op doeken met als thema: Vol vuur voor Afrika! Hiervoor heeft u materiaal en een stappenplan nodig. Na het stappenplan vindt u een

Nadere informatie

8 tips voor lichtmeting

8 tips voor lichtmeting 8 tips voor lichtmeting met de camera Han Sieveking Whitepapers 2014 Fotoacademie MISSION STATEMENT De Fotoacademie leidt op inspirerende wijze een student op tot een bewuste, zelfstandige (beroeps)fotograaf

Nadere informatie

Licht; Elektromagnetische straling een golf Licht; een deeltje (foto-elektrisch effect). Licht; als een lichtstraal Licht beweegt met de

Licht; Elektromagnetische straling een golf Licht; een deeltje (foto-elektrisch effect). Licht; als een lichtstraal Licht beweegt met de Licht; Elektromagnetische straling een golf Licht; een deeltje (foto-elektrisch effect). Licht; als een lichtstraal Licht beweegt met de lichtsnelheid ~300.000 km/s! Rechte lijn Pijl er in voor de richting

Nadere informatie

SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11

SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11 SPEELWIJZE WERKPLEZIER SPEL - Bladzijde 1 / 11 SPEELWIJZE Werkplezier Spel Heb je plezier in je werk? Dat is een vraag die regelmatig wordt gesteld. Is je antwoord ja, dan is de kunst dit zo te houden.

Nadere informatie

Groep8 Wijzer. Samira Amrani. Datum: 7 oktober 2013. Bewust kiezen voor een middelbare school. Pagina 1 van 12. Copyright Dilemmamanager B.V.

Groep8 Wijzer. Samira Amrani. Datum: 7 oktober 2013. Bewust kiezen voor een middelbare school. Pagina 1 van 12. Copyright Dilemmamanager B.V. Bewust kiezen voor een middelbare school Naam: Samira Amrani Datum: 7 oktober 2013 Pagina 1 van 12 Inhoudsopgave Inleiding...3 Uitslag van Samira...8 Tot slot...12 Pagina 2 van 12 School: Dijkzicht School

Nadere informatie

Opgave 1 Geef van de volgende zinnen aan of ze waar (W) of niet waar (NW) zijn. Omcirkel je keuze.

Opgave 1 Geef van de volgende zinnen aan of ze waar (W) of niet waar (NW) zijn. Omcirkel je keuze. Naam: Klas: Repetitie licht 2-de klas HAVO Opgave 1 Geef van de volgende zinnen aan of ze waar () of niet waar () zijn. Omcirkel je keuze. Een zéér kleine lichtbron (een zogenaamde puntbron) verlicht een

Nadere informatie

LICHTTECHNICUS GELUIDSTECHNICUS

LICHTTECHNICUS GELUIDSTECHNICUS CAMPUS SINT-NIKLAAS OPLEIDINGEN LICHTTECHNICUS GELUIDSTECHNICUS INDIVIDUELE OPLEIDINGEN IN EEN PARTNERSCHAP TUSSEN SYNTRA SINT- NIKLAAS EN LICHT GELUID OPLEIDINGEN WIL JIJ OOK Wat anders dan een '9 to

Nadere informatie

Energetische achtergronden van autisme bewustzijnskanalen, het energieraster om de aarde, contracten en blokkades

Energetische achtergronden van autisme bewustzijnskanalen, het energieraster om de aarde, contracten en blokkades Energetische achtergronden van autisme bewustzijnskanalen, het energieraster om de aarde, contracten en blokkades Ieder kind is uniek, dus ook kinderen met autistische symptomen. Er zijn allerlei oorzaken

Nadere informatie

Begrippenlijst 5 Massamedia Klas 3

Begrippenlijst 5 Massamedia Klas 3 Begrippenlijst 5 Massamedia Klas 3 = herhaling van een begrip van begrippenlijst 1, 2, 3 of 4 Computeranimatie Massamedia Mixed-media Genre Geëmotioneerd Animatie op de computer gemaakt. Animatie is een

Nadere informatie

Instructiehandleiding

Instructiehandleiding Instructiehandleiding Inhoud Inhoud 2 Microscoop 3 1.1 Scherpstelprocedure 3 1.2 Video 4 1.3 Reiniging 4 1.4 Preventie 4 De scharnierende arm 5 1.5 Remknop 5 1.6 Handgreep / kantelknop 5 1.7 Voetrem 5

Nadere informatie

Gumax Terrasverwarmer

Gumax Terrasverwarmer Gumax Terrasverwarmer De energiezuinige terrasverwarmer op infraroodbasis zonder rode gloed Handleiding Model PAH-2011-1 3200 watt Lees alle instructies zorgvuldig door alvorens dit apparaat te installeren

Nadere informatie

GEBRUIKSAANWIJZING v. 1.0 PIR-2050 BEWEGINGSMELDER

GEBRUIKSAANWIJZING v. 1.0 PIR-2050 BEWEGINGSMELDER GEBRUIKSAANWIJZING v. 1.0 PIR-2050 BEWEGINGSMELDER A B C E D * F * Afbeelding willekeurige KlikAanKlikUit stekkerdoos-schakelaar (niet inbegrepen) 1 A: Huiscode-schijf B: Cijfercode-schijf C: Deurbelschakelaar

Nadere informatie

aan/uit indicatie-led

aan/uit indicatie-led 0 Zone LED FController De ATECTA LED draadloos controller Play0 is is gemaakt om of max. 0 draadloos LEDdrivers te sturen, waarbij het ook mogelijk is om elke driver individueel te sturen Functies: of

Nadere informatie

Bronvermelding: www.allesoverhetaquarium.nl

Bronvermelding: www.allesoverhetaquarium.nl ! Bronvermelding: www.allesoverhetaquarium.nl!! Het maken van aquarium foto's Voor veel mensen met een aquarium komt er een tijd dat men er foto's van wil maken om het behaalde resultaat voor altijd vast

Nadere informatie

Bedieningen Dutch - 1

Bedieningen Dutch - 1 Bedieningen 1. Functieschakelaar Cassette/ Radio/ CD 2. Golfband schakelaar 3. FM antenne 4. CD deur 5. Schakelaar om zender af te stemmen 6. Bass Boost toets 7. CD skip/ voorwaarts toets 8. CD skip/ achterwaarts

Nadere informatie

Maandthema februari 2015. Vuur en Licht

Maandthema februari 2015. Vuur en Licht Maandthema februari 2015 Vuur en Licht 1 Vuur en Licht tezamen 2 Vuur Vuur is het zichtbare (licht) en voelbare (warmte) verschijnsel dat optreedt als een brandbare stof een oxidatiereactie ondergaat bij

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia/IT. Audio 4. Digitaliseren MM-02-10-01

OPDRACHTKAART. Thema: Multimedia/IT. Audio 4. Digitaliseren MM-02-10-01 OPDRACHTKAART MM-02-10-01 Digitaliseren Voorkennis: Je hebt Multimedia-opdrachten 1 tot en met 3 en audio-opdracht 1 t/m 3 (MM-02-03 t/m MM-02-09) afgerond. Intro: Geluid dat wij horen is een analoog signaal.

Nadere informatie

Design Document If This Then That. HSP moodlight Liad Damhuis G&I1B Game Art

Design Document If This Then That. HSP moodlight Liad Damhuis G&I1B Game Art Design Document If This Then That HSP moodlight Liad Damhuis G&I1B Game Art Concept Iedereen ervaart wel eens stress of een drukke ruimte die ze even teveel wordt waar ze even weg van moeten gaan om tot

Nadere informatie

Toelatingstoets havoniveau natuurkunde max. 42 p, vold 24 p

Toelatingstoets havoniveau natuurkunde max. 42 p, vold 24 p Toelatingstoets havoniveau natuurkunde max. 42 p, vold 24 p Verantwoording: Opgave 1 uit havo natuurkunde 1,2: 2009_1 opg 4 (elektriciteit) Opgave 2 uit havo natuurkunde 1,2: 2009_2 opg 1 (licht en geluid)

Nadere informatie

VAC= Wisselstroom VDC= Gelijkstroom

VAC= Wisselstroom VDC= Gelijkstroom Elektriciteit LED lampen werken op 12 Vdc /Ac tot ca. 38 Vdc/ac. Dit is laagspanning. Er zijn dus lampen die alleen op gelijkstroom (DC) werken of op wisselstroom (AC) Maar ook zijn er LED lampen die zowel

Nadere informatie