Tips & trucs van leiders

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tips & trucs van leiders"

Transcriptie

1 Tips & trucs van leiders De verraderlijke weg naar de top High potentials crossen, zigzaggen, jobhoppen, onthechten. Want dat is de enige manier om snel de top te bereiken dan wel salarissprongen te maken, denken ze. Het gros brandt voortijdig af. De lessen van drie zeer openhartige oud-topmannen aan een jonge, gehaaste professional. DOOR JEROEN SIEBELINK ILLUSTRATIES ZOLTAN KORAI P18 Even dacht ik: ik ben weg, bekijk het maar P21 Dat soort dingen, fusies en overnames, gingen mij als leider goed af P23 Natuurlijk ben je eenzaam. Je moet overleven, in je eentje verstrekkende besluiten nemen Ik ben 28 en wissel elk jaar van baan. Levert me soms een mille aan salarissprong op, én zo wissel ik lekker snel mijn BMW 3-serie in voor een X5. Mag ook wel, ik maak weken van tachtig uur. Goed voor mijn brede scope, steeds een andere business. Als high potential heb ik dat gewoon nodig. Op mijn vijfendertigste wil ik ceo van een beursgenoteerde club zijn en dat kan alleen als ik wat van de wereld heb gezien. Ik jobhop, cross van functie naar functie, zigzag en onthecht, want ceo s blijven toch niet langer dan zeven jaar aan. Voor die tijd ben je afgebrand, bromt het wijze ui- lengezicht van Gert-Jan Kramer. Kramer (64), de man die van het beursgenoteerde Fugro een van de allergrootste bodemonderzoekers ter wereld maakte, is mijn adviseur. Nu hij met pensioen is, komt hij op momenten in mijn carrière uit het niets, fluistert ongevraagd iets in en vertrekt weer. Twee andere markante types wisselen hem af, in nachtelijke verschijningen aan mijn bed: één wat korter van stuk en met rode blooswangen: Wim van Vonno (65), de man die van BAM een van de grootste bouwondernemingen in Europa maakte. En één met zacht, poederwit haar: Carel van den Driest (58), de man die van Vopak het grootste tankopslagbedrijf ter wereld maakte. Staan ze daar, in de donkere hoeken van mijn slaapkamer, hoofdschuddend en hun vinger geheven. Het lijkt verdomme A Christmas Carol wel. Rond hun veertigste werden deze mannen topman, en bleven dat een kwart eeuw lang. Omdat ze van hun branche hielden, zeggen ze, van hun bedrijf, hun werk. Niet meer van deze tijd, vind ik. Ik moet presteren, alles uit mezelf halen, en als het ene beursgenoteerde bedrijf me daar niet de ruimte voor geeft, hol ik naar het volgende. w 16 7 SEPTEMBER 2006 INTERMEDIAIR 36

2 INTERMEDIAIR 36 7 SEPTEMBER

3 Carel van den Driest oud-bestuursvoorzitter VOPAK (58) Trouw aan VOPAK: 31 jaar, van 1973 tot 2005 (minus tussenfase van twee jaar). Waarvan als bestuursvoorzitter: 14 jaar. Wat leverde dat op: het grootste tankopslagbedrijf ter wereld (omzetgroei 500 procent) Gecreëerde aandeelhouderswaarde (in 3,5 jaar, na zijn terugkeer bij VOPAK): 69 procent koersrendement (AEX in dezelfde periode: 0,4 procent). Is nu: commissaris bij Stork, Vopak, Van Oord, Dura Vermeer, twee rederijen en overslagbedrijf HES. Moeilijkste moment bij VOPAK: Ik weigerde mee te werken aan de fusie met Pakhoed, waarna de commissarissen me bedankten voor bewezen diensten. Dat jaar sliep ik slecht. Van een afstand moest ik toezien hoe veel goede mensen wegliepen bij VOPAK. Twee jaar later vroegen ze me terug te komen. Wim van Vonno oud-bestuursvoorzitter BAM Groep (65) Trouw aan BAM: 23,5 jaar lang, van 1982 tot Waarvan als bestuursvoorzitter: 23,5 jaar. Wat leverde dat op: een van de grootste bouwondernemingen van Europa (omzetgroei 1500 procent). Gecreëerde aandeelhouderswaarde: procent koersrendement (AEX in dezelfde periode: 945 procent). Is nu: president-commissaris Convest, commissaris bij BAM, AM, Van Oord, DHV, Van Nieuwpoort en SADC Moeilijkste moment bij BAM: de bouwaffaire, zoals hij de bouwfraude aanduidt. Als enige topman uit de bouwwereld verscheen hij vrijwillig op zittingen van de rechtbank, om zijn mensen een hart onder de riem te steken. Ik verwijt mezelf achteraf dat ik in de branche geen draagvlak heb kunnen creëren om de uitwassen van prijsopdrijving aan te pakken. Het was in feite geen prijsopdrijving, maar werkverdeling. Maar eenzijdig wilde ik daar niet mee stoppen. Ik was wel verantwoordelijk voor de continuïteit. Gert Jan Kramer oud-bestuursvoorzitter Fugro (64) Trouw aan Fugro: 23 jaar lang, van 1983 tot Waarvan als bestuursvoorzitter: 23 jaar. Wat leverde dat op: een van de grootste bodemonderzoekers ter wereld (omzetgroei 1300 procent). Gecreëerde aandeelhouderswaarde: 492 procent koersrendement (AEX in dezelfde periode: 193 procent) Is nu: president-commissaris BAM, Damen Shipyards, Mammoet. Commissaris bij onder meer ABN Amro en Fugro. Lid van de Commissie Corporate Governance Code. Moeilijkste moment bij Fugro: Ik werd van buitenaf geparachuteerd bij Fugro. Dat bleek bijna failliet; de enig aandeelhouder wist dat ook niet. Nadat ik de zaak had opgeschoond, stortte de markt in. Juist in dat jaar wilde ik onze enige wereldwijde grote concurrent in Amerika overnemen, op instinct. Banken en commissarissen geloofden er niet in. Ik flikte het toch. In dat jaar kwam ik erachter: ik kan best zenuwachtig zijn, maar als ik het systematisch aanpak, komt het goed. w Jij kent je beperkingen nog niet, berispt Kramer me. Dat gaat je opbreken. Doe nou maar gewoon wat ze zeggen dat je moet doen, niks meer. In mijn tijd raakte geen manager overspannen. Die generatie van jou doet het zichzelf aan, hoewel de oorzaak daarvan bij een oudere generatie ligt. De veertigers en vijftigers van nu de geitenwollen sokkenuit de jaren zeventig laten het afweten. In die verloren generatie zit een gat. In een uitermate luxe omgeving deden ze levenservaring op, vrijheid blijheid, zonder stevige begeleiding. Daarom zitten wij nu met een tekort aan goede managers, en moet jouw generatie ongezond snel groeien. Jobhopte u dan nooit? Twee keer, totdat ik op mijn veertigste werd gehunt als president-directeur van Fugro. Hoe wist u dat het uw haven was? Dat wist ik niet. In die 23 jaar bij Fugro ben ik nog vaak benaderd, en altijd ging ik serieus met die mensen praten. Thuis heb ik daar nog een ordnertje van staan. Toch bleef ik op mijn plek, want geen jaar was hetzelfde. Het bedrijf ontwikkelde zich hevig in die 23 jaar. Hij maakte gewoon zélf zijn bedrijf, realiseer ik me. Hij kocht, fuseerde, ontwikkelde net zo lang totdat Fugro helemaal zijn eigen ding was. Een grondlegger. Niet meer van deze tijd. Een man met donzig wit haar kijkt me indringend aan. Nog zo n aartsvader, Carel van den Driest. Wisselde slechts één keer van baan, op zijn zevenentwintigste, van Shell naar overslagbedrijf Van Ommeren, en bleef dat 31 jaar trouw. Wanneer wist u dat het uw haven was? Na wat eerste teleurstellingen. Ik kwam terecht bij Terminals terwijl ik liever bij Rederij wilde. Die stilstaande tanks wonden me niet op, ik droomde juist van schepen. Ik vond het hele bedrijf ook zo ouderwets, op de veertiende verdieping zaten een paar hoge heren die niets van zich lieten horen. Als zij in de lift stapten, moest ik eruit. Maar bij de tanks was de sfeer toch wel leuk. Voor mijn baas rekende ik eens uit hoe makkelijk we konden besparen op stookkosten als we de tanks met olie zouden isoleren. Ik hoorde er niks meer over, tot ik daags erna met mijn autootje door de Botlek reed en dacht: wat doen ze daar toch? Ze waren alle tanks aan het isoleren! Bij Shell duurde zoiets jaren. Die avond zei ik tegen mijn vrouw: er mankeert van alles aan dit bedrijf, maar het past me als een oude jas. Van daaraf ging het recht omhoog naar de top? Niet bepaald. In de kantine lunchte ik elke dag aan een tafel met jonge economen en juristen. Betrokken types allemaal, Pieter Lakeman van Sobi zat er ook bij. We ergerden ons aan directeuren die veel lunchten en weinig bestuurden. Het zaakje was zelfs stuurloos aan het worden, vonden wij, en we schreven een brief aan de commissarissen: zo gaat het niet langer. Dat had u de kop kunnen kosten! Ik deed alleen mee als we het minstens met zijn tienen deden. Drie man sturen ze de laan uit, tien durven ze niet. Dat politieke inzicht had ik al. Maak anderen medeplichtig aan je plannetje, dat soort dingen. Ze nodigden ons uit op de veertiende, het heilige der heiligen. De vernieuwing van de top was begonnen. Recht omhoog naar de top dus, mijmer ik. Dacht ik ook even, maar dat viel vies tegen. Ik was zesentwintig en chef. Een promotie was in het zicht: secretaris zou ik worden van de afdeling Acquisitie. Ik had een plannetje om dat samen te voegen met een andere afdeling. Ongeduldig, te vroeg lanceerde ik het. Weerstand ontstond en mijn hele promotie ging niet door. Wat had ik de pest in! Vooral omdat in de kantine de afdelingssecretarissen en procuratiehouders in een apart gedeelte achter glas aten. Vriendjes van me aten daar al, en die suffe Van den Driest had zijn komst al aangekondigd, maar moest in de grote zaal blijven. Verrotte vervelend. Toen wilde u zeker wel jobhoppen, hè? Even dacht ik: ik ben weg, bekijk het maar. Ik ben 32 en cross van functie naar functie. Op advies van de drie wijzen stopte ik met jobhoppen, maar de onrust bleef. Nu zigzag ik door de organisatie, voortgestuwd door een management development programma. In de avondu- w 18 7 SEPTEMBER 2006 INTERMEDIAIR 36

4 INTERMEDIAIR 36 7 SEPTEMBER

5

6 w ren doe ik er een mba bij. Managen wil ik. De inhoud laat ik los, voor techniek interesseer ik me niet meer: de snelste weg omhoog. Onberispelijk gekleed, volgens dezelfde code als die van de top. Wees geen kopie van de top, kapittelt Wim van Vonno, oud-bam. Met zijn 23,5 jaar is hij de langst zittende bestuursvoorzitter van Nederland ooit. Zijn duimen steken uit de zakken van zijn slobberige doublebreasted jasje. Een te strak pak communiceert slechts dat je bereid bent alles op te geven. Doe gewoon. In een bouwbedrijf als het mijne hoef je niet aan te komen met gepoetste schoenen. Belangrijker is een open lichaamstaal. Maar charisma heb je of heb je niet. Mij ging dat altijd aardig af. Zo hield ik in gesprek met een collega nooit een pen vast. Anders denkt-ie dat je zijn uitspraken later tegen hem gebruikt. Een directeur onder me deed het nota bene wel bij mij. Hij wantrouwt me, denk ik dan, of hij heeft een slecht geheugen. Van den Driest, die even is blijven hangen, knikt bedachtzaam. Hoe gelikt ook je pak, binnen enkele weken hebben ze door of je een kwast bent. Niet dat ík me niet aanpaste, hoor. Toen ik ontdekte dat mijn baas net als ik lid was van roeivereniging De Maas, droeg ik met regelmaat mijn Maasdas op mijn blauwe blazer. Op een dag hadden we hem allebei om. Hé Carel, ook lid? Dat vond hij mooi, hoor. Later kreeg ik jongens onder me, die waren zó getapt, alsof ze in de haven geboren waren. Dan werd ik toch argwanend: toneelspel? Ik lette vooral op taalgebruik. Onder managers is dat notoir slecht, met al dat onnodige Engels en die afgebroken zinnen. Vanuit mijn bed staar ik naar de dressboy naast mijn inloopkast. Morgen wordt het wel maatpak, geen das. Zo oog ik strak en toch los, helemaal nu: onberispelijk maar flexibel. Zigzaggend van een operationele, naar een commerciële, naar een financiële naar een algemene buitenlandse functie maak ik ook sneller vrienden, merk ik. Dat crossen doe je goed, zegt Van den Driest, zorg dat ze je in alle uithoeken van het bedrijf leren kennen, maar overdrijf het niet. Cross vooral binnen jezélf. Alleen zo word je een echte generalist, wat noodzaakisvoor een leider. Ik kan alles vrij goed, en niks heel goed. Dat was in het begin heel lastig, want dan moet je juist in iets kleins heel erg goed zijn. Maar ik was niet iemand die de speer verder gooide dan iedereen. Aha. Vandaar dat leiders zich niet interesseren voor de inhoud. Kennis alleen is niet interessant. Het gaat erom wat je ermee doet. Wat je régelt. Na een paar jaar kom je erachter dat het allemaal niet zo complex is, dat bedrijfsleven. Er is een product en daar zoek je een markt bij. Een contact in Singapore vroeg me eens waarom we daar geen tankterminals hadden staan. Kort daarop stak ik in een interne workshop mijn vinger op. Ik mocht het gaan doen. Vier jaar later stond er een bloeiend bedrijf nu nog is Singapore de parel in de kroon van VOPAK. Niemand twijfelde daarna dat Van den Driest iets kon. Ik was klaar voor general management. Waarderen anderen mij wel als ik nergens verstand van heb? vraag ik me af. Als je maar een indruk hebt van waar mensen op de werkvloer mee bezig zijn. Van Vonno sluit de deur achter Van den Driest. Ik Hoe gelikt ook je pak, binnen enkele weken hebben ze door of je een kwast bent ging de bouw niet in omdat ik zo van klussen houd. Ik had alleen dat gevoel voor leidinggeven. Ik doorzag dingen. Op zijn eenenveertigste draaide hij het nummer van BAM, bood zichzelf aan als hoogste baas en nam vervolgens zijn vorige werkgever over voor een prikkie. Dat soort dingen, fusie en overnames, gingen mij als leider goed af, juíst omdat ik eerst in de klei had gestaan als projectmanager. Daardoor begreep ik hoe het is om hard te werken bij 32 gradenin de zon, in regen of in vrieskou, hoe spit voelt, hoe het is om anderhalf uur in een busje te zitten voor je op de bouwplaats bent. Om zo beter mee te voelen met arbeiders? Twee eigenschappen hielpen mij al vroeg als leider. Ik heb een heel goed geheugen én ik kan in gewone taal praten. Nooit wapperde ik met strategische rapporten. Mensen willen gewoon met je praten. Mijn deur stond altijd open en als iemand een probleempje had, zei ik niet dat ik daar even in moest duiken, nee, dan had ik meteen een suggestie. Ook al wist ik het soms ook niet. Ik weet het heel vaak niet. Wel doe ik altijd alsof ik het weet. Mensen verwachten dat van een leider. Fout, bromt een stem uit een andere hoek. Kramer stapt uit de schaduw naar voren. Mensen verwachten dat je ze begeleídt. Ik maakte daar fouten in. Soms forceerde ik mensen dingen anders te doen, terwijl ik de tijd had moeten nemen het ze uit te leggen. Met vallen en opstaan leerde ik met mensen omgaan. Dat was niet altijd leuk voor de rest, maar het zij zo. In functioneringsgesprekken vertellen ze mij dat ik moet werken aan mijn zwakke plekken. Liever neem ik een voorbeeld aan topsporters. Die laten hun zwakke plekken voor wat ze zijn, en bereiken de top met waar ze echt goed in zijn. Dan moet je wel eerst die zwakke punten van je kénnen, zegt Kramer terwijl hij dreigend naar me voorover buigt. Zo ben ík ben vrij emotioneel, word snel kwaad, zegt hij. Een handicap, als je leider wilt worden. Van mijn baas kreeg ik op mijn lazer als ik weer eens tegen zíjn baas had gezegd: onzin, dit moet zo en zo. Ik formuleer scherp als iemand iets verkeerd doet, en dat doet pijn. Met mijn lichaamstaal erbij ziet het er niet prettig uit. Daar was ik me van bewust, ik werkte eraan maar toen ik eenmaal zelf de leider was, werd het toch mijn basisreactie. Als ik terug kwam uit Amerika met een jetlag, was ik buitengewoon humeurig. Kon ik niets aan doen. Mijn secretaresse voelde dat aan en bleef dan uit mijn shooting range. Ik ben 38, lik naar boven en schop naar onderen. Vlak onder de top zit ik. Nu mag ik geen fouten meer maken, bij een dreigend conflict met een superieur bind ik meteen in. Alle anderen om mij heen vecht ik juist de tent uit. Als ik zo n jaknikker bij de poot had, briest Kramer, dan, dan... kreeg-ie geen promotie. Hij gaat er eens voor zitten. Het was andersom toen ik net bij Fugro binnenkwam. Managers knikten geen ja, ze draaiden in hun drang bonussen te verdienen het bedrijf openlijk de nek om. De ene dochter pakte een tientje, al kostte de ander dat honderd. Die instelling. Een dochter in Engeland vergat in rapportages allerlei kosten mee te tellen zodat ze de maximale bonus opstreek. Het hoofdkantoor hier was zo xenofobisch dat ze rekeningen van dochters niet betaalde, maar als ze er zelf een stuurden, wilde ze onmiddellijk geld zien. Niemand vertrouwde een ander. Ik giechel. Kramers vlakke hand landt hard op mijn nachtkastje. Aan die politieke vechtcultuur kwam een einde toen ik mijn Golden Rules invoerde. Dat waren 35 administratieve procedures: wat doen we hier wel en wat doen we niet. Zo moesten dochters voortaan techniek gratis aan elkaar overdragen. De w INTERMEDIAIR 36 7 SEPTEMBER

7 dit laten staan voor link svp Carel van den Driest oud-bestuursvoorzitter VOPAK (58) Trouw aan VOPAK: 31 jaar, van 1973 tot 2005 (minus tussenfase van twee jaar). Waarvan als bestuursvoorzitter: 14 jaar. Wat leverde dat op: het grootste tankopslagbedrijf ter wereld (omzetgroei 500 procent) Gecreëerde aandeelhouderswaarde (in 3,5 jaar, na zijn terugkeer bij VOPAK): 69 procent koersrendement (AEX in dezelfde periode: 0,4 procent). Is nu: commissaris bij Stork, Vopak, Van Oord, Dura Vermeer, twee rederijen en overslagbedrijf HES. Moeilijkste moment bij VOPAK: Ik weigerde mee te werken aan de fusie met Pakhoed, waarna de commissarissen me bedankten voor bewezen diensten. Dat jaar sliep ik slecht. Van een afstand moest ik toezien hoe veel goede mensen wegliepen bij VOPAK. Twee jaar later vroegen ze me terug te komen. Wim van Vonno oud-bestuursvoorzitter BAM Groep (65) Trouw aan BAM: 23,5 jaar lang, van 1982 tot Waarvan als bestuursvoorzitter: 23,5 jaar. Wat leverde dat op: een van de grootste bouwondernemingen van Europa (omzetgroei 1500 procent). Gecreëerde aandeelhouderswaarde: procent koersrendement (AEX in dezelfde periode: 945 procent). Is nu: president-commissaris Convest, commissaris bij BAM, AM, Van Oord, DHV, Van Nieuwpoort en SADC Moeilijkste moment bij BAM: de bouwaffaire, zoals hij de bouwfraude aanduidt. Als enige topman uit de bouwwereld verscheen hij vrijwillig op zittingen van de rechtbank, om zijn mensen een hart onder de riem te steken. Ik verwijt mezelf achteraf dat ik in de branche geen draagvlak heb kunnen creëren om de uitwassen van prijsopdrijving aan te pakken. Het was in feite geen prijsopdrijving, maar werkverdeling. Maar eenzijdig wilde ik daar niet mee stoppen. Ik was wel verantwoordelijk voor de continuïteit. Gert Jan Kramer oud-bestuursvoorzitter Fugro (64) Trouw aan Fugro: 23 jaar lang, van 1983 tot Waarvan als bestuursvoorzitter: 23 jaar. Wat leverde dat op: een van de grootste bodemonderzoekers ter wereld (omzetgroei 1300 procent). Gecreëerde aandeelhouderswaarde: 492 procent koersrendement (AEX in dezelfde periode: 193 procent) Is nu: president-commissaris BAM, Damen Shipyards, Mammoet. Commissaris bij onder meer ABN Amro en Fugro. Lid van de Commissie Corporate Governance Code. Moeilijkste moment bij Fugro: Ik werd van buitenaf geparachuteerd bij Fugro. Dat bleek bijna failliet; de enig aandeelhouder wist dat ook niet. Nadat ik de zaak had opgeschoond, stortte de markt in. Juist in dat jaar wilde ik onze enige wereldwijde grote concurrent in Amerika overnemen, op instinct. Banken en commissarissen geloofden er niet in. Ik flikte het toch. In dat jaar kwam ik erachter: ik kan best zenuwachtig zijn, maar als ik het systematisch aanpak, komt het goed.

8 w sanctie? Geen bonus. Maakte u van die vechtjassen zo geen stiekeme jaknikkers? Geen sprake van. Ik eiste open communicatie. Zo koos ik elk jaar de Screw Up Of The Year. Die mocht aan de top-zestig uitleggen wat hij fout had gedaan, waarna hij een trofee kreeg voor op zijn kamer. Zo leerdenwe met zijn allen van de fout van een. Beteuterd kijk ik voor me uit. Niet meer schoppen, niet meer likken hoe houd ik me dan staande in die arena? Je moet gewoon bij de les zijn, zegt een zachte stem. Van den Driest is op mijn bed komen zitten, legt een arm om mijn schouder. Ik heb, geloof ik, nooit iemand het mes tussen de ribben gezet. Wel deed ik de juiste dingen op het juiste moment. Verwachtingsvol kijk ik hem aan. Toen ik onder de top was aanbeland, fuseerde Van Ommeren met Ceteco. Ik was daar openlijk op tegen. Ik liep bij de voorzitter naar binnen en vertelde dat meneer Egon Zehnder had gebeld met een leuke baan en dat ik wegging. Na het weekend zei hij: een criticus als jij hebben we liever in het bestuur dan in de gangen. Kom erbij. En toen? Na twee jaar waren zes van de acht bestuurders weg. Alleen ik en de voorzitter zaten er nog. Zelf droeg ik daar weinig aan bij. De fusie zelf bleek een drama; twee bestuurders gingen door die crisis met vervroegd pensioen. Anderen waren niet competent, niet helemaal eerlijk. Vergaten ze tijdig te rapporteren dat er 25 miljoen dollar was verloren op een zending schapen naar Koeweit hup dan gingen er weer twee. Weer een ander probeerde zonder ons medeweten onderdelen van het bedrijf te verkopen: tja, zo ging het snel. Dat vergde van mij, als verreweg de jongste, wel behendig manoeuvreren. Bij zo n misstap zorgde ik ervoor dat de voorzitter die misstap goed zag, en dat hij zag dat ik wél competent was. Dat werd nooit persoonlijk trouwens. Op een na. Die bestuurder had zijn vertrek al aangekondigd, waarna hij zich bedacht. Zei ik: sorry, die plaats is vergeven. Had u uzelf wel ingedekt? Mijn baas vond het oké. Ik was nu nummer twee. Kort daarop ging hijzelf ook met pensioen, maar de commissarissen vonden mij met mijn tweeënveertig jaar nog te jong als bestuursvoorzitter. Ze zochten een tussenpaus, stelden twee mensen van buiten voor, maar ik zei steeds: nooit niet. Met de derde stemde ik in, maar die trok zich terug. Ondertussen verergerde de crisis zich bij Van Ommeren Ceteco. Toen konden ze mijn benoeming niet langer uitstellen. Ik stelde mijn eigen, compleet verse team met jonge managers samen. Het mes tussen de ribben! Ik was gewoon bij de les. Oké, ik ben 42 en dankzij jullie zit ik aan de absolute top. Eenzaam hier. Hoe houd ik dit vol tot aan mijn pensioen? Daar houd jij je als topman niet mee bezig, doceert Kramer. Natuurlijk ben je eenzaam. Je moet overleven, in je eentje verstrekkende besluiten nemen. Dat kan als je ceo bent, zoals ik was. Geen bestuursvoorzitter, dat is een veredelde spokesman. Ik had een mandaat. Ik overlegde wel met mijn mensen, zocht consensus, maar als die er niet was: jammer. Bij mijn binnenkomst bleek Fugro bijna failliet. Dat was even slikken. Maar er zat goed materiaal aan managers en ik ging zorgen dat ze zich beter gingen gedragen. Op intuïtie vind ik de weg, op ratio leg ik dat uit aan anderen. Dit kunnen er maar een paar. Leren kun je het niet. Een mba er zeker niet Accepteerden zij u? Niet meteen. Ik zette me aan de reorganisatie in Nederland en stelde voor de drie businesses in aparte bv s onder te brengen. Die subsidieerden namelijk elkaars verliezen. Kreeg ik een brief, ondertekend door 349 van de 350 werknemers, dat het zo niet ging. Ik heb mijn secretaresse nog even laten uitzoeken wie die ene was die niet had getekend, nou die was ziek. Daarna ging die brief het ronde archief in. Vervolgens draaide geen business ooit nog verlies. Toen waste ik nog vier dissidente managers uit en clashte ik met de ondernemingsraad, die heel sterk was toen. Ik heb vijanden moeten maken. Maar het zaakje ging wel draaien. Wanneer dacht u: nu heb ik de wind eronder? Na drie jaar schoonmaak stortte de markt in. Toch stelde ik voor onze enige en wereldwijde grote concurrent in Amerika over te nemen. Banken en commissarissen geloofden er niet in, maar ik zette door en het werd een succes. Toen wist ik: dat geintje kan ik nog een paar keer uithalen. Ik kan dus even ergens zenuwachtig over zijn, maar als ik het systematisch aanpak, komt het goed. Heeft u een plaat voor uw kop? Zeker. Als ik alles zou uitrekenen, zou ik zien dat ik negentig procent faalkans heb. Dan kan ik net zo goed meteen op mijn rug gaan liggen. Op intuïtie vind ik de weg, op ratio leg ik dat uit aan anderen. Dit kunnen er maar een paar. Leren kun je het niet. Een mba er zeker niet. Geef mij tien jaar les van de beste vioolleraar en nog ren je gillend de kamer uit als ik speel. Zo is het ook met topman zijn. Het moet in je genen zitten. Van Vonno bekijkt mispijzend het glimmende paar zwarte gespschoenen onder mijn dressboy. Zonder gepoetste schoenen werd ik op mijn eenenveertigste voorzitter van BAM, de jongste van een bestuur van zes man. Daar zaten misschien mensen tussen die op mijn plek aasden. Bij twee collega s zag ik iets aan hun gedrag, aan hun ogen. Na vergaderingen hoorde ik ze over anderen fluisteren, wat is dat toch een klootzak of wat een waardeloze argumentatie had die weer. Dan wist ik het al. Ik kreeg ze inhoudelijk ook niet mee met mijn plannen, dus hen schoof ik opzij. Zo zagen de lagen daaronder meteen: hé, de harmonie daarboven is terug. Weer zo n man die op zijn instinct afgaat, denk ik. Zoals je weet, deed ik veel overnames voor BAM. Dat ging lang goed, totdat we ons aan Wilma waagden. Eigenaar Luuk Maas wilde er wel vanaf, we gaven al persconferenties, lachend en handenschuddend stonden we in de krant. Plots schreven zijn adviseurs allerlei lelijke dingen over BAM, om zo de prijs bij te stellen. Zelfs onze commissarissen werden er nerveus van. In een laatste overleg straalden Maas en zijn mensen iets uit dat mij niet zinde. Ik trok me terug met mijn adviseurs en zei: dit wordt niets, we kappen. Vonden zij ook. Ik liep weer naar binnen en zei: we doen het niet, gegroet. Hun monden vielen open. Daar ging even vijftig miljoen aan hun neus voorbij! De commentaren lusten er pap van: BAM zien we voorlopig niet meer terug, Van Vonno heeft het verprutst. Konden de commissarissen dat waarderen? Ik had veel uit te leggen, en dat deed ik. Ik wilde transparant werken, ook met de mensen boven mij. Dat wist ik nog, van een akkefietje van vroeger... Veel open communiceren en ondertussen mijn zin doordrijven, concludeer ik voordat ik in slaap val. Dan komt het wel goed. Nooit niet, klinkt het nog. Hoofdschuddend is Van den Driest bij de anderen komen staan, aan het uiteinde van mijn bed. Kijk naar mij. Kort nadat ik de fusie met Ceteco had ontvlochten, drongen commissarissen, klanten en aandeelhouders aan op wéér een fusie, dit keer met Pakhoed. Ik houd niet van fusies. Met Klaas Westdijk van Pakhoed kwam ik er ook niet uit. Aardige man verder, maar ik zag het gewoon niet zitten. Met mijn commissarissen speelde ik open kaart. Ik bood aan: als ik de fusie in de weg sta, ga ik wel weg. Gaan ze toch niet op in, dacht ik, en dan krijg ík mijn zin. Hoogspel. Wat een misrekening! Zat ik ineens thuis. Gescheiden van mijn kind, Van Ommeren. Twee jaar later vroegen ze u toch terug te komen? gaap ik. Stomverbaasd was ik, twijfelde. Mijn vrouw zei: doe het nou, anders loop jij je toch maar te ergeren. INTERMEDIAIR 36 7 SEPTEMBER

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij.

Soms ben ik eens boos, en soms wel eens verdrietig, af en toe eens bang, en heel vaak ook wel blij. Lied: Ik ben ik (bij thema 1: ik ben mezelf) (nr. 1 en 2 op de CD) : Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Weet ik wie ik ben? Ja, ik weet wie ik ben. Ik heb een mooie naam, van achter en vooraan.

Nadere informatie

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis.

Weer naar school. De directeur stapt het toneel op. Goedemorgen allemaal, zegt hij. * In België heet een mentor klastitularis. Weer naar school Kim en Pieter lopen het schoolplein op. Het is de eerste schooldag na de zomervakantie. Ik ben benieuwd wie onze mentor * is, zegt Pieter. Kim knikt. Ik hoop een man, zegt ze. Pieter kijkt

Nadere informatie

Charles den Tex VERDWIJNING

Charles den Tex VERDWIJNING Charles den Tex VERDWIJNING 3 Klikketik-tik-tik Het is halftwaalf s ochtends. Marja vouwt een hemd. En kijkt om zich heen. Even staat ze op haar tenen. Zo kan ze over de kledingrekken kijken. Die rekken

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.

Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen. De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.

Nadere informatie

Voor Indigo en Nhimo Papahoorjeme_bw.indd :02

Voor Indigo en Nhimo Papahoorjeme_bw.indd :02 Papahoorjeme_bw.indd 2 05-05-11 15:02 Papahoorjeme_bw.indd 3 05-05-11 15:02 Voor Indigo en Nhimo Tamara Bos Papa, hoor je me? met tekeningen van Annemarie van Haeringen Leopold / Amsterdam De liefste

Nadere informatie

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school.

O, antwoordde ik. Verder zei ik niets. Ik ging vlug de keuken weer uit en zonder eten naar school. Voorwoord Susan schrijft elke dag in haar dagboek. Dat dagboek is geen echt boek. En ook geen schrift. Susans dagboek zit in haar tablet, een tablet van school. In een map die Moeilijke Vragen heet. Susan

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.

't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail. 't gummybeertje le journal D' Hoge School redactie: Tom & Senne 24-10-08 jaargang 3 nr. 7 http://zevensprong.org frankieweyns@hotmail.com Het aapje en de sleutels Er was eens een man en die had de sleutels

Nadere informatie

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan.

Geelzucht. Toen pakte een vrouw mijn arm. Ze nam me mee naar de binnenplaats van het huis. Naast de deur van de binnenplaats was een kraan. Geelzucht Toen ik 15 was, kreeg ik geelzucht. De ziekte begon in de herfst en duurde tot het voorjaar. Ik voelde me eerst steeds ellendiger worden. Maar in januari ging het beter. Mijn moeder zette een

Nadere informatie

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang.

Die nacht draait Cees zich naar me toe. In het donker voel ik heel zachtjes zijn lippen op mijn wang. Vanavond ga ik mijn man vertellen dat ik bij hem wegga. Na het eten vertel ik het hem. Ik heb veel tijd besteed aan het maken van deze laatste maaltijd. Met vlaflip toe. Ik hoop dat de klap niet te hard

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon

Op weg met Jezus. eerste communieproject. Hoofdstuk 5 Bidden. H. Theobaldusparochie, Overloon Op weg met Jezus eerste communieproject H. Theobaldusparochie, Overloon Hoofdstuk 5 Bidden Eerste communieproject "Op weg met Jezus" hoofdstuk 5 blz. 1 Joris is vader aan het helpen in de tuin. Ze zijn

Nadere informatie

Maatschappelijk werk (alweer)

Maatschappelijk werk (alweer) Maatschappelijk werk (alweer) Na mijn tweede miskraam heb ik toch weer besloten om het er op te wagen naar maatschappelijk werk te gaan. Ik vond de stap echt wel heel zwaar, want ik hou er niet zo van.

Nadere informatie

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt.

Ze neemt nog een slok van haar rum-cola. Even lijkt het alsof de slok weer omhoogkomt. Manon De muziek dreunt in haar hoofd, haar maag, haar buik. Manon neemt nog een slok uit het glas dat voor haar staat. Wat was het ook alweer? O ja, rum-cola natuurlijk. Een bacootje noemen de jongens

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua

Spreekbeurt Dag. Oglaya Doua Spreekbeurt Dag Oglaya Doua Ik werd wakker voordat m n wekker afging. Het was de dag van mijn spreekbeurt. Met m n ogen wijd open lag ik in bed, mezelf afvragend waarom ik in hemelsnaam bananen als onderwerp

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

H E T V E R L O R E N G E L D

H E T V E R L O R E N G E L D H E T V E R L O R E N G E L D Personen Evangelieschrijver Vrouw (ze heet Marie) Haar buurvrouwen en vriendinnen; o Willemien o Janny o Sjaan o Sophie (Als het stuk begint, zit de evangelieschrijver op

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen.

We hebben verleden week nog gewinkeld. Toen wisten we het nog niet. De kinderbijslag was binnen en ik mocht voor honderd euro kleren uitkiezen. Woensdag Ik denk dat ik gek word! Dat moet wel, want ik heb net gehoord dat mijn moeder kanker heeft. Niet zomaar een kankertje dat met een chemo of bestraling overgaat. Nee. Het zit door haar hele lijf.

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Een gelukkige huisvrouw

Een gelukkige huisvrouw Een gelukkige huisvrouw Voordat ik zwanger was, was ik een gelukkige huisvrouw, ik had alles wat ik wilde. En daarvoor hoefde ik geen dag te werken. Want werken, dat deed mijn man Harry al. Harry zat in

Nadere informatie

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL.

Er is toch niemand die jou aardig vindt. SUKKEL. Liefde Ik laat je nooit in de steek. Ik zal je helpen. Jij bent mijn beste vriendin. Het mooiste wat ik heb, geef ik aan jou. Ik ben verliefd... Ik heb alles voor je over. IK HOU VAN JOU! Ik bid voor je.

Nadere informatie

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige.

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Burn out Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Ik was al een tijd druk met mijn werk en mijn gezin. Het viel mij zwaar, maar ik moest dit van mezelf doen om aan de omgeving te laten zien

Nadere informatie

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak.

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak. Tik-tak - Lees het gedicht tik-tak voor. Doe dit in het strakke ritme van een langzaam tikkende klok: Tik - tak - tik - tak Ik tik - de tijd - op mijn - gemak. Enzovoort. - Laat de kinderen vrij op het

Nadere informatie

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker

Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker Het paaltje van Oosterlittens Er stond weer een pot met bonen! Elke avond kreeg de schoenmaker van Oosterlittens bonen te eten. Maar de schoenmaker klaagde nooit. Hij was te arm om vlees te kopen. Elke

Nadere informatie

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR

JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR JEZUS DE GEWELDIGE LERAAR Bijbel voor Kinderen presenteert Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Byron Unger en Lazarus Aangepast door: E. Frischbutter en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul

Nadere informatie

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT

Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT Kinderfolder ALS JE EEN GELEIDEHOND TEGENKOMT ROOS Roos (27) is zeer slechtziend. Ze heeft een geleidehond, Noah, een leuke, zwarte labrador. Roos legt uit hoe je het beste met geleidehond en zijn baas

Nadere informatie

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn:

Klein Kontakt. Jarigen. in april zijn: A Klein Kontakt Het is alweer eind maart wanneer dit Kontakt uitkomt, het voorjaar lijkt begonnen, veel kinderen hebben kweekbakjes met groentes in de vensterbank staan, die straks de tuin in gaan. Over

Nadere informatie

Hoofdstuk 1. De eerste dag op een nieuwe school met een nieuw begin

Hoofdstuk 1. De eerste dag op een nieuwe school met een nieuw begin Hoofdstuk 1 De eerste dag op een nieuwe school met een nieuw begin Rosanne is een meisje niet te dik niet te dun met lang donker bruin haar een meisje net zoals alle andere meisjes. Ze heeft vroeger gewoon

Nadere informatie

HET VERHAAL VAN KATRIN

HET VERHAAL VAN KATRIN HET VERHAAL VAN KATRIN Katrin begon heroïne te gebruiken toen ze ongeveer 12 was. In het begin deed ze dat nog af en toe. We hadden er niet genoeg geld voor. Door een ingrijpende gebeurtenis ging ze steeds

Nadere informatie

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S

2 Ik en autisme VOORBEELDPAGINA S 2 Ik en autisme In het vorige hoofdstuk is verteld over sterke kanten die mensen met autisme vaak hebben. In dit hoofdstuk vertellen we over autisme in het algemeen. We beginnen met een stelling. In de

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

BINNENSUIS Jehudi van Dijk

BINNENSUIS Jehudi van Dijk BINNENSUIS Jehudi van Dijk Op het toneel staat een vrouw. Ze draagt gewone kleren en ze heeft een horloge om. Ook staat er een stoel en een prullenbak en ligt er een pluisje op de grond. Ik denk altijs

Nadere informatie

We spelen in het huis van mijn mama deze keer,

We spelen in het huis van mijn mama deze keer, Jip en Janneke. Ik ben Jip. Ik ben Janneke en we wonen naast elkaar. Hij heet Jip, zij heet Janneke. en we spelen soms bij hem en soms bij haar. We spelen in het huis van mijn mama deze keer, we kunnen

Nadere informatie

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen

In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen 14 In de eeuwigheid van het leven waarin ik ben is alles volmaakt, heel en compleet en toch verandert het leven voortdurend. Er is geen begin en geen einde, alleen een voortdurende kringloop van materie

Nadere informatie

3 Pesten is geen lolletje

3 Pesten is geen lolletje Na deze les kun je: het verschil tussen plagen en pesten noemen; jouw ervaringen met pesten vertellen; uitleggen hoe je pesten kunt stoppen; afspraken maken over pesten. 3 Pesten is geen lolletje Pesten

Nadere informatie

Ik heb geen zin om op te staan

Ik heb geen zin om op te staan Liedteksten De avonturen van mijnheer Kommer en mijnheer Kwel Voorbereiding in de klas: meezingen refrein Het Dorp Het is weer tijd om op te staan Maar ik heb geen zin Hij heeft geen zin Om naar m n school

Nadere informatie

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.

Relaties. HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo. Relaties HDYO heeft meer informatie beschikbaar over de Ziekte van Huntington voor jongeren, ouders en professionals op onze website: www.hdyo.org Relaties kunnen een belangrijke rol spelen bij het omgaan

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197

Inhoud. Aan jou de keuze 7. Niet alleen maar een boek 187. Auteurs 191. Dankwoord 197 Inhoud Aan jou de keuze 7 D/2012/45/239 - isbn 978 94 014 0183 8 - nur 248 Tweede druk Vormgeving omslag en binnenwerk: Nanja Toebak, s-hertogenbosch Illustraties omslag en binnenwerk: Marcel Jurriëns,

Nadere informatie

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is:

Gefeliciteerd. De allerbelangrijkste regel als we het hebben over kinderen en honden is: Gefeliciteerd. Je bent zwanger en je hebt één of meerdere honden. Het wordt jullie eerste kind. Je bent net bij de verloskundige geweest, het gaat goed met je kindje, en je hebt deze folder meegekregen.

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Niet eerlijk. Kyara Blaak

Niet eerlijk. Kyara Blaak Kyara Blaak Niet eerlijk Kyara Blaak Kyara Blaak 248media uitgeverij, Steenwijk Grafische realisatie: MDS Grafische Vormgeving Illustraties binnenwerk: Kyara Blaak Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Dubbelspel. Alan Durant

Dubbelspel. Alan Durant Dubbelspel Dubbelspel maakt deel uit van de Schaduw-reeks van Lezen voor Iedereen/Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. De Schaduw-reeks is een serie spannende verhalen voor jongeren. Lezen voor Iedereen/Uitgeverij

Nadere informatie

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE VERLOREN ZOON

Bijbel voor Kinderen. presenteert DE VERLOREN ZOON Bijbel voor Kinderen presenteert DE VERLOREN ZOON Geschreven door: Edward Hughes Illustraties door: Lazarus Aangepast door: Ruth Klassen en Sarah S. Vertaald door: Arnold Krul Geproduceerd door: Bible

Nadere informatie

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les

Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les 8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil

Nadere informatie

OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF--

OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF-- OPDRACHT 1 : SCRIPT EN INTERACTIEVE VERSIE VAK : SCHRIJVEN --LOIS VEHOF-- Confrontatie scene Written by Loïs Vehof Genre: Avontuur Locatie: De oude tempel Protagonist: Wachter Antagonist: Dief Conflict:

Nadere informatie

De heks van het bos door Nellie de Kok. Samenvatting

De heks van het bos door Nellie de Kok. Samenvatting De heks van het bos door Nellie de Kok Samenvatting De heks van het bos tovert iedereen om die ze in het bos tegen komt. Katrijn heeft de dokter gebeld als ze merkt dat Jan zijn stem is verloren. Natuurlijk

Nadere informatie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie

Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Er zijn mensen nodig met nieuwe fantasie Ervaringen, belevenissen, vragen in woorden gevangen om die woorden weer vrij te laten in nieuwe ervaringen, belevenissen, vragen. Marcel Zagers www.meerstemmig.nl

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.

Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen. Bidden Teksten bewerkt uit het gezinsboek Ons Dagelijks Brood veertigdagentijd van pastoor M. Hagen door EBP voor www.kinderenbiddenvoorkinderen.nl en kinderactiviteiten www.lambertuskerk-rotterdam.nl

Nadere informatie

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij?

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Wat een mooie luchtballonnen! Geel, oranje, groen en blauw. Kies maar uit Daan,

Nadere informatie

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling

Tijdschrift Kindermishandeling April 2013 Onderwijsspecial deel 2. 8 tips voor een goed gesprek met je leerling 8 tips voor een goed gesprek met je leerling Edith Geurts voor Tijdschrift Kindermishandeling Het kan zijn dat je als leerkracht vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. Bijvoorbeeld doordat je signalen

Nadere informatie

5 lessen uit een businessroman over een vastgelopen ceo - MT.nl

5 lessen uit een businessroman over een vastgelopen ceo - MT.nl Website: MT.nl 5 lessen uit een businessroman over een vastgelopen ceo 13 november 2015 5 managementlessen uit een businessroman over een ogenschijnlijk succesvolle ceo die volkomen vastloopt. Het staat

Nadere informatie

De ijnmanager. Cartoons januari 2015. Luc Timmers

De ijnmanager. Cartoons januari 2015. Luc Timmers De ijnmanager Cartoons januari 2015 Luc Timmers Gezelligheid kent geen tijd Is het alweer 2015? Wat vliegt de tijd hé? Logisch toch? Ooit spaghetti de kop boven het maaiveld uit zien steken? Nou dan!

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

De meester is een Vampier

De meester is een Vampier De meester is een Vampier Door Wout Terpstra Het is maandag en Tom werd wakker. Hij vindt het altijd heel leuk op school. Maar vandaag weet hij het niet. Want ze krijgen een nieuwe meester. Tom!Tom! Ben

Nadere informatie

E E N B A R M H A R T I G E S A M A R I T A A N

E E N B A R M H A R T I G E S A M A R I T A A N E E N B A R M H A R T I G E S A M A R I T A A N Personen Pa Ma Kind 1 Kind 2 Dominee Vrouw van de Dominee Zondagsschooljuf Man van de zondagsschooljuf Buurman Smit Buurvrouw Smit Het Ding (speelt wel mee,

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers

GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Onze gemeentevisie GAVE Kerk: werkblad Bijbelklassen en Spoorzoekers Wij zijn gemeente van Jezus Christus die hem leren kennen, volgen en verkondigen. G K V - V Thematekst met gebaren: Sleutelvers: God

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl.

Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Chatten Dit boek heeft het keurmerk Makkelijk Lezen gekregen. Wilt u meer weten over dit keurmerk kijk dan op de website: www.stichtingmakkelijklezen.nl. Colofon Een uitgave van Eenvoudig Communiceren

Nadere informatie

"Afraid of the Dead ( The Escape ) Hoofdstuk 5"

Afraid of the Dead ( The Escape ) Hoofdstuk 5 "Afraid of the Dead ( The Escape ) Hoofdstuk 5" Voor het eerst alleen Ik werd wakker in een kamer. Een witte kamer. Ik wist niet waar ik was, het was in ieder geval niet de Isolatieruimte. Ik keek om me

Nadere informatie

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24

Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Jezus kreeg de straf voor onze zonden, wij ontvangen vergeving en vrede. Jesaja 53:4-6 en 1 Petrus 2:24 Als je iets verkeerd doet, verdien je straf. Ja toch? Dat is eerlijk. Er is niemand die nooit iets

Nadere informatie

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te

Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te Hij had dezelfde soort helm op als in het beeld vooraf...2 Mijn vader was verbaasd dat ik alles wist...3 Ik zat recht overeind in mijn bed te kijken...4 De mensenmenigte opende zich in het midden...5 Toen

Nadere informatie

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar

zondagmorgen 14 november 2010 Welkomkerk ds. W.H. Hendriks-Vogelaar Gemeente van de Heer Jezus Christus, Jongeren, ouderen, kinderen van God, Zoals ik voor de lezing al gezegd heb; het gaat vanmorgen niet over trouwen of getrouwd zijn, dat is alleen een voorbeeld verhaal.

Nadere informatie

Aan de slag met de Werk Ster!

Aan de slag met de Werk Ster! Aan de slag met de Werk Ster! Werk Ster Copyright EgberinkDeWinter 2013-2014 Werk Ster Stappen naar werk De Werk Ster helpt je duidelijk te krijgen waar jij op dit moment staat op weg naar werk. Je krijgt

Nadere informatie

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door

Ik ben Sim-kaart. Mobiel bellen groep 5-6. De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag. Aangeboden door De Simkaart is een meisje, tikkeltje ondeugend en een echte kletsgraag Hoi! Blijf even aan de lijn. Ik zit namelijk op de andere. Wacht even. Hoi, ik kom zo even terug, want ik moet even iets zeggen over

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost.

De twee zaken waarover je in dit boek kunt lezen, zijn de meest vreemde zaken die Sherlock Holmes ooit heeft opgelost. Sherlock Holmes was een beroemde Engelse privédetective. Hij heeft niet echt bestaan. Maar de schrijver Arthur Conan Doyle kon zo goed schrijven, dat veel mensen dachten dat hij wél echt bestond. Sherlock

Nadere informatie

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman

Allemaal in ontwikkeling. Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Permanente educatie in Smallingerland Allemaal in ontwikkeling Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Van cursussen professioneel Engels, kennis opdoen bij een andere afdeling tot vierjarige

Nadere informatie

Edward van de Vendel. De grote verboden zolder

Edward van de Vendel. De grote verboden zolder Edward van de Vendel De grote verboden zolder Amsterdam Antwerpen Em. Querido s Kinderboeken Uitgeverij 2017 www.queridokinderboeken.nl www.edwardvandevendel.com Copyright 2017 Edward van de Vendel Niets

Nadere informatie

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten

De gelijkenis van de twee zonen. Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten De gelijkenis van de twee zonen Lees : Mattheüs 21:28-32 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was, heeft Hij gelijkenissen verteld om de mensen veel

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht.

1. Joris. Voor haar huis remt Roos. Ik ben er. De gordijnen beneden zijn weer dicht. 1. Joris Hé Roos, fiets eens niet zo hard. Roos schrikt op en kijkt naast zich. Recht in het vrolijke gezicht van Joris. Joris zit in haar klas. Ben je voor mij op de vlucht?, vraagt hij. Wat een onzin.

Nadere informatie

ALLES DUBBEL. Survivalgids. voor startende tweelingmama s. Denise Hilhorst

ALLES DUBBEL. Survivalgids. voor startende tweelingmama s. Denise Hilhorst Voorproefje ALLES DUBBEL Survivalgids voor startende tweelingmama s Denise Hilhorst Inhoud Dubbel van start 7 Dubbel ervaren 8 Dubbel zwanger 10 Dubbel voorbereiden 19 Dubbel bevallen 25 Dubbel voeden

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

Eerste druk, 2013 2013 Arinka Linders AVI E5 M6 Illustraties: Michiel Linders

Eerste druk, 2013 2013 Arinka Linders AVI E5 M6 Illustraties: Michiel Linders Leo Leeuwtje Eerste druk, 2013 2013 Arinka Linders AVI E5 M6 Illustraties: Michiel Linders isbn: 9789048431052 nur: 282 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming

Nadere informatie

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1

1 Korintiërs 12 : 27. dia 1 1 Korintiërs 12 : 27 kerk in deze (21 e ) eeuw een lastige combinatie? want juist in deze tijd hoor je veel mensen zeggen: ik geloof wel in God maar niet in de kerk kerk zijn lijkt niet meer van deze tijd

Nadere informatie

Er was eens een heel groot bos. Met bomen en bloemen. En heel veel verschillende dieren. Aan de rand van dat bos woonde, in een grot, een draakje. Dat draakje had de mooiste grot van iedereen. Lekker vochtig

Nadere informatie

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN

VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN E-BLOG VIER EENVOUDIGE TAKTIEKEN OM LASTIGE COLLEGA S VOOR JE TE WINNEN in samenwerken Je komt in je werk lastige mensen tegen in alle soorten en maten. Met deze vier verbluffend eenvoudige tactieken vallen

Nadere informatie

Voor Cootje. de vuurtoren

Voor Cootje. de vuurtoren Voor Cootje de vuurtoren De Koos Meinderts vuurtoren Lemniscaat & Annette Fienieg Nederlandse rechten Lemniscaat b.v. Rotterdam 2007 isbn 978 90 5637 909 4 Tekst: Koos Meinderts, 2007 Illustraties: Annette

Nadere informatie

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken.

Spekkoek. Op de terugweg praat zijn oma de hele tijd. Ze is blij omdat Igor maandag mag komen werken. Spekkoek Oma heeft de post gehaald. Er is een brief van de Sociale Werkplaats. Snel scheurt ze hem open. Haar ogen gaan over de regels. Ze kan het niet geloven, maar het staat er echt. Igor mag naar de

Nadere informatie

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen.

Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. Een klein gesprekje met God Er was eens een Kleine Ziel die tegen God zei: Ik weet wie ik ben, ik ben het licht net als alle andere zielen. God lachte breed. Dat is waar!, zei God. Jij bent ook het licht.

Nadere informatie

Beeld Hoofdstuk 5. Uitgeschreven tekst. NL test

Beeld Hoofdstuk 5. Uitgeschreven tekst. NL test Beeld Hoofdstuk 5 Uitgeschreven tekst NL test www.ncrv.nl/ncrvgemist/8-1-2011/nl-test-2011-afl-1 (fragment tot 8:53 min.) NL test (NCRV) Duur fragment: 8:53 min. Duur uitzending: 24:49 min. Datum uitzending:

Nadere informatie

Pannenkoeken met stroop

Pannenkoeken met stroop Pannenkoeken met stroop Al een maand lang zegt Yvonne alleen maar nee. Heb je je best gedaan op school? Nee. Was het leuk? Nee. Heb je nog met iemand gespeeld? Nee. Heb je lekker gegeten? Nee. Heb je goed

Nadere informatie

Moeilijk? Zo ben ik nu eenmaal!

Moeilijk? Zo ben ik nu eenmaal! Ik ben Marieke Sweens, ik heb een partner, ik heb een huis, ik heb een hond, ik heb een baan, ik heb naast m'n baan een eigen bedrijf. En ik heb borderline. Dit is hoe ik mezelf introduceer bij workshops

Nadere informatie

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis.

Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. 1 Weer loop ik door de draaideur van het Lucasziekenhuis. Dat is nu al de derde keer in een paar dagen. We moeten vandaag op de eerste verdieping zijn, kamer 105. Mevrouw dr. W.H.F. Scheltema, internist,

Nadere informatie