Mediawijsheid Primair Onderwijs 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mediawijsheid Primair Onderwijs 2014"

Transcriptie

1 Mediawijsheid Primair Onderwijs 2014

2 Inhoud Voorwoord Cyberpesten Mediamovies: Mr Right cyberpesten Gamen GameMaker Kids Gamestudio MonsterMedia Informatievaardigheden Cinekidstudio Diploma Veilig Internet FF zoeken MonsterMedia Slimmerkunde Webkwestie Sterren dansen op sites Reclame Mediamovies Mr Right reclame en commercie Reklame Rakkers Veilig internet Databaas Wifiwijs in Duckstad (Donald Duck)

3 5.3 Mediamovies Mr. Right veilig internet Suske en Wiske: de sinistere site Webje Diploma Veilig Internet Diploma Veilig Internet: The Game Spangas Mediawhizz Bijlages Bijlage 1: Webkwestie Het nieuwste boek van Bijlage 2: Museumeducatie via Webquests Bijlage 3: Mediacoaches bibliotheken in Zeeland

4 Voorwoord Nieuwe media hebben gezorgd voor een enorme toestroom van informatie. Het is belangrijk dat leerlingen in staat zijn om snel en effectief, bewust, kritisch, verantwoord en actief met media kunnen omgaan. De Raad voor Cultuur heeft geadviseerd het thema mediawijsheid 1 een plek te geven in het onderwijs. Het advies staat in haar rapport uit 2005: Mediawijsheid, de ontwikkeling van nieuw burgerschap (pdf-bestand, 3,9 Mb). De bibliotheken in Zeeland, SCOOP, het RPCZ (Regionaal Pedagogisch centrum Zeeland) en de Centra voor Kunst- en Cultuur educatie willen de scholen daarbij graag ondersteunen. De mediacoaches in de bibliotheken selecteerden in overleg met het onderwijs bruikbare producten. U kunt zoeken op onderwerp: - Cyberpesten - Gamen - Informatievaardigheden - Reclame - Veilig Internet Per product vindt u een algemene omschrijving. Informatie over doel, de doelgroep, suggesties voor inzet in relatie tot de 1 Onder mediawijsheid wordt verstaan het geheel van kennis, vaardigheden en mentaliteit waarmee burgers zich bewust, kritisch en actief kunnen bewegen in een complexe, veranderlijke en fundamenteel gemedialiseerde wereld. 3

5 Kerndoelen, facilitaire en technische zaken, bruikbaarheid en kosten. Bij ieder product is verder aangegeven waar het verkrijgbaar is. Per product is aangegeven in welk leerjaar het kan worden ingezet. De producten die zijn opgenomen sluiten aan bij de Kerndoelen en de eindtermen voor het basisonderwijs. De leerlijn mediawijsheid is mede mogelijk gemaakt door een subsidie van de Provincie Zeeland. J.C. (Hannie) Bruijnooge Zeeuwse Bibliotheek Tel:

6 1. Cyberpesten 1.1 Mediamovies: Mr Right cyberpesten MediaMovies is een instrument waarmee de leerkracht in groep 7 en 8 kan werken aan mediawijsheid. Met dit project krijgen alle leerkrachten in de bovenbouw van het basisonderwijs snel en gemakkelijk de beschikking over praktische middelen om in hun les aandacht te besteden aan mediawijsheid. In twaalf filmpjes van drie minuten komen de volgende onderwerpen aan bod: wetten en regels op internet beroemd worden bloggen zoeken op internet internet pesten televisie maken safe internet pimp je mobiel reclame beelden bewerken De filmpjes zijn te vinden op 5

7 Doel Mr Right besteedt aandacht aan Cyberpesten: pesten via computer en mobiele telefoon. Mr. Right vertelt wat leerlingen hier tegen kunnen doen. De leerlingen weten aan het eind van de les wat cyberpesten is Ze kunnen op het internet een aantal anti-cyberpest regels opzoeken Leerlingen weten wat ze zelf kunnen doen als ze gepest worden of merken dat iemand gepest wordt. Doelgroep Leerlingen groep 7 en 8, leerkrachten primair onderwijs en aankomende leerkrachten. Suggestie voor inzet & relatie Kerndoelen In de les komen fatsoen, gedrag en taalgebruik in de omgang met elkaar aan de orde. Er kan bij meerdere vakken aandacht besteed worden aan pesten op het internet. Er wordt gesproken over cyberpesten, leerlingen gaan in groepjes op zoek naar informatie op de computer en stellen een gezamenlijk stappenplan op om internetpesten te stoppen. Kerndoel: De leerlingen leren informatie te achterhalen in informatieve en instructieve teksten, waaronder schema s,tabellen en digitale bronnen (Nederlands, schriftelijk onderwijs Kerndoel 4). 6

8 zorg te dragen voor de lichamelijke en psychische gezondheid van henzelf en anderen (Oriëntatie op jezelf en de wereld, mens en samenleving, Kerndoel 34). zich redzaam te gedragen in sociaal opzicht, als verkeersdeelnemer en als consument (Oriëntatie op jezelf en de wereld, mens en samenleving, Kerndoel 35). Facilitaire & technische zaken Een televisie en computers. Per opdracht is in de handleiding duidelijk aangegeven welke materialen nodig zijn. Een deel van de opdrachten wordt met de computer uitgevoerd, een deel zonder. Bruikbaarheid a. Vorm van het materiaal Het lespakket bestaat uit een website met filmpjes en een docentenhandleiding. b. Werkvorm Leerkrachten begeleiden en ondersteunen. Het filmpje kan klassikaal worden bekeken. Daarna gaan de leerlingen in groepjes aan de slag en vindt klassikale terugkoppeling plaats. Bij deze lessen wordt gebruik gemaakt van de volgende werkvormen: Vragen stellen en doorvragen. Leerlingen formuleren een antwoord en komen tot nieuwe inzichten. Zij leren ervaringen te delen met de groep. Discussie, leerlingen vormen een eigen mening, leren hun standpunt te bepalen en deze helder te formuleren. Bij 7

9 discussie staat het uitwisselen van meningen, kennis en inzichten centraal, op basis van goede argumenten. Productie : delen van kennis en verwerven van vaardigheden, door zelf aan de slag te gaan met tekst, beeld, geluid, interactie, etc. De leerkracht is het klankbord van de leerlingen. Door kritisch te luisteren en te kijken, terug te koppelen, door te vragen, aan te wakkeren en samen te vatten. Rollenspel c. Voorbereiding Betreft een kant en klaar product. In de handleiding zijn suggesties opgenomen voor het werken met het product in de klas. De voorbereiding voor de leerkracht is minimaal. d. Resultaten De leerlingen werken eerst in groepjes en zoeken op internet naar welke stappen je kunt ondernemen als je via internet (en/of mobiele telefoon) gepest wordt. De klas komt weer bij elkaar en probeert gezamenlijk tot een stappenplan te komen om cyberpesterijen te stoppen. Organisatie aspecten De lesduur hangt af van de keuzes die de leerkracht maakt. Kosten De handleiding kan gratis worden gedownload (als pdf onder een Creative Commons licentie) via de websites van de in MediaMovies samenwerkende partijen. 8

10 Wie, wat, waar a. Organisatie / uitgever Teleac i.s.m. stichting Mijn Kind Online, Iselinge Hogeschool. De filmpjes zijn gemaakt door Pabo studenten. b. Waar is het product te vinden Het filmpje: De handleiding: 9

11 2. Gamen 2.1 GameMaker Kids Met GameMaker Kids kan zonder kennis van programmeertaal een uitdagende game gemaakt worden. Doel GameMaker Kids leert leerlingen zelf computerspelletjes maken. Al doende krijgen ze meer inzicht in hoe games gemaakt worden. Doelgroep Basisschoolleerlingen groep 6-8, hoogbegaafde kinderen vanaf 7 jaar Suggestie voor inzet & relatie Kerndoelen Kerndoel: De leerlingen leren beelden, taal, muziek, spel en beweging te gebruiken, om er gevoelens en ervaringen mee uit te drukken en om er mee te communiceren (Kerndoel 54). op eigen werk en dat van anderen te reflecteren (Kerndoel 55) Met Gamemaker Kids leren leerlingen zelf een spel ontwerpen. Ze maken zich spelenderwijs het denkpatroon eigen, dat nodig is om te kunnen programmeren. Ze leren calculeren, gevolgtrekkingen 10

12 maken en als-dan en zo-niet-dan constructies te bedenken. Ze kunnen makkelijker overstappen op daadwerkelijk programmeren in code, omdat de denkpatronen hetzelfde zijn. Facilitaire & technische zaken Minimale computer eisen: Pentium PC met besturingssysteem Windows 98SE, 2000, Me, XP, of hoger. Videokaart met minimaal 16MB. Voor de simpelste spellen kan worden volstaan met een videokaart met 8MB. Monitor: minimaal een resolutie van 800x600, met (16-bit) kleuren, DirectX versie 8.0. RAM geheugen minimaal 64 MB, echter hoe meer hoe beter. Bruikbaarheid a. Vorm van het materiaal GameMaker bestaat uit een software programma om games te maken en diverse handleidingen. b. Werkvorm Leerlingen kunnen individueel of in groepjes met het programma aan de slag. c. Voorbereiding Voorbereiding: - GameMaker en DirectX installeren. - Leerkrachten en docenten kunnen zich met behulp van het lespakket voor het onderwijs en de uitgebreide handleiding eerst zelf oriënteren op het maken van het spel. Voor de leerlingen is er een online cursus. 11

13 d. Resultaten De leerlingen hebben zelfstandig een game gemaakt. Organisatie aspecten Het programma moet eerst gedownload worden. Alle leerlingen moeten de beschikking hebben over een pc. Kosten De Lite versie is gratis onbeperkt te gebruiken en bedoeld voor beginnende spelontwerpers. De Standard versie 8.1 biedt meer mogelijkheden. Aan deze versie zijn eenmalige kosten verbonden. Wie, wat, waar a. Organisatie / uitgever Game Maker is ontwikkeld door Mark Overmars, professor informatica. Uitgegeven door YoYoGames Inc. b. Waar is het product te vinden Officiële GameMaker site: De Nederlandse game-maker community: De Nederlandse Game Maker Community is een initiatief dat niet wordt ondersteund door YoYoGames. Op de community zijn een uitgebreide handleiding en informatie voor het onderwijs te vinden. Het programma is te downloaden op 12

14 c. Meer informatie De versies tot versie 8 hebben kleine (layout) verschillen. Tot deze versie kunnen alle handleidingen gebruikt worden. Alle games kunnen in eerdere versies worden gespeeld. In versie 8.1 is binnen de software veel veranderd. Games kunnen worden opgeslagen als html5, waardoor de games online (ook op ipad) kunnen worden gespeeld zonder te downloaden. Games gemaakt in 8.1 kunnen niet gespeeld worden met voorgaande versies. Er moet een keus worden gemaakt: starten met de 8.1 versie of blijven werken met 8.0 en ouder. Het programma is te downloaden op Boeken: Games ontwerpen met Game Maker / Mark Overmars Met cd GameMaker 6.1 Zelf spannende games maken met GameMaker / Peter D hollander GameMaker4you : een boek waarmee je zelf een computerspel leert maken / Pauline Maas. 2008, geschreven voor kinderen vanaf 10 jaar GameMaker for kids / César Kleijn GameMaker4School / Pauline Maas (versie 8.1): Een lesmethode om vanaf groep 6 te leren omgaan met GameMaker. Diverse handleidingen en lesbrieven: Uitgebreid, gratis lespakket (GameMakerKids) (Versie 7), gemaakt door Technika 10. GameMaker Kids is zo geschreven dat ook 13

15 meisjes zich aangesproken voelen. Lesbrieven waarmee u eenvoudig met het boek GameMaker4you aan de slag kunt. Een uitgebreide handleiding (versie 6.1) door Mark Overmars (ontwerper Game Maker), vertaald door Piet Geelen en de Nederlandse Game Maker Community. Handleiding van Nienke Lurvink. Handleiding (versie 5.2) van Ben Buitenhuis: Game Maker voor kinderen: spelenderwijs leren programmeren. Gamescool leert deelnemers te werken met GameMaker. Gameskool is bedoeld voor iedereen die gamedesign en gamedevelopment wil leren. Gamescool (http://www.gamescool.nl) is bedoeld voor leraren en andere mensen die werken met jongeren en richt zich ook op zogenaamde serious games. Er is ook een Lerarencursus gamesmaken primair onderwijs (po) te vinden (http://gamescool.nl/leraren/leraren_po.php). 14

16 2.2 Gamestudio Gamestudio is een online tool voor het zelf maken en uitwisselen van webgames. Het bouwen van een game gaat met behulp van GameKit, een online webtool waarmee games kunnen worden gemaakt, getest en gepubliceerd. Doel Met Gamestudio leren kinderen zelf een leuke game maken. Hierdoor krijgen ze meer inzicht in hoe deze gemaakt worden. Doelgroep Het materiaal is bestemd voor leerlingen in de midden- en bovenbouw van het primair onderwijs; bovenbouw SO en onderbouw VSO. Suggestie voor inzet & relatie Kerndoelen Kerndoel: De leerlingen leren naar inhoud en vorm teksten te schrijven met verschillende functies, zoals: informeren, instrueren, overtuigen of plezier verschaffen (Nederlands, Kerndoel 5). leren informatie en meningen te ordenen bij het schrijven van een brief, een verslag, een formulier of een werkstuk. Zij besteden daarbij aandacht aan zinsbouw, correcte spelling, een leesbaar handschrift, bladspiegel, eventueel beeldende elementen en kleur (Nederlands, Kerndoel 8). krijgen plezier in het lezen en schrijven van voor hen bestemde verhalen, gedichten en informatieve teksten (Nederlands, Kerndoel 9). 15

17 leren zich redzaam te gedragen in sociaal opzicht, als verkeersdeelnemer en als consument (Oriëntatie op jezelf en de wereld, Kerndoel 35). leren zich te gedragen vanuit respect voor algemeen aanvaarde waarden en normen (Oriëntatie op jezelf en de wereld, Kerndoel 37). leren beelden, taal, muziek, spel en beweging te gebruiken, om er gevoelens en ervaringen mee uit te drukken en om er mee te communiceren (Kunstzinnige oriëntatie, Kerndoel 54) leren op eigen werk en dat van anderen te reflecteren (Kunstzinnige oriëntatie, Kerndoel 55). Facilitaire & technische zaken Gamestudio werkt met Javaschript. Voor klassikale uitleg is een Digibord nodig. Bruikbaarheid a. Vorm van het materiaal Het lespakket bestaat uit de website Gamemaker en een docentenhandleiding. b. Werkvorm Leerlingen kunnen individueel of in tweetallen een game bouwen. Naar keuze kan met óf zonder voorbeeld een game worden gebouwd. c. Voorbereiding Lesvoorbereiding: het eigen maken van de lesbrief en het gebruik van de website. 16

18 d. Resultaten Kinderen hebben geleerd zelf een game te maken. Deze kan online worden gedeeld met vriendjes en vriendinnetjes en worden verzonden per . Ze leren met elkaar communiceren over alles wat met games en het maken ervan te maken heeft. Organisatie aspecten De lesbrief beschrijft een les van 90 minuten. Kosten gratis Wie, wat, waar a. Organisatie / uitgever IJsfontein heeft speciaal voor Het Klokhuis de Gamestudio ontwikkeld. b. Waar is het product te vinden De lesbrief voor midden en bovenbouw primair onderwijs en bovenbouw SO: De lesbrief voor bovenbouw primair onderwijs en onderbouw VSO: 17

19 c. Meer informatie Het Klokhuis heeft illustratieve filmpjes gemaakt over gamegeschiedenis, gamedesign, geluid in games en nog veel meer. Deze filmpjes (http://www.hetklokhuis.nl/onderwerp/games) kunnen gebruikt worden bij de lessen. 18

20 2.3 MonsterMedia MonsterMedia is media-educatie in de vorm van een game. In MonsterMedia creëren de leerlingen online een eigen fabeldier, een mediamonster. Het monster groeit door veel over de geschiedenis van media te leren, dingen op te zoeken en zelf met media te spelen. De wereld van Mediana wordt bevolkt door mediamonsters die leven van spam, cookies, bits en bites. Topmonster Laskoo is de baas van Mediana, maar hij wordt oud en hij moet opgevolgd worden. Kinderen worden uitgedaagd in tweetallen een monsterbaby te adopteren en hem tot het slimste wezen van het web te vormen. Voor kinderen zijn de moderne media de gewoonste zaak van de wereld. Die vormen immers een vanzelfsprekend onderdeel van hun dagelijks bestaan. In deze game ontdekken de kinderen hoe het leven zou zijn zonder die hedendaagse transportmiddelen voor informatie, communicatie en entertainment. Deze mediamonsters doorlopen zeven niveaus in webwereld Mediana, die zijn weergegeven als verschillende werelden. Elke wereld bevat een aantal vragen en opdrachten die verband houden met de campagne die kinderen opzetten om te zorgen dat hun monster tot topmonster wordt gekozen. De volgende onderwerpen worden behandeld: de vroege media, geluid (radio en telefoon), schrift (verschil tussen subjectieve en objectieve teksten), stilstaand beeld (kunst, fotografie), bewegend beeld (film en televisie), digitalisering (de digitale wereld), mediaconvergentie (alle media samen). Verder is er ruimte voor reflectie aan de hand van de campagne. Het winnende monster publiceert zelf op de website van MonsterMedia. Verder is er de MonsterEditor (digitale 19

21 gereedschapskist) om het monster te maken. Deze wordt steeds actief na het behalen van een minimaal aantal punten per wereld. Doel MonsterMedia stimuleert het mediabewustzijn van kinderen. Leerlingen maken kennis met verschillende multimediatechnieken door te reflecteren op en het produceren van media. Zo leren kinderen over de geschiedenis van de belangrijkste media in de huidige maatschappij, zodat ze weten waar deze media vandaan komen. media-uitingen te evalueren met behulp van analysevragen, zodat ze in staat zijn hierover een onderbouwde mening te geven. informatie te verzamelen en te selecteren. actief om te gaan met de media om hen heen, zodat ze een beeld krijgen van de processen die schuilgaan achter de media die hen dagelijks omringen, en zodat ze zelf dingen kunnen publiceren met behulp van (interactieve) media. Doelgroep Groep 7 en 8 Suggestie voor inzet & relatie Kerndoelen Kerndoel: De leerlingen leren informatie en meningen te ordenen bij het lezen van school- en studieteksten en andere instructieve teksten, en bij 20

22 systematisch geordende bronnen, waaronder digitale bronnen (Nederlands, schriftelijk onderwijs, Kerndoel 6). informatie en meningen te vergelijken en te beoordelen in verschillende teksten (Nederlands, schriftelijk onderwijs, Kerndoel 7). leren gebruik te maken van eenvoudige historische bronnen en ze leren aanduidingen van tijd en tijdsindeling te hanteren (Oriëntatie op jezelf en de wereld, tijd, Kerndoel 51). beelden, taal, muziek, spel en beweging te gebruiken, om er gevoelens en ervaringen mee uit te drukken en om er mee te communiceren (Kunstzinnige oriëntatie, Kerndoel 54). op eigen werk en dat van anderen te reflecteren (Kunstzinnige oriëntatie, Kerndoel 55). In de handleiding staat per activiteit de relatie met de Kerndoelen aangegeven. Facilitaire & technische zaken Per tweetal is een computer nodig, waarop Word en Flash geïnstalleerd zijn. Verder zijn er geluidsboxen nodig of koptelefoons met een splitter, zodat kinderen in tweetallen kunnen werken. Het is geen probleem wanneer de gebruikte computers niet in dezelfde ruimte staan. Ook moet er digitale ruimte op het computernetwerk beschikbaar zijn zodat kinderen hun werk op kunnen slaan. Voor het printen van de campagnekrant is een (kleuren)printer nodig. Verder is het handig als kinderen de beschikking hebben over een digitale fotocamera en een scanner. 21

23 Bruikbaarheid a. Vorm van het materiaal MonsterMedia bestaat uit een digitale leeromgeving voor de leerling en de leerkracht. De webomgeving voor de kinderen leidt hen door verschillende werelden heen. De leerkracht heeft toegang tot een aparte leerkrachtmodule. Hier kan hij leerlingen toevoegen, groepjes aanmaken, stellingen plaatsen voor de groep, de groepen doorzetten naar een volgende wereld en toegang krijgen tot veelgestelde vragen en de handleiding. Deze handleiding biedt zeer uitgebreide informatie over de game, de achtergronden bij de game en alle game elementen. Ook is een uitgebreide beschrijving per les te vinden: duur, leerdoelen, relatie Kerndoelen, benodigdheden en een concrete lesbeschrijving van wat er van de leerkracht verwacht wordt. b. Werkvorm Zelfstandig werken in tweetallen wordt afgewisseld met klassikale activiteiten die door de leerkracht geleid worden. De zelfstandige opdrachten doen beroep op één van de leerstijlen van Kolb: doener, denker, bezinner en beslisser. Kinderen kiezen zelf welke opdracht zij willen doen op basis van hun voorkeur. In de handleiding staat precies beschreven welke activiteit bij welke leerstijl past. c. Voorbereiding Het materiaal is kant-en-klaar. Wel dient de leerkracht vooraf een inlog aan te vragen. Vervolgens kunnen leerlingen aangemaakt worden en groepjes leerlingen samengesteld worden inclusief een inlog. Bij het samenstellen van de tweetallen kan de leerkracht rekening houden met de vorm van de opdrachten, die met regelmaat tekstueel van aard zijn. Ook zal een keuze gemaakt 22

24 moeten worden voor de large, small of medium variant. De handleiding geeft hierover uitleg. d. Resultaten De kinderen hebben een campagnekrant gemaakt om er voor te zorgen dat hun monster gekozen wordt tot topmonster. Organisatie aspecten MonsterMedia bestaat uit negen lessen. Deze lessen kunnen met verschillende intensiteiten ingezet worden, waardoor de leerkracht zelf kan bepalen hoeveel tijd hij wil investeren in dit project: small, medium en large. Small: alleen de grote online opdrachten (30 minuten per les) Medium: alle online opdrachten (60 minuten per les). Large: alle online opdrachten en de extra lessuggesties (grotendeels offline) uit de handleiding (2 uur per les). Bij iedere les staat hoeveel tijd er voor de les nodig is. Het is niet per se nodig dat alle opdrachten gemaakt worden om door te kunnen naar een volgend niveau. De leerkracht bepaalt wanneer een niveau 'uitgespeeld' is. Uitgangspunt is dat leerlingen in tweetallen achter de computer werken. Indien weinig computers beschikbaar zijn, kan er voor gekozen worden de groepjes na elkaar te laten werken. Omdat sommige opdrachten een samenwerkingsaspect hebben, is het beter tenminste drie groepjes tegelijkertijd te laten werken. Kosten Vanaf 1 januari 2007 is MonsterMedia gratis beschikbaar voor alle scholen voor primair onderwijs in heel Nederland. 23

25 Wie, wat, waar a. Uitgever Kunstgebouw, de provinciale stichting voor kunst en cultuur in Zuid- Holland. b. Waar is het product te vinden 24

26 3. Informatievaardigheden 3.1 Cinekidstudio Cinekidstudio is een online omgeving waar kinderen met behulp van diverse tools digitale mediaproducties kunnen maken: tekeningen, tekenfilms, videoclips, nieuwsuitzendingen, filmpjes en muziek. Deze online mediaproducties kunnen ze binnen de omgeving van Cinekidstudio ook uitzenden, versturen en delen met anderen. Bij iedere tool is een lesbrief aanwezig om de kinderen bij de hand te nemen en de tool te leren kennen. Doel Doel: Kinderen in staat stellen media te beoordelen door zelf mediaproducties te maken. Hierdoor krijgen kinderen inzicht in de werking van media. Zo maakt CinekidStudio kinderen op een speelse manier mediawijs. Doelgroep Groep 5 t/m 8 Suggestie voor inzet & relatie Kerndoelen De CinekidStudio zet in op creativiteit, participatie en verbeelding (beeld, geluid, muziek, beeldende kunst, taal). De CinekidStudio is te gebruiken in het kader van media- of kunsteducatie, maar ook als 25

27 onderdeel van ICT-onderwijs of bij verwerkingsopdrachten. Het werken met de verschillende MediaMakers sluit goed aan bij kunstzinnige oriëntatie. Sommige MediaMakers sluiten ook aan bij Nederlands (NieuwsMaker) en Natuur en Techniek (TekenTrucMaker/MoovI). Een themaweek kan bijvoorbeeld worden afgesloten met een pagina vol multimediaproducties over het thema. Kerndoel: De leerlingen leren zich naar vorm en inhoud uit te drukken bij het geven en vragen van informatie, het uitbrengen van verslag, het geven van uitleg, het instrueren en bij het discussiëren (Nederlands, mondeling onderwijs, Kerndoel 2). beelden, taal, muziek, spel en beweging te gebruiken, om er gevoelens en ervaringen mee uit te drukken en om er mee te communiceren (Kunstzinnige oriëntatie, Kerndoel 54). op eigen werk en dat van anderen te reflecteren (Kunstzinnige oriëntatie, Kerndoel 55). Facilitaire & technische zaken Microfoon en boxen of headset zijn nodig bij GeluidMixer, KijkRadio. Bij Foto- & FilmMaker, VideoClipMaker, is ook een webcam nodig. De minimale systeemeisen staan steeds per les aangegeven. Bruikbaarheid a. Vorm van het materiaal Het lesmateriaal bestaat uit een digitale leeromgeving met hierin 8 tools (MediaMakers) om mediaproducties te maken. Bij iedere MediaMaker is een lesbrief ontwikkeld inclusief een lerarendeel met 26

28 doelen, uitleg over het pakket en beschrijving van de lesbrieven. In het lerarendeel bij iedere lesbrief staan: doel & inhoud in steekwoorden, uitleg over de tool en het belang ervan, doelstelling, minimale systeemeisen en specifieke benodigdheden voor deze lesactiviteiten. De lesbrieven bieden verdere verdieping door in te gaan op de werking van verschillende media, zoals het nieuws, film, videoclips en animaties. Op de website staan ook instructiefilmpjes en online stappenplannen. De filmpjes zijn een aanvulling op de lesbrieven, maar kunnen ook als uitleg gebruiken worden. Scholen hebben gratis toegang tot een eigen schoolpagina in de Cinekidstudio, inclusief een beheersysteem waarin de leerkrachten zelf pagina's maken, opdrachten uitzetten voor de hele klas en de gemaakte werkjes online beoordelen. Ook plaatjes, filmpjes en geluid zijn toe te voegen aan de (thema)opdrachten voor de klas. b. Werkvorm Leerlingen kunnen zelfstandig aan de slag met de lesbrieven. Het is ook mogelijk zonder de lesbrieven met de tools (MediaMakers) van CinekidStudio aan de slag te gaan. De lesbrieven bevatten erg veel tekst. Voor sommige leerlingen van groep 5 zal zeker begeleiding nodig zijn om de activiteit vlot te laten verlopen. Veel leerlingen zullen de voorkeur geven aan zelf ontdekken hoe een tool (MediaMaker) werkt. Dit zal in veel gevallen ook sneller gaan, dan alle uitleg stap voor stap doornemen. Neem de uitleg van de tool met de kinderen door. Daarna kunnen zij zelf hun weg kiezen met behulp van de lesbrief. En zullen ze bij vragen de lesbrieven of elkaar raadplegen. c. Voorbereiding De lesmaterialen zijn kant-en-klaar. Om de website van 27

29 CinekidStudio te kunnen gebruiken moet men zich eerst aanmelden. Via ontvangt men een wachtwoord en daarna zijn alle onderdelen van de website vrij toegankelijk. Ook leerlingen hebben zo n persoonlijk account nodig. Als ze een adres hebben, kunnen ze deze zelf aanmaken. Verder is het raadzaam vooraf goed door te nemen hoe de MediaMakers werken. Dit kan het beste door ze zelf uit te proberen. Enige voorbereidingstijd is dus nodig. Loop de lesbrieven door om te kijken op welke wijze deze ingezet kunnen worden. d. Resultaten In de digitale omgeving is een speciaal gedeelte waar de eigen producties van een klas of de school kunnen worden getoond. Hier kunnen zelfgemaakte opdrachten worden neergezet, en kunnen leerkrachten werk van leerlingen monitoren en berichten plaatsen. Kinderen kunnen hun werk etaleren in de Galerie. Bij iedere tool maken kinderen een afgerond product. Tools zijn los van elkaar te gebruiken. Organisatie aspecten De lesbrieven gaan uit van lessen van ongeveer 50 minuten. Per MediaMaker wisselt het aantal lessen van minstens 2 en maximaal 4: Tekeningmaker (2), Tekenfilmmaker (3), Foto & Filmmakers (2), Geluidmixer (2), Montage maker (3), Tekentrucmaker (4), VideoClipMaker ClipCamDance (3) en Nieuwsmaker KijkRadio (4). Kosten De lesbrieven en materialen voor de leerkracht zijn gratis te downloaden. Papieren exemplaren zijn tegen betaling te bestellen. 28

30 Wie, wat, waar a. Uitgever Stichting Cinekid: b. Waar is het product te vinden De MediaMakers zijn via internet toegankelijk: c. Meer informatie Interessant is dat leerlingen ook buiten school verder kunnen werken aan hun mediaproducties. Het kennen van de inlogcode en een internetverbinding hebben is voldoende. Cinekid is ook te gebruiken voor buitenschoolse activiteiten. Bijvoorbeeld in de mediatheek/bibliotheek. Om ondersteuning of verdieping te bieden verzorgt Cinekid workshops op maat aan leraren, maar ook aan kinderen. Meer informatie hierover kunt u opvragen via 29

31 3.2 Diploma Veilig Internet Het Diploma Veilig Internet is een gratis lespakket voor leerlingen in de bovenbouw van het basisonderwijs. Het maakt kinderen bewust van de risico s en het eigen handelen op internet. In vijf hoofdstukken worden diverse thema s behandeld, zoals juiste informatie vinden, het verstrekken van privégegevens, chatten, en, downloaden en digitaal pesten. Daarnaast wordt ook aandacht besteed aan de houding achter de computer. Na elke les worden opdrachten uitgevoerd, die staan in het werkschrift. Het zijn zowel online als offline opdrachten. Ze kunnen klassikaal, in groepen of individueel worden uitgevoerd. Samen met de vier hoofdfiguren Erik, Shanti, Sem en Nienke wordt het lesmateriaal doorlopen. De figuurtjes hebben verschillende interesses en uiteenlopende ervaringen met het world wide web. Alle vier beleven zij het internet op een verschillende manier. Na de lessen volgt een toets, die leidt tot een diploma. Doel Het Diploma Veilig Internet leert scholieren op een verantwoorde en veilige manier om te gaan met de risico s van het gebruik van het internet. Doelgroep Groep 5-6 en groep 7-8. Het lesmateriaal is beschikbaar op twee verschillende niveaus. 30

32 Suggestie voor inzet & relatie Kerndoelen Er zijn diverse opdrachten die geïntegreerd kunnen worden in andere lessen. Bijvoorbeeld de opdrachten waarbij leerlingen een opstel schrijven bij taal of wereldoriëntatie en een chemieproef en splitpenpop maken in het kader van een techniekactiviteit. Kerndoel: De leerlingen leren informatie te achterhalen in informatieve en instructieve teksten, waaronder schema s, tabellen en digitale bronnen (Nederlands, schriftelijk onderwijs Kerndoel 4). zich redzaam te gedragen in sociaal opzicht, als verkeersdeelnemer en als consument (Oriëntatie op jezelf en de wereld, mens en samenleving, Kerndoel 35). Facilitaire & technische zaken Per opdracht staat duidelijk aangegeven welke materialen nodig zijn. Een deel van de opdrachten wordt met de computer uitgevoerd en een deel zonder. De examenvragen kunnen worden gedownload. Hierdoor is het mogelijk het examen klassikaal af te nemen. Bruikbaarheid a. Vorm van het materiaal Het lespakket bestaat uit de website met daarop de volgende onderdelen: Lesboek Werkschrift Docentenhandleiding Online examen 31

HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS. Handleiding docent

HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS. Handleiding docent HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS Handleiding docent Inhoudelijke informatie Leeftijd Inzenddatum Tijdsindicatie Groep 6, 7, 8 basisonderwijs Uiterlijk 19 december 2014. Tenminste 6 uur. Te verdelen over meerdere

Nadere informatie

Producten mediawijsheid de Bibliotheek Midden-Brabant

Producten mediawijsheid de Bibliotheek Midden-Brabant Producten mediawijsheid de Bibliotheek Midden-Brabant Veel scholen besteden aandacht aan het mediawijzer maken van leerlingen, docenten en ouders. De Bibliotheek Midden-Brabant kan hierbij inhoudelijk

Nadere informatie

Mediawijsheid: digitaal aan de slag in het onderwijs!

Mediawijsheid: digitaal aan de slag in het onderwijs! Mediawijsheid: digitaal aan de slag in het onderwijs! Informatie avond over mediawijsheid/sociale media op school Media zijn voor kinderen en jongeren de gewoonste zaak van de wereld. Ze nemen informatie

Nadere informatie

Energie: hoe duurzaam is jouw school? Esther van der Meer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.

Energie: hoe duurzaam is jouw school? Esther van der Meer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Esther van der Meer 05 June 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/31896 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Actuele tips over bijzondere films & gratis lesmateriaal

Actuele tips over bijzondere films & gratis lesmateriaal Voortgezet onderwijs MOVIEZONE WAAR ALLES OM FILM DRAAIT Actuele tips over bijzondere films & gratis lesmateriaal MOVIEZONE WAAR ALLES OM FILM DRAAIT moviezone.nl/educatie MovieZone met de klas Moviezone.nl

Nadere informatie

CKV Festival 2012. CKV festival 2012

CKV Festival 2012. CKV festival 2012 C CKV Festival 2012 Het CKV Festival vindt in 2012 plaats op 23 en 30 oktober. Twee dagen gaan de Bredase leerlingen van het voortgezet onderwijs naar de culturele instellingen van Breda. De basis van

Nadere informatie

Beeldtaal in toekomstgericht onderwijs

Beeldtaal in toekomstgericht onderwijs Beeldtaal in toekomstgericht onderwijs Eind januari bracht het Platform Onderwijs2032 het eindadvies uit met hun visie op toekomstgericht onderwijs. Het rapport bevat veel bruikbare ideeën en aandacht

Nadere informatie

Sire Filmpjes maken - Docent

Sire Filmpjes maken - Docent Mediawijsheid lessen Juli 2013 Sire Filmpjes maken - Docent Sociale Media als Facebook/Twitter/Instagram is het medium waar veel pubers zich op begeven. Ouders zeggen wel eens dat de smartphone aan de

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus!

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus! Drama Dans Muziek Beeldend Media Erfgoed & Minitheater-Blikopener Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool, inclusief teamcursus! Kunst- en erfgoededucatie

Nadere informatie

;k;lk. ALGEMENE HANDLEIDING NieuwsMakers lespakket (beknopte versie) 1. INLEIDING

;k;lk. ALGEMENE HANDLEIDING NieuwsMakers lespakket (beknopte versie) 1. INLEIDING ALGEMENE HANDLEIDING NieuwsMakers lespakket (beknopte versie) 1. INLEIDING NieuwsMakers NieuwsMakers is een lespakket voor de groepen 7 en 8 van het basisonderwijs. Met behulp van het lespakket zullen

Nadere informatie

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006

Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 1 Ko observatielijst/ Kern(tussen)doelen TULE SLO Van November 2006 Mondeling onderwijs Kerndoel 1 Kerndoel 2 Kerndoel 3 Schriftelijk onderwijs Kerndoel 4 Bijlage kerndoel 4 leestechniek Kerndoel 5 Kerndoel

Nadere informatie

Product en prijzen 2016 Social Media Rijbewijs

Product en prijzen 2016 Social Media Rijbewijs GI T AL E Product en prijzen 2016 Social Media Rijbewijs Januari 2016 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Maak kennis met het Social Media Rijbewijs... 3 Inhoud lessen... 4 Digitale leeromgeving... 5 Prijzen

Nadere informatie

Product en prijzen schooljaar 2015-2016

Product en prijzen schooljaar 2015-2016 Product en prijzen schooljaar 2015-2016 1 * Dit betreft de kosten per leerling. Er worden ook kosten per school en per docent in rekening gebracht. Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Opbouw en inhoud mentorpakket...3

Nadere informatie

Afval: hoe duurzaam is jouw school? Esther van der Meer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Afval: hoe duurzaam is jouw school? Esther van der Meer. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Esther van der Meer 01 October 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/31580 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Product en prijzen 2014

Product en prijzen 2014 Product en prijzen 2014 1 Augustus 2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Maak kennis met Social Media Rijbewijs... 3 Opbouw en inhoud lessenreeks... 4 Digitale leeromgeving... 5 Docentenomgeving... 6 Prijzen

Nadere informatie

School en computers. Paulusse BedrijfsOpleidingen

School en computers. Paulusse BedrijfsOpleidingen School en computers School en computers Computers zijn niet meer weg te denken uit ons leven. Kinderen van nu spelen vaak al computerspelletjes voor ze naar groep 1 gaan. Op school nemen computers een

Nadere informatie

inleiding voor docenten

inleiding voor docenten Codekinderen: inleiding voor docenten Met Codekinderen gaan leerlingen van groep 3 tot en met 8 kriskras door een woud van creatieve digitale mogelijkheden. Ze proeven van verschillende apps, sites en

Nadere informatie

Website maken Mediawijsheid lessen Juli 2013

Website maken Mediawijsheid lessen Juli 2013 Website maken Mediawijsheid lessen Juli 2013 Website maken - Docent Sociale Media als Facebook/Twitter/Instagram is het medium waar veel pubers zich op begeven. Ouders zeggen wel eens dat de smartphone

Nadere informatie

Product en prijzen schooljaar 2015-2016

Product en prijzen schooljaar 2015-2016 Product en prijzen schooljaar 2015-2016 1 * Dit betreft de kosten per leerling. Er worden ook kosten per school en per docent in rekening gebracht. Inhoudsopgave Inhoudsopgave...2 Maak kennis met Social

Nadere informatie

SLO-kerndoelanalyse Alles-in-1/Alles apart. Uitgeverij Alles-in-1

SLO-kerndoelanalyse Alles-in-1/Alles apart. Uitgeverij Alles-in-1 SLO-kerndoelanalyse Alles-in-1/Alles apart Uitgeverij Alles-in-1 Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Enschede 2 maart 2010 Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan om zonder

Nadere informatie

SLO-kerndoelanalyse Alles-in-1/Alles apart. Uitgeverij Alles-in-1

SLO-kerndoelanalyse Alles-in-1/Alles apart. Uitgeverij Alles-in-1 SLO-kerndoelanalyse Alles-in-1/Alles apart Uitgeverij Alles-in-1 Stichting leerplanontwikkeling (SLO), Enschede 2 maart 2010 Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan om zonder

Nadere informatie

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool.

Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool. Drama Dans Muziek Beeldend Media Erfgoed Het KunstKabinet & Minitheater-Blikopener Doorlopende leerlijnen (groep 1-8) voor kunst- en erfgoededucatie binnen de basisschool. Kunst- en erfgoededucatie Kunstzinnige

Nadere informatie

Lesbrief Het is de Max op Ketnet

Lesbrief Het is de Max op Ketnet 1 Lesbrief Het is de Max op Ketnet Doel van de lesbrief Deze lesbrief is voor docenten in het basisonderwijs en biedt een leidraad om leerlingen aan te sturen bij het gebruiken van het lesmateriaal Het

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

MEDIAWIJSHEID: digitaal aan de slag in het onderwijs!

MEDIAWIJSHEID: digitaal aan de slag in het onderwijs! MEDIAWIJSHEID: digitaal aan de slag in het onderwijs! Kennismaking: Mediawijsheid op school? Hoe te beginnen? Wilt u op school aan de slag met mediawijsheid en digitale media, maar heeft u geen idee waar

Nadere informatie

Social media tools voor het onderwijs

Social media tools voor het onderwijs Social media tools voor het onderwijs Op deze pagina vindt u voorbeelden van sites en online tools die u met de kinderen kunt gebruiken in de mediaweek. Onderstaande tools en sites komen ook terug in het

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

MEDIAWIJSHEID: digitaal aan de slag in het onderwijs!

MEDIAWIJSHEID: digitaal aan de slag in het onderwijs! MEDIAWIJSHEID: digitaal aan de slag in het onderwijs! Kennismaking: Mediawijsheid op school? Hoe te beginnen? Wilt u op school aan de slag met mediawijsheid en digitale media, maar heeft u geen idee waar

Nadere informatie

Staal. Kerndoelanalyse SLO

Staal. Kerndoelanalyse SLO Staal Kerndoelanalyse SLO oktober 2014 Verantwoording 2014SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het toegestaan zonder voorafgaande toestemming van

Nadere informatie

Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo

Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo Verlegen om woorden Lesbrief voor vmbo Voor de lessen Nederlands, PSO en LOB. Verlegen om woorden is een pakket met tips en handvatten om een ouderbijeenkomst te organiseren over ouderbetrokkenheid en

Nadere informatie

612671 Speelkaarten.indd 1 12-06-2006 16:14:06

612671 Speelkaarten.indd 1 12-06-2006 16:14:06 NEDERLANDS > Mondeling taalonderwijs De leerlingen leren informatie te verwerven uit gesproken taal. Ze leren tevens die informatie, mondeling of schriftelijk, gestructureerd weer te geven. 1 612671 Speelkaarten.indd

Nadere informatie

Mediaplan als onderdeel van het Leesplan, toegespitst op informatievaardigheden

Mediaplan als onderdeel van het Leesplan, toegespitst op informatievaardigheden Mediaplan als onderdeel van het Leesplan, toegespitst op informatievaardigheden Binnen de landelijke aanpak van de Bibliotheek Een mediawijze leerling heeft alle competenties in huis die nodig zijn om

Nadere informatie

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 7 ... Facebook, sociaal zijn op het internet. Deze iconen tonen aan voor wie het document is

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 7 ... Facebook, sociaal zijn op het internet. Deze iconen tonen aan voor wie het document is Les 7... Facebook, sociaal zijn op het internet Deze iconen tonen aan voor wie het document is Leerkrachten WebExperts Senioren Leerlingen Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie voor de leerkracht

Nadere informatie

Eindrapportage MediaMovies

Eindrapportage MediaMovies Eindrapportage versie datum 1 / 9 Eindrapportage MediaMovies Auteur(s) : Geerle van der Wijk Versienummer : 3 ( 29 maart 2010) MediaMovies versie datum 2 / 9 Kennisnet.nl 1 Inleiding 3 2 Behaalde resultaten

Nadere informatie

Toets-ICT voor het VO

Toets-ICT voor het VO Toets-ICT voor het VO De weg naar Digitale Geletterdheid Voor Praktijkonderwijs, VMBO, HAVO en VWO Producten en prijzen 2016 Toets-ICT Vaardig en veilig online 1 Juni 2016 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...

Nadere informatie

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Inhoud Welkom Doelen Profielschetsen Materialen Bijlagen Met het Solly Systeem worden kinderen al op jonge leeftijd geïntroduceerd in de wereld

Nadere informatie

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen

Samengevat door Lieve D Helft ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Samengevat door ICT-coördinator Scholengemeenschap InterEssen Eindtermen ICT Vanaf het schooljaar 2007-2008 zijn er eindtermen voor ICT in het lager onderwijs, dus zal men ICT meer en meer moeten integreren

Nadere informatie

Migratie. Ik vertrek - Zij vertrokken 2 HAVO\VWO. docentenhandleiding

Migratie. Ik vertrek - Zij vertrokken 2 HAVO\VWO. docentenhandleiding Migratie Ik vertrek - Zij vertrokken 2 HAVO\VWO docentenhandleiding Colofon Deze lessen zijn gemaakt in opdracht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Realisatie: Codename Future: www.codenamefuture.nl

Nadere informatie

Nieuws in de klas Postbus 12040 1100 AA Amsterdam t: 020-4309190 f: 020-4309199 e: info@nieuwsindeklas.nl w: www.nieuwsindeklas.nl

Nieuws in de klas Postbus 12040 1100 AA Amsterdam t: 020-4309190 f: 020-4309199 e: info@nieuwsindeklas.nl w: www.nieuwsindeklas.nl Aansluiting Nieuwsservice bij curriculum Bijlage bij Handleiding Nieuwsservice Primair Onderwijs is een uitgave van Nieuws in de klas. Deze bijlage hoort bij de Handleiding Nieuwsservice Primair Onderwijs

Nadere informatie

Overzicht resultaten uit onderzoek door Cubiss 2009-2010. 1 Inleiding

Overzicht resultaten uit onderzoek door Cubiss 2009-2010. 1 Inleiding Overzicht resultaten uit onderzoek door Cubiss 2009-2010 1 Inleiding In opdracht van de Vereniging van Brabantse Bibliotheken is in 2009 en 2010 onderzoek gedaan naar de wensen en behoeften van het primair

Nadere informatie

Boekwerk. Voorstel voor een project omschrijving. 1.1 Doelstelling

Boekwerk. Voorstel voor een project omschrijving. 1.1 Doelstelling Boekwerk Voorstel voor een project omschrijving 1.1 Doelstelling Het doel van het te ontwikkelen lespakket Boekwerk is leerlingen op een nieuwe manier bezig te laten zijn met taal, boeken en vakinhoud.

Nadere informatie

3. Videobellen met Windows Live Messenger

3. Videobellen met Windows Live Messenger 49 3. Videobellen met Windows Live Messenger Misschien heeft u het programma Windows Live Messenger wel eens gebruikt om te chatten met contactpersonen die op hetzelfde moment online zijn. Chatten is het

Nadere informatie

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid

Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Menukaart Gezonde School Basis- en Voortgezet Onderwijs: Mediawijsheid Inhoud: Om op een effectieve manier invulling te geven aan gezondheidsthema s, is het belangrijk om aan de volgende 4 niveaus aandacht

Nadere informatie

Speelwijzer Go VMBO game

Speelwijzer Go VMBO game Speelwijzer Go VMBO game Voor docenten basisonderwijs Welkom bij Go VMBO. Het spel dat uw leerlingen helpt om een gedegen keuze te maken voor het voortgezet onderwijs. Door het spelen van deze uitdagende

Nadere informatie

Beleving, verbeelding en verwondering als basis voor talentontwikkeling staan hierbij centraal.

Beleving, verbeelding en verwondering als basis voor talentontwikkeling staan hierbij centraal. Inleiding Het project Kunstructeur is bedoeld om leerlingen van de basisschool en onderbouw voortgezet onderwijs, kennis te laten maken met kunst en techniek binnen het onderwijs. Beleving, verbeelding

Nadere informatie

Informatievaardighedenplan als onderdeelvan het Leesplan

Informatievaardighedenplan als onderdeelvan het Leesplan Informatievaardighedenplan als onderdeelvan het Leesplan Binnen de landelijke aanpak van de Bibliotheek Leerlingen met goede informatievaardigheden maken betere werkstukken en houden interessantere spreekbeurten.

Nadere informatie

Les 5 ... Digitale fotografie, foto s delen met familie en vrienden. Iedereen online, van 9 tot 99 jaar.

Les 5 ... Digitale fotografie, foto s delen met familie en vrienden. Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. 5... Digitale fotografie, foto s delen met familie en vrienden Deze iconen tonen aan voor wie het document is Leerkrachten WebExperts Senioren Leerlingen Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie voor

Nadere informatie

Basisarrangement. Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal. 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen

Basisarrangement. Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal. 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Basis Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Deviant methode leer/werkboek VIA vooraf op weg naar 1F. De 8 thema s in het boek hebben terugkerende

Nadere informatie

Handleiding. Mediawijs met Kidsweek in de Klas. Inhoud 1. Inleiding pag.2

Handleiding. Mediawijs met Kidsweek in de Klas. Inhoud 1. Inleiding pag.2 Handleiding Mediawijs met Kidsweek in de Klas Inhoud 1. Inleiding pag.2 Mediawijs met Kidsweek in de Klas 2. Opbouw methode pag.3 Les 1 Inzicht hebben in de medialisering van de samenleving Les 2 Apparaten,

Nadere informatie

LES 4 & 5 GAMEMAKER4YOU

LES 4 & 5 GAMEMAKER4YOU Maart 2009 LES 4 & 5 GAMEMAKER4YOU Les 4 & 5 GameMaker m.b.v. het boek GameMaker4You Ze leren een shooter maken en hierna maken ze een eigen shooter Les 4 Docent Doel Doel van deze les is leerlingen leren

Nadere informatie

UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding

UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding UTRECHT AAN ZEE: Hoe houd jij droge voeten? Docentenhandleiding DOCENTENHANDLEIDING UTRECHT AAN ZEE: HOE HOUD JIJ DROGE VOETEN? 2 April 2011 Utrecht aan Zee: hoe houd jij droge voeten? is ontwikkeld door

Nadere informatie

WikiKids Atlas. Lerarenhandleiding Project WikiKids Atlas

WikiKids Atlas. Lerarenhandleiding Project WikiKids Atlas WikiKids Atlas Lerarenhandleiding Project WikiKids Atlas 1. Inhoudsopgave. 1. Inhoudsopgave. p. 43 2. Inleiding. p. 44 3. Uitleg en kerndoelen WikiKids Atlas. p. 46 3.1. Inleiding. p. 46 3.2. Uitleg WikiKids.

Nadere informatie

Sprekende Portretten

Sprekende Portretten Docentenhandleiding Sprekende Portretten Sprekende Portretten Jacob Cuyp, Michiel Pompe van Slingelandt, 1649 Primair Onderwijs Groep 4 t/m 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling programma..

Nadere informatie

Integratie. Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO. docentenhandleiding

Integratie. Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO. docentenhandleiding Integratie Wat weten we over nieuwkomers? 3 VMBO docentenhandleiding Colofon Deze lessen zijn gemaakt in opdracht van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Realisatie: Codename Future: www.codenamefuture.nl

Nadere informatie

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 8 ... Skype: Online bellen. Deze iconen tonen aan voor wie het document is

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 8 ... Skype: Online bellen. Deze iconen tonen aan voor wie het document is Les 8... Skype: Online bellen Deze iconen tonen aan voor wie het document is Leerkrachten WebExperts Senioren Leerlingen Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie voor de leerkracht Waarom? Skype wordt

Nadere informatie

;k;lk. ALGEMENE HANDLEIDING NieuwsMakers lespakket 1. INLEIDING

;k;lk. ALGEMENE HANDLEIDING NieuwsMakers lespakket 1. INLEIDING ALGEMENE HANDLEIDING NieuwsMakers lespakket 1. INLEIDING NieuwsMakers NieuwsMakers is een lespakket voor de groepen 7 en 8 van het basisonderwijs. Met behulp van het lespakket zullen de leerlingen - onder

Nadere informatie

Handleiding Docentenpakket online. Versie 1.1

Handleiding Docentenpakket online. Versie 1.1 Handleiding Docentenpakket online Versie 1.1 1 Welkom Met de nieuwste generatie leermiddelen (voor docenten Docentenpakket online en voor leerlingen [methode] online) kunnen docenten eigen en open lesmateriaal

Nadere informatie

Vincent-stripverhaal MAKEN VOELEN SAMENWERKEN KIJKEN. Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs www.expertisecentrum-kunsttheorie-po.

Vincent-stripverhaal MAKEN VOELEN SAMENWERKEN KIJKEN. Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs www.expertisecentrum-kunsttheorie-po. Vincent-stripverhaal Expertisecentrum Kunsttheorie Primair Onderwijs Vincent-stripverhaal Een opdracht voor groep 5 of 6 gericht op inleven en maken. Leerlingen maken samen een stripverhaal, gebaseerd

Nadere informatie

De Romeinen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/40999

De Romeinen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/40999 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Wassink 16 January 2013 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/40999 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken. Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851. Primair Onderwijs groep 7 en 8

Docentenhandleiding Educatieprogramma. Schilderspraktijken. Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851. Primair Onderwijs groep 7 en 8 Docentenhandleiding Educatieprogramma Schilderspraktijken Ary Lamme, Ary Scheffer aan het werk in het atelier, 1851 Primair Onderwijs groep 7 en 8 Inhoud Het Dordrechts Museum...p. 3 Algemene doelstelling

Nadere informatie

> In plaats van losse filmpjes of niet-methodische materialen

> In plaats van losse filmpjes of niet-methodische materialen Inleiding Nieuwe zaken koppelt geschiedenis, aardrijkskunde, natuur en techniek aan actualiteit. Met aantrekkelijke en flexibel inzetbare lessen op basis van het laatste nieuws, brengt Nieuwe zaken wekelijks

Nadere informatie

Handleiding voor docenten

Handleiding voor docenten LEREN PROGRAMMEREN MET Spelenderwijs leren programmeren voor kinderen LEREN PROGRAMMEREN MET Ron Ford Ron Ford Spelenderwijs leren programmeren voor kinderen 11-03-13 11:11 Handleiding voor docenten Scratch

Nadere informatie

Presentatie door: Dr. Wim Hilberdink. 1 december 2015

Presentatie door: Dr. Wim Hilberdink. 1 december 2015 Presentatie door: Dr. Wim Hilberdink 1 december 2015 THORBECKE SCHOLENGEMEENSCHAP Zwolle atheneum havo mavo 1820 leerlingen 160 docenten 10 jaar Mediawijsheid Relatie tot digitale geletterdheid Opzet en

Nadere informatie

Handleiding Docentenpakket online. Versie 1.0

Handleiding Docentenpakket online. Versie 1.0 Handleiding Docentenpakket online Versie 1.0 1 Welkom Met de nieuwste generatie leermiddelen (voor docenten Docentenpakket online en voor leerlingen [methode] online) kunnen docenten eigen en open lesmateriaal

Nadere informatie

Presentatie Peet van de Wiel & Ignas van Schaick

Presentatie Peet van de Wiel & Ignas van Schaick Presentatie Peet van de Wiel & Ignas van Schaick Peet van de Wiel (Podium) Ignas van Schaick (EMS FILMS) Trailer De Nieuwe Wildernis De Nieuwe Wildernis, het merk De waarde en de impact van het medium

Nadere informatie

Sprekende Portretten

Sprekende Portretten Docentenhandleiding Educatieprogramma Sprekende Portretten Wouter van Riessen, zelfportret met luchtbel, aankoop 2000 Voortgezet Onderwijs Alle niveaus 1 Inhoud Het Dordrechts Museum.... p. 3 Algemene

Nadere informatie

Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie

Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht. Een stevige basis voor cultuurparticipatie Kunsteducatie projecten primair onderwijs Utrecht Een stevige basis voor cultuurparticipatie inhoudsopgave Voorwoord 5 1 Schoolabonnement 7 2 Kunstprojecten voor alle groepen 9 3 Kunsteducatieproject voor

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren.

1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. Stellingen doelen 1. Een ELO of dagplan gebruiken om de planning met de leerlingen te delen. 2. Een ELO, e-mail of chat gebruiken om met de leerlingen te communiceren. 3. Instructielessen maken voor het

Nadere informatie

LES 2 & 3 GAMEMAKER4YOU

LES 2 & 3 GAMEMAKER4YOU Maart 2009 LES 2 & 3 GAMEMAKER4YOU Les 2 & 3 GameMaker m.b.v. het boek GameMaker4You Ze leren het doolhof maken (hoofdstuk3) en hierna maken ze een eigen doolhofspel Les 2 Docent Doel Doel van deze les

Nadere informatie

Lespakket over verantwoorde voeding voor mens, dier en milieu. Inleidend katern Groep 7 & 8

Lespakket over verantwoorde voeding voor mens, dier en milieu. Inleidend katern Groep 7 & 8 Lespakket over verantwoorde voeding voor mens, dier en milieu. Inleidend katern Groep 7 & 8 Voorwoord We willen het wel van de daken schreeuwen: alles wat we weten over verantwoorde en biologische voeding.

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F.

Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Page of 0 Enquête beroepsonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit zes onderdelen, A t/m F. Er zijn in totaal vragen. A. Over jou Je wordt vriendelijk verzocht informatie over jezelf te geven door onderstaande

Nadere informatie

Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail. Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1

Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail. Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1 Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1 Inhoud: 1. Dit protocol 2. Afspraken voor alle kinderen 3. Praktisch

Nadere informatie

Een uniek lespakket laat uw leerlingen zelf alles ontdekken over (duurzame) energie

Een uniek lespakket laat uw leerlingen zelf alles ontdekken over (duurzame) energie Een uniek lespakket laat uw leerlingen zelf alles ontdekken over (duurzame) energie VOOR BOVEN-, MIDDEN- EN ONDERBOUW ZEER COMPLEET PRAKTISCH EN SPANNEND MODULAIR MULTIMEDIAAL EN INTERACTIEF PAST BIJ VERSCHILLENDE

Nadere informatie

Mediawijsheid en de e-cultuursector Naar nieuwe vormen van expressieve en reflectieve mediawijsheid

Mediawijsheid en de e-cultuursector Naar nieuwe vormen van expressieve en reflectieve mediawijsheid Mediawijsheid en de e-cultuursector Naar nieuwe vormen van expressieve en reflectieve mediawijsheid door Levien Nordeman Wat betekent mediawijsheid voor de e-cultuursector? De afgelopen maanden heeft Virtueel

Nadere informatie

Films kijken op internet: verboden of niet?

Films kijken op internet: verboden of niet? Les over auteursrecht tekst niveau A Films kijken op internet: verboden of niet? Veel mensen kijken graag naar films. Jij ook? Als je zin hebt om een film te zien, kun je natuurlijk naar de bioscoop gaan.

Nadere informatie

Lesfiche. Doel: Leerlingen laten nadenken over het bewerken en publiceren van foto s van anderen.

Lesfiche. Doel: Leerlingen laten nadenken over het bewerken en publiceren van foto s van anderen. Ooo.. mijn foto!!! Lesfiche Doel: Leerlingen laten nadenken over het bewerken en publiceren van foto s van anderen. Materiaal: Digitale portretfoto van iedere leerling 1PC per leerling, met internettoegang

Nadere informatie

B&O Info Tel.: 06-20657425 E-mail: info@bo-info.nl Internet: www.bo-info.nl Twitter: @bo_info Facebook: https://www.facebook.com/bo.

B&O Info Tel.: 06-20657425 E-mail: info@bo-info.nl Internet: www.bo-info.nl Twitter: @bo_info Facebook: https://www.facebook.com/bo. Er is niet één antwoord te geven op de vraag hoe vaak of hoe lang een kind op een tablet, smartphone of computer mag. Dat hangt sterk af van het kind en de situatie. Deskundigen zijn het er wel over eens

Nadere informatie

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO

Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Voorstel van de Taakgroep Vernieuwing Basisvorming voor nieuwe kerndoelen onderbouw VO Onderdeel van de eindrapportage

Nadere informatie

Leerlijnen TULE SLO. Jory Tolkamp

Leerlijnen TULE SLO. Jory Tolkamp Leerlijnen TULE SLO Jory Tolkamp Om de doelen van mijn les te bepalen ging ik uit van de leerlijnen. Wat past bij de leerlingen qua stof van een ontwikkelingsgebied, waar zit het niveau? Maar een duidelijke

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89

Inhoud. Inleiding 9. 5 Planning 83 5.1 Leerdoelen en persoonlijke doelen 84 5.2 Het ontwerpen van het leerproces 87 5.3 Planning in de tijd 89 Inhoud Inleiding 9 1 Zelfsturend leren 13 1.1 Zelfsturing 13 1.2 Leren 16 1.3 Leeractiviteiten 19 1.4 Sturingsactiviteiten 22 1.5 Aspecten van zelfsturing 25 1.6 Leerproces vastleggen 30 2 Oriëntatie op

Nadere informatie

Handleiding voor docenten

Handleiding voor docenten Handleiding voor docenten Inleiding Het EnerCities pakket biedt je school de mogelijkheid om gebruik te maken van een serious game (leerspel) met bijbehorende educatieve toolkit en communicatiefaciliteiten

Nadere informatie

Vakgebieden Methoden Omschrijving Taal Groep 1-2. Schatkist

Vakgebieden Methoden Omschrijving Taal Groep 1-2. Schatkist Nederlandse taal Kinderen ontwikkelen mondelinge en schriftelijke vaardigheden waarmee ze de Nederlandse taal leren gebruiken in situaties die zich in het dagelijkse leven voordoen. Tevens verwerven ze

Nadere informatie

ICT-INFO. SpangaS en Mijn Kind Online met lespakket mediawijsheid. Info

ICT-INFO. SpangaS en Mijn Kind Online met lespakket mediawijsheid. Info ICT-INFO SpangaS en Mijn Kind Online met lespakket mediawijsheid De laatste week van seizoen 5 van de jeugdserie SpangaS van de NCRV staat in het teken van de voor- en nadelen van nieuwe media. In deze

Nadere informatie

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Thema-overzicht

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Thema-overzicht Drents Museum Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Thema-overzicht Thema-overzicht Drents Museum Groep 3 Essentie van het thema Beeldcultuur kan omschreven worden als een maatschappelijke

Nadere informatie

Academy4learning. Trainingsaanbod 2015-2016

Academy4learning. Trainingsaanbod 2015-2016 Academy4learning Aan de slag met Academy4learning Welkom bij Academy4learning! Met praktijkgerichte trainingen en workshops ondersteunen we docenten en medewerkers bij de invoering en het gebruik van digitaal

Nadere informatie

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid

Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl. Stappenplan cultuureducatiebeleid Kleine Gartmanplantsoen 21 1017 RP Amsterdam T 020 620 9567 info@mocca-amsterdam.nl www.mocca-amsterdam.nl Stappenplan cultuureducatiebeleid Inleiding Dit stappenplan is een handreiking om te komen tot

Nadere informatie

Overzicht resultaten SLO-kerndoelanalyses Nederlandse taal en rekenen (18-12-2012)

Overzicht resultaten SLO-kerndoelanalyses Nederlandse taal en rekenen (18-12-2012) Overzicht resultaten SLO-kerndoelanalyses Nederlandse taal en rekenen (18-12-2012) Methoden Nederlandse taal (kerndoelen 1 tot en met 12) Titel (editie, uitgever) Jaar Analyseresultaten Kerndoelen Toelichting

Nadere informatie

Uitgegeven: 3 februari 2010. 2010, no. 10 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLAN

Uitgegeven: 3 februari 2010. 2010, no. 10 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLAN Uitgegeven: 3 februari 2010 2010, no. 10 PROVINCIAAL BLAD VAN FRYSLAN BELEIDSREGEL voor het verkrijgen van een partiële ontheffing voor het vak Fries in het primair en voortgezet onderwijs in de provincie

Nadere informatie

Project Tweede Wereldoorlog. Rianne Bakker. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61249

Project Tweede Wereldoorlog. Rianne Bakker. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/61249 Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Rianne Bakker 15 May 2015 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/61249 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

handleiding Docentenhandleiding Lesmateriaal over orgaan- en weefseldonatie voor het MBO

handleiding Docentenhandleiding Lesmateriaal over orgaan- en weefseldonatie voor het MBO Docentenhandleiding Lesmateriaal over orgaan- en weefseldonatie voor het MBO Inleiding Xtralife is een digitaal lespakket over orgaan- en weefseldonatie voor jongeren in het middelbaar beroepsonderwijs

Nadere informatie

Handleiding Workspace (basis) Codename Future

Handleiding Workspace (basis) Codename Future Handleiding Workspace (basis) Codename Future Handleiding Workspace Codename Future_Basis 1 Inhoudsopgave I. Inleiding... 3 II. Functionaliteitenoverzicht Workspace... 4 III. Leerlingen aan het werk...

Nadere informatie

- De nieuwe Schooltv - Schooltv in de aardrijkskundeles - Schooltv en de toekomst

- De nieuwe Schooltv - Schooltv in de aardrijkskundeles - Schooltv en de toekomst - De nieuwe Schooltv - Schooltv in de aardrijkskundeles - Schooltv en de toekomst Schooltv nu alleen online Schooltv nu ook voor thuis Schooltv, wat is er veranderd? - Open Net TV - TV speciaal gemaakt

Nadere informatie

Lespakket. SpangaS Mediawhizz

Lespakket. SpangaS Mediawhizz Lespakket SpangaS Mediawhizz Lespakket SpangaS Mediawhizz Les 1: SpangaS Mediawhizz Les 2: Clipjes Les 3: Wie ben JIJ? Les 4: Mediawhizz test Les 5: Baas van het Internet SpangaS Mediawhizz mei 2012 2

Nadere informatie

In deze docentenhandleiding vindt u alle benodigde informatie om deze lessenserie uit te kunnen voeren.

In deze docentenhandleiding vindt u alle benodigde informatie om deze lessenserie uit te kunnen voeren. Inleiding In deze media lessenserie voor groep 7 en 8 gaan we inzoomen op de theorie van de schepping vanuit de Bijbel en de oerknal vanuit wetenschappelijk oogpunt. De kinderen maken via verschillende

Nadere informatie

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 1: Communiceren en sociaal contact onderhouden

Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 1: Communiceren en sociaal contact onderhouden Leerjaar 3: Lesopbouw en suggesties (incl. bewijzenblad) voor leerroute A Thema 1: : Thema 1 1. Introductieles De leerling vertelt waarom het belangrijk is om goed te presenteren. Arbeidsvoorbereidend

Nadere informatie