Klas: L3f Groep 1 Door:Erwin van Luijken (L) Ritish Ghisaidoobe Vikash Sewcharan Andrew Lammens

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Klas: L3f Groep 1 Door:Erwin van Luijken (L) Ritish Ghisaidoobe Vikash Sewcharan Andrew Lammens"

Transcriptie

1 Klas: L3f Groep 1 Door:Erwin van Luijken (L) Ritish Ghisaidoobe Vikash Sewcharan Andrew Lammens

2 We mochten zelf de groepen kiezen en onze groep bestaat uit Erwin van Luijken Ritish Ghisaidoobe, Vikash Sewcharan en Andrew Lammens. We hebben het onderwerp gekozen omdat het ons heel leuk leek om wat meer over die aanslag te weten te komen. We wisten eerst helemaal geen onderwerp te verzinnen. We hebben op internet gezocht naar actuele onderwerpen en hadden een aantal onderwerpen gevonden. Daar hebben we de keus uitgemaakt en het werd de aanslag op het WTC. Toen een onderwerp hadden verzonnen gingen we informatie zoeken waarna we een hoofdvraag hadden bedacht, het is toen geworden: De gevolgen van de ramp van 11september. Toen hadden we de opdracht om een voorzitter en een secretaris te kiezen Erwin van Luijken is de voorzitter geworden en Ritish Ghishaidoobe is de secretaris geworden. We gingen met ze allen bij elkaar zitten om de deelvragen te bedenken naar aanleiding van de informatie die we hadden gevonden. Iedereen heeft toen 2 of 3 deelvragen gekregen. Toen hadden we een datum afgesproken maandag 7april dat alles perfect in orde zou moeten zijn, zodat we nog een week hadden om alles bij te schaven. Iedereen had een deelvraag en ging naar informatie zoeken in de stapel die we hadden en verder op het internet gericht zoeken. De informatie die we hadden per deelvraag werd bij elkaar gelegd en met die informatie konden we antwoord geven op de deelvraag. Door: Erwin van Luijken Door: Erwin van Luijken Hoofdstuk Titel Blz

3 1 De aanslag Oorzaken De daders De gevolgen voor Amerika na de ramp van 11 september 5 Directe gevolgen voor de beurs 6 Gevolgen voor de beurs voor langere tijd 7 Economische daling Het ging achteruit De redenen van de achteruitgang 10 Achtergrond informatie van de daders 11 Reactie van Bush na de aanslag Door: Erwin van Luijken

4 Hoofdstuk 1 Erwin van Luijken Klas: L3f Leraar: meneer Bik In dit hoodstuk zal ik de vraag wat gebeurde er nou eigenlijk op 11september2001 beantwoorden. Ik heb deze vraag genomen om erop verder te zoeken op internet en in boeken, in het volgende stuk tekst geef ik antwoord op deze deelvraag. Dinsdag 11 september 2001 leek zoals elke dag te zijn totdat rond kwart voor drie (08.48 uur plaatselijke tijd) beide torens van het World Trade Center (de Twin Towers) in New York geraakt werden door twee vliegtuigen. In Washington DC staat een winkelcentrum in brand. Het Witte Huis is geëvacueerd.. Om uur kwam een bericht binnen over een explosie op Capitol Hill. Het eerste toestel een boeiing 767 van American Airlines, afkomstig uit Boston boord zich nog door onbekende reden in de noordelijke gevel van de eerste toren, ongeveer 25 verdiepingen van de top. Achttien minuten later botste een tweede toestel op de andere toren. Vermoedelijk gebeurde dit met opzet. Hier ging het om een klein passagierstoestel. Het tweede toestel raakte de toren vanuit het westen. De zuidelijke toren is rond 4 uur 's middags volledig ingestort na een reeks explosies in het gebouw. Na de derde explosie zakte het pand in elkaar. President Bush spreekt van een nationale tragedie. Ook Bush gaat uit van een terroristische actie en hij veroordeeld de aanslag. Bush belooft een diepgaand onderzoek om de verantwoordelijken te vinden. Zijn korte toespraak wordt gevolgd door een minuut stilte De torens, op drie na hoogste ter wereld, zijn zwaar beschadigd. Enorme rookwolken verspreiden zich vanuit de bovenste verdiepingen over de stad. De torens staan nog steeds in brand. Eén vliegtuig zit nog steeds vast in het gebouw. Beide torens tellen 110 verdiepingen Volgens ooggetuigen is het onmogelijk dat de piloten de torens op het navigatiesysteem hebben gemist. De zichtbaarheid was uitstekend. Beide toestellen bevonden zich kilometers buiten de normale vliegroutes.

5 Ook het Pentagon is getroffen door een vliegtuig. Vóór de aanslag is een wit toestel gesignaleerd in de omgeving, waarschijnlijk een militair toestel, dat om het complex heen cirkelde. Op de landingsbaan bij het Pentagon, aan de westelijke zijde van het gebouw, vond een explosie plaats. Het vijfhoekige gebouw staat in brand en is ontruimd. Meer dan duizend doden. Ooggetuigen meldden dat zij mensen uit de bovenste verdiepingen van de Twin Towers zagen springen, kort nadat de vliegtuigen zich in de torens boorden. Dit gebeurde ook terwijl de zuidelijke toren instortte. Bij Pittsburg, in de staat Pennsylvania, is een Boeiing 747 neergestort. Of het hier om een aanslag gaat is nog onduidelijk. Ook het aantal doden en gewonden is nog onbekend. Ziekenhuizen raken wel overvol met gewonden die worden binnengebracht. Niet nader genoemde bronnen spreken van in totaal zeven gekaapte vliegtuigen. Een deel van het Amerikaanse ministerie van defensie (Pentagon) is ingestort. Kort na de aanslagen in New York deden zich ook explosies voor in andere regeringsgebouwen in Washington. Het derde gekaapte toestel is mogelijk is mogelijk ingevlogen op een van die gebouwen. En een vijfde toestel zou op weg zijn om de rest van het Pentagon plat te leggen. Straaljagers zouden onderweg zijn om her en der gekaapte vliegtuigen te onderscheppen. Uit veiligheidsoverwegingen zijn alle regeringsgebouwen, waaronder het Witte Huis, ontruimd. In grote paniek proberen inwoners van Washington de stad te ontvluchten. Zelfs te voet proberen zij zichzelf in veiligheid te brengen. Bij ziekenhuizen in New York melden vrijwilligers zich aan om bloed te geven. Bij het St. Vincents Ziekenhuis staat een rij van 100 meter lang. "Honderden mensen zijn van top tot teen verbrand", meldde een dokter van dit ziekenhuis. Eerst wordt melding gedaan van explosies bij het ministerie van Defensie (Pentagon), vervolgens wordt een vuurzee geconstateerd bij Buitenlandse Zaken. Ook bij het gebouw van het Amerikaanse federale Congres zou zich een explosie hebben voorgedaan. Later wordt dit echter weer ontkend. De leden van het Congres zijn eerder al geëvacueerd. De explosie bij het Pentagon doet zich volgens ooggetuigen voor nadat een vliegtuig is neergestort naast de landingsbaan voor helikopters. De explosie was zo heftig dat omstanders tegen de grond werden geworpen, vervolgens werden ze overspoeld door een vuurzee. Over het aantal doden en gewonden is nog niets bekend. Rond de Amerikaanse ambassade in Den Haag zijn extra veiligheidsmaatregelen genomen na de reeks ontploffingen in New York. Het gebouw staat in het centrum van Den Haag aan het Lange Voorhout. De Amerikaanse luchtvaartmaatschappij American Airlines heeft bevestigd dat twee van haar vliegtuigen waren gekaapt en gebruikt voor aanslagen. Aan boord

6 bevonden zich 150 mensen. Luchtvaartmaatschappij United Airlines meldde dat twee van haar vliegtuigen waren gecrashed, met aan boord 110 mensen. Bronvermelding: Internet: 01/slachtoffers.html Boeken: Titel: 11september de aanval, de mensen, hun verhaal Schrijver: John Le Carré (Der Spiegel) Uitgever: Het Spectrum ISBN-Nummer: Jaar van uitgave: 2002 Bladzijdenummers: 301 TV: 11September CNN 11September NOS

7 Hoofdstuk 2 Erwin van Luijken Klas: L3f Leraar: meneer Bik In dit hoofdstuk ben ik op zoek gegaan naar wat de oorzaken zijn van de aanslag van 11september. Als deelvraag heb ik gebruikt Wat zijn de oorzaken van de ramp van 11september?. In dit hoofdstuk probeer ik op deze vraag antwoord te geven. De oorzaken of beter gezegd de motivaties van Osama Bin Laden om Amerika aan te vallen voortvloeien grotendeels uit zijn haatgevoelens van tegen de VS. Dat laat hij blijken uit verschillende toespraken die hij heeft gehouden, de anti- Amerikaanse campagnes die hij heeft uitgevoerd en de eerdere aanslagen die hij door zijn netwerk had laten plegen, onder meer aanslagen op het World Trade Centre in New York in 1993, op Amerikaanse ambassades in Afrika in 1998 en voor de aanslag op een Amerikaans marineschip eerder vorig jaar in Jemen. Hij is namelijk boos vanwege de militaire aanwezigheid van de VS in Saoedi- Arabië en hij vindt dat Amerika zich teveel bemoeit met de Arabische Moslimlanden. Wegens de steun voor het geweld tegen de Palestijnen, dat Amerika Israël steunt. En de door de VS verwoestte Irakese Burgermaatschappij heeft Osama Bin Laden een erge haat tegen al het Westerse. Voor hem en zijn volgelingen vertegenwoordigt VS het kwaad. Dit komt waarschijnlijk doordat hij zwaar fundamentalistisch is. En daardoor tegen het vrije leven van westerse mensen. Deze woede wordt met hem gedeeld door arm en rijk. Maar heeft VS ook niet om zo n aanslag gevraagd? Natuurlijk niet, zullen meeste Amerikanen waarschijnlijk antwoorden. Indirect zijn de aanslagen toch wel de consequenties van de Amerikaanse politiek. Het is bijna zeker dat de daders afkomstig zijn uit een terroristennetwerk dat ontstaan is uit huurlingen die werden getraind en bewapend door de CIA, Egypte, Pakistan en de Franse inlichtingendienst. Ze worden gefinancierd door o.a Saoedi-Arabië. Het samenstellen van deze groep mensen begon al in De veiligheidsadviseur van President Carter beweerde

8 dat hij halverwege 1979 had gezorgd voor Mudjahedin die tegen de regering van Afghanistan vocht. De VS stelden, samen met zijn bondgenoten een omvangrijk huurlingenleger samen. Toevallig waren dit allemaal radicale moslimextremisten. Deze mensen worden Afghani s genoemd terwijl velen van hun, net als Osama Bin Laden, niet eens uit Afghanistan komen. Ook Osama Bin Laden sloot zich eind jaren tachtig bij de Afghani s aan. De Afghani s voerden een heilige oorlog tegen de ingevallen Sovjetsoldaten. Deze oorlog werd financieel ondersteund door onder andere de VS. Ze wonnen de oorlog en de Russen trokken zich terug. In 1983 verdreven ze de Amerikanen met zelfmoordacties uit Libanon. Toen de Amerikanen zich uiteindelijk weer vestigden op grondgebied in Saoedi-Arabië, verklaarde Osama Bin Laden dat dit in zijn ogen net zo erg was als de Russische bezetten in Afghanistan en namen ze Amerika op de korrel net als bij de Amerikaanse bezetting in Libanon in De trainings van CIA en de wapens die overgebleven zijn na de oorlog tegen Rusland hebben Bin Laden geholpen zich tegen het westen te kunnen verzetten. Bronvermelding: De NOS De volkskrant

9 Hoofdstuk 3 Ritish Ghisaidoobe Klas: L3f Leraar: meneer Bik In dit hoofdstuk zal ik de vraag Wie zaten achter de aanslag van 11 september Ik heb deze deelvraag gekozen om te weten welke mensen zoiets kunnen doen want het is gewoon onmenselijk. Wie achter deze aanslag zaten vind je in het volgende stuk tekst. Direct na de aanslagen hebben mensen die zich uitgeven voor leden van radicale Palestijnse groeperingen gezegd dat zij achter de aanslagen zitten. Leiders van deze groeperingen beweren het tegendeel. Het is ook wel moeilijk te begrijpen dat het Democratisch Front voor de Bevrijding van Palestina en het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina tot zo n daad in staat zijn. In de jaren zeventig lieten deze groeperingen van zich horen met vliegtuigkapingen en aanslagen, maar tegenwoordig komt dat bijna niet meer voor.religieuze groeperingen als de Palestijnse Hamas en Jihad en de Libanese Hezbollah hebben ook motieven, maar lijken niet in staat zulke grote aanslagen te plegen. Iedereen is er over uit dat wat op 11 september is gebeurd, dat moet wel het werk geweest zijn van een goedgeorganiseerde groep of netwerk, ook op financieel gebied moet het voor deze groep mogelijk zijn geweest. Als we dan gaan zoeken naar een netwerk of groepering die aan deze eisen voldoet, dan wijst iedereen naar de Saudische miljonair Osama Bin Laden. Volgens CIA-chef George Tenet vormt het netwerk van deze Osama Bin Laden de meest directe en serieuze bedreiging voor Amerika. Osama Bin Laden trok in 1984 naar Afghanistan. Hij leidt sindsdien een organisatie die ook wel bekend is als Al Qaeda, wat de basis betekent. Al Qaeda is het middelpunt voor extremisten uit Algerije, Maleisië, de Filippijnen, Egypte, de Palestijnse gebieden etc. Al deze extremisten ondertekenen de Fatwa, dit is een religieus discreet wat Osama Bin Laden drie jaar geleden maakte. In dit religieuze discreet staat het volgende: Amerika vertegenwoordigt het ergste kwaad in de wereld en het is de plicht van iedere goede moslim om waar ook ter wereld, als dit in zijn vermogen ligt, Amerikanen te doden. Ook om deze reden wordt Bin Laden in verband gebracht met de aanslagen op de Amerikaanse Ambassade in Kenia en Tanzania in Hierbij wordt wel gezegd dat hij dit

10 niet alleen, maar met behulp van Irak heeft kunnen doen. Er wordt ook gedacht dat Osama Bin Laden is ingehuurd door Irak. Irak heeft namelijk als enige Arabisch land niets te verliezen met dit soort aanslagen. Irak verkeert al in staat van oorlog met Amerika. Volgens leden van het Al Qaeda netwerk is Osama Bin Laden geen groot organisator, en er wordt ook beweerd dat hij helemaal niet zo religieus of politiek gezind is als er gezegd wordt. De redenen dat hij is staat is om zulke aanslagen te plegen is dat hij veel geld, motivatie en mensen met meer talent dan hij zelf heeft. Osama Bin Laden heeft de verantwoordelijkheid van de aanslagen op 11 september 2001 nog niet op zich genomen, dat zegt niets, hij heeft zich nog nooit ergens de verantwoordelijkheid voor opgenomen. Het blijft natuurlijk moeilijk om een dader aan te wijzen, maar als we er vanuit gaan dat Osama Bin Laden achter de aanslagen zit, dan heeft hij natuurlijk zijn redenen hiervoor.het schijnt namelijk zo te zijn dat Osama Bin Laden om een aantal reden haatgevoelens heeft tegen de VS. Hij is namelijk boos vanwege de militaire aanwezigheid van de VS in Saoedi-Arabië en hij vindt dat Amerika zich teveel met de Arabische Moslim landen.. Wegens de steun voor het geweld tegen de Palestijnen, dat Amerika Israël steunt. En de door de VS verwoestte Irakese Burgermaatschappij heeft Osama Bin Laden een erge haat tegen al het Westerse. Dit komt waarschijnlijk doordat hij zwaar fundamentalistisch is. En daardoor tegen het vrije leven van westerse mensen. Deze woede wordt met hem gedeeld door arm en rijk. Begin oktober is Amerika begonnen met het bombarderen van Afghanistan. Hun doel was Afghanistan onder druk zetten zodat ze Osama Bin Laden te pakken zouden krijgen. Bij de bombardementen in het Tora Bora gebergte, de grotten waarin zich de voorheen-schuilplaats van Osama Bin Laden bevindt, zijn er videotapes gevonden. Hierop staan gesprekken van Osama Bin Laden met mensen uit zijn netwerk, waarin ze de gevolgen van de aanslagen bespreken en dat deze grote zijn dan verwacht. Dit wijst er ook weer op dat Osama Bin Laden echt wel het een en ander met de aanslagen te maken heeft. Hij wist er in ieder geval meer van af. Bin Laden geniet sinds enkele jaren gastvrijheid van de Taliban. Als blijkt dat Osama Bin Laden achter deze aanslag zit, dan zijn de Taliban medeverantwoordelijk voor deze aanval en kunnen ze zich niet verschuilen achter het feit dat ze er niets vanaf wisten zei de Amerikaanse VN-gezant Richard Holbrook. Maar de Taliban leggen op hun beurt een verklaring van solidariteit met Amerika af. Ze veroordelen elke vorm van terrorisme. Aan de hand van de gevonden videotapes is er besloten zorgvuldiger met dit soort bewijs materiaal om te gaan. Dit soort beelden en gesprekken van Osama Bin Laden zouden wel eens gecodeerde boodschappen kunnen bevatten. Of mensen op verkeerde

11 ideeën kunnen brengen. Volgens een artikel uit de Leeuwarder Courant gaat men er op dit moment heel voorzichtig vanuit dat Osama Bin Laden onlangs is overleden. Het schijnt dat Osama Bin Laden aan een nierkwaal lijdt waarvoor hij nierdialyse moet ondergaan. Doet hij dat niet, dan kan hem dat zijn leven kosten en men is er vanuit gegaan dat hij niet in staat is geweest die nierdialyses te ondergaan. Bronnen : de boeken Jihad, Osama Bin laden en 11 september, de aanval, de mensen, Hun verhaal

12 Hoofdstuk 4 Ritish Ghisaidoobe Klas: L3f Leraar: meneer Bik In dit hoofdstuk zal ik de vraag Wat waren de gevolgen voor Amerika na de ramp van 11 september beantwoorden. Ik heb deze deelvraag gekozen omdat ik toch wilde weten of er wat veranderd is na de ramp van 11 september. In het volgende stuk kun je de gevolgen vinden. De beroemde Twin Towers van het World Trade Center waren het symbool van Amerika s economische macht. Door de aanslagen was niet alleen de materiële schade reusachtig, maar ook er werden ook psychologische klappen uitgedeeld. Het vertrouwen van de consumenten en onderneming veranderde ten ongunst van de economie. Veel mensen halen hun geld, dat ze geïnvesteerd hadden in vooral risicovolle aandelen, van de beurs. Er werd veel minder geconsumeerd. Verwoeste gebouwen en duizenden omgekomen slachtoffers die verzekerd waren, leidden veel verzekerings-maatschappijen tot financiële crisis en zelfs tot faillissement. Het luchtverkeer na de aanslag nam duidelijk af: men durfde niet meer met vliegtuigen op reis te gaan. Luchtmaatschappijen leden hierdoor enorme verlies. Het toerisme ging neerwaarts. Door de aanslagen zijn er duizenden doden gevallen, grotendeels zijn mensen die in de WTC gebouwen werkten. Hele land rouwden om deze nationale tragedie zoals Bush dit noemde. Herhaaldelijk worden veel liefdadige acties uitgevoerd om de nabestaanden van de slachtoffers te helpen. Ook het buitenland deelde hun condoleance mee. De terroristische aanslag in Washington trof de grootste defensiemacht ter wereld. Het Pentagon staat symbool voor Amerikaanse nationale trots en macht; door de aanval hierop werd het land in zijn hart geraakt. Sinds WOI staat Amerika aan de top van de wereld. Zij was degene met de meeste macht, zij moest de Geallieerden van de nederlaag tegen het Duitse Rijk komen redden, zij had de sterkste economie. 11 september 2001 zal de geschiedenis ingaan als de dag waarop het onaantastbare Amerika werd zo zwaar aangevallen door een groep terroristen. De nationale trots is hierdoor diep aangetast. Op het gebied van beveiliging zal meervoudig strenger worden, met name alle

13 overheidsgebouwen, luchthavens, grote winkels en kantoren. Het geldt ook voor vele andere westerse landen. Neem bijvoorbeeld het reizen per vliegtuig. Alle luchthavens over de hele wereld, maar vooral in de VS, moeten de veiligheidsmaatregelen verbeteren. Bagage en passagiers zullen veel beter gecontroleerd worden, veiligheidsbeambten krijgen een betere opleiding en er zouden op de vluchten altijd gewapende agenten meevliegen. Piloten zeggen ook dat de cockpit beter beveiligd moet worden. Volgens hen is de deur veel te gemakkelijk in te beuken. Daarom zijn er plannen van een altijd gesloten cockpit. De deur zou worden vervangen door sluizen en kogelvrij glas. De beurs wankelde, het kapitaalverkeer was ontregeld. Niet alleen in Amerika, bijna alle Westerse landen deelden mee met de klappen. Ook in veel Aziatische landen ging de economie eronder omdat hun economie sterk afhangt van de sterke economie van Amerika. De terreurdaden op 11 september hebben de haatgevoelens bij veel westerse landen aangewakkerd tegen het Islam. Omdat de terroristen fundamentalistische moslims zijn, worden de Islamitische gelovigen door velen als terroristen beschouwen. In westerse landen, met name in de Verenigde Staten, zijn er grote aantal incidenten gebeurd waarbij moslims worden lastig gevallen of zelfs vermoord. Hoewel president George W. Bush in een televisietoespraak gezegd heeft dat de oorlog tegen terrorisme heeft niets te maken met een verschil in religie, maar met mensen van alle geloofsovertuigingen die de handen in elkaar slaan om haat en boosaardigheid, vooroordelen en moord categoriek af te wijzen, worden moslims toch vaak gediscrimineerd en/of lastiggevallen. Na de aanslag begon Amerika een strijd tegen terroristen. Er werd een operatie genaamd operatie Enduring Freedom genoemd waarbij troepen naar Afghanistan gestuurd om de verantwoordelijken te pakken, samen met Groot- Brittannië en de steun van een brede internationale coalitie. Er werden maandenlang op Afghanistan gebombardeerd en een jacht op de Taliban is deze politieke regime eindelijk verslagen eind vorig jaar. Daarmee is ook de operatie EF afgerond. Maar de kernpersoon Osama Bin Laden is tot nu toe nog steeds spoorloos. De Amerikaanse militair was hem een paar keren net ietsje te laat geweest, omdat deze hoofddader nog steeds niet gevonden is, besloot VS president Bush de strijd voort te zetten. Veel andere landen, vooral de Europese staan achter Amerika. Ze gaan in hun eigen land ook op onderzoek uit naar verwante terroristen en bevroren de alle banktegoeden van organisaties die relaties onderhouden met Bin Laden of de Taliban. Zo wordt geprobeerd het netwerk van de terroristen lam te leggen. Bronnen: Het boek 11 september, de aanval, de mensen, hun verhaal en de site

14 Hoofdstuk 5 Erwin van Luijken Klas: L3f Leraar: meneer Bik In dit hoofdstuk zal ik de vraag Wat zijn de directe gevolgen voor de beurs? beantwoorden. Met deze vraag ga ik verder zoeken naar informatie over de reactie van de beurs. De woensdag na de ramp in Amerika stortte de beurs helemaal in. De effectenbeurs daalde gigantische veel. De Japanse beurs, de eerste die opende na de aanslagen, zakte tot onder de punten. Sinds 1984 stond die index niet meer zo laag. De Nikkei sloot op 9773,71 punten. Dat is 519 punten lager dan de beginstand. De Amerikaanse beurzen bleven de dag na de aanslagen dicht omdat op dat moment niemand meer aan geld dacht maar aan de slachtoffers. In Frankrijk sloot de DAX -index aan het einde van de middag op een verlies van 10% De CAC- index in Parijs sloot 7,4% lager. In Londen daalde de indexen iets langzamer maar eindigde toch in het verlies. (5,7%) De FTSE index eindigde 5,7% in de min. Amsterdam verloor 7%, Zürich 7,1% en Milaan 7,4% Vele mensen zijn bang dat deze aanslagen voor recessie op de beurs gaat zorgen. De AEX bijvoorbeeld heeft door deze aanslagen de slechtste week gehad sinds In 5 dagen is de AEX- index met 12,3% gedaald. Na een week sloot de AEX op 7,3% verlies. De AEX- index had de eerste dag na de ramp in Amerika al 7% verlies. Veel grote bedrijven zoals Cantor Fitzgerald (investeringen), The NishiNippon (bank), Ambassade van Thailand, ABN-Amro inc. en Bank of America (financiën) waren gevestigd in het World Trade Center. Vele beleggers zijn bang geworden om te beleggen en daardoor gaan de beurzen naar beneden. (snowball- effect) Want als er beleggers niet meer beleggen gaat

15 de beurs naar beneden. Daardoor gaan andere beleggers ook niet beleggen en zakt de beurs nog meer naar beneden enz enz. Bronvermelding: NRC Handelsblad 12september RTL Z Hoofdstuk 6 Erwin van Luijken Klas: L3f Leraar: meneer Bik Voor dit hoofdstuk heb ik de deelvraag Wat zijn de gevolgen voor de beurs na langere tijd? genomen met deze deelvraag ben ik verder gaan zoeken en heb ik in dit hoofdstuk proberen antwoord te geven op deze vraag. De economie kan in diepe put belanden omdat de kosten van de aanslagen enorm zijn. Vele financiële instellingen lijden dus erg veel schade. Het vertrouwen van de consument en van de producent in de economie is ook beschadigd. De beurzen zijn alweer wat omhoog gekomen maar het is nog lang niet volledig hersteld. Topman Jaap van Duijn heeft het over een emotie die de paniek veroorzaakte op de beursvloeren. Ook zegt hij: Maar vroeg of laat komen de koopjesjagers weer binnen en zal er een einde komen aan de daling. De beleggers krijgen nu weer een beetje vertrouwen in de economie. Daardoor zijn de koersen ook iets gestegen en gaat het weer iets beter met de economie. Maar waarschijnlijk duurt het nog lang voordat de beursen volledig hersteld zijn. Bronvermelding: Oud werkstuk over de aanslag van 11september Documantaire NOS

16 Hoofdstuk7 Andrew Lammens Klas:l3f Leraar: meneer Bik In dit hoofdstuk ga ik uitzoeken of er nog steeds een economische daling is. Daarvoor heb ik de deelvraag "Daalt de economie nu nog steeds als gevolg van 11 september 2001?" gebruikt. De economie daalt op dit moment niet meer, maar de economie is nog steeds niet hetzelfde als voor de aanslag. Er hoeft ook maar iets te gebeuren en het stort bijna weer net zo erg in, dit zie je bij het vliegtuigongeluk van 12 november, kwart over negen, plaatselijke tijd. Een Airbus A-300 van American Airlines stortte neer op de wijk Queens, in New York. In het vliegtuig zaten 255 personen. Het toestel was op weg naar de Dominicaanse Republiek maar stortte kort na vertrek van de luchthaven John F. Kennedy Airport neer. De regering heeft onmiddellijk alle luchthavens van Amerika gesloten, omdat ze bang waren dat er weer vliegtuigen gekaapt waren en dat er weer een terroristische aanslagenreeks zou komen. Ook werden uit voorzorg de bruggen en tunnels in New York gesloten. Het bleek uiteindelijk gewoon om een ongeluk te gaan, maar dat was niet gelijk duidelijk. Het ongeluk werd veroorzaakt doordat 1 van de motoren van het vliegtuig viel en een stuk van de staart meenam waardoor de piloten niet meer in staat waren om het vliegtuig in de lucht te houden.

17 In Amsterdam daalde gelijk nadat de Airbus was neergestort de AEX- index. De AEX- index wist zich daarna wel iets te herstellen maar sloot op 476,29 punten. Dat is een verlies van 12,57 punten. (2,57 procent). Zo is het duidelijk te zien hoe voorzichtig de mensen zijn na de terroristische aanslagen. Ook de luchtvaartmaatschappij KLM verloor 10 procent. De Dow- Jones index was 20 minuten na het ongeluk in New York gedaald met 170 punten (1,8 procent) tot 9438 punten. Nadat bekend werd gemaakt dat het geen terroristische aanslag was, maar dat het gewoon een ongeluk was, stegen de beurzen al weer gauw. Na elk incident, zoals nu weer een vliegtuigongeluk, dalen de beurzen gigantisch veel. Dit komt vooral doordat de mensen geen vertrouwen meer in de economie hebben en dat was voor 11 september niet zo erg als nu. De economie kan in recessie belanden omdat de kosten van de aanslagen enorm zijn. Vele financiële instellingen lijden dus erg veel schade. Het vertrouwen van de consument en van de producent in de economie is ook beschadigd, daardoor worden er ook minder goederen verkocht en gekocht. Topman Jaap van Duijn heeft het over een emotie die de paniek veroorzaakte op de beursvloeren. Ook zegt hij: Maar vroeg of laat komen de koopjesjagers weer binnen en zal er een einde komen aan de daling. De beleggers hebben nu weer een beetje hun vertrouwen in de economie teruggekregen. Daardoor zijn de koersen ook iets gestegen en gaat het weer een stuk beter met de economie. Het heeft lang geduurd voordat de economie weer een beetje op peil kwam, want men is toen in ieder geval al een stuk voorzichtiger geworden met beleggen, en dat is nu nog steeds niet over. De Nederlandse economie heeft natuurlijk ook veel last van de aanslagen op 11 september 2001 op New York en Washington. Ten eerste gaan de beurzen naar beneden. Deze zijn nu alweer aardig hersteld. Ten tweede is de groei van de economie in Nederland ook minder geworden. Nederland is de derde investeerder van Amerika en daardoor heeft de Nederlandse economie veel last van de aanslagen op 11 september.

18 5 procent van al onze export gaat naar Amerika toe. Door de aanslagen hebben de mensen in Amerika geen vertrouwen meer in de economie. De prijzen van bijna alle producten zijn gestegen alles, bijvoorbeeld de prijs van levensmiddelen. Daardoor gaan de mensen minder kopen en gaan ze meer sparen, als ze gaan sparen geven ze minder uit, en dan heeft Amerika ook minder import nodig, waardoor onze export ook minder wordt. Zo gaat de economie in Nederland dus achteruit. Alle mensen zijn bang geworden voor vliegtuigkapingen, dus ook de Nederlanders. Daardoor stappen minder mensen in een vliegtuig en gaan eerder met de trein of boot. Zo hebben dus ook de luchtvaartmaatschappijen last van de aanslagen op Amerika. De Nederlandse luchtvaartmaatschappijen zoals Martin-Air, KLM en Transavia hebben er dus ook last van, maar ik heb al eerder vertelt dat ze er ook een voordeel bij hebben. Het aantal vluchten van deze luchtvaartmaatschappijen gaan naar beneden, daardoor hebben ze dus een kleinere omzet. Ook gingen de olieprijzen omhoog, door die stijging, stegen ook de brandstofprijzen. Doordat de koersen van de brandstofprijzen omhoog zijn gegaan gingen de prijzen van bijvoorbeeld benzine omhoog. Dit is nu alweer aardig terug gedrongen en zelfs al bijna helemaal herstelt. Voormalig minister Jorritsma van Economische Zaken verwachtte dat de Amerikaanse en de Nederlandse economie door de aanslagen in New York en Washington pas in de loop van 2002 zal herstellen. Doordat de Amerikaanse bevolking voorzichtiger zijn geworden na de aanslagen zal het herstel van de economie ook wat langzamer gaan dan werd gedacht. Ook in Nederland zal het daardoor wat langer gaan duren voordat de groei van de economie weer toeneemt. Daar heeft ze ook redelijk gelijk in gehad. Als de groei van de economie in Amerika langzaam gaat zal dat ook te merken zijn in Nederland omdat Nederland de derde investeerder van Amerika is, en omdat 5 procent van onze export naar Amerika gaat. Als de bevolking van Amerika dus geen vertrouwen meer heeft in de economie, zal de import van Amerika kleiner worden omdat de bevolking dan ook minder koopt. Daardoor daalt onze export en gaat de groei van de economie in Nederland ook niet snel. Ook zijn meer dan 2000 van de 7000 buitenlandse bedrijven in Nederland Amerikaans. Verwacht wordt dat de economie nog zal groeien met ongeveer 1,5 procent. Later zal de groei van de economie wel groter worden maar dat kan nog lang duren. Ook werd alles duurder door de invoering van de Euro, want de prijzen worden

19 meestal lang niet eerlijk omgerekend. Ook zijn er veel mensen die niet aan de euro kunnen wennen en daardoor zijn sommige huishoudens failliet gegaan. Bronnen: allerlei documentaires over de aanslag zoals discovery channel, NRChandelsblad, Algemeen Dagblad, en nog wat kleine krantjes als de metro en de spits, en natuurlijk wat Internet sites zoals: en nog wat andere sites maar daar stond niet zoveel informatie.

20 Hoofdstuk8 Andrew Lammens Klas: l3f Leraar: meneer Bik In dit hoofdstuk ga ik uitzoeken wat er nou achteruit ging in de economie en dat doe ik met de deelvraag Wat ging er achteruit? Bijna alles ging achteruit, de beurzen, de valuta s, de prijzen en de werkgelegenheid. In de maand van de aanslagen steeg het aantal werkelozen in de Verenigde Staten met ongeveer mensen. Er werd verwacht dat het aantal werkelozen zou stijgen met ongeveer Het ging al niet goed met de werkgelegenheid van de Verenigde Staten, maar dit had men van tevoren nooit kunnen weten. Eigenlijk zijn de dalingen niet zo heel sterk, het lijkt alleen zo, doordat alles in 1 maand gebeurde. Bijvoorbeeld bij orkanen, rond september, oktober en november, is het verspreidt tussen 3 maanden en lijkt het dus een stuk minder erg. Er waren sterke verkoopsdalingen bij bijvoorbeeld auto s, bouwmaterialen, kleding, elektronica en de detailhandel(=handel in het klein). Analisten hadden verwacht dat er een daling zou zijn van ongeveer 0,6 procent, maar zonder de autoverkoop meegerekend was er al een daling van 1, 6 procent. Ook de olieprijzen zijn omhoog gegaan door de terroristische aanslagen. Gelijk dezelfde dag nog steeg de notering van Brent olie (meest verkochte olie in Amerika) van 27,45 dollar per vat (159 liter) naar 31,05 dollar. Later zakte het wat terug naar 30,35 dollar maar dit is nog altijd 10 procent hoger dan voor de aanslagen van BIN Laden. Doordat deze prijs steeg kwam de koers van Koninklijke Olie op de beurs in Amsterdam 3 procent hoger. De beurskoersen van andere oliemaatschappijen gingen ook flink naar boven. Het Britse BP haalde 7 procent winst en het Franse TotalFinaElf haalde 4 procent winst. Dus niet voor iedereen waren de aanslagen nadelig, want sommige bedrijven boekten erdoor winst.

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Beursdagboek 24 Mei 2013.

Beursdagboek 24 Mei 2013. Beursdagboek 24 Mei 2013. Loopt Abenomics nu al op zijn laatste benen! Tijd 10:30 uur. Het was afgelopen nacht in Japan een angstige sessie voor de handelaren. Na eerst een winst van drie procent vlogen

Nadere informatie

Afghanistan. NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan

Afghanistan. NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan Afghanistan NAVO-militair gedood in Zuid-Afghanistan KABUL - In het zuiden van Afghanistan is dinsdag een militair van de internationale vredesmacht ISAF gedood. Dat maakte een woordvoerder van de troepen

Nadere informatie

Beursdagboek 10 September 2013.

Beursdagboek 10 September 2013. Beursdagboek 10 September 2013. Morgen is het al weer 12 jaar geleden. Gisterenavond Tijd 20:16 uur. Op het moment van sluiten van onze beurs gisteren stond de Dow op +86 punten. Op dit moment zien we

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. 447 miljard dollar gaat Obama uitgeven voor banen. Tijd 09:03 uur. Vanaf vijf voor negen gaat de FTI snel omhoog van 281,20 tot nu 282,80. Dat is zuur

Nadere informatie

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder?

Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Wederom onrust op de beurs: hoe nu verder? Net als we vorig jaar meerdere keren hebben gezien, zijn de beurzen wederom bijzonder nerveus en vooral negatief. Op het moment van schrijven noteert de AEX 393

Nadere informatie

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht

SO 1. Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014. Historisch Overzicht SO 1 Tijdvak II AVONDMAVO 2013-2014 Historisch Overzicht 1. Welke doelstelling had Wilhelm II bij zijn aantreden als Keizer van Duitsland? 2. Welk land behoorde niet tot de Centralen tijdens de Eerste

Nadere informatie

Bram Vrielink en Jim Bloemen 2de

Bram Vrielink en Jim Bloemen 2de Bram Vrielink en Jim Bloemen 2de INHOUDSOPGAVE Ontstaansgeschiedenis terrorisme.. 3 Terroristische organisaties. 4 Doel terroristische organisaties. 6 Werkwijze terroristische organisaties 7 Kaart terroristische

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-13-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Standpunten van drie politieke partijen aan het begin

Nadere informatie

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen

Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen Veel gestelde vragen kwartaalcijfers pensioenfondsen 1. De kwartaalcijfers van de pensioenfondsen zijn negatief. Hoe komt dat? Het algemene beeld is dat het derde kwartaal, en dan in het bijzonder de maand

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

Beursdagboek 12 September 2013.

Beursdagboek 12 September 2013. Beursdagboek 12 September 2013. De Amerikanen lieten tijdens de herdenking van 9-11 de markten voor de derde achtereenvolgende dag fors stijgen. Gisterenavond Tijd 22:10 uur. Zoals ik al schreef in mijn

Nadere informatie

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00.

Tijdvak I. 31 oktober 2013 8: 30-10:00. 1 SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS 31 oktober 2013 8: 30-10:00. Dit onderzoek bestaat uit 38 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad.

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-9-2011. We zijn als Nederlanders inderdaad niet helemaal wijs als we 4,7 miljard al aan de Grieken hebben weggegeven. Na het kwartje van Kok is dit de 4,7 miljard

Nadere informatie

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler?

Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Hitler op weg naar de macht Wie was Adolf Hitler? Iedereen heeft wel eens van Adolf Hitler gehoord. Hij was de leider van Duitsland. Bij zijn naam denk je meteen aan de Tweede Wereldoorlog. Een verschrikkelijke

Nadere informatie

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden!

Op de vlucht. 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! Op de vlucht 1) Waarom vlucht men eigenlijk? Er zijn vele redenen; politieke vervolging, marteling, oorlog of burgeroorlog zijn enkele voorbeelden! 2) Waar komen de vluchtelingen vandaan? Syrië Sinds in

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur.

14 God ging steeds voor hen uit, overdag in een wolk, s nachts in licht en vuur. Psalmen Psalm 78 1 Een lied van Asaf. De lessen van het verleden Luister allemaal naar mijn woorden. Luister goed, want ik wil jullie iets leren. 2 Wijze woorden wil ik spreken, wijze woorden over het

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 1. Bronnenboekje. KB-0125-a-14-1-b Bijlage VMBO-KB 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke prent over een biddende fabrikant (1907): Onderschrift

Nadere informatie

De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij

De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij 25 e Van der Leeuw lezing Groningen, 26 oktober 2007 Kader Abdolah De parlementaire democratie is goed voor u, maar niet voor mij Ik spring meteen in het diepe. Een parlementaire democratie is niet geschikt

Nadere informatie

Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse. Olie

Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse. Olie Energiemarktanalyse voor Groenten & Fruit door Powerhouse Olie 12 Olie (volgende maand) 11 Prijs/vat 1 9 8 96,92 76,21 7 Brent (Dollar) Brent (EUR) Afgelopen week We zagen de afgelopen ween een lichte

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Hoofdstuk 1: De achtergrond van Bin Laden. Hoofdstuk 2: Hoe komt Bin Laden aan zijn geld, middelen en mensen

Hoofdstuk 1: De achtergrond van Bin Laden. Hoofdstuk 2: Hoe komt Bin Laden aan zijn geld, middelen en mensen 1 Blz. 1 Blz. 2 Blz. 3 Blz. 4-10 Blz. 11-16 Blz. 17-23 Blz. 24-29 Titelblad Inhoudsopgave Voorwoord Hoofdstuk 1: De achtergrond van Bin Laden Hoofdstuk 2: Hoe komt Bin Laden aan zijn geld, middelen en

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-8-2011. De financiële wereld zit diep in de put. Tijd 08:02 uur. Gisterenavond sloot ik met de volgende alinea: Tijd 22:00 uur. De avond zit er op. De Dow sluit

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 8-9-2011. Wordt ook China afgewaardeerd door de rating bureaus? Tijd 09:40 uur. Vanochtend rond acht uur zat ik voor de koersschermen. De opening van de futures

Nadere informatie

DE PIEK KOMT ERAAN 1

DE PIEK KOMT ERAAN 1 DE PIEK KOMT ERAAN 1 Ook al praat niemand over een naderende oliekrapte, de prijs per vat wil maar niet onder de 100 dollar zakken. Kopers van olie hebben kennelijk iets door wat de rest van ons lijkt

Nadere informatie

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7

De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 De koude oorlog Jesse Klever Groep 7 1 Voorwoord Tijdens het maken van mijn spreekbeurt over Amerika kwam ik de Koude oorlog tegen. De koude oorlog leek mij een heel interessant onderwerp waar ik niet

Nadere informatie

Beursdagboek 20 Juni 2013.

Beursdagboek 20 Juni 2013. Beursdagboek 20 Juni 2013. Het persbericht om 20.00 uur kan aangeven dat er eind 2013 begin 2014 met tapering wordt begonnen. Gisterenavond Tijd 20:14 uur. Op het persbericht ging de Dow eerst van 6 naar

Nadere informatie

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder?

Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Blijvende onrust op de beurs: hoe nu verder? Zoals u waarschijnlijk weet, is de beurs nog steeds bijzonder nerveus en vooral negatief. De directe aanleiding is de tegenvallende groei in China waar wij

Nadere informatie

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties

Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Samenvatting geschiedenistoets hoofdstuk 6: Een tijd van revoluties Dit hoofdstuk gaat over opstand in Amerika, Frankrijk en Nederland. Deze opstanden noemen we revoluties. Opstand in Amerika (1775). De

Nadere informatie

2 maart 1945. 2 maart 2016. Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg

2 maart 1945. 2 maart 2016. Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg 2 maart 1945 2 maart 2016 Leerlingen groep 7 en 8 De Meeander Heelweg Er kwamen 4 Duitsers bij de Bark. Ze slaan piketten, voor het plaatsen van batterijen veldartillerie. Maar op die dag gingen de verzetsgroepen

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS

SCHOOLONDERZOEK GESCHIEDENIS SCHOOLONDERZOEK Tijdvak I GESCHIEDENIS Dit onderzoek bestaat uit 40 vragen. Bij dit onderzoek behoort een antwoordblad. Beantwoord de antwoorden uitsluitend op het antwoordblad. Meerkeuze antwoorden worden

Nadere informatie

Noot. Ik bedank Henk dat hij aan mij zijn verhaal heeft toevertrouwd om dit te redigeren en wens de lezer heel veel plezier.

Noot. Ik bedank Henk dat hij aan mij zijn verhaal heeft toevertrouwd om dit te redigeren en wens de lezer heel veel plezier. Noot Ik had het voorrecht het verhaal over de rondreis door een deel van Amerika als een van de eersten te mogen lezen en het te redigeren. Hierbij heb ik uiteraard de schrijfstijl van Henk niet aangetast.

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2015 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL GT-0125-a-15-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een spotprent over de SDAP naar aanleiding van de verkiezingen

Nadere informatie

Folder 9-11 08-08-2006 15:39 Pagina 1 DAVID RAY GRIFFIN 11 SEPTEMBER. Een onderzoek naar de feiten

Folder 9-11 08-08-2006 15:39 Pagina 1 DAVID RAY GRIFFIN 11 SEPTEMBER. Een onderzoek naar de feiten Folder 9-11 08-08-2006 15:39 Pagina 1 DAVID RAY GRIFFIN 11 SEPTEMBER Een onderzoek naar de feiten Folder 9-11 08-08-2006 15:39 Pagina 2 De feiten van 11 september Wist u dat de Amerikaanse overheid talloze

Nadere informatie

Olie crisis? 24 juni 2014

Olie crisis? 24 juni 2014 24 juni 2014 Olie crisis? De prijs van olie heeft invloed op financiële markten. Een stijgende olieprijs verhoogt de inflatie en heeft een remmend effect op de economische groei. In de jaren 2006-2011

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004

Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 Examenopgaven VMBO-GL en TL 2004 tijdvak 2 woensdag 23 juni 9.00-11.00 uur GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING CSE GL EN TL GESCHIEDENIS EN STAATSINRICHTING VBO-MAVO-D Gebruik het bronnenboekje. Dit examen

Nadere informatie

Beursdagboek 18 September 2013.

Beursdagboek 18 September 2013. Beursdagboek 18 September 2013. Volgens Zero Hedge is de consensus 9 miljard tapering. Tijd 08:50 uur. De Bloomberg consensus voor vanavond ziet er zo uit. De markt verwacht dat de Fed haar maandelijkse

Nadere informatie

Trade van de Week. Futures handelen. voor gevorderden

Trade van de Week. Futures handelen. voor gevorderden Trade van de Week Futures handelen voor gevorderden Het handelen van futures is een vak apart. Het maakt veel traders rijk, maar ook net zoveel traders arm. Wat is een future nu eigenlijk precies? Een

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 15-8-2011. Gaat de zon weer schijnen tussen de wolken door. Tijd 09:06 uur. Na de zeer sterke stijging afgelopen vrijdag en een degelijk Wall Street stijgen de indices

Nadere informatie

Jo Van Damme GUERNICA. Een zoon, een vader, een reis

Jo Van Damme GUERNICA. Een zoon, een vader, een reis GUERNICA Jo Van Damme GUERNICA Een zoon, een vader, een reis Voor mijn eigen vader 2013 Jo Van Damme & Uitgeverij Vrijdag Jodenstraat 16, 2000 Antwerpen www.uitgeverijvrijdag.be Omslagontwerp en illustraties:

Nadere informatie

22 januari 2015. Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid

22 januari 2015. Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid 22 januari 2015 Onderzoek: Jouw vrijheid, mijn vrijheid 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online

Nadere informatie

Les Crisis in de olie

Les Crisis in de olie LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Crisis in de olie Werkblad Les Crisis in de olie Werkblad Op zondag 4 november 1973 bestonden er nog geen inline- skates. Hadden ze wel bestaan, dan had je die dag heerlijk

Nadere informatie

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland

De Tweede Wereldoorlog herdacht. Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland De Tweede Wereldoorlog herdacht Een vergelijking tussen Nederland en Duitsland Nationale herdenking in Nederland Hebben we in Nederland de oorlog altijd zo herdacht? - een kleine herdenkingsgeschiedenis

Nadere informatie

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem

Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem Naam: EEN BRUG TE VER De Slag om Arnhem A Bridge too Far is een film over de meest tragische blunder van de Tweede Wereldoorlog en vertelt heel precies over een groot plan. Dat plan kostte meer Geallieerden

Nadere informatie

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Geen Amerikaanse aanval op Syrië

Voor jongeren in het praktijkonderwijs. Geen Amerikaanse aanval op Syrië PrO -weekkrant Week 38 september 2013 Voor jongeren in het praktijkonderwijs 16-22 september 2013 Geen Amerikaanse aanval op Syrië Foto: ANP Foto: Shutterstock Amerika valt Syrië voorlopig niet aan. Want

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-9-2011. Ik durf het hardop te zeggen: Griekenland gaat failliet en verlaat de Eurozone. Tijd 08:10 uur. Met de S&P 500 futures rond 1145 en dus weer een 12,50

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 12-8-2011. Kunnen de financiële markten vandaag verder van de rand van de afgrond komen? Amerika deed gisterenavond zijn uiterste best. Vandaag de rest van de wereld.

Nadere informatie

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak?

QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? QE in de eurozone: bezit van de zaak, einde van het vermaak? Komt er QE in de eurozone? Sinds enige maanden wordt er op de financiële markten gezinspeeld op het opkopen van staatsobligaties door de Europese

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 17-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 17-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 17-8-2011. Daar stonden ze dan gisterenavond. En wat voor super oplossing als leiders van Europa hadden ze? NIETS. Tijd 08:30 uur. Het was gisterenavond iets na

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2014 tijdvak 1 geschiedenis en staatsinrichting CSE GL en TL Bronnenboekje GT-0125-a-14-1-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een politieke tekening (rond 1900), met als titel:

Nadere informatie

De Franse keizer Napoleon voerde rond 1800 veel oorlogen in Europa. Hij veroverde verschillende gebieden, zoals Nederland en België. Maar Napoleon leed in 1813 een zware nederlaag in Duitsland. Hij trok

Nadere informatie

Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 459.1 Weerstand : 516.8

Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 Pagina 2 MIDDELLANGE TERMIJN TREND. Steun : 459.1 Weerstand : 516.8 Turbo Daily Turbo Daily Commerzbank 10 April 2015 Nummer 1147 INDICES SLOTKOERS VERSCHIL AEX 501,97 0,97% DOW JONES 17958,73 0,31% NASDAQ CMP 4974,565 0,48% NASDAQ -100 4403,953 0,64% NIKKEI 225 19907,63-0,15%

Nadere informatie

geschiedenis geschiedenis

geschiedenis geschiedenis Examen HAVO 2009 tijdvak 1 woensdag 20 mei 9.00-12.00 uur tevens oud programma geschiedenis geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal

Nadere informatie

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld

Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld Naam KIDS FOR WARCHILD Oorlog en vrede in de wereld In meer dan dertig landen in de wereld is er oorlog. Wereldwijd zijn er dus miljoenen kinderen die een oorlog meemaken. Vraag 1. Kun je drie landen noemen

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 11-8-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 11-8-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 11-8-2011. INMAXXA gisterenavond op Nieuwsuur. Klik op onderstaande link. http://nieuwsuur.nl/video/263497-particulier-beleggen-wat-is-wijsheid.html Tijd 08:13 uur.

Nadere informatie

Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord

Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord Kijktip: terrorismedeskundigen aan het woord Korte omschrijving werkvorm U bekijkt met de leerlingen een fragment van De Wereld Draait Door en van EenVandaag. Beatrice de Graaf en Robbert McFadden proberen

Nadere informatie

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis

Twaalf grafieken over de ernst van de crisis Twaalf grafieken over de ernst van de crisis 1 Frank Knopers 26-04-2012 1x aanbevolen Voeg toe aan leesplank We hebben een aantal grafieken verzameld die duidelijk maken hoe ernstig de huidige crisis is.

Nadere informatie

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ...

Vraag 1b. Wat was de oorzaak van deze ramp? Vraag 1a. In welke provincie was de Watersnoodramp van 1953? ... Naam: DE WATERSNOOD- RAMP Het is 31 januari 1953. Het stormde vreselijk In Zeeland. Toch waren de meeste mensen gewoon rustig naar bed gegaan. Zij werden in hun slaap overvallen door een zware stormvloed.

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Mijn mond zat vol aarde

Mijn mond zat vol aarde Mijn mond zat vol aarde Serie: Verhalen kind in oorlog Tekst: Meike Jongejan Onderzoek: Mariska de Boer en Hans Groeneweg Redactie: Jan van Zijverden Vormgeving: Richard Bos 2015, Fries Verzetsmuseum,

Nadere informatie

Workshop Sparen of beleggen? Karel Mercx en Hildo Laman Redacteuren Beleggers Belangen

Workshop Sparen of beleggen? Karel Mercx en Hildo Laman Redacteuren Beleggers Belangen Workshop Sparen of beleggen? Karel Mercx en Hildo Laman Redacteuren Beleggers Belangen Voorstellen Karel Mercx Hildo Laman Begonnen in de internetzeepbel Begonnen in de optiehandel Programma Voor & nadelen

Nadere informatie

Internetsites Terrorisme

Internetsites Terrorisme Internetsites Terrorisme Onderstaande internetsites hebben betrekking op het thema van dit nummer van Justitiële verkenningen. De selectie werd gemaakt door de tijdschriftredactie in samenwerking met de

Nadere informatie

60 1-3-2014 1-6-2014 1-9-2014

60 1-3-2014 1-6-2014 1-9-2014 Energiemarktanalyse Powerhouse week 33 voor vakblad Groenten & Fruit Olie 120 Olie (volgende maand) 110 100 102,56 Prijs/vat 90 80 76,76 70 Brent (Dollar) Brent (EUR) Afgelopen week De Brent-olieprijs

Nadere informatie

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid)

Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Resultaten en conclusies Israël onderzoek (uitgebreid) Hieronder volgen de resultaten van het Israël onderzoek wat de EO in de afgelopen weken heeft laten uitvoeren. Veel stellingen zijn in een 5- puntsschaal

Nadere informatie

Beursdagboek 28 Augustus 2013.

Beursdagboek 28 Augustus 2013. Beursdagboek 28 Augustus 2013. Het Midden Oosten staat op scherp. En helaas.. het zou dit keer ook echt kunnen gaan gebeuren. En dat is erg. Gisterenavond Tijd 22:57 uur. In de VS siddert de belegger ook

Nadere informatie

De afnemende vrees voor een Amerikaanse interventie in Syrië zorgde voor lagere olieprijzen. Ten opzichte van vorige week is de prijs 1,7 % gedaald.

De afnemende vrees voor een Amerikaanse interventie in Syrië zorgde voor lagere olieprijzen. Ten opzichte van vorige week is de prijs 1,7 % gedaald. Energiemarktanalyse Powerhouse Olie Olie (volgende maand) De afgelopen week waren de ogen van beleggers vooral gericht op een eventuele aanval van de VS op Syrië. Omdat het lijkt dat Obama steeds meer

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-13-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-13-2-b Bijlage VMBO-KB 2013 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-13-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een prentbriefkaart uit 1908 Dit is Kenau, die in 1573 in Haarlem

Nadere informatie

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen!

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Maar om nog eerlijker te zijn, gisteren zag ik er heel

Nadere informatie

Kenneth Wyffels 2L2 19 JAARTAAK SEI 2011-2012

Kenneth Wyffels 2L2 19 JAARTAAK SEI 2011-2012 Kenneth Wyffels 2L2 19 JAARTAAK SEI 2011-2012 April- 30/04/ 12 Artikel 1. Jean-Luc Dehaene van de CD&V kan bijna 3 miljoen euro opstrijken. Door een aantal jaar geleden een pakket aandelenopties te kopen

Nadere informatie

Verdieping: Kan een land failliet gaan?

Verdieping: Kan een land failliet gaan? Verdieping: Kan een land failliet gaan? Korte omschrijving werkvorm De leerlingen lezen fragmenten uit artikelen over wat het betekent als Griekenland failliet gaat en maken daar verwerkingsvragen over.

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis

Napoleon. bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon bekendste persoon uit de geschiedenis Napoleon behoort tot de meest bekende personen uit de geschiedenis. Hij wist zich van eenvoudige komaf op te werken tot keizer van Frankrijk en heerser over

Nadere informatie

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen

Goede tijden, slechte tijden. Soms zit het mee, soms zit het tegen Slides en video s op www.jooplengkeek.nl Goede tijden, slechte tijden Soms zit het mee, soms zit het tegen 1 De toegevoegde waarde De toegevoegde waarde is de verkoopprijs van een product min de ingekochte

Nadere informatie

Wie kan je meer vertrouwen?

Wie kan je meer vertrouwen? Page 1 of 5 Home (/plus) ds Avond (http://www.standaard.be/plus/20160323/avond) WAAROM AANSLAGEN VAAK DOOR BROERS GEPLEEGD WORDEN Wie kan je meer vertrouwen? 23 MAART 2016 Lotte Alsteens Sinds vandaag

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis vwo 2009 - I

Eindexamen geschiedenis vwo 2009 - I Ten oorlog! Europese oorlogen 1789-1919. Oorlog als maatschappelijk fenomeen In de landen die Napoleon veroverde, voerde hij een beleid dat: enerzijds paste binnen het gelijkheidsideaal van de Franse Revolutie

Nadere informatie

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking

Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Naam: JODENVERVOLGING Kristallnacht en Februaristaking Jodenvervolging in Duitsland De reden dat de joden vervolgd en vermoord werden tijdens de Tweede Wereldoorlog was, dat de joden rijk en succesvol

Nadere informatie

Achor, 31 jaar. Nakisha, 11 jaar

Achor, 31 jaar. Nakisha, 11 jaar Achor, 31 jaar Achor is gevlucht voor de gevechten tussen regerings- en rebellengroepen. Achor is geboren in Darfoer in Soedan, een regio die geteisterd wordt door gewapende conflicten en geweld. Decennialang

Nadere informatie

Welke soorten beleggingen zijn er?

Welke soorten beleggingen zijn er? Welke soorten beleggingen zijn er? Je kunt op verschillende manieren je geld beleggen. Hier lees je welke manieren consumenten het meest gebruiken. Ook vertellen we wat de belangrijkste eigenschappen van

Nadere informatie

Is het tijd om te (gaan) beleggen??

Is het tijd om te (gaan) beleggen?? Is het tijd om te (gaan) beleggen?? De afgelopen weken konden we weer verschillende angstaanjagende berichten in de media lezen waarom u vooral nú niet zou moeten beleggen. Maar is dat nu wel zo. Wij lieten

Nadere informatie

MH17 ramp: een aantal juridische vragen beantwoord

MH17 ramp: een aantal juridische vragen beantwoord MH17 ramp: een aantal juridische vragen beantwoord Antoinette Collignon heeft voor de LSA, de Nederlandse vereniging voor Letselschade Advocaten een aantal veel gestelde juridische vragen over de vliegtuigramp

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-15-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-15-2-b Bijlage VMBO-KB 2015 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-15-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een tekst op een website over de viering van 200 jaar koninkrijk

Nadere informatie

Door: Tom Biesmeijer: L Monique Meijer: secretaris Mark van de Vries Allyssia Sevenhuijzen: Voorzitter Paul Richter: L

Door: Tom Biesmeijer: L Monique Meijer: secretaris Mark van de Vries Allyssia Sevenhuijzen: Voorzitter Paul Richter: L Klas L3R Groep twee Door: Tom Biesmeijer: L Monique Meijer: secretaris Mark van de Vries Allyssia Sevenhuijzen: Voorzitter Paul Richter: L Voorwoord Toen we ( Tom, Monique, Alyssia, Mark en Paul ) te horen

Nadere informatie

Instructie: Landenspel light

Instructie: Landenspel light Instructie: Landenspel light Korte omschrijving werkvorm In dit onderdeel vormen groepjes leerlingen de regeringen van verschillende landen. Ieder groepje moet uiteindelijk twee werkbladen (dus twee landen)

Nadere informatie

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11

USD / 1.16 1.15 1.14 1.13 1.12 1.11 Energiemarktanalyse Groenten & Fruit door Powerhouse Marktprijzen Macro-economie Markten in mineur Afgelopen week De angst voor een wereldwijde economische vertraging is weer toegenomen na een slechte

Nadere informatie

RESEARCH CONTENT. Loïs Vehof GAR1D

RESEARCH CONTENT. Loïs Vehof GAR1D RESEARCH CONTENT Loïs Vehof GAR1D INHOUD Inleiding ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ blz. 2 Methode -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO

Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO Uw uitvaartverzekering van ABN AMRO Deze uitvaartverzekering is onderdeel van uw ABN AMRO Pakketverzekering. Waarvoor is deze verzekering? Met deze verzekering betalen we een bedrag als degene die verzekerd

Nadere informatie

Nieuwe Golfoorlog in de maak?

Nieuwe Golfoorlog in de maak? Taak actualiteit Nieuwe Golfoorlog in de maak? De Eerste Golfoorlog was een oorlog tussen Irak en Iran van 1980-1988 en is genoemd naar het zeegebied van de Perzische Golf, omdat zich daar een belangrijk

Nadere informatie

Tip mijn naam in op Google en U ziet het relaas.

Tip mijn naam in op Google en U ziet het relaas. Pagina 1 van 10 Luc Vervecken Van: "Luc Vervecken" Aan: "Luc Vervecken" Verzonden: vrijdag 5 oktober 2012 21:34 Onderwerp: Fwd: ;De acht van Stanleystad

Nadere informatie

Wall Street of niet, dat is de vraag

Wall Street of niet, dat is de vraag Wall Street of niet, dat is de vraag 1. Beleggers hebben geen leuke tijd achter de rug. 2011 was een moeilijk beleggingsjaar. Het begon goed, alsof het ingezet herstel na het bloedbad van 2008/2009 zich

Nadere informatie

LES 10. Sluipaanval. Doe Lees 1 Samuël 24.

LES 10. Sluipaanval. Doe Lees 1 Samuël 24. LES Sluipaanval Ben je wel eens gepest? Is er iemand die altijd vervelend tegen jou doet? Heb je ooit geprobeerd om die persoon terug te pakken? (Zie 1 Samuël 24; Patriarchen en Profeten, blz. 603-615)

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement

Centraal Bureau voor de Statistiek. Persbericht. Een van de slechtste kwartalen in 50 jaar. Obligaties en vastgoed geven positief rendement Centraal Bureau voor de Statistiek Persbericht PB02-135 2 juli 2002 9.30 uur Aandelen hard onderuit in tweede kwartaal De koersen van Nederlandse aandelen zijn hard onderuit gegaan in het tweede kwartaal

Nadere informatie

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam

Leerlingen hand-out stadswandeling Amsterdam Leerlingen handout stadswandeling Amsterdam Groep 1: de Surp Hoki Armeens Apostolische kerk Adres: Kromboomsloot 22, Amsterdam Namen leerlingen: In deze handout staat alle informatie die je nodig hebt

Nadere informatie