Wetenschapscommunicatie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Wetenschapscommunicatie"

Transcriptie

1 Wetenschapscommunicatie 20 JAAR WETENSCHAPSCOMMUNICATIE AAN DE VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL SPECIALE EDITIE - DECEMBER 2006

2 CONTACT Vrije Universiteit Brussel Departement Research & Development Cel Wetenschapscommunicatie Website : Telefoon : + 32 (0) of adres : Pleinlaan 2 - B Brussel

3 Met initiatieven als de Wetenschapsweek, (reizende) tentoonstellingen, onderwijsprojecten voor leerlingen uit het secundair onderwijs en de Wetenschapswinkel loopt de Vrije Universiteit Brussel inzake wetenschapscommunicatie voorop in Vlaanderen. Onze bijdragen worden geapprecieerd. Zo werd ons initiatief Wetenschapscommunicatie is een essentieel onderdeel van onze onder- nadien door heel Vlaan- van een Wetenschapsweek zoekscultuur. Op structurele wijze worden aan de ons recentste project, de deren opgepikt en ook Vrije Universiteit Brussel Wetenschapswinkel, vindt projecten terzake uitgewerkt en gecoördineerd. veel navolging. Dit gebeurt binnen een Onze onderzoekers investeren kostbare tijd in het aparte cel Wetenschapscommunicatie, verankerd in het departement vakgebied. Hun inspan- populariseren van hun Research & Development. ningen worden ten zeerste De kennisoverdracht via gewaardeerd. Het onderstreept de hoogweten- de activiteiten van de cel Wetenschapscommunicatie schappelijke en tegelijk toegankelijke identiteit van de gaat verder dan informeren alleen. Ze zijn erop gericht Vrije Universiteit Brussel. om jongeren en burgers te inspireren, te sensibiliseren en te motiveren. Prof. Dr. Benjamin Van Camp Rector Foto: Marc Goldchstein WETENSCHAPSCOMMUNICATIE Inhoud Wetenschapscommunicatie?! MAATWERK EEN SCHAKEL BINNEN HET R&D DEPARTMENT WAAROM EN HOE IN 10 STAPPEN ZEG WAT JE WIL...OVER NATUURWETENSCHAPPEN Historisch SPIRAAL VAN HET WETEN EN HET LEVEN MIJLPALEN Non-profit WETENSCHAPSWINKEL Jongeren JONGERENPROJECTEN Faculteiten inspireren DE EXTERNALIST EINSTEIN BEKEKEN DOOR DE DIENST CULTUUR HET ELEMENTAIRE DEELTJE LENTEKAMP WETENSCHAPPEN DE ROBOTS OP TOURNEE

4 JAN C Jan Cornelis Wetenschapscommunicatie is hot. Vlaamse en Europese overheden maken subsidies vrij. Initiatieven om het maatschappelijk draagvlak te vergroten nemen toe. Bijna elke onderzoeks- en onderwijsinstelling heeft nu Een universiteit moet een breed publiek informeren over haar onderzoek. Dat is communicatie. We moeten ook kennis, inzichten en vaardigheden uitwisselen om de burger mondiger en kritischer te maken. Dat is Wetenschapscommunicatie. een wetenschapscommunicator in dienst. En zelfs de Koning stelt zijn Paleis ter beschikking voor de promotie van de wetenschap. Bij de Vrije Universiteit Brussel is wetenschapscommunicatie al langer, meer dan 20 jaar, een begrip dat staat voor op maat gesneden informatie en interactie. Meer dan informeren alleen Wetenschapspromotie, -popularisering, -informatie, -communicatie. Het zijn 2

5 De Vrije Universiteit Brussel heeft altijd veel belang gehecht aan de brug tussen wetenschap en maatschappij. Enkele prominenten op dit vlak leggen uit waarom. Wetenschapscommunicatie?! Die ingrediënten vindt men terug in de jongerenprojecten van onze cel Wetenschapscommunicatie: Virtueel Museum, Comix, Maatwerk Stimulus. Onze projecten richten zicht tot jongeren uit CORNELIS het secundair onderwijs. Ook leerkrachten moeten aangezet worden om de wetenschap op een originele wijze te brengen. De projecten Stimulus en DIDACLAB helpen hen daarbij. vage en ruime container- Luisteren naar de doel- Gevoelig voor trends begrippen. Binnen deze groep Werken vanuit de behoeften Wetenschapscommunicatie ruime context heeft de Vrije Onze wetenschapscom- en vragen van burgers is stopt niet bij het secundair Universiteit Brussel een municatoren gaan uit van stap 1. Gebruik maken van onderwijs. Ook universiteits- specifieke keuze gemaakt de behoeften en de leef- de juiste communicatiestra- studenten zijn voor ons en een diepgaande exper- wereld van burgers, en in tegieën en trends is een een doelpubliek. Met de tise uitgebouwd. Met onze het bijzonder van jongeren. volgende stap. Bijvoorbeeld, Wetenschapswinkel worden wetenschapscommunica- Wetenschapscommunicatie vooral jongeren produceren studenten aangemoedigd tie grijpen we naar de let- is niet gericht op stu- zelf boodschappen. Denken om probleemoplossend terlijke betekenis van com- dentenrekrutering, noch we maar aan weblogs, te denken en dit met de municatie, namelijk het met op de promotie van de games, podcasting en nodige burgerzin. Studenten elkaar in verbinding bren- instelling zelf, maar stelt vodcasting. Ze bepalen krijgen meer voeling met de gen. Onze traditie bestaat de (zelf)ontplooiing van graag zelf wanneer, waar praktische mogelijkheden erin om wetenschap onder de burger in de kennis- en welke boodschap ze wil- van onderzoek en een beter de aandacht te brengen maatschappij centraal. We len ontvangen. Het internet, inzicht in de maatschappij- door middel van interactie, ondersteunen burgers in met zijn zoekfuncties, is het behoeften naar weten- door de wetenschapper in hun ontplooiing tot mon- medium bij uitstek wil men schappelijke onderbouw. contact te brengen met de dige consumenten, verant- in deze tijd van overaanbod jongere of door de burger woorde kiezers, kritische aan (wetenschap-)informa- Wetenschapscommunicatie naar de onderzoeker te scholieren. Jongeren leren tie en acties nog de aan- poogt antwoorden te vinden brengen. Om de interesse zelfstandig vragen stellen, dacht trekken van jongeren. op vragen waar het vereni- (het draagvlak) voor weten- discussiëren en ook creatief schappelijk onderzoek en zijn! Burgers krijgen toegang gingsleven en de individuele Een wetenschapscommu- burgers mee zitten, ant- onderwijs te vergroten moet tot de wetenschappelijke nicator zal dus altijd met de woorden die op hun beurt men meer doen dan infor- volgende ingrediënten wer- nieuwe vragen genereren. meren. We moeten stimu- ken: interactie, creativiteit, Maar is precies dat continue leren, inspireren, sensibilise- oog voor zelfontplooiing en proces geen fundament van ren, luisteren en reageren. nieuwe trends. onze beschaving? kennis die ze nodig hebben. 3

6 Een schakel binnen het R&D Department Om de wetenschap en het onderzoek op maat en op vraag te verpakken kan onze universiteit steunen op de cel Wetenschapscommunicatie. Deze cel maakt, sinds 1986, deel uit van het departement Research & Development (R&D). Mieke Gijsemans, diensthoofd van dit departement, licht de groei, inbedding en actieterreinen van de cel Wetenschapscommunicatie toe. Het departement Research & Development is een rectorale dienst die verantwoordelijk is voor de administratieve ondersteuning en opvolging van het onderzoeksbeleid van de Vrije Universiteit Brussel. Haar taak bestaat voornamelijk uit het adviseren en ondersteunen van de vice-rector onderzoek, Prof. Jan Cornelis, en de onderzoeksraad. Van ad hoc over wetenschap. In die tijd grote publiek te brengen. verandering in brengen. naar permanent was er nog geen sprake van Dit met een popularise- Om jongeren te laten ken- In 1984 zette de Vrije wetenschapscommunicato- rende ondertoon. Tijdens nismaken met wetenschap Universiteit Brussel een ren. Heel wat onderzoekers de activiteiten zelf zag men waren op hén gerichte sen- tentoonstelling op over de bouwden op eigen krachten dat jongeren zich niet echt sibiliseringsacties nodig. In werking van de zintuigen tentoonstellingen, diverse aangesproken voelden Nederland had men reeds Spiraal van het Leven. schoolactiviteiten of eigen door de klassieke vorm expertise opgebouwd om Hoewel men binnen de Vrije initiatieven uit. van een wetenschaps- te communiceren naar Universiteit Brussel altijd al in beurs of tentoonstelling. jongeren toe met hun grote of beperkte mate ten- Met de voorbereiding, Wetenschap en techniek Weten- en TechniekWeek. toonstellingen of dergelijke in 1986, van de 2de ten- stonden nog ver van hun Twee jaar later, in 1988, activiteiten heeft opgezet, is toonstelling Spiraal van leefwereld. Hier wilden we bracht de Vrije Universiteit het met de Spiraal van het het Weten en de deel- Leven dat wetenschaps- name aan Flanders communicatie een draag- Technology International vlak binnen onze universiteit in de Expohallen in Gent begon te vinden. De rond- kwam het besef dat weten- reizende tentoonstelling schapscommunicatie aan kwam tot stand in een peri- een universiteit onontbeer- ode dat men zich bewust lijk is. Beide evenementen werd dat er wel moest werden opgezet om de gecommuniceerd worden wetenschap dichter bij het.

7 De Vrije Universiteit Brussel heeft altijd veel belang gehecht aan de brug tussen wetenschap en maatschappij. Enkele prominenten op dit vlak leggen uit waarom. Wetenschapscommunicatie?! Mieke Gijsemans Brussel in primeur de WetenWeek (nu Vlaamse Wetenschapsweek) naar Vlaanderen. Met de komst van een medewerker Wetenschapscommunicatie was het mogelijk een aantal activiteiten centraal uit te bouwen en een permanentie in het aanbod te verzorgen. R&D: een unieke structuur Van bij het begin werd de organisatie van initiatieven rond de popularisering van wetenschap bij het departement Research & Development ondergebracht. Dit had alles te maken met de missie die de Vrije Universiteit Brussel in wetenschapscommunicatie legde: een brug tussen onderzoek en maatschappij bouwen en dynamisch houden. Vermits alle info over onderzoek bij R&D is ondergebracht, was de inkadering van een cel Wetenschapscommunicatie een logische stap. Bewust dat binnen het onderzoeksbeleid van een universiteit, naast onderzoeksmanagement en economische valorisatie van onderzoek ook de nodige aandacht moest geschonken worden aan het vertalen van het onderzoek - en de wetenschap in het algemeen, werd besloten om de cel Wetenschapscommunicatie naast de bestaande cellen Interface en Onderzoekscoördinatie in te richten. Deze 3 cellen tekenen de eigen structuur van het departement R&D. Een structuur die uniek is voor Vlaanderen. Bij onze cel Wetenschapscommunicatie primeert de inhoudelijke boodschap. Wij communiceren om te sensibiliseren. Daarom zal wetenschapscommunicatie bij ons nooit ondergebracht worden bij de Dienst Communicatie. Dit omdat een dergelijke dienst communiceert vanuit Foto: Marc Goldchstein.

8 een andere ingesteldheid. Zij moeten bijdragen aan het imago van de universiteit en studenten recruteren. Het departement Research & Development is uniek in haar structuur. De 3 cellen beschikken elk over een specifieke ondersteunende opdracht: Cel Wetenschapscommunicatie: vermaatschappelijken van de wetenschap; Interfacecel: vermarkten van de wetenschap; Cel Onderzoeksbeleid: managen van het wetenschappelijk onderzoek. Van klein naar groot Onder de vleugels van het vice-rectoraat onderzoek kwamen verschillende projecten tot stand dankzij de financiële steun van federale, Vlaamse en Brusselse overheidsinstanties. Met de groei van het aantal projecten ontwikkelde zich in 10 jaar tijd een cel Wetenschapscommunicatie die momenteel 6 personen telt. Van tentoonstelling naar expertisecel De cel Wetenschapscommunicatie bouwt haar expertise verder uit in samenwerking met andere faculteiten, interne diensten (Lerarenopleiding, Persdienst), externe instellingen (TOS21, Roger Van Overstraeten Society, Solvay Instituten, Jeugd, Cultuur en Wetenschap) en internationale netwerken (Living Knowledge). Voor de Vrije Universiteit Brussel vormt de cel het intern en extern aanspreekpunt wat betreft wetenschapscommunicatie. Als extern aanspreekpunt communiceert zij naar de overheid, universiteiten en andere nationale en internationale partners toe. Sinds 2000 is de cel zich specifiek op 2 niches gaan toespitsen: de jongerenprojecten en de Wetenschapswinkel. Wim Van Broeck, Verantwoordelijke jongerenprojecten Valerie Claes, Medewerker projecten Laura Smolders, Medewerker projecten Sofie Van Den Bossche, Verantwoordelijke Wetenschapswinkels Stefanie Goovaerts, Centrale unit Wetenschapswinkels Ils De Bal, Wetenschapswinkel Brussel.

9 De Vrije Universiteit Brussel heeft altijd veel belang gehecht aan de brug tussen wetenschap en maatschappij. Enkele prominenten op dit vlak leggen uit waarom. Wetenschapscommunicatie?! 1. JONGEREN PERMANENTE PROJECTEN Workshops in het kader van de collectie van het Virtueel Museum Stimulus ComiX Fotokwis WETENSCHAP IN DE KIJKER (sinds 94 onder initiatief van de Vlaamse Regering) WetenschapsWeek WetenschapsFeest AD HOC PROJECTEN EU Research Night, Poleposition, ExpoScience, Solvay Jongerenconferentie, NON-PROFIT WETENSCHAPSWINKEL Centrale Unit Wetenschapswinkels: Wetenschapswinkel.be Wetenschapswinkel Brussel Actieterreinen 3. WETENSCHAPPERS COMMUNICATIETRAININGEN Let s Communicate 4. ONDERWIJS Cursus wetenschapsvoorlichting, 2de master Communicatiewetenschappen: uitwerken practica Masterproeven: opvolging van verhandelingen met betrekking tot wetenschapscommunicatie. Didaclab: Online ondersteuning voor leerkrachten Foto: Marc Goldchstein 5. ONDERZOEK Evaluatie van de projecten. Doctoraatsverhandeling in het kader van prospective research for Brussels met betrekking tot het Virtueel Museum. Masterproeven met betrekking tot de projecten..

10 Waarom en hoe in 10 stappen Hoewel steeds meer instellingen bewust met wetenschapscommunicatie bezig zijn, blijft de Vrije Universiteit Brussel een voortrekkersrol spelen binnen het uitgebreide aanbod aan initiatieven. We vroegen professor Jean-Pierre De Greve, academisch coördinator van de cel Wetenschapscommunicatie, waarom en hoe een universiteit moet investeren in de communicatie over onderzoek en wetenschap. WAAROM? 1. Het sociale karakter van de universiteit De Vrije Universiteit Brussel is een sociale instelling. Vanuit haar sociale karakter werden altijd al bruggen gebouwd. Ook de brug naar de maatschappij is belangrijk. Deze brug werkt in 2 richtingen. De burgers kunnen naar het onderzoek komen maar de onderzoekers gaan ook naar de burgers toe. 2. Opvoedkundige taak Leren en stimuleren gebeurt meer buiten de schoolse activiteiten om. Dit besef is doorgegroeid tot in de universiteit. Onderzoekers beseffen dat ze, naast de leerkrachten, ook een rol spelen bij het enthousiasmeren van jongeren en burgers voor wetenschap. 3. Wetenschap tastbaar maken Wetenschap wordt vaak saai en te abstract gebracht binnen het onderwijs. Het is de taak van de wetenschapscommunicator om wetenschap dichter bij de realiteit te brengen, om haar in een dagelijkse context te brengen en om het maatschappelijk nut ervan aan te tonen. 4. Onderzoek bereikbaar maken De maatschappij is mondiger en kritischer geworden. Burgers willen geïnformeerd worden op maat en op vraag. 5. Door publieke interesse houden subsidies stand Een daling van de publieke interesse gaat samen met een daling van de overheidssubsidies. In de jaren 80 kwamen duizenden onderzoekers in opstand tegen de daling van de onderzoekssubsidies. Met witte jassen kwam men de straat op, betogend tegen de politici die de subsidiekraan hadden dichtgedraaid. In Engeland vond een gelijkaardig scenario plaats. HOE? 6. Een academisch draagvlak De redelijk eigenzinnige visie van de Vrije Universiteit Brussel op wetenschapscommunicatie is gegroeid vanuit een werkgroep van academici. Al snel werd niet alleen de organisatie van de activiteiten besproken, maar werd gebrainstormd over hoe en waarom onze universiteit over haar onderzoek diende te communiceren. De commissie is nu de academische denktank rond wetenschapscommunicatie met vertegenwoordigers uit de verschillende faculteiten. 7. Een universitair draagvlak Omdat wetenschapscommunicatie weinig erkend wordt naast de onderzoeksen onderwijsactiviteiten van Profiel professor Jean-Pierre De Greve Achtergrond: Sterrenkunde Link met wetenschapscommunicatie: Binnen zijn vakgebied vond Jean-Pierre De Greve communicatie altijd al een evidentie. Onder meer omdat sterren en planeten makkelijk tot de verbeelding van de mensen spreken. Zijn interesse en engagement met betrekking tot wetenschapscommunicatie oversteeg al snel zijn vakgebied. Als jonge assistent werkte JP mee aan de tentoonstelling Spiraal van het Leven en stond hij mee in voor de invulling van de eerste Wetenschapsweken van de Vrije Universiteit Brussel. Met de komst van de cel Wetenschapscommunicatie werd hij academisch coördinator. Sinds 1991 doceert hij aan de studenten communicatiewetenschap de cursus Wetenschapsvoorlichting. Ook buiten de universiteit is hij actief. Zo is hij lid van het wetenschappelijk comité van Technopolis en zetelt hij regelmatig in jury s ter beoordeling van projecten. een wetenschapper is het 10. Samen sterk staan belangrijk dat de universitaire overheid het maatschap- samenwerking is belang- Zowel interne als externe pelijk belang ervan volledig rijk. Via interne samenwerking kan men taken ondersteunt. 8. Leg de focus vast binnen de instelling verdelen. De Persdienst richt Wetenschap en wetenschapscommunicatie zijn zich naar de media, de cel ruime begrippen. In dit ruime Wetenschapscommunicatie veld moet men duidelijke naar het secundair onderwijs & de non-profitsector keuzes maken en aflijnen. 9. Betrek het werkveld en de Interfacecel naar de Bij de ontwikkeling van profitsector. Samenwerking projecten werd steeds het met andere instellingen is werkveld betrokken. Zo ook belangrijk om een breder publiek te bestrijken. Zo werd ComiX verder ontwikkeld in nauwe samenwerking met de pedagogische van verschillende regionale kan men met het netwerk diensten en werd rekening Wetenschapswinkels een gehouden met opmerkingen van leerkrachten en bereiken, wat meer ver- groter aantal studenten jongeren. scheidenheid in de onderzoeksrapporten oplevert..

11 De Vrije Universiteit Brussel heeft altijd veel belang gehecht aan de brug tussen wetenschap en maatschappij. Enkele prominenten op dit vlak leggen uit waarom. Wetenschapscommunicatie?! Zeg wat je wil... over natuurwetenschappen Onderwijs en wetenschap(scommunicatie), het loopt als een rode draad door de carrière van professor Gaston Moens. Een man met een missie, daar kan geen chemische reactie tegenop. Professor Moens, u was van nabij betrokken bij de jongerenbevraging Zeg wat je wil... over natuurwetenschappen (uitgevoerd eind 2005). Hoe kwam die enquête tot stand? De Lissabon-doelstellingen zijn erop gericht om van Europa de meest performante, economische regio in de wereld te maken tegen Eén van de middelen daartoe is meer (technologische) innovatie gestuwd door wetenschappers en technici. Met andere woorden: het aantal studenten MST (maths, science & technology) moet naar omhoog. Hiermee spoorde het streven om iets te doen aan het genderonevenwicht in de wetenschappen. Lees: meer meisjes aantrekken. Naarmate de wetenschap harder wordt, zijn er minder meisjes. Wereldwijd overigens. Daarbij komt dat sinds de jaren 90 het aantal jongeren dat wetenschappen wil studeren afneemt. Tenminste, in landen met een hoge levensstandaard, niet in Indië of Oost- Europa. Verschillende acties kaderen in deze doelstellingen. Zo ook deze enquête. Specifiek voor jongeren? Ja, want in nogal wat onderzoeken worden de belangrijkste actoren, namelijk de jongeren, gewoon niet bevraagd. Toch fundamenteel, lijkt me. Met behulp van Klasse hebben we een online-enquête opgesteld voor jongeren van twaalf tot achttien jaar: Zeg wat je wil... over natuurwetenschappen. Wat voor een bevraging was het? Ondanks sceptische commentaar vooraf werden we in dubbel opzicht aangenaam verrast. Niet alleen deden er veel jongeren mee, ze vulden de enquête ook nog eens serieus in. Eén van de best lopende enquêtes van deze omvang bij Klasse ooit, bleek achteraf. Uiteindelijk klokten we af op meer dan 1200 respondenten. Gaston Moens is professor Didactiek van de scheikunde aan de Vrije Universiteit Brussel en huidig voorzitter van de werkgroep Techniek Op School voor de 21ste eeuw (TOS21). Wat vroegen jullie concreet? goed wetenschappen zal leren met de hulp van ICT? Heel wat. Enkele voorbeelden. antwoordt de meerderheid Op de vraag Op welke van de leerlingen neen. De manier zou je graag les krijgen? leerlingen blijken het niet zo antwoordden ze door te hebben voor pc s in de zelf experimenten te doen. klas. Volgens hen verbeter je Hoe vaak gebeurt dat in het het onderwijs niet door computers onderwijs? Haast nooit. Een in de klas te halen. groot contrast dus. Ook zelfstandig informatie Verder iets opmerkelijks wat over het lesonderwerp bijeenzoeken, ik minder had verwacht. vinden ze niet Op de vraag Denk je dat je zo leuk. De leraar die alles.

12 De Vrije Universiteit Brussel heeft altijd veel belang gehecht aan de brug tussen wetenschap en maatschappij. Enkele prominenten op dit vlak leggen uit waarom. Wetenschapscommunicatie?! uitlegt en mogen experimenteren, dat hebben ze het liefst. Wordt zo n enquête teruggekoppeld naar het beleid? Tja, een klassiek probleem. Men doet zijn best om de resultaten bekend te maken, leraars komen ernaar luisteren, maar daar houdt het meestal ook mee op. Onderzoeken en aanbevelingen dringen niet echt door tot in de klas. Men gaat verder zoals men bezig was en dan stelt men vast: in het onderwijs verandert er nooit iets. Een boutade in dit verband die ik onlangs las. Wat is er de voorbije 50 jaar veranderd in het onderwijs? De kledij van de leerlingen en de manier waarop ze met de leraar praten, de rest is allemaal hetzelfde. Natuurlijk is dat wat overdreven gesteld, maar toch. Zoveel is er inderdaad niet veranderd. Hoe komt dat? Verspreide verantwoordelijken en versnipperde verantwoordelijkheden. In essentie een politiek probleem. In welke zin? De Vlaamse politieke overheid mag zich niet bemoeien met inhoud(en) van onderwijs. Dat is een bevoegdheid van de zuilen. Behalve de eindtermen, die zijn door de overheid bepaald. De leerplannen en de methoden komen uitsluitend de inrichtende machten toe. Op die manier blijft vernieuwing heel moeilijk. Er zijn te veel spelers? Er zijn inderdaad te veel spelers op het terrein en elke speler wil een doelpunt maken. Dat werkt niet. Makkelijker gezegd dan gedaan maar iedereen zou aan dezelfde koord moeten trekken. Waarom pikt het onderwijs er niet op in? Waarom niet méér experimenteren? Het wordt niet gedaan om verschillende redenen. Het is lastig om te organiseren door leraars. Doe maar eens proeven in een klas met 30 leerlingen. Vervolgens het veiligheidsaspect. Stel dat een leerling onnozele streken uithaalt met pakweg zwavelzuur? Experimenteren kost ook tijd. Het gaat makkelijker en vlugger als je iets vooraan uitlegt. En de leerplannen, zeker voor wetenschappen, zit gewoonlijk nogal vol waardoor er weinig ruimte is voor experimenten. Hebben ouders eigenlijk een grote invloed op de keuze voor wetenschappen? Nee, volgens de leerlingen zelf niet. We hebben hen die vraag gesteld: Waarom kiezen jullie voor wetenschappen?. Antwoorden van 1 naar 3: omdat ik het interessant vind, de beroepsmogelijkheden, gemakkelijk om te leren. Overigens vinden meisjes wetenschappen moeilijker en saaier dan pelijk draagvlak groter wordt. jongens en zijn dat voor hen Hoe? Onder andere door het belangrijke redenen om niet imago van de wetenschap voor wetenschappen te kiezensen vinden dat ze slecht en te verbeteren. Veel men- onduidelijk over wetenschap Komt er een vervolg? geïnformeerd. Laten we het Voor zover mij bekend niet. erkennen: een academische Er zou een vervolg moeten onderzoeker is over het komen in de zin van: wat is algemeen geen specialist in de impact van zulke enquêtes? Wat is de return, het exacte wetenschapper niet. communicatie. Zeker een effect? Houden de nieuwe Wetenschappers zijn minder curricula rekening met de geneigd om op een bevattelijke manier naar buiten te verwachtingen van de leerlingen? komen. Ze hebben dat ook niet geleerd. Elke onderzoeker zou een verplichte Wie zou dat onderzoek moeten uitvoeren? opleiding communicatie Wat in Vlaanderen ontbreekt: moeten krijgen, zodat ze aan een onderzoekscel die leken iets kunnen uitleggen. knowhow verzamelt. We Idem voor leerkrachten. Ze hebben daar nu geen traditie moeten opgeleid worden in, er is geen continuïteit. Een tot goede communicatoren cel met al de verschillende over hun vakgebied. Voor stakeholders, die het veld iedereen, niet alleen voor goed kennen en handelen jongeren in de klas. Gelukkig vanuit de behoeften. worden er inspanningen geleverd en initiatieven U bent duidelijk erg genomen om hierin verandering te brengen. Maar ik begaan met onderwijs, wetenschap(pen) en denk dat er toch nog een wetenschapscommunicatie. hele weg te gaan is. Wil je dat er meer jongeren wetenschappen gaan studeren, dan moet je er ook voor zorgen dat het maatschap- Het rapport "Zeg wat je wil... over natuurwetenschappen" kan je downloaden op deze website: Deze bevraging gebeurde in opdracht van minister Moerman en dit in het kader van het actieplan Wetenschapsinformatie en Innovatie. 10.

13 Meer dan 20 jaar geleden brachten duizenden burgers een bezoek aan de tentoonstelling Spiraal van het Leven. Sindsdien werden nog vele initiatieven ondernomen om de wetenschap te promoten. Historisch Bert De Loore Spiraal van het Weten en het Leven De wegbereider van wetenschapscommunicatie aan de Vrije Universiteit Brussel? Professor emeritus Bert De Loore slalomt handig (en bescheiden) rond de vraag. En toch, hier spreekt een pionier. In 1984 organiseerde u de tentoonstelling De Spiraal van het Leven. Dit project markeert het begin van systematische inspanningen van de Vrije Universiteit Brussel op het vlak van de wetenschapscommunicatie. Hoe ging dat? Ik wilde iets doen naar aanleiding van 25 jaar Vrije Universiteit Brussel. Ik interesseerde me voor het ontstaan van het leven en had aardig wat contact met biologen. Vandaar de idee van een tentoonstelling rond dit thema. Ik stelde het voor in de faculteit en mijn collega s waren er meteen voor gewonnen. We focusten op het ontstaan van het zonnestelsel, de aarde, het leven op aarde, de evolutie van de zoogdieren, de verschillende stadia van het leven, hoe het leven zich ontwikkelde van simpele naar meer ingewikkelde vormen. Ieder had zijn deel: biologen, scheikundigen, fysici, wiskundigen,... De universiteit is uiteraard zeer geschikt om zoiets te doen aangezien we alle disciplines in huis hebben. Die eerste keer was één en ander nog vrij primitief. En eerder goedkoop, met panelen in karton en dergelijke. Heel wat scholen hebben de tentoonstelling bezocht, en ook gewone mensen. Vier jaar later, in 1988, volgde De Spiraal van het Weten. Ja, een tentoonstelling op grotere schaal. Bedoeling was na te gaan hoe onze hersenen en zintuigen informatie opdoen. Op een plastische manier, met levensechte modellen. Bezoekers konden het materiaal betasten en erin rondlopen. In een groot oog bijvoorbeeld kwamen ze alles te weten over het netvlies, de lens enz. Daarbij plaatsten we dan instrumenten zoals microscopen en telescopen. Net zoals De Spiraal van het Leven wilden we ook deze expo elders laten opstellen. Hetgeen gebeurde in de Zoo van Antwerpen, in Brugge en in Hasselt. Veel voorbereiding aan gehad? Zo n zeven à acht maand. We deden alles in eigen beheer. Het polystyreen, de kunststof die als basis diende voor de maquettes, 11.

14 Meer dan 20 jaar geleden brachten duizenden burgers een bezoek aan de tentoonstelling Spiraal van het Leven. Sindsdien werden nog vele initiatieven ondernomen om de wetenschap te promoten. Historisch werd met vrachtwagens aangevoerd en opgestapeld in het Arsenaal. Studenten Beeldende kunst gaven de modellen vorm. Oor- en hersenspecialisten van Jette adviseerden ons daarbij. Omdat de mensen konden experimenteren met het materiaal, moest het natuurlijk stevig zijn. Ingenieurs van de Vrije Universiteit Brussel hebben toen een synthetische stof samengesteld om het polystyreen te verstevigen. Een stof die overigens nog verder wordt ontwikkeld en gebruikt in ontwikkelingslanden om daken en huizen mee te maken. Wat dreef u? Sommige collega s vonden populariseren of vulgariseren van wetenschap beneden hun stand. Vanuit de idee dat de mensen toch niets snappen van wetenschappelijk onderzoek. Of dat sommige zaken niet aan de mensen uit te leggen zijn. Ik was (en ben) een andere mening toegedaan. Resultaten van een onderzoek kan je wel uitleggen. Wetenschapscommunicatie heeft trouwens dat voordeel dat het je dwingt om bevattelijk te formuleren. Zeker aan niet-ingewijden. Er spelen nog factoren. Van het Nationaal Fonds had ik behoorlijk wat middelen gekregen voor onderzoek, in mijn geval sterrenkunde. Met dat geld kon ik personeel, publicaties en reizen betalen. En als de gemeenschap je geld geeft, dan vind ik dat je iets in de plaats moet teruggeven. Het blijft tenslotte belastinggeld en de mensen hebben het recht te weten wat je daarmee doet. En ik mag mijn eerste opleiding niet vergeten te vermelden... Hoezo? Wel, ik heb eerst normaalschool gedaan en als onderwijzer leer je hoe je iets aan kinderen moet uiteenzetten. Dat ben ik altijd blijven meedragen. Onderwijzen is toch nog iets anders dan wetenschappelijk onderzoek. Had u tevoren al Hoe waren de reacties gehoord van wetenschapscommunicatie? Overwegend positief. Ik zag van uw collega s? Of is die term nadien heel wat enthousiasme en gekomen? kreeg veel steun. Een plezierige samenwerking die er Ik had gehoord van een soort wetenschapsweek uiteindelijk heeft toe geleid in Nederland. Een manier dat alles is gepubliceerd in om leerlingen dichter bij de twee popularisatieboeken. wetenschap te brengen. Zo Ook de diverse experimentjes werden gepubliceerd, zijn we op het idee gekomen om wetenschaps- of zodat die in de scholen konden toegepast worden. activiteitenweken te organiseren. Hoe dat precies in zijn werk ging, wisten we niet. We brainstormden zelf Professor-pionier, hartelijk en leerden al doende. dank voor dit gesprek. Bert De Loore is professor emeritus / emeritus hoogleraar Astrofysica aan de Vrije Universiteit Brussel. 12.

15 Meer dan 20 jaar geleden brachten duizenden burgers een bezoek aan de tentoonstelling Spiraal van het Leven. Sindsdien werden nog vele initiatieven ondernomen om de wetenschap te promoten. Historisch MIJLPALEN [1986] Tentoonstelling 'De Spiraal van het Leven' [1988] Tentoonstelling 'De Spiraal van het weten' Tentoonstelling 'Het Weten Bekeken' Na het succes van de tentoonstelling 'De Spiraal van het weten' vertrok in 1990 de rondreizende tentoonstelling 'Het Weten Bekeken' langs Vlaamse scholen. [1990] De tentoonstelling was - met uitzondering van de vakantieperioden - constant onderweg. VUB WetenschapsWeken, (12-18 jarigen) In datzelfde jaar werd tot tweemaal toe de 'Activiteitenweek' hernomen, zowel in januari als in november. Wederom konden Vlaamse leerlingen van het secundair onderwijs zich een dagje wetenschapper voelen op de campussen van de Vrije Universiteit Brussel. De omvang van het aantal deelnemers werd bepaald op 600 per dag, en dit gedurende vijf dagen. Het programma bestond uit demonstraties en werkgroepen. De demonstraties werden gegeven door wetenschappers die tot de top van de Vlaamse wetenschappelijke wereld behoorden. Voor de werkgroepen werden onderzoekers uitgenodigd die in staat en bereid waren met groepjes van 15 leerlingen een stukje wetenschappelijk onderzoek te verrichten. Een formule die tot vandaag goede resultaten oplevert. VUB WetenschapsWeek 'Mag het een klontje wetenschap zijn?' (12-18 jarigen) Na drie geslaagde WetenschapsWeken werd onder de naam "Mag het een klontje wetenschap zijn?" het programma uitgebreid met aangepaste projecten: onder meer een schrijfwedstrijd voor jongeren tussen 12 en 18 jaar, een juniordag met wetenschapstheater [1992] en wetenschapsshows. Een goede beslissing: ruim 2100 deelnemers namen deel! VUB WetenschapsWeek (12-18 jarigen) In het kader van de tentoonstelling ' De Spiraal van het weten' werd voor de eerste keer in Vlaanderen een 'Activiteitenweek' naar Nederlands voorbeeld georganiseerd. Meer dan 2000 leerlingen namen deel aan de verschillende onderzoeksprojecten. Het programma werd opgebouwd rond vijf centrale thema's, die op vijf achtereenvolgende dagen aan bod kwamen. Na afloop van iedere dag publiceerden de jongeren hun onderzoeksresultaten in een 'Spiraalkrant', die ze dezelfde dag nog mee naar huis kregen. Ook de interactie tussen wetenschap en populaire cultuur werd onder de loep genomen. 1ste Wetenschapsweek in Vlaanderen 13.

Wetenschap bij jou in de buurt/bib

Wetenschap bij jou in de buurt/bib Januari 2007 Vlaamse Overheid - departement Economie, Wetenschap en Innovatie Nobody s Unpredictable Inhoud I. Inleiding II. Synthese 1 I. INLEIDING 2 Onderzoeksdoelstelling De Vlaamse overheid besteedt

Nadere informatie

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma

Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Evaluatie National Contact Point-werking van het Vlaams Contactpunt Kaderprogramma Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030 Brussel

Nadere informatie

SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING

SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING SYNTHESERAPPORT EVALUATIE WETENSCHAPPELIJKE OLYMPIADES SAMENVATTING Studiedienst en Prospectief Beleid 1 Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Vlaamse Overheid Koning Albert II-laan 35 bus 10 1030

Nadere informatie

De specifieke lerarenopleiding

De specifieke lerarenopleiding geëngageerd onderzoekend communicatief talent ontwikkelend vakdeskundig leerling gericht samenwerkend De specifieke lerarenopleiding dynamisch leergierig master Jij bent... inspirerend creatief toekomstgericht

Nadere informatie

Hogescholen en Universiteiten met een open blik

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2009-2010 Hogescholen en Universiteiten met een open blik Om elkaar te begrijpen, moet je elkaar kennen. Vanuit die gedachte organiseert het Prins Filipfonds een project dat uitwisseling en samenwerking

Nadere informatie

Congres VELOV Elementen voor de toespraak van Pascal Smet Vlaams minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke Kansen en Brussel Mechelen, 26 maart 2014

Congres VELOV Elementen voor de toespraak van Pascal Smet Vlaams minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke Kansen en Brussel Mechelen, 26 maart 2014 Congres VELOV Elementen voor de toespraak van Pascal Smet Vlaams minister van Onderwijs, Jeugd, Gelijke Kansen en Brussel Mechelen, 26 maart 2014 Nieuwe ontwikkelingen en impulsen op sociaal, cultureel,

Nadere informatie

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau

Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau Een exploratieve studie naar de relatie tussen geïntegreerd STEM-onderwijs en STEM-vaardigheden op secundair niveau dr. H. Knipprath ing. J. De Meester STEM Science Engineering Technology Mathematics 2

Nadere informatie

Zet je in als vrijwilliger voor Plan België. Foto: Plan / Denis Closon

Zet je in als vrijwilliger voor Plan België. Foto: Plan / Denis Closon Foto: Plan / Denis Closon Zet je in als vrijwilliger voor Plan België Foto: Plan / Daniel Silva het Plan Zet je in als vrijwilliger voor Plan België en verander de toekomst van kinderen en hun gemeenschap

Nadere informatie

Activiteiten ter verbetering van de. maatschappelijke rol van de Vlaams- Belgische Gebarentaal met het oog op. een grotere integratie van (vroeg)doven

Activiteiten ter verbetering van de. maatschappelijke rol van de Vlaams- Belgische Gebarentaal met het oog op. een grotere integratie van (vroeg)doven Activiteiten ter verbetering van de maatschappelijke rol van de Vlaams- Belgische Gebarentaal met het oog op een grotere integratie van (vroeg)doven in de horende maatschappij: actieplan. April 1998 Auteurs

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen?

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Welke percepties leven er bij werknemers en studenten omtrent de logistieke sector? Lynn De Bock en Valerie Smid trachten in hun gezamenlijke masterproef

Nadere informatie

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2012

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2012 Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2012 Om elkaar te begrijpen, moet je elkaar kennen. Vanuit die gedachte organiseert het Prins Filipfonds een project dat uitwisseling en samenwerking

Nadere informatie

Studie naar Innovatiegerichtheid en arbeidsmarktpositie van IWT doctorandi

Studie naar Innovatiegerichtheid en arbeidsmarktpositie van IWT doctorandi agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie 83 November 2014 Studie naar Innovatiegerichtheid en arbeidsmarktpositie van IWT doctorandi Sarah Botterman (GFK Belgium) Colofon Wilt u meer weten

Nadere informatie

De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School

De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School De handen in elkaar, samen werken aan een Brede School Brede School Te downloaden op www.vlaanderen.be/bredeschool Doel BS Brede ontwikkeling van kinderen en jongeren Doel BS Brede ontwikkeling van kinderen

Nadere informatie

BELEIDSPLAN. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986

BELEIDSPLAN. Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland. www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 BELEIDSPLAN Brederodestraat 104 4 1054 VG Amsterdam Nederland www.stichtingopen.nl info@stichtingopen.nl Rabobank: NL44RABO0143176986 BELEIDSPLAN STICHTING OPEN 1 1. INLEIDING Voor u ligt het beleidsplan

Nadere informatie

MANAGEMENT SAMENVATTING

MANAGEMENT SAMENVATTING MANAGEMENT SAMENVATTING Flanders Technology International vzw (FTI) speelt een sleutelrol in het Vlaamse veld ter promotie van Wetenschap, Technologie en Technologische Innovatie. Het meest populaire en

Nadere informatie

Openingstoespraak academiejaar 2008-2009 Bert HOOGEWIJS, algemeen directeur (25 september 2008) Om De Kwaliteit

Openingstoespraak academiejaar 2008-2009 Bert HOOGEWIJS, algemeen directeur (25 september 2008) Om De Kwaliteit Openingstoespraak academiejaar 2008-2009 Bert HOOGEWIJS, algemeen directeur (25 september 2008) Om De Kwaliteit Mijnheer de minister Mijnheer de voorzitter en leden van de raad van bestuur en het bestuurscollege

Nadere informatie

Het Dream-project wordt sinds 2002 op ad-hoc basis gesubsidieerd.

Het Dream-project wordt sinds 2002 op ad-hoc basis gesubsidieerd. Naam evaluatie Volledige naam Aanleiding evaluatie DREAM-project Evaluatie DREAM-project De Vlaamse overheid ondersteunt een aantal initiatieven ter bevordering van het ondernemerschap en de ondernemerszin.

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid: interviewschema

Ouderbetrokkenheid: interviewschema Ouderbetrokkenheid: interviewschema Contactinformatie: Prof. dr. Johan van Braak, Lien Ghysens en Ruben Vanderlinde Vakgroep Onderwijskunde Universiteit Gent Inleiding Met dit interview willen we meer

Nadere informatie

VACATURE. Innoviris is op zoek naar. een Adviseur Innovatief Ecosysteem (Strategisch) Referentie: AFN201603

VACATURE. Innoviris is op zoek naar. een Adviseur Innovatief Ecosysteem (Strategisch) Referentie: AFN201603 VACATURE Innoviris is op zoek naar een Adviseur Innovatief Ecosysteem (Strategisch) Referentie: AFN201603 Wetenschappelijke Directie Cel Innovatief Ecosysteem Innoviris Instelling van openbaar nut Charleroisteenweg

Nadere informatie

KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS

KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS KIJKWIJZER COMMUNICEREN MET KINDEREN VOOR WETENSCHAPPERS INLEIDING De kijkwijzer biedt de mogelijkheid om op gestructureerde wijze te reflecteren op een activiteit met kinderen. Hiermee kun je inzicht

Nadere informatie

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek

praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek praktijkseminarie de operationele aanpak valorisatieproblematiek SBO maatschappelijke finaliteit Prof. Dr. Ann Jorissen (UA) IWT, 11 januari 2010 1 Effective Governance of Private Enterprises: the influence

Nadere informatie

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van ICURO - Symposium Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg 19 oktober 2012 - Hasselt Beste deelnemers, Als Werkgroep

Nadere informatie

BRUSSEL t. Master in het tolken. Faculteit Letteren

BRUSSEL t. Master in het tolken. Faculteit Letteren BRUSSEL t Master in het tolken Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

VACATURE. Innoviris is op zoek naar. een wetenschappelijke Adviseur gespecialiseerd in Living Lab. Referentie: AFN201604

VACATURE. Innoviris is op zoek naar. een wetenschappelijke Adviseur gespecialiseerd in Living Lab. Referentie: AFN201604 VACATURE Innoviris is op zoek naar een wetenschappelijke Adviseur gespecialiseerd in Living Lab Referentie: AFN201604 Wetenschappelijke Directie Cel strategisch onderzoek Innoviris Instelling van Openbaar

Nadere informatie

Alle ruimte. voor jou w groei COGNOSCO

Alle ruimte. voor jou w groei COGNOSCO Alle ruimte voor jou w groei COGNOSCO Cognosco Campus Het Spoor Mol 02 Inleidend woordje Campus Het Spoor biedt naast het traditionele onderwijs ook het succesvolle Cognosco-onderwijs. De leerlingen kiezen

Nadere informatie

Het hoger onderwijs verandert

Het hoger onderwijs verandert achelor & master Sinds september 2004 is de hele structuur van het hoger onderwijs veranderd. Die nieuwe structuur werd tegelijkertijd ingevoerd in andere Europese landen. Zo sluiten opleidingen in Vlaanderen

Nadere informatie

de Belangrijkste Tekening ter Wereld

de Belangrijkste Tekening ter Wereld de Belangrijkste Tekening ter Wereld Karl Mor+er Crea+ef Expert ThinkBuzan Licensed Instructor Accredited Gebaseerd op : The Most Important Graph in the World Tony Buzan # de Belangrijkste Tekening ter

Nadere informatie

Zakelijk en professioneel Nederland en Vlaanderen in de virtuele 3D wereld Second Life (SL)

Zakelijk en professioneel Nederland en Vlaanderen in de virtuele 3D wereld Second Life (SL) Zakelijk en professioneel Nederland en Vlaanderen in de virtuele 3D wereld Second Life (SL) Dr An Vanderhelst I. Een korte inleiding en beschrijving van het project Het volgende rapport is een verslag

Nadere informatie

Opleiding van leraren in de informaticawetenschappen

Opleiding van leraren in de informaticawetenschappen Opleiding van leraren in de informaticawetenschappen Studienamiddag Informaticawetenschappen in het leerplichtonderwijs Paleis der Academiën, Brussel, 2015-04-29 Bern Martens Lerarenopleiding Sec. Onderwijs

Nadere informatie

DE GROTE COCD ENQUETE verslag

DE GROTE COCD ENQUETE verslag DE GROTE COCD ENQUETE verslag WIE DEED ER MEE? 632 DEELNEMERS waarvan er 400 de VOLLEDIGE enquête invulde 61% van de respondenten is WEKELIJKS tot DAGELIJKS bezig met CREATIVITEIT op het WERK 58,9% van

Nadere informatie

Dimarso-onderzoek naar de effectiviteit van de Bloso sensibiliseringscampagne Sportelen, Beweeg zoals je bent

Dimarso-onderzoek naar de effectiviteit van de Bloso sensibiliseringscampagne Sportelen, Beweeg zoals je bent Dimarso-onderzoek naar de effectiviteit van de Bloso sensibiliseringscampagne Sportelen, Beweeg zoals je bent Nadat uit onderzoek bleek dat minder dan een kwart van de 50-plussers voldoende beweegt of

Nadere informatie

2. In functie van implementatie van onderzoekscompetenties in de lerarenopleiding

2. In functie van implementatie van onderzoekscompetenties in de lerarenopleiding Gebruikswijzer P- Reviews: Hoe kunnen de Reviews op een nuttige manier geïntegreerd worden in de lerarenopleiding? In deze gebruikswijzer bekijken we eerst een aantal mogelijkheden tot implementatie van

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING VOORWOORD Content marketing is uitgegroeid tot één van de meest populaire

Nadere informatie

Projectoproep / Commemoraties 1914-18

Projectoproep / Commemoraties 1914-18 1. Algemene Informatie 1.1 Context Herdenkingsplechtigheden Eerste Wereldoorlog (1914-18) in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest maakt zich op voor de herdenking van honderd

Nadere informatie

Dossier Mediacoach 2015

Dossier Mediacoach 2015 Dossier Mediacoach 2015 Mediacoach is een opleiding voor professionelen die werken met jongeren en/of volwassenen en die mediawijsheid willen integreren in hun eigen beroepspraktijk. Mediawijsheid is onontbeerlijk

Nadere informatie

Master in de seksuologie

Master in de seksuologie Master in de seksuologie Faculteit Geneeskunde Kiezen voor de opleiding seksuologie De seksuologie is een erg jonge wetenschap amper iets meer dan een eeuw oud, waarvan de ontwikkeling lang heeft geleden

Nadere informatie

Wetenschap in het Paleis. Rapport

Wetenschap in het Paleis. Rapport Wetenschap in het Paleis Rapport 2008 1 Inleiding Van 25 juli tot 7 september was het Koninklijk Paleis geopend voor het publiek. Bezoekers konden onder het thema Wetenschap in het Paleis twee tentoonstellingen

Nadere informatie

Voorwoord. Nienke Meijer College van Bestuur Fontys Hogescholen

Voorwoord. Nienke Meijer College van Bestuur Fontys Hogescholen 3 Voorwoord Goed onderwijs is een belangrijke voorwaarde voor jonge mensen om uiteindelijk een betekenisvolle en passende plek in de maatschappij te krijgen. Voor studenten met een autismespectrumstoornis

Nadere informatie

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs

Achtergrond:uitgangspunt 11/20/2012. ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs 1 ENW-project Professionaliseringspakket voor ELO s in het secundair onderwijs Prof. dr. T. Schellens Leen Casier Veerle Lagaert Prof. dr. B. De Wever Prof. dr. M. Valcke 2 ENW-project Professionaliseringspakket

Nadere informatie

Geschiedenis en VOET

Geschiedenis en VOET Geschiedenis en VOET Per 1 september 2010 traden de nieuwe vakoverschrijdende eindtermen (VOET) in werking en vanaf 1 september 2011 zal de doorlichting de VOET meenemen in de focus van de scholen. De

Nadere informatie

Werknemersonderzoek. Bram Masselink Willem Minderhoud

Werknemersonderzoek. Bram Masselink Willem Minderhoud Werknemersonderzoek Bram Masselink Willem Minderhoud (Bij)baan in het onderwijs: een meerwaarde voor school, scholier en student. Wij hechten veel waarde aan de werkomstandigheden van studenten die door

Nadere informatie

Titanpad. Answergarden. Wordle. Tricider. Resultaten Workshop ICT & Aps

Titanpad. Answergarden. Wordle. Tricider. Resultaten Workshop ICT & Aps Titanpad Answergarden Wordle Tricider Resultaten Workshop ICT & Aps Rotterdam, Landelijke Lio-dag 9 februari 2012 Beste student van de lerarenopleidingen economie. Jullie hebben op 9 februari 2012 een

Nadere informatie

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes:

ZER Informatica. Programma-evaluatie. Resultaten programma-evaluatie. 5 enquêtes: ZER Informatica Resultaten programma-evaluatie Programma-evaluatie 5 enquêtes: - Overgang secundair onderwijs universiteit - Studenten die niet aan examens deelnamen / met hun opleiding stopten - Evaluatie

Nadere informatie

Het taalbeleid aan de Universiteit Gent 2009-2011: resultaten en bevindingen

Het taalbeleid aan de Universiteit Gent 2009-2011: resultaten en bevindingen . Taalbeleid hoger onderwijs Ronde 8 Sibo Kanobana Universiteit Gent Contact: sibo.kanobana@ugent.be Het taalbeleid aan de Universiteit Gent 2009-2011: resultaten en bevindingen 1. Inleiding In deze bijdrage

Nadere informatie

Resultaten van de Kans- tevredenheidenquête d.d. juni 2012.

Resultaten van de Kans- tevredenheidenquête d.d. juni 2012. Resultaten van de Kans- tevredenheidenquête d.d. juni 2012. In totaal legden 42 mensen deze enquête af. Statistieken voor vraag 1 : Heb je dit schooljaar contact gehad met Kans? Ja 90.48% Nee 9.52% Statistieken

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling

Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO. Advies. Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling Brussel, 8 juli 2009 07082009_SERV-advies projecten VSDO Advies Projecten Vlaamse strategie duurzame ontwikkeling 1. Inleiding Op 8 juni 2009 werd de SERV om advies gevraagd over de fiches ter invulling

Nadere informatie

Indeling hoger onderwijs

Indeling hoger onderwijs achelor & master Sinds enkele jaren is de structuur van het hoger onderwijs in België afgestemd op die van andere Europese landen. Hierdoor kan je makkelijker switchen tussen hogescholen en universiteiten

Nadere informatie

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN Deze vragenlijst sluit aan op de vragenlijst die je eerder hebt ingevuld over wetenschap en techniek in het basisonderwijs. Door de eerste en de tweede vragenlijst van een groep leerkrachten te vergelijken

Nadere informatie

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids

Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Make it work! Virtuele mobiliteit in internationale stages integreren: een snelgids Wat? Internationale stages worden steeds belangrijker in de context van de internationalisering van hoger onderwijs en

Nadere informatie

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek

arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek arbeidsmarkt- en opleidingsfonds hbo het beeld van het hbo als werkgever onder hoogopgeleide professionals Samenvatting imago-onderzoek Zestor is opgericht door sociale partners in het hbo: onderzoeksvraag

Nadere informatie

Hand-out Maatschappelijke Stage in de sport

Hand-out Maatschappelijke Stage in de sport Hand-out Maatschappelijke Stage in de sport Inleiding Jongeren hebben de toekomst. Met de Maatschappelijke Stage (MaS) wordt een hoop jonge energie aan het vrijwilligerscollectief toegevoegd. In Zwolle

Nadere informatie

Projectvoorstellen Algemene oproep ICT en levenswetenschappen

Projectvoorstellen Algemene oproep ICT en levenswetenschappen Projectvoorstellen Algemene oproep ICT en levenswetenschappen I love IT Erasmushogeschool Brussel Jongeren enthousiasmeren voor ICT door hen een mysterieuze zaak in een bedrijf te laten. verhelderen. 2de

Nadere informatie

JAARACTIEPLAN Sept 2015 Aug 2016 RTC Vlaams-Brabant VZW

JAARACTIEPLAN Sept 2015 Aug 2016 RTC Vlaams-Brabant VZW JAARACTIEPLAN Sept 2015 Aug 2016 RTC Vlaams-Brabant VZW Periode 1 september 2015-31 augustus 2016 Goedgekeurd door de Raad van Bestuur op 17/06/2015 1 Inleiding RTC Vlaams-Brabant vzw wil, net als zijn

Nadere informatie

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persbericht Wat vind je in de virtuele edukit? Een dynamische website Activiteiten in detail De algemene campagne ikgeeflevenaanmijnplaneet.be

Nadere informatie

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE VELON Congres, Papendal, Arnhem, 26 & 27 maart 2015 Lysbeth Jans, Wim Lauwers, Lode Vermeersch, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul LERARENOPLEIDINGEN Leerkracht

Nadere informatie

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld

Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld reageren bijlagen attenderen printversie Recensie: Wat wij moeten weten over jongeren en hun digitale wereld Datum 01/02/2007 Auteur publicatie Guus Wijngaards, Jos Fransen, Pieter Swager (INHOLLAND) Titel

Nadere informatie

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE

PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE PROFESSIONAL LEARNING COMMUNITIES IN ACTIE LKCA-conferentie, Utrecht, 24 november 2014 Lode Vermeersch, Lysbeth Jans, Wim Lauwers, Katrien Goossens, Leen Alaerts, Koen Crul, Kim Tintel contact: lode.vermeersch@kuleuven.be

Nadere informatie

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE

GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE GERONTOLOOG WORDEN MASTER OF SCIENCE Behaal een academisch diploma. Ontwikkel uw loopbaan als gerontoloog U bent nu net afgestudeerde bachelor of enige tijd werkzaam als zorgverstrekker in een ziekenhuis,

Nadere informatie

Gebruikersparticipatie

Gebruikersparticipatie Gebruikersparticipatie Ik ben de Communicatiedienst van K&G Voor de onderstaande informatiebrochures hebben we een project gebruikersparticipatie opgezet: - Kind in Beeld - Voeding en beweging - Taalstimulering

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders

R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders Door Hartger Wassink R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders De rol van de schoolleiders mag niet onderschat worden. Netwerkleren leidt, als het goed is, tot

Nadere informatie

LID WORDEN VAN DE KINDERRECHTENCOALITIE 1

LID WORDEN VAN DE KINDERRECHTENCOALITIE 1 LID WORDEN VAN DE KINDERRECHTENCOALITIE 1 INHOUD 1. Wat is de kinderrechtencoalitie? 2. Wederzijdse verwachtingen Kinderrechtencoalitie - leden 2.1 Aanbod aan de leden 2.2. Verwachtingen t.a.v. de leden

Nadere informatie

Interview Han van der Maas

Interview Han van der Maas Interview Han van der Maas Voor mij is programmeren een essentiële tool, zoals hamer en spijkers voor een timmerman 272 Interview Hoe ben je zelf geïnteresseerd geraakt in programmeren? Pas op de universiteit,

Nadere informatie

VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT

VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VOOR DE SCHOLIER DIE VERDER KIJKT NAAR VU PRE UNIVERSITY COLLEGE VERDIEPT, VERRIJKT EN VERBINDT De VU wil graag met u werken aan de versterking van de kwaliteit van het voortgezet

Nadere informatie

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok

klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten via internet Zoeken Ik doe een gok klanten gezocht open klanten gezocht KLANTEN ZOEKEN VIA INTERNET Wist u dat 8 op 10 Belgen dagelijks het internet gebruikt? En dat de helft daarvan het medium

Nadere informatie

Trends in onderwijs. Interview met Coen Free

Trends in onderwijs. Interview met Coen Free Trends in onderwijs Interview met Coen Free Welke trends doen er toe? Trends in het onderwijs: welke zijn van belang en welke niet? Waar kan uw onderwijsinstelling haar voordeel mee doen en welke kun je

Nadere informatie

NME en Digitale Media

NME en Digitale Media NME en Digitale Media Een goeie combinatie! Workshop voor de Wisselwerkdag van het NME op 22 juni 2010 in Zeist Kennismaken Christel Otto en Anneke Groen Geen digitale media experts, wel enthousiast over

Nadere informatie

Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes?

Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes? Rapportage online marktonderzoek Wat maakt succes? December 2007 / Januari 2008 Door: Marco Bouman, Impulse, Strategie & Marketing Februari 2008 2008 Marco Bouman, alle rechten voorbehouden Het is niet

Nadere informatie

Master in de journalistiek

Master in de journalistiek ANTWERPEN t Master in de journalistiek Faculteit Sociale Wetenschappen Master in de journalistiek De master in de journalistiek vormt kritische journalisten die klaar zijn voor de arbeidsmarkt. De weloverwogen

Nadere informatie

leerling elke OBS de Bongerd Boomgaardlaan 102 1036 KJ Amsterdam T 020-3372192 M 06-57937370 E info@obsbongerd.nl W www.obsdebongerd.

leerling elke OBS de Bongerd Boomgaardlaan 102 1036 KJ Amsterdam T 020-3372192 M 06-57937370 E info@obsbongerd.nl W www.obsdebongerd. OBS de Bongerd Elke leerling leert anders Boomgaardlaan 102 1036 KJ Amsterdam T 020-3372192 M 06-57937370 E info@obsbongerd.nl W www.obsdebongerd.info leerling elke leert anders Onze school is een gemeenschap

Nadere informatie

KAZ launch. woensdag 29 januari 2014. Aanbod in het eerste jaar: Deze tekst in MS Word formaat

KAZ launch. woensdag 29 januari 2014. Aanbod in het eerste jaar: Deze tekst in MS Word formaat Deze tekst in MS Word formaat woensdag 29 januari 2014 KAZ launch Binnenkort ziet het KAZ er helemaal anders uit. En dan hebben we het niet alleen over de gebouwen of het aanzicht van op straat. Ook de

Nadere informatie

Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO)

Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO) Actieonderzoek als stimulans voor een positieve leesattitude bij studenten uit de lerarenopleiding (HBO) Deeviet Caelen Inge Landuyt Magda Mommaerts Iris Vansteelandt 1 Actieonderzoek als stimulans 1 Situering

Nadere informatie

Inclusief onderwijs Maak het vanzelfsprekend!

Inclusief onderwijs Maak het vanzelfsprekend! 1 Projectoproep Inclusief onderwijs Maak het vanzelfsprekend! Deelnemingsformulier 2015 Hart voor Handicap streeft naar een warme en inclusieve samenleving. Een samenleving waar iedereen van tel is. Een

Nadere informatie

Generatie Einstein in het onderwijs. RSG Broklede 20 april 2009 Paulien Kreutzer

Generatie Einstein in het onderwijs. RSG Broklede 20 april 2009 Paulien Kreutzer Generatie Einstein in het onderwijs RSG Broklede 20 april 2009 Paulien Kreutzer Even voorstellen... Het belangrijkste is dat mensen elkaar ontmoeten Ze knakken wel maar je hoort het niet Inhoud Deel 1:

Nadere informatie

Sint-Jan Berchmanscollege

Sint-Jan Berchmanscollege Sint-Jan Berchmanscollege Infobrochure Humane Wetenschappen (2de en 3de graad ASO) Leerlingprofiel Je bent 14-15 jaar. Je moet kiezen voor een studierichting in de tweede graad. Je hebt gehoord over de

Nadere informatie

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Het Bruggenbouwers project wordt in de Zweedse stad Linköping aangeboden en is één van de succesvolle onderdelen van een groter project in die regio. Dit project is opgezet

Nadere informatie

Beste collega Smet, Beste aanwezigen,

Beste collega Smet, Beste aanwezigen, Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Maandag 18 januari - Dag van de Cultuureducatie (enkel het gesproken woord telt) Beste collega Smet, Beste aanwezigen, Als

Nadere informatie

Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 2012-2013

Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 2012-2013 Evaluatie van het project Mantelluisteren academiejaar 212-21 In academiejaar 212-21 namen 5 mantelzorgers en 5 studenten 1 ste bachelor verpleegkunde (Howest, Brugge) deel aan het project Mantelluisten.

Nadere informatie

Samenvatting van de presentatie BYOD en draadloze ICT in het bèta-onderwijs

Samenvatting van de presentatie BYOD en draadloze ICT in het bèta-onderwijs VOS instrumenten is van oorsprong groothandel in laboratoriumproducten, opgericht in 1983. Zij leverde aanvankelijk apparatuur en verbruiksgoederen aan brouwerijen en de petrochemische industrie. Al gauw

Nadere informatie

Welkom op de studiedag. Financiële educatie. Prof. Dr. Kristof De Witte 18 april 2016

Welkom op de studiedag. Financiële educatie. Prof. Dr. Kristof De Witte 18 april 2016 Welkom op de studiedag Financiële educatie Prof. Dr. Kristof De Witte 18 april 2016 Programma 1. Inleiding 2. Algemeen kader Prof. Dr. Geert van Campenhout (KU Leuven) 3. Financiële geletterdheid van jongeren

Nadere informatie

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie?

Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? Hoe kan u strategie implementeren en tot leven brengen in uw organisatie? De externe omgeving wordt voor meer en meer organisaties een onzekere factor. Het is een complexe oefening voor directieteams om

Nadere informatie

Master in het vertalen

Master in het vertalen BRUSSEL t Master in het vertalen Faculteit Letteren Welkom aan de KU Leuven, de grootste en oudste universiteit van België. Je kunt hier je studietraject verderzetten en verrijken, ook als je elders een

Nadere informatie

PROJECT 2014 FLL WORLD CLASS SM

PROJECT 2014 FLL WORLD CLASS SM PROJECT 2014 FLL WORLD CLASS SM In het FLL World Class SM Project zal jullie team: Een onderwerp kiezen waar jullie enthousiast over zijn of altijd al meer over hebben willen weten. Een innovatieve oplossing

Nadere informatie

Desirée van den Bergh, Marga Kemp, Rob Mientjes, Bianca Peersman en Harry Vankan

Desirée van den Bergh, Marga Kemp, Rob Mientjes, Bianca Peersman en Harry Vankan Project Meer met Mediavoorzieningen een onderzoek naar rol en positionering Mediavoorzieningen: Essentieel en Effectief Samenvatting rapport over de meerwaarde van de diensten van Mediavoorzieningen voor

Nadere informatie

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas)

Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Gaan stemmen of niet gaan stemmen? (Uit: Kompas) Bij deze activiteit wordt een enquête gehouden bij mensen in de omgeving in verband met: het gaan stemmen bij verkiezingen, de deelname van burgers aan

Nadere informatie

Openingsuren en bereikbaarheid: Ma Di Wo Do Vrij ZA

Openingsuren en bereikbaarheid: Ma Di Wo Do Vrij ZA PEDAGOGISCHE FICHE Laatst gewijzigd op: 27/Mar/09 ORGANISATIE: ECUADORGALLERY METHODIEK: CREATIEVE SCHILDEREN 1. Algemene info Adres: Bretagnestraat 25, 17 1200 Brussel Tel: 027704310-0494486164 Fax: /

Nadere informatie

Hogescholen en Universiteiten met een open blik

Hogescholen en Universiteiten met een open blik Editie 2007-2008 Hogescholen en Universiteiten met een open blik Om elkaar te begrijpen, moet je elkaar kennen. Vanuit die gedachte organiseert het Prins Filipfonds een project dat uitwisseling en samenwerking

Nadere informatie

Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht

Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht Inventarisatie enquête over het gebruik van videofragmenten bij het onderwijs van Inleiding Staats- en Bestuursrecht Faculteit der Rechtsgeleerdheid, Universiteit Leiden Afdeling ICT&O, Cleveringa Instituut,

Nadere informatie

Profilering derde graad

Profilering derde graad Profilering derde graad De leerling heeft in de eerste en de tweede graad de gelegenheid gehad om zijn of haar interesses te ontdekken. Misschien heeft hij of zij al enig idee ontwikkeld over toekomstige

Nadere informatie

TOELICHTING HANDVEST SUCCESVOL VRIJWILLIGEN

TOELICHTING HANDVEST SUCCESVOL VRIJWILLIGEN TOELICHTING HANDVEST SUCCESVOL VRIJWILLIGEN Het Handvest succesvol vrijwilligen is opgevat als een handig en visueel aantrekkelijke tool. Het moet organisaties toelaten zich te profileren als vrijwilligersorganisatie(-dienst

Nadere informatie

Onderwijs van de 21ste eeuw:

Onderwijs van de 21ste eeuw: Onderwijs van de 21ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Onderwijs van de 21 ste eeuw: didactiek, wetenschap en technologie Professionaliseringsaanbod

Nadere informatie

Onderzoek weinig interesse in lijsten met standaarden

Onderzoek weinig interesse in lijsten met standaarden Onderzoek weinig interesse in lijsten met standaarden 1 Inleiding Per maand wordt er minder dan één open standaard aangemeld bij het Forum Standaardisatie. Daarnaast hebben we veel moeite om mensen te

Nadere informatie

> COMMISSIE 1 Leren binnenstebuiten en Goed Gevoel op school 23 februari 2013 (12u45-14u35) Thema 1: Leren binnenstebuiten

> COMMISSIE 1 Leren binnenstebuiten en Goed Gevoel op school 23 februari 2013 (12u45-14u35) Thema 1: Leren binnenstebuiten > COMMISSIE 1 Leren binnenstebuiten en Goed Gevoel op school 23 februari 2013 (12u45-14u35) Voorzitter: Lora Hasenbroeckx Moderator: Nieke Nouwen (Vlaamse Scholierenkoepel ) en Dirk Lagast (Raad van de

Nadere informatie

Pascal Smet reageert op gebrek aan kennis in onderwijs - Belg...

Pascal Smet reageert op gebrek aan kennis in onderwijs - Belg... Pascal Smet reageert op gebrek aan kennis in onderwijs (http://www.knack.be/auteurs/simon-demeulemeester/author- Simon Demeulemeester demeulemeester/author-4000174167085.htm) woensdag 23 januari 2013 om

Nadere informatie