minder bureaucratie meer kwaliteit

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "www.kwaliteit.com minder bureaucratie meer kwaliteit"

Transcriptie

1 Dit rapport krijg je toegestuurd door Kwaliteit.com. Kwaliteit.com helpt organisaties in de professionele dienstverlening verbeteren. Behalve het artikel Sleutel Tot Betere Samenwerking is in dit rapport een boekentip opgenomen en een methode die je helpt om enthousiasme in verbeterprojecten te vergroten. Ik hoop dat je deze artikelen met plezier zult lezen en dat ze je helpen in je werk. Reacties ontvang ik graag, op Ken je mensen die je een plezier kunt doen met deze artikelen? Stuur het rapport gerust door! Marjan Hoogendijk Inhoudsopgave Artikel De sleutel tot betere samenwerking Boekentip Het slimme onbewust van Ap Dijksterhuis Toolbox De enthousiasme-verdubbelaar Meld je aan op Pagina 1 van 13

2 De Sleutel Tot Betere Samenwerking Feed-back heeft voor veel mensen associaties met het verplichte nummer in communicatietrainingen, waarbij je volgens vaste regels - die je alleen in de training soepel uit je mond krijgt - lastige dingen tegen elkaar moet zeggen. Ze hebben er een hekel aan. Of je het fijn vindt of niet, als je de samenwerking in en met je team wilt verbeteren, last hebt van geroddel in de wandelgangen, snijdende blikken, ja zeggen nee doen of een slechte sfeer dan is het werken aan geven en ontvangen van feed-back onontbeerlijk. Ondanks de vele trainingen die vrijwel iedere die met anderen samenwerkt wel een keer volgt op dit gebied, komt er in de praktijk vaak weinig van terecht. Het gevolg is veel getob en gemopper op het werk. In dit artikel lees je hoe het komt dat het in de praktijk vaak zo lastig blijkt om feed-back op een natuurlijke manier te geven, en wat je daar aan kan doen, zodat het je gaat helpen om plezieriger samen te werken en betere resultaten te bereiken. Samenwerkingsproblemen, leidinggevenden liggen er wakker van en medewerkers nemen er innerlijk ontslag door. Organisaties hebben er veel geld voor over op het op te lossen. Medewerkerstevredenheidsonderzoeken worden uit de kast gehaald, grootschalige cultuurveranderingstrajecten opgetuigd en als het echt te erg is geworden verdienen ook de interimmanagers er goud geld aan. Maar helaas, lang niet altijd leiden deze investeringen tot een beter werkklimaat. Ondanks alle goede bedoelingen wordt er heel vaak om de hete brei heengedraaid. Want wees eerlijk, in hoeverre voelen medewerkers zich echt vrij om uit te spreken wat ze ergens van vinden, en zijn ze in staat om dat op een respectvolle manier doen, en zelf ook nog aanspreekbaar te zijn? In de meeste organisaties, zeker waar een probleem is ontstaan, schort het hier aan. En dan kan je investeren wat je wilt, echte wezenlijke veranderingen kunnen pas tot stand komen als (tenminste ook) geïnvesteerd wordt in de simpelste (maar niet eenvoudigste!) remedie, en dat is te zorgen dat de leden van de organisatie Meld je aan op Pagina 2 van 13

3 vaardiger worden in het elkaar aanspreken. Hoe het komt dat dit zo lastig is, en hoe je de belangrijkste blokkade hierbij kunt doorbreken lees je in dit artikel. Ook zo n hekel aan feedback? Het geven en ontvangen van feedback; voor veel mensen heeft dit de associatie met het verplichte nummer in communicatietrainingen, waarbij volgens vaste regels, die je alleen in de training soepel uit je mond krijgt, lastige dingen tegen elkaar gezegd moeten worden. In dit artikel wil ik inzichtelijk maken dat feedback geven ook eenvoudig kan zijn, niet altijd volgens vaste patronen hoeft te verlopen en wil ik je inzicht geven in wat je kan doen om feedback onderdeel te maken van een vanzelfsprekende manier van doen. Wat is eigenlijk feedback? Feedback is een elegante manier om een ander iets te vertellen over het effect dat die persoon heeft op jou. Het is een manier om relaties schoon te houden, om open en vrij te blijven en het is een kans om (elkaar) iets te leren. Waarom is feedback de sleutel tot teamontwikkeling? Om dit uit te leggen kan ik je beter eerst laten zien wat er gebeurt als je elkaar niet Illustratie Floris Tilanus, overgenomen uit de boekuitgave Lessen in Kwalisofie aanspreekt. Er ontstaan allerlei soorten onproductieve reacties. De een wordt heel voorzichtig en gaat anderen ontzien ( ik zal haar maar niet vragen voor die opdracht, dat vind ze volgens mij te moeilijk, daar komt ze vast mee in de problemen. ) Die krijgt dus niet eens de kans om zelf aan te geven of het al dan niet te moeilijk is. De ander gaat non-verbaal gedrag interpreteren en reageren ( hij keek zo raar naar mij, ik denk dat hij mij probeert te negeren, dat laat ik niet gebeuren, de volgende Meld je aan op Pagina 3 van 13

4 keer ga ik. ). En weer anderen hebben er voor zichzelf weinig last van, maar lopen het risico om onproductief gedrag bot te vieren op de rest van de groep. En dit is het begin van de slechte sfeer en onproductieve samenwerking in het team. Feedback is natuurlijk niet iets nieuws. Vrijwel iedere leidinggevende, en iedere professional heeft wel eens een training gekregen, of dan toch tenminste een instructie gelezen over de feedbackregels (voor de zekerheid zet ik ze verderop in dit artikel nog even voor je op een rijtje, zodat je er mee kunt oefenen). Iedereen kent ze, maar toch wordt het in de praktijk weinig gedaan. Een van de oorzaken daarvoor is dat er in de meeste trainingen alleen gekeken wordt naar het trucje, de vaardigheid om de regels op de juiste manier toe te passen, maar niks gedaan wordt met de oorzaak, waarom mensen het zo lastig vinden. En daardoor blijft het altijd iets onnatuurlijks en krijg je het op het moment dat het er op aankomt niet uit je mond. Waarom is feedback geven zo lastig? Als je goed gaat luisteren naar de impliciete opvattingen van mensen, dan hoor je veel belemmerende overtuigingen over feedback geven. Bijvoorbeeld Feedback geven is hetzelfde als iemand de grond inboren, en dat wil ik niet doen, Feedback geven is iets wat de leidinggevende behoort te doen, ik ga mijn collega s niet vertellen hoe die functioneren, Wie ben ik om mijn leidinggevende te vertellen dat ik last heb van zijn gedrag, ik behoor gewoon te doen wat hij of zij vraagt, Feedback geven is onveilig, als ik het niet goed doe loop ik het risico dat de onderlinge verhoudingen er door verslechteren en dat is slecht voor mijn positie. Door zelf geen feedback te geven, voorkom ik dat ik zelf kritiek krijg. Ik heb geen zin om mijn vrijheid op te geven. Welke feedback wordt wel gegeven? Leidinggevenden geven individueel hun medewerkers wel feedback, bijvoorbeeld tijdens functioneringsgesprekken, coachingsgesprekken of andere gelegenheden als de kwaliteit van het werk aan de orde is. Dat hoort nou eenmaal bij hun functie, zo wordt geredeneerd. Meld je aan op Pagina 4 van 13

5 Omgekeerd, dat wil zeggen, feedback vragen en daar ook naar luisteren, is al een stuk lastiger, complimenten is soms ook een probleem en wat helemaal weinig gebeurt is dat er in teamverband een vanzelfsprekende manier is van elkaar aanspreken. Het is niet netjes om een ander en public aan te spreken. Dat doe ik altijd buiten de groep, dat vind ik eerlijker, is een veelgehoorde belemmerende overtuigingen. Waarom zijn dit belemmerende overtuigingen? Door te blijven denken dat feedback geven niet netjes, gevaarlijk, onveilig is of je vrijheid beperkt zet je jezelf en ook het team klem. Vaak ben je je nauwelijks echt bewust van je overtuigingen, voor jou zijn het gewoon waarheden die je wellicht al met je opvoeding hebt meegekregen, of die je over hebt genomen toen je als nieuwe medewerker in het team belandde. Het kan zijn dat je een keer flink je neus hebt gestoten en toen de conclusie hebt getrokken dat het onveilig is. En in zo n geval is het ook te simpel om zomaar te zeggen verander je belemmerende overtuiging. Maar een feit is een feit, je kan trainen wat je wilt, maar het zal nooit echt wat worden als je innerlijke overtuiging belemmerend werkt. Dan ga je het gewoon nooit echt toepassen, ook al ben je in theorie nog zo vaardig. Drie tips om zelf competenter te worden Tip 1. Probeer niks te veranderen. Het heeft helemaal geen zin om ander gedrag te oefenen zolang je een innerlijke overtuiging hebt die belemmerend werkt. En je hebt die overtuiging omdat je die waar voor je is, en waarschijnlijk heb je er een heleboel bewijzen voor, en daarom houd je je er ook aan vast. Wat je wel kunt doen is een zelfonderzoek, nieuwsgierig te worden naar je eigen opvatting, kijken of het tijd wordt om de bakens te verzetten. Stel je zelf aan de hand van een concrete situatie jezelf een aantal vragen Wat zeg jij jezelf om niks te zeggen? Waar geloof je in? Wat is in het geding? Wat probeer je koste wat het kost te vermijden? Wat levert het je op om geen feedback te geven? Wat is de winst van dit gedrag? Op korte termijn, en op lange termijn? Wie zou je zijn zonder deze gedachten? Meld je aan op Pagina 5 van 13

6 Tip 2. Ga anders denken voordat je met ander gedrag gaat oefenen vertonen. Een overtuiging daadwerkelijk loslaten gaat vaak gepaard met een zekere angst of tenminste een ongemakkelijk gevoel. Maar als je tot het inzicht bent gekomen dat het volharden in geen of gebrekkig feedback geven jou niet verder gaat helpen en je hier echt iets aan wilt veranderen kan je dit gemakkelijk maken door bewust je gedachten te veranderen. Helpende gedachten zijn bijvoorbeeld: van feedback leer je van elkaar, feedback geven is functioneel en nodig voor een goede samenwerking, ik ben nieuwsgierig naar de verschillen van mening in het team, het is mogelijk en leuk om samen doelen te bereiken, eigenlijk kan ik al goed feedback geven ik kan geen fouten maken, ik kan altijd terugkomen op wat ik heb gezegd, bijvoorbeeld door te vragen wat de ander er van vindt en mijn intentie duidelijk te maken. feedback zegt altijd het meest over de gever Je proeft zelf welke voor jou het beste werkt. Als je een gevoel van vrijheid ervaart, zit je waarschijnlijk goed. Het is een kwestie van uitproberen en er mee spelen. Op een gegeven moment gaat het voor je werken, en merk je dat de andere gedachte een nieuwe waarheid voor je wordt. Als dat zo ver is merk je ook dat het niet meer een kwestie is van de juiste regels toepassen, maar van open en eerlijk communiceren. Hoe de feedback er dan precies uitziet is niet meer exact volgens de voorgeschreven regels, maar een natuurlijk onderdeel van het samenwerken. Er ontstaat een grote variatie aan manieren om feedback te geven en de vrijheid en flair om op fouten terug te komen en te herstellen. Het samenwerken wordt plezieriger en productiever. Zolang je er nog van overtuigd bent dat feedback geven moeilijk, eng, gevaarlijk of niet netjes is; kwel jezelf niet met oefenen. Als het er op aankomt ga je het toch niet doen. Maar, waarom zou je zulke onproduktieve gedachtes blijven koesteren? Wat heb je er bij te winnen? Misschien denk je dat als jij een ander niet aanspreekt je zelf ook buiten schot blijft. Maar je verliest ook veel. Je ontwikkeling stagneert, je relaties blijven oppervlakkig, je wordt onvrij, je weet niet precies waar je staat. Meld je aan op Pagina 6 van 13

7 Hierbij de feedbackregels nog eens op een rijtje en een aantal tips hoe je er mee kunt oefenen om ze toe te passen. Feedbackregels Regel 1 Begin eens met het geven van complimenten. Vertel een ander wat je waardeert en probeer dat zo concreet mogelijk te maken. Bijvoorbeeld: Wat ik goed vind aan jou is dat je. doet. Dat helpt mij om.. te doen. Regel 2 Gebruik het woord ik en benoem concreet gedrag. Praat niet over jij en de interpretaties van het gedrag. Dus zeg bijvoorbeeld: Ik merk dat je mij geen antwoord geeft als ik je wat vraag. Ik voel me dan genegeerd, hierdoor sla ik helemaal dicht. In plaats van: Jij bent me aan het saboteren, want je negeert me. Regel 3 Vertel welk effect het gedrag heeft op jou. Hiermee wordt het doel van feedback geven ook helder. Het gaat er om dat je met elkaar een resultaat probeert te behalen, en het helpt om te weten hoe je elkaar daarin beïnvloed. Dit punt wordt vaak achterwege gelaten, waardoor de feedback snel iets van een persoonlijke aanval krijgt. Regel 4. Check hoe de feedback bij de ander overkomt. Bijvoorbeeld door te vragen: Wat vind je hiervan? Regel 5. Wacht niet (te lang) met het uiten van feedback. Sommige mensen zijn niet in staat om direct te reageren, en dat hoeft ook niet altijd. Maar wacht er niet te lang mee, hoe sneller hoe beter. Door op te sparen loop je het risico dat je gaat reageren in plaats van feedback geven. Je uit dan in een keer een heleboel opgespaarde emoties, waar de ander vaak niet veel meer mee kan. Het is ook lastig om dan daadwerkelijk in contact te blijven en open te staan voor een echt antwoord. Meld je aan op Pagina 7 van 13

8 Tot slot Veel mensen hopen dat de samenwerkingsproblemen op een andere manier opgelost kunnen worden. Ze hebben er veel geld en moeite voor over om het probleem op te lossen. Extra toezicht, controles of beloningen, individuele coaching door externe coaches, trainingen en opleidingen voor het personeel; zo hopen ze dat het vanzelf overgaat. Ze willen of kunnen hun eigen belemmeringen niet overwinnen en hopen dat ze hiermee weg komen. Dit is helaas een illusie. Leidinggevenden en professionals, mensen die met en voor andere mensen werken kunnen er niet onderuit om dit te leren. Het is de enige manier om onderlinge relaties gezond te maken en te houden. Wat kun je hier aan doen? Bedenk wat de lange termijn gevolgen zijn van een verslechterende samenwerking. Je mag hier wel voor kiezen, maar wil je dat echt? Bedenk ook wat de winst is als je deze vaardigheid onder de knie krijgt. Je vergroot je professionaliteit en je mogelijkheden om in verschillende situaties goed samen te werken met anderen. En bedenk ook dit; ook al zal iedereen in beweging moeten komen om de samenwerking in het team te veranderen, de verandering begint bij jou. Veel succes! Marjan Hoogendijk Heb je een reactie of aanvullingen op dit artikel? Ik hoor ze graag. Mail naar Meld je aan op Pagina 8 van 13

9 Boekentip Het slimme onbewuste. Denken met gevoel door Ap Dijksterhuis Het laatste jaar heb ik bij toeval een aantal keer Ab Dijksterhuis op de radio horen praten over zijn onderzoek naar het onbewuste, en iedere keer was ik direct gefascineerd. Op tal van ingenieuze wijzen probeert hij met zijn onderzoeksteam van de Universiteit inzichtelijk te maken hoe het onbewust eigenlijk werkt. En inmiddels heb ik het boek aangeschaft en gelezen en merk ik dat, bij toeval?, veel meer mensen dit boek aan het lezen zijn en proberen de lessen er uit te vertalen naar het werk in organisaties. Voor je het weet is het weer de volgende hype, maar dan ben je door deze kleine recensie vast een beetje ingewerkt in de materie. De boodschap van Dijksterhuis is helder. Wij denken wel dat we bewuste wezens zijn, maar in feite is dat helemaal niet zo. De meeste processen in onze hersenen zijn onbewust, en naderhand geven we er een rationele verklaring bij. De metafoor die dit het helderst weergeeft is de volgende. Wij denken dat het bewustzijn te vergelijken is met de CEO van onze hersenen, degene die alles aanstuurt en beslist. In werkelijkheid is het veel meer de rol van de persvoorlichter, degene die uit het onbewuste kennis en informatie ophaalt en deze naar buiten brengt. Ons onbewuste bepaalt, met een verwerkingscapaciteit die ongeveer keer zo groot is als die van het bewustzijn, ons gedrag, ons denken en onze gevoelens. Als je wilt beslissen welke ovenhandschoenen gaat aanschaffen heeft het zin om alle voors- en tegen af te zetten tegen de criteria die je voor jezelf hebt opgesteld. Het aantal is immers beperkt en de keuze overzichtelijk. Maar als het gaat om het bepalen van de koers van je organisatie, kansen inschatten, mensen aannemen, beslissingen maken in een team dan is het bewustzijn gewoon niet toereikend. We proberen natuurlijk steeds te doen alsof dat wel zo is, en alsof beslissingen rationeel genomen worden, maar in feite is dat niet zo. Meld je aan op Pagina 9 van 13

10 De tip van Dijksterhuis waar je volgens mij veel aan hebt is de volgende. Leg lastige beslissingen bewust voor aan je onbewuste. Als je voor een moeilijke beslissing staat dan helpt het om er een tijdje heel bewust en expliciet mee bezig te zijn, en vervolgens je onbewuste aan het werk te zetten door het een vraag te stellen en het vraagstuk vervolgens een tijdje echt los te laten, bijvoorbeeld door er letterlijk een nachtje over te slapen of om heel iets anders te gaan doen, een puzzel, sporten etc. Je onbewuste gaat dan met het vraagstuk aan de slag, en komt met een betere afweging dat je zelf bewust hebt kunnen maken. Je gevoel is daarbij een belangrijk kompas. Een goede beslissing gaat gepaard met een fysieke gewaarwording. Het eureka-effect is hiervan een herkenbaar voorbeeld. Hoe zou het zijn om deze inzichten toe te passen in leiderschapstrainingen? Bijvoorbeeld door managers te leren nadenken over lastige dilemma s en problemen op alle rationele manieren die ze kunnen, maar het beslissen uit te stellen totdat er een nachtje over geslapen is. Betrek dan ook het gevoel in de beslissing. De kwaliteit van besluitvorming zal daar zeker door verbeteren. Denken met gevoel. Het lezen van dit boek maakt me nog meer gemotiveerd om hier mee aan de slag te gaan. Heb je zelf ook een goede aanpak hiervoor? Ik zou het leuk vinden om meer ideeën te verzamelen over hoe je dit kan bewerkstelligen. Als je me een voorbeeld toestuurt zorg ik dat ze uitgewerkt beschikbaar komen in een van de volgende uitgave van Lessen in Kwalisofie. Het slimme onbewuste. Denken met gevoel. Ab Dijksterhuis. Uitgeverij Bert Bakker. Verschijningsjaar ISBN -13: Toolbox De enthousiasme-verdubbelaar Een eenvoudige oefening om de individuele bereidheid je in te zetten voor het groepsresultaat te vergroten en op een natuurlijke manier te oefenen met feedback Meld je aan op Pagina 10 van 13

11 Context Veel teams of afdelingen moeten veranderen. Ze zijn aan het fuseren, aan het professionaliseren, nieuwe technieken aan het invoeren of hun werkprocessen aan het veranderen. En dat kan gepaard gaan met weerstand en - kleine - tegenwerkingen. Veel mensen laten het nou eenmaal liever bij het vertrouwde oude, dan zelf te doen wat hij of zij kan om de doelen te bereiken. Hierbij een oefening die je in het team kunt doen om de teamleden te stimuleren door middel van kleine individuele veranderingen een groot gezamenlijk resultaat te bereiken. Deze oefening is met name geschikt voor teams die al redelijk goed samenwerken, waar geen grote interne spanningen (meer) zijn, maar die wel meer potentie hebben dan ze nu laten zien, die een beetje mat zijn. Voorbereiding Besteed eerst voldoende aandacht aan het verkennen van de toekomst. Waar staat het team over bijvoorbeeld 0,5 jaar. Welke resultaten moeten dan bereikt zijn? Wat is er dan concreet veranderd. Wat zou een ideale situatie zijn? Wat is de urgentie? Maar ook, what in it for them? Wat zijn de kansen die er door gecreëerd worden? Neem hiervoor voldoende tijd, en gebruik hiervoor creatieve denktechnieken of andere tools, maar zorg in ieder geval dat het beeld helder is, gedeeld is, en dat de urgentie om hier naar toe te werken voor de leden van het team glashelder is. Verken ook met elkaar wat er voor nodig is om de doelen te bereiken. Werkwijze Als dit achter de rug is laat je vervolgens iedereen voor zichzelf nadenken en opschrijven welke bijdrage hij of zij aan dit doel wil leveren. Het mag een grote of kleine actie zijn, formeel of informeel als je er maar zin in hebt om deze actie op je te nemen. Iedereen bedenkt zelf een of meerdere acties. Alles mag. Eventueel kan de teamcoach de briefjes innemen in dichte enveloppen. Het is de bedoeling dat de teamleden het niet aan elkaar vertellen. Meld je aan op Pagina 11 van 13

12 De volgende keer dat je bij elkaar komt, na een periode van twee a drie weken bijvoorbeeld, probeer je van elkaar te raden wat er op de kaart van de ander stond. Wat heb je de ander zien doen dat heeft geholpen in de richting van het gezamenlijke doel? De ingenomen briefjes kunnen er weer bijgepakt worden om terug te halen wat er precies was voorgenomen. Zorg eventueel voor een ludieke prijs voor degene die het meeste dingen goed geraden heeft, of degene die de belangrijkste bijdrage heeft geleverd aan de groepsdoelen. Wat levert dit op? Produktief gedrag wordt op een plezierige, ontspannen, maar effectieve manier beloond: De verandering vind plaats op meerdere niveaus, zowel in de dagelijkste samenwerking veranderen er dingen, maar ook in de manier waarop er met elkaar gecommuniceerd wordt; Feedback geven gaat op een natuurlijke manier vanzelf volgens de regels ; namelijk het benoemen van concreet gedrag, inclusief het benoemen van het effect op het resultaat; Mensen raken meer op elkaar betrokken, gaan elkaar beter observeren en nadenken wat de ander doet om de groepsdoelen dichter bij te brengen; Energie en enthousiasme om je eigen bijdrage te leveren aan het gezamenlijke resultaat. Het wordt een sport om de grootst mogelijke bijdrage te leveren; Commitment, waardering voor alle individuele acties, groot en klein, formeel en informeel, die nodig zijn om een gezamenlijk resultaat te bereiken; Ontspanning, teamgevoel. Je verdubbelt het enthousiasme door de wedstrijd-geest, het naar elkaar uitspreken wat je de ander hebt zien doen in de richting van het resultaat, en ieder individueel aandacht te geven en te belonen voor zijn of haar inzet. Marjan Hoogendijk, Meld je aan op Pagina 12 van 13

13 Ken je mensen die je een plezier kunt doen met deze artikelen? Stuur dit rapport gerust door! Ik schrijf deze artikelen met plezier en hoop dat ze je helpen in je werk. Reacties ontvang ik graag, op Meld je aan op Pagina 13 van 13

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven

ecourse Moeiteloos leren leidinggeven ecourse Moeiteloos leren leidinggeven Leer hoe je met minder moeite en tijd uitmuntende prestaties met je team bereikt 2012 Marjan Haselhoff Ik zou het waarderen als je niets van de inhoud overneemt zonder

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

WEDERZIJDS WAARDEREN

WEDERZIJDS WAARDEREN WEDERZIJDS WAARDEREN Een kwestie van uiten! 2012. Een e-paper over het belang van wederzijds waarderen als HR aandachtspunt in de veranderende wereld van werk. Met inzichten en tips om waarderen bespreekbaar

Nadere informatie

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen

COMMUNICATIE training. effectief communiceren met iedereen COMMUNICATIE training effectief communiceren met iedereen Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij

Nadere informatie

Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager

Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager Gesprekstechniek voor de manager met o.a. The one minute manager 1 Executive Leadership Foundation - ELF 2005-2011 Dit materiaal mag vrij gebruikt worden, mits netjes de bron wordt vermeld Lastige dingen

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus

FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS. Yvette Paludanus FEEDBACK GEVEN IN ZELFSTURENDE TEAMS Yvette Paludanus 2 Dit boekje is tot stand gekomen dankzij de vragen en verhalen van medewerkers in de zorg. Wil je een exemplaar van dit boekje bestellen? Wil je begeleiding

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

Je doel behalen met NLP.

Je doel behalen met NLP. Je doel behalen met NLP. NLP werkt het beste als al je neurologische niveaus congruent zijn. Met andere woorden: congruent zijn betekent wanneer je acties en woorden op 1 lijn zijn met je doelen, overtuigingen,

Nadere informatie

Overtuigend en Ontspannen Presenteren

Overtuigend en Ontspannen Presenteren Overtuigend en Ontspannen Presenteren voor technische professionals 20 juni 2013 Jullie doelen? Workshop Presenteren Minder zenuwen bij presentaties Makkelijker contact met het publiek Wat wél en beter

Nadere informatie

Overtuigend en Ontspannen Presenteren

Overtuigend en Ontspannen Presenteren Overtuigend en Ontspannen Presenteren 24 november2015 Jullie doelen? Training Presenteren Minder zenuwen bij presentaties Makkelijker contact met het publiek Wat wél en beter niet te zeggen Meer JA s van

Nadere informatie

Overtuigend en Ontspannen Presenteren

Overtuigend en Ontspannen Presenteren Overtuigend en Ontspannen Presenteren Trainers 13 april 2016 Saskia Slotboom Hettie van den Hoeven Saskia Slotboom 2016 2 Training Presenteren Training Presenteren Tools en praktische tips om: Voorstellen

Nadere informatie

INHOUD Verantwoording 1 De macht van de situatie 2 Koester je zeurende collega 19 3 De calculerende medewerker 4 Respect!

INHOUD Verantwoording 1 De macht van de situatie 2 Koester je zeurende collega 19 3 De calculerende medewerker 4 Respect! INHOUD Verantwoording 7 1 De macht van de situatie 11 We hebben de neiging te denken dat we zelf bepalen wat we doen, maar in werkelijkheid worden we ook gestuurd door allerlei omstandigheden. 2 Koester

Nadere informatie

ZO WORDEN VERGADERINGEN INTERESSANT VOOR JE. 4 SIMPELE TACTIEKEN

ZO WORDEN VERGADERINGEN INTERESSANT VOOR JE. 4 SIMPELE TACTIEKEN E-BLOG ZO WORDEN VERGADERINGEN INTERESSANT VOOR JE. 4 SIMPELE TACTIEKEN In carriere Zo worden vergaderingen interessant voor je. 4 simpele tactieken De vergadering is bij uitstek een plaats waar je kunt

Nadere informatie

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden

COMMUNICATIE technieken. voor leidinggevenden COMMUNICATIE technieken voor leidinggevenden Een training van COMMUNICERENENZO Mensen zijn belangrijk. Resultaten ook Mensen zijn belangrijk en waardevol. Resultaten worden behaald dankzij mensen. Zij

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten

Susanne Hühn. Het innerlijke kind. angst loslaten Susanne Hühn Het innerlijke kind angst loslaten Inhoud Inleiding 7 Hoe ontstaat angst? 11 Wegen uit de angst 19 Het bange innerlijke kind leren kennen 35 Meditatie Het bange innerlijke kind leren kennen

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Het gedragmodel. 1. Inleiding

Het gedragmodel. 1. Inleiding Het gedragmodel 1. Inleiding Het gedragmodel is een NLP-techiek, ontwikkeld door Peter Dalmeijer (zie www.vidarte.nl) en Paul Lenferink. Het model leert ons feedback te geven waarbij we anderen op hun

Nadere informatie

Bij u schuil ik, u bent mijn schild,

Bij u schuil ik, u bent mijn schild, Bij u schuil ik, u bent mijn schild, in uw woord stel ik mijn hoop. Psalm 119:114 inleiding Laten we eerlijk zijn: het is niet zo eenvoudig om regelmatig uit de Bijbel te lezen en te bidden. Onze volle

Nadere informatie

Young People Coaching Experience

Young People Coaching Experience Hét loopbaanprogramma voor Young Professionals Young People Coaching Experience In 5 stappen naar je ideale baan! Ga jij met tegenzin naar je werk? Heb je er genoeg van om werk te doen dat niet bij je

Nadere informatie

Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen

Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen Feedback Project Ergonomisch Ontwerpen Competenties Sociaal en communicatief functioneren (P9) Initiatief (P10) Reflectie (P11) Afgelopen module heb je met een groepje gewerkt aan je project. In week 7

Nadere informatie

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Door Robbert Raas www.stop-jaloezie.com Voorwoord Dit compacte e-book is geschreven als hulp bij de eerste stap naar een leven zonder vervelende jaloezie. Op stop-jaloezie.com

Nadere informatie

Inge Test 07.05.2014

Inge Test 07.05.2014 Inge Test 07.05.2014 Inge Test / 07.05.2014 / Bemiddelbaarheid 2 Bemiddelbaarheidsscan Je hebt een scan gemaakt die in kaart brengt wat je kans op werk vergroot of verkleint. Verbeter je startpositie bij

Nadere informatie

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email:

Rapportage Competenties. Bea het Voorbeeld. support@meurshrm.nl. Naam: Datum: 16.06.2015. Email: Rapportage Competenties Naam: Bea het Voorbeeld Datum: 16.06.2015 Email: support@meurshrm.nl Bea het Voorbeeld / 16.06.2015 / Competenties (QPN) 2 Inleiding In dit rapport wordt ingegaan op de competenties

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Help, mijn team doet het niet!

Help, mijn team doet het niet! Help, mijn team doet het niet! Haal als leidinggevende het beste uit je team WERKBOEK Help, mijn team doet het niet! Haal als leidinggevende het beste uit je team Gefeliciteerd met de aankoop van het boek.

Nadere informatie

AMETHIST Developing People

AMETHIST Developing People AMETHIST Developing People COMMUNICEREN MET KINDEREN AMETHIST Developing People Argonweg 7 11 3812 RB Amersfoort 033 7370182 www.amethistdevelopingpeople.nl Waarom? Wie kent het niet? Het gevoel van machteloosheid

Nadere informatie

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken

Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Effectieve samenwerking: werken in driehoeken Werken in driehoeken is een wijze van samenwerking die in elke organisatie, projectteam en netwerk mogelijk is. Het maakt dat we kunnen werken vanuit een heldere

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie

Programma. Welk klanttype vind je moeilijk? Tips per klanttype Ja maar Jan Passieve Peter Breedsprakige Bert Gedemotiveerde Gea

Programma. Welk klanttype vind je moeilijk? Tips per klanttype Ja maar Jan Passieve Peter Breedsprakige Bert Gedemotiveerde Gea JACOMIJN KUIPER ANNA SCHOTANUS Programma Welk klanttype vind je moeilijk? Tips per klanttype Ja maar Jan Passieve Peter Breedsprakige Bert Gedemotiveerde Gea Drie vragen om jezelf te stellen Bekrachtigen

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Johan Vosbergen Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Johan Vosbergen... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Johan,

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Laat je talenten leven Helpt je het

Nadere informatie

Personal Branding voor Ingenieurs

Personal Branding voor Ingenieurs Personal Branding voor Ingenieurs 8 juni 2012 Lustrumsymposium Jullie doelen - succesvolle loopbaan - een baan vinden - de allerbeste zijn? - Saskia Slotboom 2012 2 Personal Branding Tools en praktische

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren?

Leven in een groep. Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Leven in een groep bij DHG Hoe gaat dat en wat vinden jongeren? Jij bent belangrijk! Als je thuis woont, is je opvoeding een taak van je ouders. Woon je bij De Hoenderloo Groep, dan zorgen de groepsleiders

Nadere informatie

Blij ben ik om het grote nieuws te kunnen verkondigen: Ons (e)-boek Wegwijzer bij conflicten. Hoe ontwikkel je jezelf in een conflict? is klaar!

Blij ben ik om het grote nieuws te kunnen verkondigen: Ons (e)-boek Wegwijzer bij conflicten. Hoe ontwikkel je jezelf in een conflict? is klaar! Nieuwsbrief december 2011 Speciaal voor de feestdagen een extra lange! Karin Smith (http://www.kjsmith.nl) Wegwijzer bij conflicten. Hoe ontwikkel je jezelf in een conflict? Blij ben ik om het grote nieuws

Nadere informatie

MOTIVEREN & STIMULEREN

MOTIVEREN & STIMULEREN INLEIDING INLEIDING Dit boekje hoort bij de vervolgtraining 'motiveren en stimuleren'. In dit boekje gaat het voornamelijk over kunnen, willen en doen. Probeer de stof die we hier beschrijven vooral als

Nadere informatie

Workshop Job Crafting. 22 november 2012

Workshop Job Crafting. 22 november 2012 Workshop Job Crafting 22 november 2012 Workshop Job Crafting Tools en praktische tips om: - meer te weten over je kwaliteiten en behoeften - zo je werk beter vorm te geven - meer te bereiken - met minder

Nadere informatie

Toelichting. Intervisie

Toelichting. Intervisie Toelichting Intervisie December 2010 1. Wat is intervisie? Naast opleiding en training is gezamenlijke reflectie op het eigen handelen voor dierenartsen een goede manier om zich te ontwikkelen. Door in

Nadere informatie

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.]

[IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] 2011 Life Coach Désirée Snelling Berg Desirée [IN 3 STAPPEN JE EX TERUG.] Leer de technieken om met behulp van je onderbewuste en het universum je ex weer terug te krijgen. Inleiding Het is geen geheim

Nadere informatie

VOOR COACHES EN BEGELEIDERS DAVERENDE DILEMMA S. Francine ten Hoedt & Philine Spruijt

VOOR COACHES EN BEGELEIDERS DAVERENDE DILEMMA S. Francine ten Hoedt & Philine Spruijt 33 DAVERENDE DILEMMA S Francine ten Hoedt & Philine Spruijt VOOR COACHES EN BEGELEIDERS Beste coach, Een van de basisvereisten om coach te zijn is, volgens ons, willen ontwikkelen en willen leren. Hoe

Nadere informatie

Meer succes met je website

Meer succes met je website Meer succes met je website Hoeveel geld heb jij geïnvesteerd in je website? Misschien wel honderden of duizenden euro s in de hoop nieuwe klanten te krijgen. Toch levert je website (bijna) niets op Herkenbaar?

Nadere informatie

Instructie 1. Heb jij je voelsprieten uitstaan? De relatie met je cliënt

Instructie 1. Heb jij je voelsprieten uitstaan? De relatie met je cliënt Instructie 1 De relatie met je cliënt Heb jij je voelsprieten uitstaan? Met behulp van dit werkblad onderzoek je of je je voelsprieten hebt uitstaan naar de cliënt. Kies een cliënt en vul met die cliënt

Nadere informatie

In gesprek met medewerkers over verzuim

In gesprek met medewerkers over verzuim TIP: dit is een interactieve pdf. de inhoudsopgave en het menu onder aan de pagina s zijn clickable. In gesprek met medewerkers over verzuim Inhoud 1. verzuim bespreken met medewerkers Het is belangrijk

Nadere informatie

HOE LAAT IK MEDEWERKERS

HOE LAAT IK MEDEWERKERS MANAGEMENT Een zelfstandige medewerker is een tevreden medewerker HOE LAAT IK MEDEWERKERS ZELFSTANDIG FUNCTIONEREN? De ene mens is de andere niet. Sommigen zijn blij met een chef die aan hen geducht leiding

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

Hand out Ontwikkelgesprekken voeren

Hand out Ontwikkelgesprekken voeren Hand out Ontwikkelgesprekken voeren Wil je als leidinggevende vanuit een waarderend perspectief ontwikkelgesprekken voeren met medewerkers? Dan is deze hand out zeer behulpzaam. De waarderende benadering

Nadere informatie

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness?

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness? Wellness Ontwikkelings Activiteit Assertief zijn Hoe deze techniek je leven kan verbeteren Voordelen Meer zelfvertrouwen Meer geloof in je eigen kunnen Eerder nee durven te zeggen Vermindering van Weinig

Nadere informatie

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6

Inleiding 2. Wie is Christine? 4. Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5. Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Inhoudsopgave Inleiding 2 Wie is Christine? 4 Tip 1: Houd het doel van feedback voor ogen 5 Tip 2: Richt feedback op gedrag, niet op de persoon 6 Tip 3: Geef feedback over uw waarneming en vermijd interpretaties

Nadere informatie

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven

Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Cursusboek Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Mindfulness, de weg naar meer geluk in uw leven Beste cursist, De eerste stap is gezet! U gaat starten met een mindfulnesstraining van 8 lessen.

Nadere informatie

De opleiding tot NLP Practitioner

De opleiding tot NLP Practitioner De opleiding tot NLP Practitioner Wat is Neuro-Linguïstisch Programmeren (NLP)? Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP ) wordt gedefinieerd als: de structuur van de subjectieve ervaring en wat daaruit verwacht

Nadere informatie

Onderneem met zin! Hoe komen we aan inkomsten?

Onderneem met zin! Hoe komen we aan inkomsten? Hoe komen we aan inkomsten? Onderneem met zin! Jos van der Horst PABO Andragologie.COM 1956 (goed wijnjaar) 1987: Commissie Dekker Bereidheid tot Verandering Antwoord 1: Waarom zijn wij er? Ons geloof,

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties

o Gericht op verleden o Focus op oordelen o Eenrichtingsverkeer o Passieve bijdrage van de medewerker o Gericht op formele consequenties Het zorgen voor een goede basis. Elk bedrijf wil een goed resultaat halen. Dat lukt beter als u regelmatig met uw medewerkers bespreekt hoe het gaat, hoe dingen beter zouden kunnen en wat daarvoor nodig

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Over Dingerdis Customer Care. Inleiding. 1. Situaties die weerstand oproepen. 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand

Inhoudsopgave. Over Dingerdis Customer Care. Inleiding. 1. Situaties die weerstand oproepen. 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand Ronald Dingerdis Inhoudsopgave Over Dingerdis Customer Care Inleiding 1. Situaties die weerstand oproepen 2. Zes veel voorkomende vormen van weerstand 3. Omgaan met weerstand van anderen 4. Omgaan met

Nadere informatie

Onderwerp Teleseminar

Onderwerp Teleseminar Gratis Teleseminar Human Engineering 24 oktober 2012 Onderwerp Teleseminar 3 'Human Engineering'-valkuilen voor ontwerpers en ingenieurs: Hoe je ze vermijdt en ombuigt in kansen om meer te bereiken! Saskia

Nadere informatie

Vind je eigen geld uit

Vind je eigen geld uit Geld graad 2 Vind je eigen geld uit Lesvoorbereiding Print verhaal Meneertje Yamada en de drukbezette zakenman uit en steek hem in een envelop. Print, schrijf zelf (of laat overschrijven) brief 1 van meter

Nadere informatie

Didactisch partnerschap

Didactisch partnerschap Didactisch partnerschap Vijf routekaarten om lastige situaties in het samenwerken met ouders te hanteren Het klinkt zo mooi: didactisch partnerschap. Zie daar als leraar maar eens een goede invulling aan

Nadere informatie

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 De manier waarop je met elkaar omgaat en hoe je met elkaar in gesprek gaat is belangrijk in het dagelijks werk. Het helpt je elkaar beter te begrijpen

Nadere informatie

ADHD en lessen sociale competentie

ADHD en lessen sociale competentie ADHD en lessen sociale competentie Geeft u lessen sociale competentie én heeft u een of meer kinderen met ADHD in de klas, dan kunt u hier lezen waar deze leerlingen tegen aan kunnen lopen en hoe u hier

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren BEGRIJP JE WAT IK ZEG? Over communicatie, luisteren en vooroordelen Situering Om op een zinvolle manier met elkaar te communiceren, heb je veel vaardigheden nodig. De doelstellingen van deze trainingsachtige

Nadere informatie

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk!

Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Over ruzie en hoe je dat oplost natuurlijk! Hoe werk je met een spreekbeurtwerkplan? Het eerste deel bestaat uit vragen. Met een moeilijk woord noemen we dat theoretisch onderzoek. In het tweede deel vind

Nadere informatie

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren

JONG HOEZO ANDERS?! EN HOOGGEVOELIG. Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Ellen van den Ende in samenwerking met Mariëtte Verschure JONG EN HOOGGEVOELIG HOEZO ANDERS?! Informatie, oefeningen en tips voor hooggevoelige jongeren Uitgeverij Akasha Inhoud Hooggevoelig, hoezo anders?!

Nadere informatie

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig

Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Grijp je Ambities Sprankelend Spraakmakend Verrassend Inspirerend Waanzinnig Je dromen verwezenlijken in 7 stappen. Grijp je ambities Brengt je dichterbij je ideaal Geeft je inzicht in jouw persoonlijke

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS

ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS Geef de voorbereidingsvragen aan je medewerkers enkele dagen voor het gesprek plaatsvindt Bereid jezelf goed voor door de

Nadere informatie

Vliegende start voor (startend) onderwijspersoneel

Vliegende start voor (startend) onderwijspersoneel Cursussen, conferenties en advies Vliegende start voor (startend) onderwijspersoneel Overzicht cursusaanbod voor (startend) personeel in het onderwijs 2009/2010 Volg een cursus bij AOb scholing De AOb

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Wij nodigen je uit! Kom naar onze Coachcafés

Wij nodigen je uit! Kom naar onze Coachcafés Wij nodigen je uit! Kom naar onze Coachcafés 2015-2016 Wij nodigen je uit! Kom naar onze Coachcafés Korte maar intensieve workshops, aan het einde van de dag, geleid door de experts op het vakgebied Natuurlijk

Nadere informatie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie

Lesmodule 4 fasen van. dementie. VOORBEELD LESMODULE: 4 fasen van dementie Lesmodule 4 fasen van dementie Inhoudsopgave: 1. Wat is dementie? blz. 3 2. Twee basisprincipes over de werking van de hersenen blz. 4 3. Omschrijving van de vier fasen van ikbeleving bij dementie blz.

Nadere informatie

In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf?

In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf? In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf? Het gaat om doen, om zichtbaar en hoorbaar gedrag. Gedrag is waar de omgeving op reageert en wat aanspreekt,

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

De bij die niet kon vliegen

De bij die niet kon vliegen De bij die niet kon vliegen De kleine bij zat in het gras en keek treurig om zich heen. Daar vlogen alle andere bijen af en aan. Hun kleine pootjes vol met stuifmeel, de mond vol met de nectar van de mooie

Nadere informatie

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER

E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER E-BOOK FEEDBACK GEVEN IS EEN KUNST EXPRESS YOUR INNER POWER INLEIDING Het geven van feedback is een kunst. Het is iets anders dan het uiten van kritiek. Het verschil tussen beide ligt in de intentie. Bij

Nadere informatie

Affirmaties, welke passen bij mij?

Affirmaties, welke passen bij mij? Affirmaties, welke passen bij mij? Veel mensen maken gebruik van affirmaties, om hun gevoel, zelfbeeld en gedachten positief te beïnvloeden. Regelmatig hoor ik van cliënten, dat hoe vaak ze ook affirmeren,

Nadere informatie

Hoe word je succesvol in sales

Hoe word je succesvol in sales Hoe word je succesvol in sales Verkopen gaat niet vanzelf. Zeker niet in deze tijd. Toch zijn nog steeds veel verkopers erg succesvol. Dat komt niet door het product of de dienst die ze aanbieden, maar

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership: Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Communiceren en continue verbeteren met

Nadere informatie

Disclaimer. 2011 Sandra Derksen

Disclaimer. 2011 Sandra Derksen Sandra Derksen Disclaimer Met het oog op de complexiteit en het individuele karakter van gezondheidskwesties kan dit boek en de ideeën, oefeningen en suggesties nooit het advies van getrainde medische

Nadere informatie

Studiedag: in de kijker. workshop: de ergotherapeut als coach

Studiedag: in de kijker. workshop: de ergotherapeut als coach Studiedag: in de kijker workshop: de ergotherapeut als coach Opbouw workshop Korte duiding van de theorie ( theorie wordt aangehaald) Kennismaking adhv exploreren Zelf in de ervaring stappen: oefenen op

Nadere informatie

Ebook Nooit Meer Afgeleid. Auteur: Mark Tigchelaar. Nooit Meer Afgeleid. 2012 Mark Tigchelaar www.mtcompany.nl 1

Ebook Nooit Meer Afgeleid. Auteur: Mark Tigchelaar. Nooit Meer Afgeleid. 2012 Mark Tigchelaar www.mtcompany.nl 1 Nooit Meer Afgeleid 2012 Mark Tigchelaar www.mtcompany.nl 1 Delen uit dit E-BOOK zijn afkomstig van de site van www.mtcompany.nl en het boek Haal meer uit je hersenen. MTcompany 2012 Auteur: Mark Tigchelaar

Nadere informatie

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen

5. Overtuigingen. Gelijk of geluk? Carola van Bemmelen Food & Lifestylecoaching. Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen 5. Overtuigingen Jouw leven op dit moment weerspiegelt exact jouw overtuigingen Een overtuiging is een gedachte die je hebt aangenomen als waarheid doordat ie herhaaldelijk is bevestigd. Het is niet meer

Nadere informatie

Vraag het de patiënt. En: Durf te luisteren. Irèn Alders, Stichting Tinkerbell Patiëntencoach. Zwolle. 4 februari 2013

Vraag het de patiënt. En: Durf te luisteren. Irèn Alders, Stichting Tinkerbell Patiëntencoach. Zwolle. 4 februari 2013 Vraag het de patiënt En: Durf te luisteren Irèn Alders, Stichting Tinkerbell Patiëntencoach Zwolle 4 februari 2013 Instructie voor tafelbegeleiders bij de thema-avonden georganiseerd door de DVN in samenwerking

Nadere informatie

CoachWijzer Houvast bij het vormgeven van effectieve begeleiding

CoachWijzer Houvast bij het vormgeven van effectieve begeleiding Houvast bij het vormgeven van effectieve begeleiding Naam: Datum: Bert van Rossum 9 december 2013 Inhoudsopgave Inleiding... De uitslag van Bert van Rossum... Toelichting coach- en begeleidingsvoorkeur...

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team.

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team. SPELVARIANTEN Wil jij weten waar je in jouw huidige werk goed in bent? Hoe jij communiceert en je gedraagt en vooral hoe de ander dat ziet? En wil jij dit graag uitwisselen met je teamgenoten zodat jullie

Nadere informatie

Netwerkmarketing. Hoe kan je contacten benaderen en uitnodigen?

Netwerkmarketing. Hoe kan je contacten benaderen en uitnodigen? Netwerkmarketing Hoe kan je contacten benaderen en uitnodigen? In deze training 1. Je sociale netwerk onderhouden 2. Wat de pro s doen 3. Wat is de beste strategie om mensen uit te nodigen Wat je NIET

Nadere informatie

Professionele en persoonlijke groei?

Professionele en persoonlijke groei? + Professionele en persoonlijke groei? Samen naar meer resultaat, meer gemak en meer plezier! Han Oei Oei voor Groei - www.oeivoorgroei.nl info@oeivoorgroei.nl 0633794681 + Meer resultaat, meer gemak en

Nadere informatie

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training

2010 Marco Honkoop NLP coaching & training 2010 Marco Honkoop NLP coaching & training Introductie Dit ebook is gemaakt voor mensen die meer geluk in hun leven kunnen gebruiken. We kennen allemaal wel van die momenten dat het even tegen zit. Voor

Nadere informatie