Discussienotitie bijeenkomst 15 september 05

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Discussienotitie bijeenkomst 15 september 05"

Transcriptie

1 Discussienotitie bijeenkomst 15 september 05 Het Transumo-project beoogt de relatie tussen de bereikbaarheid van vastgoed en de gemiddelde opbrengst of waarde van het vastgoed (per m 2 ) inzichtelijk te maken. Deze relatie is nadrukkelijk aanwezig bij stationslocaties, waar de aanwezigheid van railinfrastructuur (al dan niet gecombineerd met weginfrastructuur) zorgt voor een grote potentie van vastgoedontwikkelingen. Hiervoor kunnen diverse centraal en perifeer gelegen stationsgebieden worden aangemerkt. Binnen het projectvoorstel Stations, bereikbaarheid en vastgoedontwikkelingen neemt de samenwerking tussen de publieke en private sector een belangrijke plaats in, als middel om de publiek-private investeringen in de bereikbaarheid te optimaliseren. Hierbij kan het doel als volgt worden geformuleerd: Het verbeteren van de kennis over hoe verschillende partijen bij de herstructurering van stationslocaties dusdanig kunnen worden betrokken, dat de geherstructureerde locatie aan de wensen van de gebruikers voldoet alsmede aan de door de overheid vastgestelde doelen. Belangrijk hierin is dat de verdeling van de kosten en baten aan de wensen van de betrokkenen voldoet, het proces soepel verloopt en aan de eisen van het behoorlijk bestuur beantwoordt. Combinatieprojecten Projecten van gebiedsontwikkeling worden veelal gekenmerkt door een grote mate van complexiteit. Dit geldt met name waar het gaat om combinatieprojecten; projecten waarbij sprake is van een koppeling tussen infrastructuur en gebiedsontwikkeling. Deze complexiteit komt onder andere tot uiting in een grote hoeveelheid betrokken actoren met uiteenlopende belangen. Bij combinatieprojecten kunnen de volgende actoren worden onderscheiden: Overheid (Rijk, provincie en gemeente): Binnen de overheid neemt het Rijk de verantwoordelijkheid waar het gaat om de aanleg en bekostiging van de railinfrastructuur. Daarnaast heeft de gemeente in veel gevallen de rol van grondbezitter en is actief bij het opstarten van de (gebieds)ontwikkeling van de stationslocatie. Grondeigenaren: Bezitters van gronden om en nabij het station. Door de verkoop van de gronden of de participatie in het ontwikkelingsproces worden (eenmalige) meeropbrengsten gegenereerd. Ontwikkelaar: Partij die in overeenstemming met het bestemmingsplan de ontwikkeling van vastgoed voor haar rekening neemt, en daarmee eenmalige projectwinsten delft. Belegger: Voor de belegger is de vastgoedwaarde van belang, wat onder andere tot uiting komt in stabiele of stijgende huurprijzen. Locatiegebruiker: bij deze partij staat de gebruikswaarde van het vastgoed centraal. Vervoersmaatschappijen (NS): De aanbieders van het collectief (personen)vervoer van en naar het station. Bij deze laatste partij kan met name de dubbele rol van de NS worden aangemerkt als partij die verantwoordelijk is voor het reizigersvervoer, maar daarnaast ook actief is als grondbezitter en exploitant van vastgoed om en nabij het station. De complexiteit van combinatieprojecten wordt verder versterkt doordat steeds meer private partijen zich op de grondmarkt begeven. Hierdoor komt het vaker voor dat de grond om en nabij stations in handen is van meerdere grondeigenaren. Dit in tegenstelling tot een situatie waarin de gemeente de grond binnen het plangebied werft, bouwrijp maakt en vervolgens uitgeeft aan ontwikkelaars. Deze vorm van grondexploitatie, beter bekend als actief grondbeleid, biedt de gemeente goede mogelijkheden om de gemaakte kosten en mogelijke waardeontwikkeling van vastgoed te verdisconteren in de uitgifteprijs van de grond. Verwerft de gemeente de gronden niet, dan is er geen benutting mogelijk uit de eigen grondposities. 1

2 Dit betekent dat de gemeente genoodzaakt is tot het voeren van een facilitair grondbeleid, wat door een toename van het privaat grondeigendom steeds meer het geval is. Hierbinnen wordt de samenwerking gezocht met de private ontwikkelaars, waarbij de gemeente volgens vooraf gestelde afspraken de grond na het bouwrijp maken afstaat aan de ontwikkelaar. Deze vorm van grondbeleid biedt echter minder mogelijkheden om de waarde van vastgoed te benutten. PPS-constructies Het eigendom van de grond(rechten) om en nabij stations bepaalt dus in belangrijke mate de onderhandelingspositie van de private partijen, en daarmee de benutting van de waardeontwikkeling van vastgoed voor onrendabele projectonderdelen zoals infrastructuur. Door het zelfrealisatiebeginsel wordt facilitair grondbeleid in de hand gewerkt. Dit beginsel stelt private grondeigenaren in staat de bestemming op de door de gemeente gewenste wijze te realiseren, waardoor een bouwclaim zeker wordt gesteld. Het gevolg is dat onteigening wordt voorkomen en de overheid gedwongen is tot het contracteren van private partijen. Naast de beperking dat de overheid afhankelijk is van een vrijwillige bijdrage voor de publieke kosten, wordt op deze manier een rem gezet op de concurrentie bij de ontwikkeling van locaties. 1 Door deze ontwikkeling komt de nadruk dus steeds meer te liggen op de samenwerking tussen de publieke en private sector (PPS). Bij het aangaan van een PPS staat de verdeling van risico s centraal, waarbij onder meer onderscheid kan worden gemaakt tussen het planontwikkelingsrisico, het afzetrisico voor vastgoed, het afzetrisico voor bouwrijpe grond, etc. Binnen de diversiteit aan risico s blijkt het risico van de grondexploitatie bepalend voor de keuze van een samenwerkingsmodel. Zo worden de risico s met betrekking tot de vastgoedexploitatie vrijwel altijd door de belegger of projectontwikkelaar gelopen. Bij de grondexploitatie kan echter een bepaalde verdeling van risico s tussen de gemeente en projectontwikkelaar plaatsvinden. 2 Afhankelijk van de partij die de grondexploitatie voert, is de volgende onderverdeling te maken: Grondexploitatie Gemeente Gezamenlijk Privaat Model Traditionele model Bouwclaimmodel Joint venture met de oprichting van een gezamenlijk rechtspersoon Joint venture bij overeenkomst Exploitatieovereenkomst Concessiemodel Inhoudelijk Gemeente maakt grond bouw- en woonrijp en geeft ze uit. Private grondeigenaren dragen grond over aan de gemeente, waarna vervolgens grondexploitatie plaatsvindt volgens het traditionele model. Partijen brengen grond in een gezamenlijke onderneming in, die ze bouw- en woonrijp maakt en uitgeeft. In plaats van een gezamenlijke onderneming wordt een overeenkomst gesloten tussen de verschillende partijen. Realisatie private partijen, waarbij een overeenkomst wordt gesloten op basis van de gemeentelijke exploitatieverordening. De gemeente stelt de randvoorwaarden op, waarbinnen de private partijen de grondexploitatie voeren. Naast deze PPS-constructies, die bestemd zijn voor gebiedsontwikkeling, kunnen er ook nog contracten worden gesloten met betrekking tot de ontwikkeling van infrastructuur in een uitvoerings-pps. 3 Hieronder vallen de zogenaamde DesignBuildFinanceOperate (DFBO) en DesignBuildFinanceMaintain (DFBM) contracten. Instrumenten Voor de benutting van de waardevermeerdering van grond en vastgoed heeft de overheid verschillende instrumenten tot haar beschikking, die bekend staan onder de naam value 1 Vromraad, 2004: Akro Consult, 1999:13 3 Akro Consult, 1999:42 2

3 capturing : Value capturing is een verzamelnaam voor instrumenten die het mogelijk maken waardevermeerdering van grond en onroerend goed, ontstaan door publiek handelen (in dit geval publieke investeringen in transport infrastructuur), direct dan wel indirect af te romen en te gebruiken voor die activiteiten die deze waardestijging veroorzaken. 4 Bij het voeren van een actief grondbeleid, zoals in het traditionele en bouwclaimmodel, zijn ruime mogelijkheden aanwezig om te verevenen door de uitgifte in verkoop of de uitgifte in erfpacht. Bij deze laatste wordt rekening gehouden met mogelijke regie- en benuttingsmogelijkheden, bijvoorbeeld wanneer het knooppunt naar verwachting op niet al te lange termijn een grootschalige waardeontwikkeling zal doormaken. 5 Is de gemeente geen grondeigenaar, dan kan door middel van verwervingsinstrumenten, zoals de aankoop van grond op minnelijk wijze, vestigen van een voorkeursrecht of een onteigeningsprocedure, alsnog de grond in handen gekregen worden. Door het zelfrealisatiebeginsel wordt de gemeenten echter steeds meer gedwongen tot het voeren van een facilitair grondbeleid. Hierbij moet de waarde van het vastgoed door indirect instrumentarium benut worden, waarbij financiële verevening centraal staat. In de literatuur worden verschillende instrumenten genoemd, die hierop van toepassing zijn. De belangrijkste zijn hieronder weergegeven: Exploitatieovereenkomst: Het komen tot een vrijwillige overeenkomst, wat mogelijkheden biedt om extra opbrengsten uit grond en vastgoed (ook in een later stadium) tussen partijen te verdelen. Het nadeel van dit instrument is echter dat het vrijwillig is en ruimte geeft voor free-riders, die kosteloos profiteren. 6 Baatbelasting: Als er geen vrijwillige bijdrage in de vorm van een PPS, exploitatieovereenkomst of actief grondbeleid kan worden gerealiseerd, kan door middel van baatbelasting financiële verevening worden afgedwongen. Dit instrument heeft echter maar een beperkte toepasbaarheid, aangezien de vervoersgerelateerde kosten beperkt worden tot locale wegen, pleinen, etc. Daarnaast moet er een causaal verband worden aangetoond tussen de investeringen en individuele baathebbers, wat juridisch erg lastig te bewijzen is. 7 Onroerendezaakbelasting (OZB): Deze OZB is een belasting met als heffingsgrondslag de waarde van onroerend goed. Om de effectiviteit van dit instrument te vergroten moeten in de eerste plaats de tarieven omhoog, waardoor gemeenten minder geneigd zijn bij hogere overheden voor bijdragen aan te kloppen. Daarnaast dient de vereveningssystemathiek tussen de Nederlandse gemeenten aangepast te worden. Het benutten van de OZB stuit echter op veel verzet, waardoor de invoering niet snel te verwachten is. 8 Naast deze operationele instrumenten is de exploitatievergunning een belangrijk instrument in opkomst. Hierbij moet de grondexploitant een vergunning betalen, waarin een bijdrage is opgenomen voor de bovenwijkse voorzieningen. Op deze manier kunnen bij een passief grondbeleid de ontwikkelaars gedwongen worden tot het leveren van een bijdrage in de kosten. 9 Daarnaast maakt dit instrument het mogelijk om kwaliteitseisen te stellen aan het project. 4 Raad voor Verkeer en Waterstaat, 2004: 47 5 Rooden, M. van, 2001: Meurs, H., Needham, B., 2003: 10 7 Offermans, R., Velde, D. van de, 2004: 16 8 Offermans, R., Velde, D. van de, 2004: 17 9 Meurs, H., Needham, B., 2003: 10 3

4 Het belang van PPS! Bij de operationele instrumenten is te zien dat bij de uitvoering nogal wat haken en ogen zijn verbonden, wat uiteindelijk ten koste gaat van de effectiviteit van het instrument. De opbouw van een stelsel van exploitatievergunningen biedt echter wel belangrijke voordelen, zoals het stellen van bouwvoorwaarden en het verhalen van rijksinvesteringen. Gezien het gebrekkige instrumentarium is een steeds grotere rol weggelegd voor de publiek-private samenwerking. Zo is de overheid door een toename van het privaat grondeigendom en het zelfrealisatiebeginsel steeds meer afhankelijk van de bereidheid van de private actor om op vrijwillige basis te investeren in de bereikbaarheid. Hierin staan instrumenten van benefit sharing centraal, waarin publieke en private actoren afspraken maken over de verdeling van winsten uit commerciële activiteiten die (deels) voorvloeien uit publieke investeringen. 10 Om PPS meer een kans van slagen te geven dienen met name de private partijen meer bewust te worden gemaakt van de meerwaarde die een goede bereikbaarheid biedt. Zo zorgt een goede bereikbaarheid voor een meerprijs van de grond, een goede verkoopbaarheid van de ontwikkelde locatie, goede verhuurmogelijkheden en een goede omzet doordat klanten, leveranciers en werknemers er kunnen komen. 11 Het blijft echter moeilijk om de kosten voor de bereikbaarheid af te romen, gezien het feit dat verschillende partijen in verschillende fasen van het proces betrokken zijn. Hierdoor kan de overheid niet wachten tot het volle prijseffect plaats heeft gehad, om vervolgens het bedrag af te romen. De reden hiervoor is dat tegen die tijd de grond van eigenaar kan zijn veranderd en iedere verkoper het tegen een hogere prijs heeft doorverkocht, waardoor de afroming te ingewikkeld is. 12 De Raad voor Verkeer en Waterstaat pleit dan ook voor een herverdeling van de financiële stromen, waarbij de kosten van de bereikbaarheid expliciet moeten worden gemaakt en financiële prikkels moeten leiden tot zelfsturende mechanismen voor locatiebelanghebbenden. 13 Zoals te zien is staat het op gang brengen van het PPS-proces bij combinatieprojecten, zoals de herstructurering van stationsgebieden, nog in de kinderschoenen. Hierbij dient in ieder geval het traditionele rollenpatroon, waarin de (Rijks)overheid de kosten voor de aanleg van de infrastructuur draagt, te worden losgelaten. Dit vereist een omslag in het denken aan zowel de publieke als de private kant, wat uiteindelijk tot uiting moet komen in goede afspraken met betrekking tot meebetalen aan de bereikbaarheid. Voor een verbeterde samenwerking kunnen tot slot de volgende invalshoeken worden gekozen: Een verbetering van het instrumentarium: Het facilitair grondbeleid laat een gebrekkig instrumentarium zien. Ter vergroting van de effectiviteit dienen de mogelijkheden voor (nieuwe) instrumenten onderzocht te worden, waarbij de belemmeringen worden weggenomen. Hierin is belangrijk welke (financiële) vereveningsmogelijkheden de gemeente heeft bij het aangaan van een PPS. Op deze manier moet een betere koppeling ontstaan tussen publieke plannen en private investeringen, die bijdragen aan een grotere ruimtelijke kwaliteit. Betere afstemming tussen overheidsniveaus: De overheidslagen in een PPS hebben geen eenduidige belangen. Zo speelt de gemeente een belangrijke rol bij de ontwikkeling van locaties, terwijl het Rijk met name de verantwoordelijkheid en kosten voor de aanleg van de infrastructuur draagt. Ondanks dat combinatieprojecten afspelen op bovengemeentelijk niveau, willen gemeenten vaak de baten van locatieontwikkeling gebruiken voor onrendabele projecten binnen de gemeentegrenzen. Dit brengt grote onduidelijk met zich mee (met name bij private partijen) over de manier waarop de opbrengsten verdeeld 10 Offermans, R., Velde, D. van de, 2004: 5 11 Raad voor Verkeer en Waterstaat, 2004, p Meurs, H., Needham, B., 2003: 6 13 Raad voor Verkeer en Waterstaat, 2004: 24 4

5 worden. Het adequaat omgaan met diverse belangen en verantwoordelijkheden binnen het grote overheidsapparaat is één van de sleutels voor een succesvolle PPS. De koppeling tussen deze twee projecten vraagt dus om een betere afstemming tussen de verschillende overheidsniveaus. Meer nadruk op het regionale bestuursniveau: In het verlengde van de verdeling van de taken en verantwoordelijkheden over de verschillende bestuursniveaus, neemt de behoefte aan een goed functioneren regionaal orgaan toe. Hierin zal een regionaal grondbeleid de mogelijkheid moeten hebben om de grondkosten van regionale projecten met daaraan gerelateerde lokale projecten te verevenen. Dit vereist echter wel een steviger instrumentarium voor het regionale grondbeleid. 14 Heldere rol van de NS: Bij de NS spelen verschillende bedrijfsonderdelen bij de herstructurering een belangrijke rol, zoals NS Vastgoed, NS reizigers en NS stations. De verschillende bedrijfsonderdelen bieden voor de NS mogelijkheden tot het toepassen van kruissublimering, waarbij de NS als totaalontwikkelaar in staat is om de in NS Vastgoed verdisconteerde bereikbaarheidspremie af te romen. Voor het Rijk is echter geen sprake van volledige value capturing, aangezien het Rijk verantwoordelijk is voor de investeringskosten in het basisstation en verder (financieel) niet profiteert van de toegepaste kruissubsidiëring. Doordat de verschillende bedrijfsonderdelen echter niet persé een gemeenschappelijk belang dienen, kunnen er bij de betrokken partijen onzekerheden ontstaan over de positie en de transparantie van het bedrijf. Literatuur Akro Consult (1999) PPS , Terugblik en toekomstperspectief, Den Haag. Meurs, H., Needham, B.(2003) Grondbeleid en infrastructuur, Bijdrage Colloquium Vervoersplanologisch Speurwerk (CVS), Katholieke Universiteit Nijmegen. Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (2003) Publiekprivate samenwerking, Meerwaarde en efficiency in de stedelijke vernieuwing, Den Haag. Offermans, R., Velde, D. van de (2004) Value Capturing, Potentieel financieringsinstrument voor Nederland?, Achtergrondrapport voor Ieder zijn deel: Locatiebereikbaarheid anders aanpakken (2004, Raad voor Verkeer en Waterstaat), Erasmus Universiteit Rotterdam. Raad voor Verkeer en Waterstaat (2004) Ieder zijn deel, locatiebereikbaarheid anders aanpakken, Den Haag. Rooden, M. van (2001) Kosten en baten verknoopt! Naar een ruimtelijke en financiële integratie van vastgoed en infrastructuur op knooppunten, Nijmegen. Vromraad (2004) Gereedschap voor Ruimtelijke Ontwikkelingspolitiek, Advies 039, Den Haag. 14 Vromraad, 2004:

Voortgang werkpakket 2: Optimaliseren PP-investeringen in bereikbaarheid

Voortgang werkpakket 2: Optimaliseren PP-investeringen in bereikbaarheid TRANSUMO Project Waarde vastgoed en bereikbaarheid Voortgang werkpakket 2: Optimaliseren PP-investeringen in bereikbaarheid dr. Erwin van der Krabben 14 december 2006 Email: e.vanderkrabben@fm.ru.nl Telefoon:

Nadere informatie

Ir. J.J. Huisman. Value capturing. Toepassingen bij gebiedsontwikkeling in Nederland. Publikatieburo Bouwkunde

Ir. J.J. Huisman. Value capturing. Toepassingen bij gebiedsontwikkeling in Nederland. Publikatieburo Bouwkunde Ir. J.J. Huisman Toepassingen bij gebiedsontwikkeling in Nederland Publikatieburo Bouwkunde VALUE CAPTURING 1 Colofon 2 Uitgave Publikatieburo Publikatieburo Bouwkunde Bouwkunde Faculteit Faculteit Bouwkunde

Nadere informatie

Grondexploitatiewet. Hendrik van Sandick. projectcoördinator Grondexploitatiewet Ministerie van VROM

Grondexploitatiewet. Hendrik van Sandick. projectcoördinator Grondexploitatiewet Ministerie van VROM Grondexploitatiewet Hendrik van Sandick projectcoördinator Grondexploitatiewet Ministerie van VROM Waarover gaat het bij grondexploitatie? Onderwerpen die de gemeente wil regelen bij grondexploitatie van

Nadere informatie

Ontwikkelingen rond het grondbeleid

Ontwikkelingen rond het grondbeleid Ontwikkelingen rond het grondbeleid Inleiding voor wooncongres 3 november 2015 Herman de Wolff (H.W.deWolff@tudelft.nl) Delft University of Technology Challenge the future Opzet Grondbeleid: waarom ook

Nadere informatie

Studiedag Onderzoek Ruimte Vlaanderen AUDITORIUM HADEWYCH, CONSCIENCEGEBOUW, BRUSSEL, 28/11/2013

Studiedag Onderzoek Ruimte Vlaanderen AUDITORIUM HADEWYCH, CONSCIENCEGEBOUW, BRUSSEL, 28/11/2013 Studiedag Onderzoek Ruimte Vlaanderen Gebiedsontwikkeling in tijden van crisis: nieuwe strategieën en instrumenten als de oplossing? PROF. DR. ERWIN VANDERKRABBEN Nederland: Vinex-wijken Gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Duurzame kansen nieuwe grondexploitatiewet

Duurzame kansen nieuwe grondexploitatiewet Duurzame kansen nieuwe grondexploitatiewet Kansen voor energiezuinige en duuzame aanleg Workshop grondexploitatie SenterNovem, 10 oktober, Martijn Blom Inhoud presentatie Huidige situatie exploitatie grond

Nadere informatie

Datum : 4 februari 2013 Onze referentie : G-004/EG Onderwerp : gedachte-experiment OVRO concessie Stadsregio AN 2013

Datum : 4 februari 2013 Onze referentie : G-004/EG Onderwerp : gedachte-experiment OVRO concessie Stadsregio AN 2013 Stadsregio Arnhem Nijmegen De heer J. Matthijsse Postbus 6578 6503 GB Nijmegen Datum : 4 februari 2013 Onze referentie : G-004/EG Onderwerp : gedachte-experiment OVRO concessie Stadsregio AN 2013 Geachte

Nadere informatie

Nota Grondbeleid. Presentatie forum Ruimte 13 januari 2015

Nota Grondbeleid. Presentatie forum Ruimte 13 januari 2015 Nota Grondbeleid. Presentatie forum Ruimte 13 januari 2015 Nota Grondbeleid Opbouw presentatie 1 Inleiding 2 Waar gaat het om bij grondbeleid 3 Visie 4 Beheersen instrumenten en risico s 1 Inleiding Wat

Nadere informatie

Gebiedsontwikkeling in een nieuw tijdperk: kansen voor stedelijke herverkaveling?

Gebiedsontwikkeling in een nieuw tijdperk: kansen voor stedelijke herverkaveling? Gebiedsontwikkeling in een nieuw tijdperk: kansen voor stedelijke herverkaveling? Prof. dr. Erwin van der Krabben Radboud Universiteit Nijmegen / University of Ulster NVB Studiebijeenkomst Grondbeleid

Nadere informatie

Grond voor betaalbaar wonen

Grond voor betaalbaar wonen Grond voor betaalbaar wonen De positie van de gemeente Naam, Afdeling Willem Korthals Altes 07/01/2009 Gemeentelijke positie De basics: positie, vormen grondbeleid De crisis: enkele cijfers Nota s grondbeleid

Nadere informatie

PUBLIEK-PRIVATE SAMENWERKING BIJ GEBIEDSONTWIKKELING: WANNEER WEL EN WANNEER NIET?

PUBLIEK-PRIVATE SAMENWERKING BIJ GEBIEDSONTWIKKELING: WANNEER WEL EN WANNEER NIET? PUBLIEK-PRIVATE SAMENWERKING BIJ GEBIEDSONTWIKKELING: WANNEER WEL EN WANNEER NIET? TOELICHTING BIJ DE MEERWAARDETOETS VOOR PPS BIJ GEBIEDSONTWIKKELING maart 2006 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Potentiële

Nadere informatie

Bijlage 5 Uitwerking samenwerkingsvormen Overzicht samenwerkingsvormen Samenwerkingsvormen Afspraken maken over Redenen samenwerking

Bijlage 5 Uitwerking samenwerkingsvormen Overzicht samenwerkingsvormen Samenwerkingsvormen Afspraken maken over Redenen samenwerking Bijlage 5 Uitwerking samenwerkingsvormen In de praktijk bestaan er diverse vormen van samenwerking. In onderstaande tabel worden de verschillende vormen van samenwerken weergegeven. Vervolgens worden deze

Nadere informatie

Bijlagen: 1. Nota Grondbeleid

Bijlagen: 1. Nota Grondbeleid NOTA VOOR DE RAAD Datum: 20 maart 2008 Nummer raadsnota: Onderwerp: Nota Grondbeleid 2008-2012 Portefeuillehouder: De Boer Bijlagen: 1. Nota Grondbeleid 2008 2012 Ter inzage: 1. stukken opiniërende raadsvergadering

Nadere informatie

De toekomst van bedrijventerreinen?

De toekomst van bedrijventerreinen? De toekomst van bedrijventerreinen? Prof. dr. Erwin van der Krabben Radboud Universiteit Nijmegen University of Ulster, Belfast (NI) SKBN / Platform31 Seminar Tilburg 16 juni 2016 Inhoud 1. Is veroudering

Nadere informatie

Value Capturing. Potentieel financieringsinstrument voor Nederland?

Value Capturing. Potentieel financieringsinstrument voor Nederland? Value Capturing Potentieel financieringsinstrument voor Nederland? drs. R.N. Offermans drs. D.M. van de Velde Erasmus Universiteit Rotterdam juni 2004 Achtergrondrapport voor Ieder zijn deel: Locatiebereikbaarheid

Nadere informatie

Handreiking Grondbeleid voor Raadsleden

Handreiking Grondbeleid voor Raadsleden Handreiking Grondbeleid voor Raadsleden Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties 1 2 Handreiking Grondbeleid voor Raadsleden Deze Handreiking Grondbeleid voor Raadsleden is bedoeld als

Nadere informatie

Zorgvuldig ruimtegebruik Investeren in bestaand bebouwd gebied

Zorgvuldig ruimtegebruik Investeren in bestaand bebouwd gebied Zorgvuldig ruimtegebruik Investeren in bestaand bebouwd gebied Woondag Friesland Ellen Olde Bijvank innovatief in wonen, zorg en welzijn Introductie en doel Introductie Quintis Praktijkvoorbeelden Rolverdeling

Nadere informatie

Funding & value capturing:

Funding & value capturing: Funding & value capturing: Innovatieve instrumenten voor de finance & governance van knooppuntontwikkeling Dr. Sander Lenferink Institute for Management Research 28 maart 2014 Achtergrond: Value capturing

Nadere informatie

VNG inbreng plenair debat Huizenprijzen

VNG inbreng plenair debat Huizenprijzen VNG inbreng plenair debat Huizenprijzen Tweede Kamer, dinsdag 11 maart 2014, 18.30 uur. Transparantie, de bouwpolder en de grondmarkt 1. Vergroten van de transparantie De commissie stelt voor om in het

Nadere informatie

Privaatrechtelijk spoor; overeenkomsten over grondexploitatie

Privaatrechtelijk spoor; overeenkomsten over grondexploitatie Actualiteiten Grondexploitatiewet 2011 VNG Privaatrechtelijk spoor; overeenkomsten over grondexploitatie mr. Jan Frans de Groot & mr. Arjen de Snoo 1 Indeling Aanleiding Verordening m.b.t. de grondexploitatie

Nadere informatie

Plan van behandeling

Plan van behandeling Plan van behandeling Soorten gebiedsontwikkeling Grondexploitatiemodellen De totstandkoming van samenwerking: De Reiswijzer Gebiedsontwikkeling 2009 De totstandkoming van samenwerking: Het Müller-arrest

Nadere informatie

Nieuw grondbeleid en nieuwe woningnood (in diverse smaken)

Nieuw grondbeleid en nieuwe woningnood (in diverse smaken) Nieuw grondbeleid en nieuwe woningnood (in diverse smaken) Wooncongres 11 oktober 2016 Herman de Wolff (TU Delft) en Rogier Titulaer (gemeente Amersfoort) Delft University of Technology Challenge the future

Nadere informatie

Stedelijke Herverkaveling. Positionering wettelijke regeling stedelijke herverkaveling VVG-congres Mei 2014

Stedelijke Herverkaveling. Positionering wettelijke regeling stedelijke herverkaveling VVG-congres Mei 2014 Stedelijke Herverkaveling Positionering wettelijke regeling stedelijke herverkaveling VVG-congres Mei 2014 Stedelijke herverkaveling Wie ben ik? q Guido Kuijer (Senior Projectadviseur & Lid Commissie Stedelijke

Nadere informatie

AGENDAPUNT NO.12. Voorstel tot vaststelling Nota Grondbeleid AAN DE RAAD

AGENDAPUNT NO.12. Voorstel tot vaststelling Nota Grondbeleid AAN DE RAAD Voorstel tot vaststelling Nota Grondbeleid AGENDAPUNT NO.12 AAN DE RAAD Samenvatting/Advies Het gemeentelijk grondbeleid is een beleidsterrein waar omvangrijke uitgaven worden gedaan en waarbij de risico

Nadere informatie

GEMEENTE HILVERSUM NOTA GRONDBELEID PASSEND GRONDBELEID IN EEN DYNAMISCHE OMGEVING

GEMEENTE HILVERSUM NOTA GRONDBELEID PASSEND GRONDBELEID IN EEN DYNAMISCHE OMGEVING GEMEENTE HILVERSUM NOTA GRONDBELEID PASSEND GRONDBELEID IN EEN DYNAMISCHE OMGEVING 27 NOVEMBER 2009 SAMENVATTING... 3 1. AANLEIDING VOOR DE NOTA GRONDBELEID... 7 2. DOEL NOTA GRONDBELEID... 8 3. GEMEENTELIJKE

Nadere informatie

Wie betaalt de ruimtelijke kwaliteit? Verbetering kostenverevening in herstructurering bedrijventerreinen Dr. Demetrio Muñoz Gielen

Wie betaalt de ruimtelijke kwaliteit? Verbetering kostenverevening in herstructurering bedrijventerreinen Dr. Demetrio Muñoz Gielen Wie betaalt de ruimtelijke kwaliteit? Verbetering kostenverevening in herstructurering bedrijventerreinen Dr. Demetrio Muñoz Gielen Literatuur Capturing value increase in urban redevelopment (proefschrift-dissertatie)

Nadere informatie

Grondbedrijf. Introductie voor nieuwe raadsleden

Grondbedrijf. Introductie voor nieuwe raadsleden Grondbedrijf Introductie voor nieuwe raadsleden Grondbedrijf Yvonne Verkleij Paul van Die Rik Tuitert Planning & control Juridica (privaatrecht) Planeconomie Agenda Taken Beleid Financiële instrumenten

Nadere informatie

Nota Grondbeleid gemeente Schouwen-Duiveland

Nota Grondbeleid gemeente Schouwen-Duiveland Nota Grondbeleid gemeente Schouwen-Duiveland 2008-2012 OWB, juni 2008 Inhoud Pagina Samenvatting 4. Kaders en uitgangspunten voor het grondbeleid: 1. Inleiding 1.1. Aanleiding voor de nota grondbeleid

Nadere informatie

Bereikbaarheid, MKBA en bekostiging

Bereikbaarheid, MKBA en bekostiging Bereikbaarheid, MKBA en bekostiging De MKBA is meer dan alleen maar een instrument om subsidie op te halen Dag van de lightrail, 28 Januari 2015 Barry Ubbels www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525

Nadere informatie

Nieuwe wet ruimtelijke ordening; verbeterde gereedschapskist

Nieuwe wet ruimtelijke ordening; verbeterde gereedschapskist Nieuwe wet ruimtelijke ordening; verbeterde gereedschapskist Presentatie Marleen Sanders 2009 Adviesgroep Planeconomie & Grondstrategie inhoud presentatie Doelen van de veranderingen Wat is er veranderd?

Nadere informatie

Gemeentelijke rolkeuze in gebiedsontwikkeling

Gemeentelijke rolkeuze in gebiedsontwikkeling Scriptie jaargang 1 Gemeentelijke rolkeuze in gebiedsontwikkeling Een verkenning in theorie en praktijk Auteur: Paul van der Veen, MCD Datum: augustus 2005 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

Datum vergadering gemeenteraad Voorstelnummer Agendapunt

Datum vergadering gemeenteraad Voorstelnummer Agendapunt 6 Datum vergadering gemeenteraad Voorstelnummer Agendapunt 31 januari 2017 RV/16/00717 Z12-18101 Voorstel ingebracht door H. Achterberg Portefeuillehouder Begrotingsprogramma H.N. de Ronde 02 Beheerproduct

Nadere informatie

Rfv 09.10/001.004. 1. Algemeen

Rfv 09.10/001.004. 1. Algemeen Rfv 09.10/001.004 1. Algemeen Bij brief van 21 januari 1997 vraagt u de Raad voor de financiële verhoudingen binnen drie maanden zijn visie te geven op de in de notitie geschetste problematiek inzake het

Nadere informatie

Actualiteiten vanuit de praktijk. Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014

Actualiteiten vanuit de praktijk. Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014 Actualiteiten vanuit de praktijk Bouw en Vastgoedcursus 12-6-2014 Algemeen PT Finance Actualiteiten Toegenomen aandacht tijdelijk beheer. Toenemende aandacht voor exploitatie. Fiscale optimalisatie door

Nadere informatie

Nota Fondsen Ruimtelijke Ontwikkelingen

Nota Fondsen Ruimtelijke Ontwikkelingen Nota Fondsen Ruimtelijke Ontwikkelingen 1 november 2009 M. Roobol / P. Bakker Openbare Werken en Ruimtelijke Zaken 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Inleidend 3 1.2 Aanleiding 3 1.2 Leeswijzer 4 2 Huidige

Nadere informatie

Bijlagen behorend bij de nota integraal grondbeleid Sint Anthonis

Bijlagen behorend bij de nota integraal grondbeleid Sint Anthonis Bijlagen behorend bij de nota integraal grondbeleid Sint Anthonis 2015-2019 BIJLAGE 1 RELEVANTE WETGEVING GRONDBELEID 1. Europese regelgeving Europa wordt steeds belangrijker. Dit geldt ook voor het lokale

Nadere informatie

Actualisering Nota Grondbeleid Gemeente Hof van Twente 2011-2015

Actualisering Nota Grondbeleid Gemeente Hof van Twente 2011-2015 Actualisering 2011-2015 1 INHOUD Conclusies en samenvatting... 4 1... 8 1.1 Aanleiding... 8 1.2 Doel... 9 1.3 Leeswijzer... 10 2 Vormen van grondbeleid... 11 2.1 Inleiding... 11 2.2 Actief grondbeleid...

Nadere informatie

Nota grondbeleid. Gemeente Hulst 2012 t/m 2015

Nota grondbeleid. Gemeente Hulst 2012 t/m 2015 Nota grondbeleid Gemeente Hulst 2012 t/m 2015 Definitief 03-07-2012 Inhoud 1 Inleiding... 4 2 Relevante beleidskaders grondbeleid... 6 3 Vormen van Grondbeleid... 7 3.1 Rollen in grondbeleid... 7 3.2 Actief

Nadere informatie

Nota Kostenverhaal Gemeente Drimmelen. Conceptt

Nota Kostenverhaal Gemeente Drimmelen. Conceptt Nota Kostenverhaal 2016-2020 Gemeente Drimmelen 1. Inleiding Aanleiding Met de komst van de Wro (1 juli 2008) hebben gemeenten meer mogelijkheden gekregen om te sturen op de ontwikkeling van ruimtelijke

Nadere informatie

Nota grondprijsbeleid gemeente Dirksland

Nota grondprijsbeleid gemeente Dirksland Nota grondprijsbeleid gemeente Dirksland Concept Opdrachtgever: Gemeente Dirksland NEXT Vastgoed BV Nico Harkes / Erik Lamfers Rotterdam, 31 augustus 2009 NEXT Vastgoed BV WTC Rotterdam, Beursplein 37

Nadere informatie

Notitie. Datum : 27 februari : Stuurgroep Bommelerwaard : W. Theijse (Metrum)

Notitie. Datum : 27 februari : Stuurgroep Bommelerwaard : W. Theijse (Metrum) Notitie Datum : 27 februari 2009 Aan Van : Stuurgroep Bommelerwaard : W. Theijse (Metrum) Betreft : Uitvoerings- en grondstrategie glastuinbouw Bommelerwaard Aanleiding Met het oog op de ruimtelijke ontwikkeling

Nadere informatie

Nota Kostenverhaal gemeente Dalfsen Deel 1

Nota Kostenverhaal gemeente Dalfsen Deel 1 Nota Kostenverhaal gemeente Dalfsen Deel 1 Maart 2013 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 1 Inleiding 3 1.1 Aanleiding 3 1.2 Doel van de nota 3 1.3 Grondbeleid gemeente Dalfsen 3 1.4 Opbouw van de nota 4 1.5

Nadere informatie

STADSacupunctuur. Tijdelijke verdienmodellen. Chantal Robbe PAS bv 19 september 2014

STADSacupunctuur. Tijdelijke verdienmodellen. Chantal Robbe PAS bv 19 september 2014 STADSacupunctuur Tijdelijke verdienmodellen Chantal Robbe PAS bv 19 september 2014 PAS bv GEBIEDSONTWIKKELING EN PLANECONOMIE Twee vestigingen (Houten en Veendam) 20 adviseurs Verbreding: thema s o Demografische

Nadere informatie

Onderwerp: Vestiging gemeentelijk voorkeursrecht op en aantal gronden gelegen binnen het plangebied Gebiedsvisie Enkhuizen-Stede Broec, fase I

Onderwerp: Vestiging gemeentelijk voorkeursrecht op en aantal gronden gelegen binnen het plangebied Gebiedsvisie Enkhuizen-Stede Broec, fase I BIJLAGENUMMER 27 Overeenkomstig voorstel besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad, gehouden op 7 mei 2009 AAN DE RAAD Stede Broec, 24 maart 2009 Onderwerp: Vestiging gemeentelijk voorkeursrecht

Nadere informatie

Broederenplein. Stedelijke herverkaveling: theorie. Inleiding

Broederenplein. Stedelijke herverkaveling: theorie. Inleiding Broederenplein Leegstand Stedelijke herverkaveling Mr. G. van Moorsel Aukema, jur adviseur gebiedsontwikkeling Grote Overstraat Stadshof Inleiding Nog geen wetgeving Theorie stedelijke herverkaveling 3

Nadere informatie

Werkpakket 1 Relatie bereikbaarheid en vastgoedwaarden

Werkpakket 1 Relatie bereikbaarheid en vastgoedwaarden Werkpakket 1 Relatie bereikbaarheid en vastgoedwaarden 1 Doel Het doel van het voorliggende project is het schatten van een model waarin op adequate wijze de invloed van spoorwegbereikbaarheid en andere

Nadere informatie

Marktscan A15-A12. Themasessie Gebiedsontwikkeling dr. Erwin van der Krabben 22 mei 2007

Marktscan A15-A12. Themasessie Gebiedsontwikkeling dr. Erwin van der Krabben 22 mei 2007 Marktscan A15-A12 Themasessie Gebiedsontwikkeling dr. Erwin van der Krabben 22 mei 2007 Inhoud 1. Waardecreatie en gebiedsontwikkeling: uitgangspunten 2. Mogelijkheden versnelling projectuitvoering 3.

Nadere informatie

PPS Netwerk Nederland, PPS Praktijkdag gebiedsontwikkeling: de aanbesteding en de contractering

PPS Netwerk Nederland, PPS Praktijkdag gebiedsontwikkeling: de aanbesteding en de contractering PPS Netwerk Nederland, PPS Praktijkdag gebiedsontwikkeling: de aanbesteding en de contractering 10 december 2014 Caroline van Hulsteijn, Jan Peter IJspeert Casus - Gemeente wil buurtcentrum ontwikkelen

Nadere informatie

De nieuwe Wro. Wet ruimtelijke ordening: een fundamentele herziening

De nieuwe Wro. Wet ruimtelijke ordening: een fundamentele herziening De nieuwe Wro Wet ruimtelijke ordening: een fundamentele herziening Inhoud van deze presentatie WRO Wro: de uitgangspunten De grootste veranderingen eruit gelicht WRO vs. Wro: een overzicht Wat betekent

Nadere informatie

TOELICHTING OP DE 'EXPLOITATIEVERORDENING GRONINGEN 1998

TOELICHTING OP DE 'EXPLOITATIEVERORDENING GRONINGEN 1998 TOELICHTING OP DE 'EXPLOITATIEVERORDENING GRONINGEN 1998 Algemeen In het kader van de gemeentelijke grondpolitiek zullen regels moeten worden gesteld inzake het verhaal van kosten van de aanleg van voorzieningen

Nadere informatie

AAN DE GEMEENTERAAD. Nummer : 2007/78 Datum : 20 september 2007 : Vestiging voorkeursrecht ex artikel 8 Wvg 'Vroonlandseweg en Goessestraatweg'

AAN DE GEMEENTERAAD. Nummer : 2007/78 Datum : 20 september 2007 : Vestiging voorkeursrecht ex artikel 8 Wvg 'Vroonlandseweg en Goessestraatweg' Voorbereidende raadsvergadering: 16 oktober 2007 Besluitvormende raadsvergadering: 13 november 2007 Portefeuillehouder: J.H. Herselman AAN DE GEMEENTERAAD Nummer : 2007/78 Datum : 20 september 2007 Onderwerp

Nadere informatie

Nota Grondbeleid gemeente Buren

Nota Grondbeleid gemeente Buren Nota Grondbeleid gemeente Buren 2017-2020 Raad 31 januari 2017 1 Begripsbepalingen Anterieure overeenkomst Compensatieobjecten en ruilobjecten Exploitatieovereenkomst Exploitatieplan Grondbeleid Grondbedrijf

Nadere informatie

Van grondbeleid naar ontwikkelbeleid

Van grondbeleid naar ontwikkelbeleid P. 6 Van grondbeleid naar ontwikkelbeleid Jan Winsemius P. 7 Achtergrond De nieuwe grondexploitatiewet, die vermoedelijk per 1 januari 2008 van kracht wordt, zal zorgen voor een betere positie voor gemeenten

Nadere informatie

Structuurvisie Valkenswaard, deel B Uitvoeringsparagraaf

Structuurvisie Valkenswaard, deel B Uitvoeringsparagraaf Structuurvisie Valkenswaard, deel B Uitvoeringsparagraaf Opdrachtgever Gemeente Valkenswaard Kenmerk /rb/s/i Adviseur ir. R.A.K.M. Bouten Datum 28 oktober 2013 Status Definitief Valkenswaard Structuurvisie

Nadere informatie

NOTA GRONDBELEID Gemeente Leusden

NOTA GRONDBELEID Gemeente Leusden NOTA GRONDBELEID 2013-2017, Grondbedrijf Oktober 2012, reg.nr. 193874 Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 1.1 Aanleiding... 3 1.2 Leeswijzer... 4 2. GRONDBELEID... 5 2.1 Actief en faciliterend grondbeleid...

Nadere informatie

NOTA GRONDBELEID 2015 GEMEENTE AA EN HUNZE

NOTA GRONDBELEID 2015 GEMEENTE AA EN HUNZE NOTA GRONDBELEID 2015 GEMEENTE AA EN HUNZE 1 Inhoudsopgave Inleiding... 4 1.1 Inleiding... 4 1.2 Aanleiding van de nota... 4 1.3 Doel van de nota... 4 1.4 Status en looptijd van de nota Grondbeleid 2015...

Nadere informatie

GROND, GRONDPRIJZEN EN GRONDPOLITIEK

GROND, GRONDPRIJZEN EN GRONDPOLITIEK GROND, GRONDPRIJZEN EN GRONDPOLITIEK Departement Hoeksche Waard 29 oktober 2009 P.S.A. (Peter) Overwater Kerkstraat 54 Postbus 5715 3290 AA Strijen Tel. 078 674 94 94 Fax 078 674 94 00 www.overwater.nl

Nadere informatie

Gebied, locatie of lijn!? Projectontwikkeling ViA15

Gebied, locatie of lijn!? Projectontwikkeling ViA15 Gebied, locatie of lijn!? Projectontwikkeling ViA15 David van Hasselt Projectbureau ViA15 t.b.v. Kennismiddag RO & bereikbaarheid LEF Futurcenter Rijkswaterstaat d.d. 22 oktober 2008 Problemen rond Arnhem

Nadere informatie

Grondprijzennota 2013

Grondprijzennota 2013 Grondprijzennota 2013 1 Grondprijzennota 2013 2 Hoofdstuk Blz. 1. Inleiding 4 1.1 Aanleiding 4 1.2 Methode van grondprijsbepaling 4 1.3 Uitzonderingen 4 1.4 Uitgangspunten 4 1.5 Aansprakelijkheid 4 2.

Nadere informatie

PPS Zuidas investeren in een duurzame toekomst

PPS Zuidas investeren in een duurzame toekomst PPS Zuidas investeren in een duurzame toekomst leden Ir. J.D. Doets 8 februari 2007 PLANVORMING EN DOELSTELLING ZUIDAS 2 8 februari 2007 3 8 februari 2007 Zuidasopgave Integrale gebiedsontwikkeling Totaalprogramma

Nadere informatie

Nota grondbeleid 2010-2013. Op goede gronden zaken doen. Status: vastgesteld door gemeenteraad op 14-12-2010 Opsteller: R.B.A.

Nota grondbeleid 2010-2013. Op goede gronden zaken doen. Status: vastgesteld door gemeenteraad op 14-12-2010 Opsteller: R.B.A. Op goede gronden zaken doen Status: vastgesteld door gemeenteraad op 14-12-2010 Opsteller: R.B.A. Derijck Inhoudopgave Samenvatting... 4 1 Inleiding... 10 1.1 Aanleiding voor actualisatie van de Nota Grondbeleid...

Nadere informatie

Op deze wijze ontstaat een actueel beleidskader grondbeleid voor de periode 2013 2017.

Op deze wijze ontstaat een actueel beleidskader grondbeleid voor de periode 2013 2017. s grondbeleid gemeente Oostzaan 1. INLEIDING Op 17 oktober 2005 zijn door de gemeenteraad de beleidskaders voor de nota grondbeleid vastgesteld. Bij deze beleidskaders wordt ingegaan op de mogelijkheden

Nadere informatie

Datum 8 juli 2009 Betreft Beantwoording Kamervragen van de leden Van den Burg en Neppérus over erfpacht in Amsterdam (2009Z09003)

Datum 8 juli 2009 Betreft Beantwoording Kamervragen van de leden Van den Burg en Neppérus over erfpacht in Amsterdam (2009Z09003) > Retouradres Postbus 30941 2500 GX Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 8 Postbus 30941 2500 GX Den Haag www.vrom.nl Betreft Beantwoording

Nadere informatie

nieuwe regels voor de ontwikkeling van bouwlocaties

nieuwe regels voor de ontwikkeling van bouwlocaties De Grondexploitatiewet: nieuwe regels voor de ontwikkeling van bouwlocaties April 2007 VROM geeft overheden en private partijen de ruimte om hun eigen verantwoordelijkheid te kunnen nemen. Decentraal wat

Nadere informatie

Nota grondbeleid. Gemeente Hulst 2016 t/m 2019

Nota grondbeleid. Gemeente Hulst 2016 t/m 2019 Nota grondbeleid Gemeente Hulst 2016 t/m 2019 Definitief 10-11-2015 Inhoud 1 Inleiding... 3 2 Relevante beleidskaders grondbeleid... 4 3 Vormen van Grondbeleid... 5 3.1 Rollen in grondbeleid... 5 3.2 Actief

Nadere informatie

1.2.2 Materiële wet- en regelgeving 1.2.3 Historie kaders grondbeleid gemeente Coevorden. 9 9 9 10 2.2 Grondbeleid in de gemeente Coevorden

1.2.2 Materiële wet- en regelgeving 1.2.3 Historie kaders grondbeleid gemeente Coevorden. 9 9 9 10 2.2 Grondbeleid in de gemeente Coevorden Nota Grondbeleid 1 2 Inhoud 1 Visie en kaders 5 1.1 1.2 Visie en doelstellingen Kaders en criteria 6 6 1.2.1 Formele wetgeving 6 1.2.2 Materiële wet- en regelgeving 6 1.2.3 Historie kaders grondbeleid

Nadere informatie

NOTA GRONDBELEID GEMEENTE BUSSUM 2010 2020

NOTA GRONDBELEID GEMEENTE BUSSUM 2010 2020 NOTA GRONDBELEID GEMEENTE BUSSUM 2010 2020 1 2 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 Samenvatting / Beleidskaders 4 Hoofdstuk 2 Inleiding 8 Hoofdstuk 3 Beleidskaders en ruimtelijke opgave 3.1. Landelijk beleid 3.2

Nadere informatie

NOTA GRONDBELEID GEMEENTE HAREN. 1. Inleiding Aanleiding voor de nota pag. 2 Doelstelling van de nota pag. 2 Bevoegdheid pag. 2 Rijksbeleid pag.

NOTA GRONDBELEID GEMEENTE HAREN. 1. Inleiding Aanleiding voor de nota pag. 2 Doelstelling van de nota pag. 2 Bevoegdheid pag. 2 Rijksbeleid pag. NOTA GRONDBELEID GEMEENTE HAREN INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding Aanleiding voor de nota pag. 2 Doelstelling van de nota pag. 2 Bevoegdheid pag. 2 Rijksbeleid pag. 2 2. Grondbeleid Doelstelling van het grondbeleid

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Onderwerp : Kostenverhaalbesluit locatie L. van Zandwijk Autotransport B.V., Veensesteeg te Veen

Raadsvoorstel. Onderwerp : Kostenverhaalbesluit locatie L. van Zandwijk Autotransport B.V., Veensesteeg te Veen Raadsvoorstel Vergadering: : 27 juni 2006 Agendanummer : 7 Opiniërende vergadering: 13 juni 2006 Portefeuillehouder : W.H. van der Hoeven Onderwerp : Kostenverhaalbesluit locatie L. van Zandwijk Autotransport

Nadere informatie

Nota Grondbeleid Gemeente Rijswijk 2012 t/m 2015

Nota Grondbeleid Gemeente Rijswijk 2012 t/m 2015 Nota Grondbeleid Gemeente Rijswijk 2012 t/m 2015 Gemeente Rijswijk Afdeling Stad en Samenleving, Vastgesteld door de gemeenteraad op: Sectie Ruimtelijke en Economische Ontwikkeling 20 maart 2012 Nota Grondbeleid

Nadere informatie

De gemeente hanteert marktconforme prijzen. De gemeente mag winst maken ten bate van de gemeenschap en de ontwikkeling van kostbare voorzieningen.

De gemeente hanteert marktconforme prijzen. De gemeente mag winst maken ten bate van de gemeenschap en de ontwikkeling van kostbare voorzieningen. De gemeente maakt gebruik van de instrumenten verwerven, Wet voorkeursrecht gemeenten en onteigening. Vanuit de positie van actief grondbeleid richt de gemeente zich, indien nodig, op samenwerking met

Nadere informatie

Workshop Afstemmen van ruimte en mobiliteit 23/11/15. Technologische innovatie

Workshop Afstemmen van ruimte en mobiliteit 23/11/15. Technologische innovatie Workshop Afstemmen van ruimte en mobiliteit 23/11/15 Technologische innovatie Strategische visie BRV over Technologische innovatie 20/11/2015 2 Technologische innovatie, een kans Meer te doen met minder

Nadere informatie

Nota Grondbeleid Regie en kwaliteit

Nota Grondbeleid Regie en kwaliteit Nota Grondbeleid Regie en kwaliteit Nota Grondbeleid Regie en kwaliteit Gemeente Leerdam INHOUD HOOFDSTUK 1 INLEIDING 3 HOOFDSTUK 2 SAMENVATTING VOORSTELLEN 5 HOOFDSTUK 3 CONTEXT 8 3.1 Grondslag 8 3.2

Nadere informatie

Financiering gebiedsgericht grondwaterbeheer. Mark in t Veld

Financiering gebiedsgericht grondwaterbeheer. Mark in t Veld Financiering gebiedsgericht grondwaterbeheer Mark in t Veld Martijn Blom Tauw CE Delft 1 Onderzoek Presentatie gebaseerd op resultaten onderzoek: Praktijkwijzer verdienmodellen gebiedsgericht grondwaterbeheer

Nadere informatie

Wethouder van Stadsontwikkeling, Volkshuisvesting en Integratie. Onderwerp Stimulans nieuwe bouwprojecten

Wethouder van Stadsontwikkeling, Volkshuisvesting en Integratie. Onderwerp Stimulans nieuwe bouwprojecten Wethouder van Stadsontwikkeling, Volkshuisvesting en Integratie M. Norder Gemeente Den Haag Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag De voorzitter van Commissie Ruimte Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk

Nadere informatie

Notitie Grondbeleid Gemeente Stichtse Vecht Nadere uitwerking van de nota grondbeleid

Notitie Grondbeleid Gemeente Stichtse Vecht Nadere uitwerking van de nota grondbeleid Notitie Grondbeleid Gemeente Stichtse Vecht Nadere uitwerking van de nota grondbeleid 1 Inhoudsopgave Samenvatting en leeswijzer -----------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Actualisatie globaal exploitatieplan Driessen

Actualisatie globaal exploitatieplan Driessen Actualisatie globaal exploitatieplan Driessen 2017 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Aanleiding voor de actualisatie van het globaal exploitatieplan 2. Plangebied en ruimtegebruik 3. Kosten exploitatiegebied

Nadere informatie

Nota Grondbeleid 2006 gemeente Beverwijk

Nota Grondbeleid 2006 gemeente Beverwijk Nota Grondbeleid 2006 gemeente Beverwijk Den Haag, 8 mei 2006 Auteur: W. Stam WS/60-051206 nota grondbeleid Beverwijk.1509 Inhoudsopgave Samenvatting en leeswijzer 1 1. Inleiding 3 1.1 Aanleiding voor

Nadere informatie

Realisatie maatschappelijke doelstellingen met lokale partijen bij gebiedsontwikkeling

Realisatie maatschappelijke doelstellingen met lokale partijen bij gebiedsontwikkeling Realisatie maatschappelijke doelstellingen met lokale partijen bij gebiedsontwikkeling George de Kam Oktober 2008. Inhoud Inleiding... 1 Belang structuurvisie... 1 Afspraken met lokale corporaties?...

Nadere informatie

Minder lokale lasten door afvalinzameling en verwerking goedkoper te maken

Minder lokale lasten door afvalinzameling en verwerking goedkoper te maken Minder lokale lasten door afvalinzameling en verwerking goedkoper te maken Initiatiefvoorstel VVD Rotterdam 14 december 2015 Inhoudsopgave Inleiding 3 Opbouw Afvalstoffenheffing 4 Doelmatigheid verhogen

Nadere informatie

NOTA GRONDBELEID

NOTA GRONDBELEID NOTA GRONDBELEID 2014-2018 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Doel 3 1.2 Aanleiding actualisatie Nota Grondbeleid 3 1.3 Leeswijzer 3 2 Relevante beleidskaders en wetgeving 4 2.1 Inleiding 4 2.2 Aanbesteding

Nadere informatie

Nota Kostenverhaal. Gemeente Hardinxveld-Giessendam

Nota Kostenverhaal. Gemeente Hardinxveld-Giessendam gemeente Hardinxveld-Giessendam Nota Kostenverhaal Gemeente Hardinxveld-Giessendam November 2014 Inhoudsopgave Inhoudsopgave 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Doel van de nota 1.3 Leeswijzer 2 Theoretisch

Nadere informatie

Verwervingsbeleid spoedaankopen

Verwervingsbeleid spoedaankopen Verwervingsbeleid spoedaankopen Gebleken is dat er behoefte is aan duidelijkheid over de taakverdeling inzake de aankoop van grond en gebouwen (onroerende zaken) door de gemeente. Dit probleem speelt met

Nadere informatie

Locatiesynergie. (de noodzaak van) verknopen bij de herontwikkeling van stationslocaties

Locatiesynergie. (de noodzaak van) verknopen bij de herontwikkeling van stationslocaties Locatiesynergie (de noodzaak van) verknopen bij de herontwikkeling van stationslocaties Inhoud 2 < Waardeketens < Multidisciplinaire benadering < Meerwaarde van samenhang < Samenhang door samenwerking

Nadere informatie

1.6 SNELHEID MAKEN MET GLOBALE EINDPLANNEN

1.6 SNELHEID MAKEN MET GLOBALE EINDPLANNEN 1.6 SNELHEID MAKEN MET GLOBALE EINDPLANNEN Mariël Gerritsen, planoloog / Commercieel directeur SAB Arnhem Tjakko Smit, directeur projecten Bouwfonds Ontwikkeling Bert Breedveld, manager grondgebiedzaken

Nadere informatie

Onderzoeksprogramma TOD in de Zuidvleugel

Onderzoeksprogramma TOD in de Zuidvleugel Onderzoeksprogramma TOD in de Zuidvleugel Karst Geurs, Universiteit Twente Piet Rietveld, Vrije Universiteit Kees Maat, Technische Universiteit Delft 10/16/12 Title: to modify choose 'View' then 'Heater

Nadere informatie

VIA EMAIL. College van Burgemeester & Wethouders van Breda. Leden Gemeenteraad Breda. 3 december 2010. Geachte College, Geachte Raadsleden,

VIA EMAIL. College van Burgemeester & Wethouders van Breda. Leden Gemeenteraad Breda. 3 december 2010. Geachte College, Geachte Raadsleden, VIA EMAIL College van Burgemeester & Wethouders van Breda en Leden Gemeenteraad Breda 3 december 2010 Geachte College, Geachte Raadsleden, Betreft: stedelijke programmering 2020 koers gezet - Bouwstenen

Nadere informatie

Kostenverhaal en gebiedsontwikkeling. Ir. C.A.C. Westendorp- Frikkee en Mr. P.S.A. Overwater. 1. Inleiding

Kostenverhaal en gebiedsontwikkeling. Ir. C.A.C. Westendorp- Frikkee en Mr. P.S.A. Overwater. 1. Inleiding Kostenverhaal en gebiedsontwikkeling Ir. C.A.C. Westendorp- Frikkee en Mr. P.S.A. Overwater 1. Inleiding De overheid streeft tegenwoordig vaak naar zgn. gebiedsontwikkeling. Daarmee wordt bedoeld het in

Nadere informatie

Vaste grond onder de voeten 2 0 1 0

Vaste grond onder de voeten 2 0 1 0 Vaste grond onder de voeten 2 0 1 0 Nota grondbeleid 2 0 1 0-2 0 1 4 Voorwoord 27 september 2010 Grond is verbonden met emoties. Grond is - afhankelijk van de bestemming - een schaars goed waarmee geld

Nadere informatie

Inhoud. Gebiedsontwikkeling in transitie Duurzame energie Problematiek Verdienmodellen Praktijk cases Synthese Conclusies Aanbevelingen

Inhoud. Gebiedsontwikkeling in transitie Duurzame energie Problematiek Verdienmodellen Praktijk cases Synthese Conclusies Aanbevelingen Lisanne Snoeijen TU Delft Brink Groep 5 juli 2012 Inhoud 2 Gebiedsontwikkeling in transitie Duurzame energie Problematiek Verdienmodellen Praktijk cases Synthese Conclusies Aanbevelingen Gebiedsontwikkeling

Nadere informatie

Nota Grondbeleid Woudenberg 2014

Nota Grondbeleid Woudenberg 2014 Nota Grondbeleid Woudenberg 2014 Auteur: Kernteam grondbeleid Gemeenteraad Woudenberg 0 25-09-2014 Beleidsnota Grondbeleid Woudenberg 2014. Woudenberg, juli 2014 Bestuurlijk opdrachtgever: Wethouder G.A.

Nadere informatie

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING

HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING HerontwikkelLAB VALUE ENGINEERING DATUM : 28-11-2012 OVER Het HerontwikkelLAB Introductie 2 VISIE Het overaanbod van kantoorruimte en de veranderde vraag ernaar hebben een omvangrijke en veelal structurele

Nadere informatie

Beleggers in gebiedsontwikkeling

Beleggers in gebiedsontwikkeling Beleggers in Incentives en belemmeringen voor een actieve rol van institutionele beleggers bij de herontwikkeling van binnenstedelijke gebieden P5 presentatie april 2015 Pelle Steigenga Technische Universiteit

Nadere informatie

Wijkontwikkelingsplan Transvaal, Den Haag. Bezoek projectorganisatie Leon, Nicaragua 26 september 2006 Presentatie Willem Sulsters

Wijkontwikkelingsplan Transvaal, Den Haag. Bezoek projectorganisatie Leon, Nicaragua 26 september 2006 Presentatie Willem Sulsters Wijkontwikkelingsplan Transvaal, Den Haag Bezoek projectorganisatie Leon, Nicaragua 26 september 2006 Presentatie Willem Sulsters Inhoud Stedelijke Ontwikkeling Den Haag Wijkplan Transvaal Ontwikkelingsplan

Nadere informatie

Raadsvoorstel. Inleiding. Feitelijke informatie. Zaaknummer OOPHdK05. Onderwerp Kadernota Grondbeleid versie 19 oktober 2010

Raadsvoorstel. Inleiding. Feitelijke informatie. Zaaknummer OOPHdK05. Onderwerp Kadernota Grondbeleid versie 19 oktober 2010 Zaaknummer OOPHdK05 Onderwerp Kadernota Grondbeleid versie 19 oktober 2010 Raadsvoorstel Inleiding Het grondbeleid van Heusden biedt een kader voor met name het beleid, ten aanzien van volkshuisvesting,

Nadere informatie

FESTIVAL LEEGSTAAND VASTGOED. transitie. Theo Stauttener Stadkwadraat, 10 maart 2014

FESTIVAL LEEGSTAAND VASTGOED. transitie. Theo Stauttener Stadkwadraat, 10 maart 2014 FESTIVAL LEEGSTAAND VASTGOED Het vastgoedspel in transitie Theo Stauttener Stadkwadraat, 10 maart 2014 Introductie Het vastgoedspel in transitie 1. Nieuwe kenmerken van gebiedsontwikkeling 2. Rollen, functies

Nadere informatie

Gemeente Someren Nota Grondbeleid 2012-2016 NOTA GRONDBELEID 2012 2016

Gemeente Someren Nota Grondbeleid 2012-2016 NOTA GRONDBELEID 2012 2016 NOTA GRONDBELEID 2012 2016 Vastgesteld door de raad op 27 februari 2013. 2/35 Inhoudsopgave Samenvatting 1. Inleiding 8 2. Aanleiding voor een nieuwe nota Grondbeleid 9 3. Evaluatie nota Grondbeleid 2003

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/78615

Nadere informatie

Toepassing van de ladder in Provincie Zuid-Holland

Toepassing van de ladder in Provincie Zuid-Holland Toepassing van de ladder in Provincie Zuid-Holland Seminar, Ladder voor duurzame verstedelijking: lessen uit de praktijk, 10 maart 2015 Willemien Croes Wat is de Ladder voor Provincie Zuid- Holland? Instrument

Nadere informatie

Faciliterend Grondbeleid in de praktijk

Faciliterend Grondbeleid in de praktijk Faciliterend Grondbeleid in de praktijk Opbrengst van de leerkring Faciliterend Grondbeleid Inleiding In 2014 heeft Platform31 in samenwerking met het ministerie van Infrastructuur en Milieu de leerkring

Nadere informatie