Student in het Rood. Afke Theunissen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Student in het Rood. Afke Theunissen"

Transcriptie

1 Student in het Rood Afke Theunissen Het financiële gedrag van een deel van de Nederlandse jongeren kan als zorgelijk worden omschreven. Dit blijkt uit onderzoeken die recentelijk zijn uitgevoerd door o.a. het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD) en CentiQ. 1 Daarnaast blijkt uit het jaarverslag 2008 van de Informatie Beheer-Groep (IB-Groep) dat studenten gedurende hun studietijd steeds meer geld lenen bij de IB-Groep. De resultaten van het onderzoek uitgevoerd door het Lectoraat Dynamiek van de Stad in opdracht van de School of Law van hogeschool INHolland bevestigt dit noodsignaal. Een aanzienlijk percentage van de onderzochte studenten heeft naast de lening van de IB-Groep nog andere schulden. Het financiële gedrag van jongeren Uit onderzoek van CentiQ 2 blijkt dat jongeren die weinig controle over hun geldzaken hebben en sparen minder belangrijk vinden, eerder geneigd zijn tot uitgeven in plaats van sparen. Ze komen ook eerder in de situatie van geldtekort en daarbij vragen zij geld aan hun ouders of lenen elders. Jongeren wordt het daarnaast behoorlijk makkelijk gemaakt om een schuld aan te gaan, zoals telefoonrekeningen, het kunnen verkrijgen van creditcards, rood staan, op afbetaling kopen en geld lenen. Het NIBUD publiceerde vorig jaar een onderzoek dat ingaat op het financiële gedrag van jongeren. 3 Jongeren zijn over onderwerpen als rood staan, geld lenen, geld te kort komen, rekeningen betalen en moeite met rondkomen bevraagd. Het opleidingsniveau van de jongeren blijkt een belangrijke invloed te hebben. Rood staan, geld tekort komen, geld lenen en moeilijk rond komen, komen vaker voor bij lager opgeleide jongeren dan bij hoger opgeleide jongeren. Ook de woonsituatie is van invloed. Uitwonende jongeren hebben vaker financiële problemen dan jongeren die nog thuis wonen. Gemeentelijke instanties nemen regelmatig samen met onderwijsinstellingen initiatieven om financiële problemen onder jongeren te voorkomen of te verminderen. Zo worden er themaweken georganiseerd over geld, spreekuren gehouden op diverse Regionale Opleidingscentra voor jongeren met financiële problemen of schuldhulpverleningstrajecten aangeboden door specifieke jongerenteams bij Kredietbanken. Onlangs werd bekend dat Vmbo- en mbo-scholen in kunnen tekenen op een subsidieregeling voor extra voorzieningen voor probleemjongeren. Hiervoor is voor dit en komend jaar 60 miljoen euro beschikbaar. Bij de extra voorzieningen wordt nadrukkelijk ook schuldhulpverlening genoemd. 4 Financiële situatie van studenten in het Hoger Onderwijs Er is nog weinig specifiek onderzoek gedaan naar de financiële situatie van studenten binnen het Hoger Onderwijs. Over het algemeen richt de aandacht zich op de jongere 1

2 leeftijdscategorie, op werkende jongeren of jongeren die een opleiding volgen op Vmboof mbo-niveau. Wel is bekend dat studenten steeds meer geld lenen bij de IB-Groep. 5 Hierdoor is de gemiddelde schuld per oud-student gestegen van ,- in 2005 naar ,- in In februari 2009 heeft minister Plasterk studenten met een brief over bewust lenen geattendeerd over de voorwaarden en gevolgen van het lenen van geld gedurende hun studietijd. Hierdoor hoopt hij te voorkomen dat studenten een te grote studieschuld opbouwen. 6 De Landelijke Studenten Vakbond (LSVB) deed vorig jaar onderzoek naar de financiële situatie van studenten. 7 De studenten in dit onderzoek gaven aan dat, ondanks dat er veel geleend en gewerkt wordt, er veel problemen zijn om rond te komen. Studenten balanceren constant tussen hun verschillende financiële bronnen. Financiële zekerheid om onbezorgd te kunnen studeren hebben de meesten niet. Waar sommige studenten alles zelf betalen, kunnen anderen veel meer leunen op de steun van hun ouders. Hierdoor ontstaan opvallende verschillen tussen studenten, die goed kunnen rondkomen en anderen die voortdurend de eindjes aan elkaar knopen. Met name de groep van respondenten die hun eigen collegegeld betalen, heeft het moeilijk. Een deel van de studenten geeft aan niet verder te kunnen studeren als het collegegeld omhoog gaat. Onlangs rondde het Lectoraat Dynamiek van de Stad van Hogeschool INHolland het onderzoek Studeren en financiën af. 8 Ten behoeve van dit onderzoek vulde 676 Rotterdamse hbo-studenten een online-enquête in. Doel van dit onderzoek is meer zicht te krijgen op de omvang en kenmerken van hbo-studenten met financiële problemen. De gevolgen van eventuele financiële problemen, vooral voor de studievoortgang, vormen een belangrijk onderwerp in dit onderzoek. Omvang en aard van de schuldenproblematiek Hoeveel studenten hebben schulden en om wat voor schulden gaat het dan? Bijna 1 op de 5 studenten geeft aan dat ze een schuld en/of een betalingsachterstand 9 heeft naast de lening bij de IB-Groep. Hiervan heeft bijna 40 procent een schuldbedrag hoger dan 3000,-. Een aantal heeft zelfs een schuldbedrag van meer dan ,-. Studenten hebben de meeste schulden bij de bank in de vorm van roodstand op hun betaalrekening. Ook betaling van het collegegeld blijkt behoorlijke problemen op te leveren. Opvallend hoog scoort ook de betalingsachterstand bij de zorgverzekering. Uit de gegevens wordt duidelijk dat 2 op de 3 studenten zorgtoeslag ontvangt maar dat een opmerkelijk hoog aantal, 1 op de 3 studenten, daar geen gebruik van maakt. Het is niet duidelijk wat hier de reden voor is. Een klein percentage is nog geen 18 jaar en heeft derhalve geen recht op zorgtoeslag. Daarnaast zullen enkele studenten geen recht hebben door de hoogte van hun inkomen, maar gezien de hoogte van de inkomensgrenzen voor vaststelling van zorgtoeslag is het onwaarschijnlijk dat dit om 1 op de 3 studenten gaat. Het is niet uitgesloten dat een deel van de studenten geen 2

3 zorgtoeslag ontvangt terwijl ze er wel recht op hebben. Dit idee wordt ingegeven door het grote aandeel studenten dat aangeeft niet op de hoogte te zijn van de wettelijke voorzieningen en het behoorlijk aantal studenten dat aangeeft een betalingsachterstand te hebben bij hun zorgverzekering. Overige schulden die regelmatig genoemd worden, zijn schulden m.b.t. studieboeken, telefoonkosten, privé-schulden en leningen bij banken. Tenslotte blijkt dat een aanzienlijk aantal studenten schulden heeft die betrekking hebben op de vaste lasten zoals huur, hypotheek, energie en belastingen. Dit is een zorgelijk resultaat omdat achterstanden in deze categorie de bestaanszekerheid kunnen aantasten. Het kan leiden tot huisuitzetting, verkoop eigen woning of tot stopzetting van de levering van gas, elektriciteit of water. Kenmerken van studenten met financiële problemen Welke studenten hebben nu de grootste financiële problemen? Studenten die financiële ondersteuning ontvangen van familie hebben aanzienlijk minder schulden (1 op de 10 studenten) dan studenten die niet financieel ondersteund worden (1 op de 4 studenten). Iets minder dan de helft van de onderzochte studenten wordt financieel ondersteund door familie en de rest niet. De financiële ondersteuning blijkt samen te hangen met de omschreven culturele achtergrond van de studenten. Studenten die hun culturele achtergrond als Nederlands omschrijven worden beduidend meer financieel ondersteund dan studenten met een andere omschrijving. De veronderstelling is gerechtvaardigd dat dit is terug te leiden tot de sociaal-economische positie van de ouders. Uit de Armoedemonitor 2008 blijken er grote verschillen te zijn tussen inkomenspositie van allochtone en autochtone huishoudens. Het aandeel huishoudens met een laag inkomen is onder allochtone huishoudens vier keer zo hoog als bij autochtone huishoudens. Ook blijken de huishoudens met een laag inkomen geconcentreerd te zijn in één van de vier grote steden. 10 Ouders met een laag inkomen zullen nauwelijks in staat zijn om een financiële bijdrage te leveren aan de studie van hun kinderen. Dit zou ook een verklaring kunnen zijn voor het feit dat studenten die hun culturele achtergrond als Nederlands omschrijven minder geld lenen dan studenten met een andere culturele achtergrond. De studenten die hun culturele achtergrond als Antilliaans en Kaapverdiaans omschrijven, scoren het hoogst qua geld lenen. Als er minder financieël ondersteund wordt, is de kans groter dat er geld geleend moet worden. Culturele elementen kunnen ook een rol spelen. Hoe kijken studenten met verschillende culturele achtergronden aan tegen geld, het lenen van geld en beїnvloedt deze visie hun financiële gedrag. Studenten die zelfstandig alleen wonen of zelfstandig wonen met een kind hebben veel vaker schulden dan studenten die thuis wonen, in een studentenkamer of zelfstandig wonen met meerdere mensen. Een groep studenten die hier duidelijk uitspringt zijn zelfstandig wonende studenten met kinderen. 3 op de 4 studenten met één of meerdere kinderen hebben schulden. Dit zijn de alleenstaande moeders, allen voltijd studerend en 3

4 geen van hen ontvangt financiele ondersteuning van familie. De positie van alleenstaande moeders in het hoger onderwijs is zeer kwetsbaar. Door de combinatie van zorg en studie zijn deze studenten vaak niet in staat om meer te gaan werken om meer inkomen te genereren. Studievertraging of uitval is dan helaas het gevolg. De website 11 en het steunpunt Studerende Moeders geeft inzicht in deze problematiek en is opgezet om de positie van vrouwen met kinderen die een opleiding willen volgen in het middelbaar en hoger onderwijs te verbeteren. Belemmeringen bij de studievoortgang door financiële problemen Grofweg 1 op de 10 studenten zegt dat de schulden een belemmering vormen voor de studievoortgang. Het niet kunnen aanschaffen van studieboeken en/of materiaal wordt als grootste belemmering gezien. Dit wordt gevolgd door het minder kunnen concentreren op de studie en het meer moeten werken, waardoor er minder tijd is voor de studie. Rond de 40% van de studenten die schulden als belemmering ervaart, heeft regelmatig geen geld voor de dagelijkse boodschappen of heeft problemen met de betaling van het collegegeld. Elf studenten zijn op grond van financiële problemen in het verleden al een keer gestopt met een studie. Daarnaast ondervinden studenten immateriële problemen, zoals stress, wat zich o.a. uit in hoofdpijn, slapeloosheid en gewichtsverlies. Het voorkomen van studievertraging of studie-uitval Interessante vraag is in hoeverre financiële problemen bij studenten een rol spelen bij studie-uitval en hoe cultureel bepaalde elementen over omgaan met geld hiermee samen hangen. Belangrijk is om te bekijken of deze problemen in een eerdere fase voorkomen of aangepakt kunnen worden? Dit betekent dat er ook gekeken dient te worden naar het bestedingsgedrag van studenten. Het blijkt dus dat studenten met specifieke kenmerken, te weten; geen financiële ondersteuning van familie, zelfstandig wonen en de zorg voor kinderen een groter risico lopen op financiële problemen. Daarbij beïnvloedt het de kans op een geslaagde afronding van de studie. Gezien de relatie tussen de financiële problematiek en studievoortgang mag een onderwijsinstelling haar ogen daar niet voor sluiten. Bij de begeleiding van studenten door een decaan, een studieloopbaanbegeleiding, individuele docenten, is het belangrijk dat bovenstaande kenmerken bekend zijn en dat hierdoor financiële problemen eerder gesignaleerd worden. Vroegtijdige signalering zal leiden tot een eerdere aanpak van het probleem en wellicht tot een reductie van mogelijke studievertraging of studie-uitval. Hogeschool INHolland heeft ter ondersteuning van haar studenten een website 12 ontwikkeld en biedt in samenwerking met de Kredietbank Rotterdam hulpverlening voor studenten met financiële problemen. Afke Theunissen is docent bij de School of Law en onderzoeker bij het Lectoraat Dynamiek van de Stad van Hogeschool INHolland. 4

5 1 Centiq is een platform opgericht door de overheid en diverse partners uit de financiële sector, voorlichtings- en consumentenorganisaties en de wetenschap met als doel de consument te ondersteunen op het gebied van financiële zelfredzaamheid. 2 Claassen, A., J. Polman en H. Katteler (2008), Financieel inzicht van 8 tot 18 jarigen in Nederland, Centiq (2008), onderzoek uitgevoerd in opdracht van Centiq. 3 NIBUD (2008), Financieel gedrag van jongeren. Achtergronden en invloeden. Utrecht 4 Website Zorg en Welzijn, Miljoenensubsidie voor probleemjongeren, 10 september Informatie beheer Groep (2009), Jaarverslag Brief d.d. 6 juli 2009 van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gericht aan de Tweede kamer n.a.v. vragen van de leden Karabulut en Van Dijk (SP) over schulden bij de IB- Groep, referentie HO&S/SF/ Landelijke Studenten Vakbond (2008), De financiële situatie van studenten, Utrecht. 8 Het onderzoek van het Lectoraat Dynamiek van de Stad is uitgevoerd door Aartie Hanoeman en Adelia da Silva, studenten van de School of Law van Hogeschool INHolland Rotterdam en Afke Theunissen, fellow bij het Lectoraat. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de directeur van de School of Law van Hogeschool INHolland. Het complete onderzoeksrapport is te downloaden via de website van het Lectoraat Dynamiek van de Stad. 9 Het gaat specifiek om schulden en/of betalingsachterstanden naast de eventuele leningen van de IB-Groep. 10 CBS & SCP (2009), Armoedebericht 2008, F. Otten, W. Bos, C. Vrooman en S. Hoff (Red.), Den Haag

ONDERZOEKSRAPPORT STUDEREN EN FINANCIËN HOGESCHOOL INHOLLAND ROTTERDAM LECTORAAT DYNAMIEK VAN DE STAD

ONDERZOEKSRAPPORT STUDEREN EN FINANCIËN HOGESCHOOL INHOLLAND ROTTERDAM LECTORAAT DYNAMIEK VAN DE STAD ONDERZOEKSRAPPORT STUDEREN EN FINANCIËN HOGESCHOOL INHOLLAND ROTTERDAM LECTORAAT DYNAMIEK VAN DE STAD Onderzoeksrapport Studeren en Financiën Een onderzoek naar de financiële omstandigheden en schuldenproblematiek

Nadere informatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting Hfst 9. Trendvragen financiële situatie Jaarlijks worden drie trendvragen gesteld die inzicht geven in de financiële positie van de Leidenaar. De resultaten

Nadere informatie

Hoofdstuk 5. Trendvragen financiële situatie

Hoofdstuk 5. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 5. Trendvragen financiële situatie Samenvatting Hfst 5. Trendvragen financiële situatie Na twee jaar van stijgende inkomens zien Leidenaren dit jaar hun inkomenspositie verslechteren. Het zijn

Nadere informatie

Hoofdstuk 10. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 11. Financiële situatie

Hoofdstuk 10. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 11. Financiële situatie Hoofdstuk 10. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 11. Financiële situatie Samenvatting Hfst 10. Trendvragen financiële situatie Jaarlijks worden drie trendvragen gesteld die inzicht geven in de financiële

Nadere informatie

Rondkomen van huishoudinkomen naar doelgroep

Rondkomen van huishoudinkomen naar doelgroep Hoofdstuk 16. Financiële situatie Samenvatting 16. FINANCIËLE SITUATIE In hoofdstuk 5 is aan de hand van een aantal trendvragen kort ingegaan op de financiële situatie van de inwoners van Leiden. In dit

Nadere informatie

September 2014. Jongeren & geld. De financiële situatie en hulpbehoefte van 12- tot en met 24-jarigen. Anna van der Schors Minou van der Werf

September 2014. Jongeren & geld. De financiële situatie en hulpbehoefte van 12- tot en met 24-jarigen. Anna van der Schors Minou van der Werf September 2014 Jongeren & geld De financiële situatie en hulpbehoefte van 12- tot en met 24-jarigen Anna van der Schors Minou van der Werf SAMENVATTING EN CONCLUSIE... 5 De financiële situatie en de beleving

Nadere informatie

Hoofdstuk 43. Financiële situatie

Hoofdstuk 43. Financiële situatie Stadsenquête Leiden Hoofdstuk 43. Financiële situatie Samenvatting Circa tweederde van de Leidenaren geeft aan gemakkelijk rond te komen met het huishoudinkomen, ruim een kwart komt net rond en kan moeilijk

Nadere informatie

Hoofdstuk 9. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 9. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 9. Trendvragen financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting Hfst 9. Trendvragen financiële situatie Jaarlijks worden drie trendvragen gesteld die inzicht geven in de financiële

Nadere informatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie

Hoofdstuk 10. Financiële situatie Hoofdstuk 10. Financiële situatie Samenvatting In hoofdstuk 9 is aan de hand van een aantal trendvragen kort ingegaan op de financiële situatie van de inwoners van Leiden. In dit hoofdstuk is uitgebreider

Nadere informatie

Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening Hoofdstuk 17. Financiële dienstverlening Samenvatting In dit hoofdstuk wordt allereerst gekeken naar de bekendheid en het gebruik van vijf inkomensondersteunende regelingen, te weten: Kwijtschelding gemeentelijke

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie Hoofdstuk 24 Financiële situatie Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren zijn bekend

Nadere informatie

Schulden van huishoudens dramatisch gestegen. Klik hier om dit artikel te downloaden als pdf-document.

Schulden van huishoudens dramatisch gestegen. Klik hier om dit artikel te downloaden als pdf-document. Schulden van huishoudens dramatisch gestegen Klik hier om dit artikel te downloaden als pdf-document. Sinds 2008 kampt ook Nederland met de gevolgen van de internationale financiële kredietcrisis uit 2008,

Nadere informatie

Hoofdstuk 19. Financiële situatie

Hoofdstuk 19. Financiële situatie Stadsenquête Leiden 008 Hoofdstuk 19. Financiële situatie Samenvatting Ruim tweederde van de Leidenaren geeft aan gemakkelijk rond te komen met het huishoudinkomen, bijna een kwart komt net rond en een

Nadere informatie

Hoofdstuk H 11. Financiële situatie

Hoofdstuk H 11. Financiële situatie Hoofdstuk H 11. Financiële situatie Samenvatting verslechterd. Dit wordt bevestigd door het aandeel Leidenaren dat aangeeft rond te kunnen komen met hun inkomen. Dit jaar geeft bijna tweederde van de Leidenaren

Nadere informatie

Hoofdstuk 7. Financiële situatie

Hoofdstuk 7. Financiële situatie Stadsenquête Leiden Hoofdstuk 7. Financiële situatie Samenvatting Bijna driekwart van de Leidenaren geeft aan gemakkelijk rond te komen met het huishoudinkomen, twee op de tien komt net rond en bijna een

Nadere informatie

Hoofdstuk 25 Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 25 Financiële dienstverlening Hoofdstuk 25 Financiële dienstverlening Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren

Nadere informatie

Leengedrag van studenten

Leengedrag van studenten Leengedrag van studenten Een vooronderzoek naar studieleningen, schulden en overige geldzaken Nibud, januari 2010 2 / Leengedrag van studenten Leengedrag van studenten Een vooronderzoek naar studieleningen,

Nadere informatie

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk 30 FINANCIËLE SITUATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de financiële situatie van de Leidse burgers. In de enquête wordt onder andere gevraagd hoe moeilijk of gemakkelijk men rond kan komen met het

Nadere informatie

17 oktober 2007 DE/2007/37242 14 juni 2007 OCW0700350/JG07000040/ SZW0700261

17 oktober 2007 DE/2007/37242 14 juni 2007 OCW0700350/JG07000040/ SZW0700261 Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Den Haag Ons kenmerk Uw brief van Uw kenmerk 17 oktober 2007 DE/2007/37242 14 juni 2007 OCW0700350/JG07000040/ SZW0700261

Nadere informatie

Handreiking STUDENT & FINANCIËN. voor advies & voorlichting aan studenten NATIONAAL INSTITUUT VOOR BUDGETVOORLICHTING

Handreiking STUDENT & FINANCIËN. voor advies & voorlichting aan studenten NATIONAAL INSTITUUT VOOR BUDGETVOORLICHTING Handreiking voor advies & voorlichting aan studenten STUDENT & FINANCIËN NATIONAAL INSTITUUT VOOR BUDGETVOORLICHTING Handreiking STUDENT & FINANCIËN Colofon Aan deze uitgave hebben meegewerkt: Annemarie

Nadere informatie

ZELFREDZAAMHEID in Amsterdam

ZELFREDZAAMHEID in Amsterdam PROBLEMATISCHE SCHULDEN EN ZELFREDZAAMHEID in Amsterdam oktober 2013 Steeds meer mensen hebben schulden en de schulden die zij hebben zijn groter dan voorheen. In 2012 melden 11% meer mensen zich bij kredietbanken

Nadere informatie

Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting

Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Financiële problemen op de werkvloer Micha Aarts Nibud Nibud is een onafhankelijk kenniscentrum Doelstellingen: Verhogen zelfredzaamheid consument Voorkomen

Nadere informatie

Mbo'ers in geldzaken 2015

Mbo'ers in geldzaken 2015 Mbo'ers in geldzaken 2015 Financiële situatie en gedrag van mbostudenten Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Dit onderzoek is mede mogelijk gemaakt door Mbo'ers in geldzaken 2015 Financiële

Nadere informatie

Vakantiegeld-enquête 2016. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting

Vakantiegeld-enquête 2016. Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Vakantiegeld-enquête 2016 Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Vakantiegeld-enquête 2016 Auteurs Gea Schonewille Jasja Bos Inhoud SAMENVATTING... 6 1 INLEIDING... 8 2 AANTAL KEREN OP VAKANTIE...

Nadere informatie

Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 3 Financiën 1 22 mei 2007

Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 3 Financiën 1 22 mei 2007 Vara - Kassa 3 Resultaten Aflevering 3 Financiën 1 22 mei 2007 1 onderzoeksgegevens mogen alleen gebruikt worden onder vermelding van YoungVotes en de VARA Factsheet Jongeren en Financiën Jongeren betalen

Nadere informatie

Studentenonderzoek 2015

Studentenonderzoek 2015 Anna van der Schors Studentenonderzoek 2015 Achtergrondstudie bij Handreiking Student & Financiën Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Nibud, juni 2015 Anna van der Schors Gea Schonewille

Nadere informatie

Nibud Studentenonderzoek 2011-2012

Nibud Studentenonderzoek 2011-2012 Mei 2012 Nibud Studentenonderzoek 2011-2012 Een onderzoek naar het financieel gedrag van studenten in het hoger onderwijs Auteurs Daisy van der Burg Dorian Kreetz Anna van der Schors Voorwoord Dit rapport

Nadere informatie

PERSBERICHT. Armoedesignalement 2013: Sterke groei armoede in 2012, maar afzwakking verwacht ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR

PERSBERICHT. Armoedesignalement 2013: Sterke groei armoede in 2012, maar afzwakking verwacht ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR PERSBERICHT ONDER EMBARGO TOT DINSDAG 3 DECEMBER 2013, 00:01 UUR Inlichtingen bij Dr. P.H. van Mulligen persdienst@cbs.nl T 070 3374444 Dr. J.C. Vrooman c. vrooman@scp.nl T 070 3407846 of Dr. S.J.M. Hoff

Nadere informatie

Monitor Betalingsachterstanden

Monitor Betalingsachterstanden Monitor Betalingsachterstanden Meting 2010 Dennis Bleeker Florieke Westhof Paul Vroonhof Zoetermeer, 2 december 2010 Dit onderzoek is gefinancierd door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Nadere informatie

Financiële opvoeding & het financiële gedrag als volwassene

Financiële opvoeding & het financiële gedrag als volwassene Financiële opvoeding & het financiële gedrag als volwassene Anna van der Schors Nina Stierman Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Financiële opvoeding & het financiële gedrag als volwassene

Nadere informatie

Hoofdstuk 12. Financiële dienstverlening

Hoofdstuk 12. Financiële dienstverlening Hoofdstuk 12. Financiële dienstverlening Samenvatting Dit hoofdstuk behandelt de bekendheid en het gebruik van vijf Leidse inkomensondersteunende regelingen onder respondenten met een netto huishoudinkomen

Nadere informatie

AH 2445 2016Z06667. Antwoord van staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 2 mei 2016)

AH 2445 2016Z06667. Antwoord van staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 2 mei 2016) AH 2445 2016Z06667 Antwoord van staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) (ontvangen 2 mei 2016) 1 Kent u het bericht Een op de zeven Hagenaars heeft schulden 1) en de daarbij behorende

Nadere informatie

betaalt nederland 2013 in het kort

betaalt nederland 2013 in het kort ZO in het kort 1 ZO Betaalgedragindex (BGX) De Betaalgedragindex (BGX) geeft in één oogopslag weer of Nederland het afgelopen jaar beter of slechter is gaan betalen. Deze index is samengesteld op basis

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 24 515 Preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluiting Nr. 309 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

Nadere informatie

Omgaan met geld en schulden in de regio Oost Nederland

Omgaan met geld en schulden in de regio Oost Nederland Omgaan met geld en schulden in de regio Een onderzoek in opdracht van de Stadsbank te Enschede uitgevoerd door het NIBUD mei 2004 Rapportage omgaan met geld en schulden Stadsbank 2 Voorwoord Eind 2003

Nadere informatie

Nibud, 23 juni 2015 Vakantiegeld-enquête

Nibud, 23 juni 2015 Vakantiegeld-enquête Nibud, 23 juni 2015 Vakantiegeld-enquête Auteurs Gea Schonewille Jasja Bos Visie De financiële zelfredzaamheid Het Nibud heeft verschillende vaardigheden gedefinieerd waarover iemand zou moeten beschikken

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Parnassusplein 5 T 070 333

Nadere informatie

Hypotheekverstrekking aan mensen met een studieschuld

Hypotheekverstrekking aan mensen met een studieschuld Regelingen en voorzieningen CODE 8.3..40 Hypotheekverstrekking aan mensen met een studieschuld kamervragen bronnen Tweede Kamer Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 0-0 nr. 794 d.d. 9.3.0 en nr. 3308,

Nadere informatie

PERSBERICHT. Armoedesignalement 2014: Armoede in 2013 toegenomen, maar piek lijkt bereikt. Den Haag, 18 december 2014

PERSBERICHT. Armoedesignalement 2014: Armoede in 2013 toegenomen, maar piek lijkt bereikt. Den Haag, 18 december 2014 Inlichtingen bij PERSBERICHT Dr. J.C. Vrooman c. vrooman@scp.nl T 070 3407846 Dr. P.H. van Mulligen persdienst@cbs.nl T 070 3374444 Armoedesignalement 2014: Armoede in 2013 toegenomen, maar piek lijkt

Nadere informatie

Monitor beleidsmaatregelen 2014. Anja van den Broek

Monitor beleidsmaatregelen 2014. Anja van den Broek Monitor beleidsmaatregelen 2014 Anja van den Broek Maatregelen, vraagstelling en data Beleidsmaatregelen Collegegeldsystematiek tweede studies uit de Wet Versterking besturing inclusief uitzonderingen

Nadere informatie

Financiële problemen op de werkvloer

Financiële problemen op de werkvloer Financiële problemen op de werkvloer Gemeente Zoetermeer Nibud, 2012 Auteurs Daisy van der Burg Tamara Madern Inhoud 1 INLEIDING... 2 2 ONTWIKKELING FINANCIËLE PROBLEMEN... 3 3 OORZAKEN, SIGNALEN EN GEVOLGEN...

Nadere informatie

Presentatie onderzoeksresultaten consumentenonderzoek

Presentatie onderzoeksresultaten consumentenonderzoek Presentatie onderzoeksresultaten consumentenonderzoek Pauline van Esterik-Plasmeijer Voorzitter Projectgroep Onderzoek Fred van Raaij Hoogleraar Economische psychologie, Universiteit van Tilburg Den Haag,

Nadere informatie

IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN

IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN - eindrapport - dr. M. Witvliet Y. Bleeker, MSc Regioplan Jollemanhof 8 09 GW Amsterdam Tel.: + (0)0 5 5 5 Amsterdam,

Nadere informatie

Utrecht, 2011. Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders

Utrecht, 2011. Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders Utrecht, 2011 Het financiële gedrag van kinderen tussen 12 en 18 & de rol van hun ouders Samenvatting en Conclusie Geld van de ouders De meeste scholieren krijgen zakgeld (88 procent). Kleedgeld is minder

Nadere informatie

Toegankelijkheid hoger onderwijs en de rol van studiefinanciering

Toegankelijkheid hoger onderwijs en de rol van studiefinanciering Toegankelijkheid hoger onderwijs en de rol van studiefinanciering Achtergrondnotitie van de HBO-raad n.a.v. ideeën over een leenstelsel Den Haag, 3 september 2012 Inleiding In het recente debat over mogelijk

Nadere informatie

Geldzaken in de praktijk 2015

Geldzaken in de praktijk 2015 Geldzaken in de praktijk 2015 Anna van der Schors Minou van der Werf Gea Schonewille in Nibud/Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting Geldzaken in de praktijk 2015 Nibud, 2015 Anna van der Schors

Nadere informatie

Monitor betalingsachterstanden: meting 2010

Monitor betalingsachterstanden: meting 2010 Opdrachtgever SZW Monitor betalingsachterstanden: meting 2010 Opdrachtnemer Panteia / D. Bleeker, F. Westhof, P. Vroonhof Onderzoek Monitor betalingsachterstanden 2e meting Startdatum 10 september 2009

Nadere informatie

Jaarverslag Preventie 2011. Bureau Schuldhulpverlening/GKB+ Gemeente Nijmegen

Jaarverslag Preventie 2011. Bureau Schuldhulpverlening/GKB+ Gemeente Nijmegen Jaarverslag Preventie 2011 Bureau Schuldhulpverlening/GKB+ Gemeente Nijmegen Jaarverslag 2011: Preventie schuldhulpverlening. Bureau Schuldhulpverlening. Januari 2012. Pagina 2 Inleiding Voor u ligt het

Nadere informatie

2014D34949 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG

2014D34949 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG 2014D34949 INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te leggen over de

Nadere informatie

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken

Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Onderzoek Je wordt 18 jaar en dan? De gevolgen voor je geldzaken Rapportage Juli 2013 Meer informatie: info@wijzeringeldzaken.nl Samenvatting (1/3) 1. Veel 17-jarigen maken de indruk verstandig om te gaan

Nadere informatie

Blok 5. Ouderbetrokkenheid, 1 uur

Blok 5. Ouderbetrokkenheid, 1 uur Blok 5. Ouderbetrokkenheid, 1 uur Ouders: Mijn kind moet zelf kiezen Studiekiezers: mijn ouders zijn belangrijk 55% wo, 70% hbo studenten Volwassenen rondom studiekiezer Tweederde 1e jaars zegt: De meeste

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum. 20 april 2010 Kamervragen Van Dijk (SP)

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG. Datum. 20 april 2010 Kamervragen Van Dijk (SP) a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud. Loop geen onnodig risico. Verstandig Lenen

Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud. Loop geen onnodig risico. Verstandig Lenen Consumenteninformatie van de AFM en het Nibud Loop geen onnodig risico Verstandig Lenen Een lening kan soms uitkomst bieden. Maar geld lenen kan ook voor problemen zorgen. In deze folder van het Nationaal

Nadere informatie

Belastingaangifte over 2010. Nibud, maart 2011

Belastingaangifte over 2010. Nibud, maart 2011 Belasting over 2010 Nibud, maart 2011 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Aangifte doen... 4 3. Maandelijkse belastingteruggaaf... 5 4. Belastingteruggaaf over het afgelopen jaar... 6 5. Geld betalen... 7 6. Wijzigingen

Nadere informatie

Financiële opvoeding 2010. Nibud i.s.m. CentiQ, Wijzer in geldzaken

Financiële opvoeding 2010. Nibud i.s.m. CentiQ, Wijzer in geldzaken Financiële opvoeding 2010 Nibud i.s.m. CentiQ, Wijzer in geldzaken Inleiding In deze peiling onder ruim 1000 respondenten is gekeken wat ouders belangrijk vinden dat hun kind leert over omgaan met geld,

Nadere informatie

NIBUD JAARVERSLAG 2012 GRIP OP GELD IN CRISIS

NIBUD JAARVERSLAG 2012 GRIP OP GELD IN CRISIS NIBUD JAARVERSLAG 2012 GRIP OP GELD IN CRISIS Grip op geld in tijden van crisis. In 2012 was dat een belangrijk thema voor het Nibud. De voortdurende crisis maakt mensen onzeker. Dat is te zien aan de

Nadere informatie

De colleges van bestuur van de instellingen voor middelbaar beroepsonderwijs. Betreft DatumInwerkingtreding Wet studievoorschot hoger onderwijs

De colleges van bestuur van de instellingen voor middelbaar beroepsonderwijs. Betreft DatumInwerkingtreding Wet studievoorschot hoger onderwijs >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De colleges van bestuur van de instellingen voor middelbaar beroepsonderwijs.. Hoger Onderwijs en Studiefinanciering IPC 2250 Rijnstraat 50 Den Haag Postbus

Nadere informatie

Monitor Betalingsachterstanden

Monitor Betalingsachterstanden Monitor Betalingsachterstanden Meting 2011 Florieke Westhof Mirjam Tom Paul Vroonhof Zoetermeer, december 2011 Dit onderzoek is gefinancierd door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De

Nadere informatie

Kiezen en aanmelden. Schoonhovens College

Kiezen en aanmelden. Schoonhovens College Kiezen en aanmelden Schoonhovens College 2015 2016 Kiezen vervolgopleiding proces dit jaar gesprek(ken) met de decaan vwo: workshop Erasmus Universiteit bezoek open dagen meeloopdagen/proefstuderen wo:studeren

Nadere informatie

Studeren in 2015-2016. Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten. www.wijzeringeldzaken.nl

Studeren in 2015-2016. Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten. www.wijzeringeldzaken.nl Studeren in 2015-2016 Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten www.wijzeringeldzaken.nl Alles over studeren en geldzaken op een rij: Zorgen over geld, daar zit niemand op te wachten. Zeker niet

Nadere informatie

Wet studievoorschot hoger onderwijs Reactie Nibud op het wetsvoorstel

Wet studievoorschot hoger onderwijs Reactie Nibud op het wetsvoorstel Wet studievoorschot hoger onderwijs Reactie Nibud op het wetsvoorstel Dit stuk geeft de visie van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) op het wetsvoorstel weer. Hierbij belichten we

Nadere informatie

Monitor betalingsachterstanden: meting 2009

Monitor betalingsachterstanden: meting 2009 Opdrachtgever SZW Monitor betalingsachterstanden: meting 2009 Opdrachtnemer Panteia / P. Vroonhof, F. Westhof, D. Bleeker Onderzoek Monitor betalingsachterstanden: meting 2009 Startdatum 1 november 2009

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking 15 oktober 2013 Directie Hoger onderwijs en studiefinanciering Ministerie van OCW Anja van den Broek, Marjolein Muskens & Jeroen Winkels Meerjarig onderzoek 2008-2012

Nadere informatie

SCHULDHULPVERLENING september 2013 1

SCHULDHULPVERLENING september 2013 1 SCHULDHULPVERLENING september 2013 1 2 Inhoudsopgave Als schulden een probleem worden... 4 Hoe vraag ik schuldhulpverlening aan? 5 Wanneer kom ik in aanmerking voor schuldhulpverlening? 5 Waaruit bestaat

Nadere informatie

De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u?

De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u? De rente stijgt: welke gevolgen heeft dat voor u? Onafhankelijke informatie voor consumenten Wat is renterisico? Als u geld nodig heeft, kunt u een lening afsluiten. U moet het geleende geld wel terugbetalen.

Nadere informatie

Schulden? Pak ze aan!

Schulden? Pak ze aan! Schulden? Pak ze aan! Schulden? Pak ze aan! De meeste Nederlanders hebben op een of andere manier wel een schuld. Bijvoorbeeld in de vorm van een hypotheek, een doorlopend krediet, financiering voor een

Nadere informatie

Jongeren & hun financiële verwachtingen

Jongeren & hun financiële verwachtingen Nibud, februari Jongeren & hun financiële verwachtingen Anna van der Schors Daisy van der Burg Nibud in samenwerking met het 1V Jongerenpanel van EenVandaag Inhoudsopgave 1 Onderzoeksopzet Het Nibud doet

Nadere informatie

Budgetteren vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62153

Budgetteren vmbo12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/62153 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 09 June 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/62153 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Overeenkomst in financieel gedrag van kind en ouders

Overeenkomst in financieel gedrag van kind en ouders Overeenkomst in financieel gedrag van kind en ouders Overeenkomst in financieel gedrag van kind en ouders dr. A. Claassen drs. H. Katteler dr. J. Polman ITS, Nijmegen september 2008 Onderzoek in opdracht

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid. Ouders: Studiekiezers: Mijn kind moet zelf kiezen. mijn ouders zijn belangrijk 55% wo, 70% hbo studenten

Ouderbetrokkenheid. Ouders: Studiekiezers: Mijn kind moet zelf kiezen. mijn ouders zijn belangrijk 55% wo, 70% hbo studenten Ouderbetrokkenheid Ouders: Mijn kind moet zelf kiezen Studiekiezers: mijn ouders zijn belangrijk 55% wo, 70% hbo studenten Volwassenen rondom studiekiezer Tweederde 1e jaars zegt: De meeste info over studeren

Nadere informatie

Overeenkomst in financieel gedrag van kind en ouders. dr. A. Claassen drs. H. Katteler dr. J. Polman. ITS, Nijmegen.

Overeenkomst in financieel gedrag van kind en ouders. dr. A. Claassen drs. H. Katteler dr. J. Polman. ITS, Nijmegen. Overeenkomst in financieel gedrag van kind en ouders dr. A. Claassen drs. H. Katteler dr. J. Polman ITS, Nijmegen september 2008 Onderzoek in opdracht van CentiQ, Wijzer in geldzaken 2 Overeenkomst ouder-kind

Nadere informatie

Mbo ers in geldzaken. Een onderzoek naar het financieel gedrag van mbo-studenten. Nibud, 2011

Mbo ers in geldzaken. Een onderzoek naar het financieel gedrag van mbo-studenten. Nibud, 2011 Mbo ers in geldzaken Een onderzoek naar het financieel gedrag van mbo-studenten Nibud, 2011 Mbo ers in geldzaken / 2 Mbo ers in geldzaken Een onderzoek naar het financieel gedrag van mbo-studenten Nibud,

Nadere informatie

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010

Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting Feiten en trends 2010 Studentenhuisvesting - Feiten en trends 2010-1- Studenten Aantal ingeschreven voltijd studenten in bekostigde HBO- en WO-instellingen in Nederland 2009-2010 2008-2009

Nadere informatie

5. Onderwijs en schoolkleur

5. Onderwijs en schoolkleur 5. Onderwijs en schoolkleur Niet-westerse allochtonen verlaten het Nederlandse onderwijssysteem gemiddeld met een lager onderwijsniveau dan autochtone leerlingen. Al in het basisonderwijs lopen allochtone

Nadere informatie

Analyse van instroom en rendement in hogescholen in de GS5 en in de overige Nederlandse hogescholen

Analyse van instroom en rendement in hogescholen in de GS5 en in de overige Nederlandse hogescholen Bijlage bij hoofdstuk 2 Analyse van instroom en rendement in hogescholen in de GS en in de overige Nederlandse hogescholen Instroom, uitval- en rendementcijfers In figuur 1 is te zien hoe groot het aandeel

Nadere informatie

Demografische gegevens ouderen

Demografische gegevens ouderen In dit hoofdstuk worden de demografische gegevens van de doelgroep ouderen beschreven. We spreken hier van ouderen indien personen 55 jaar of ouder zijn. Dit omdat gezondheidsproblemen met name vanaf die

Nadere informatie

Informatie 10 januari 2015

Informatie 10 januari 2015 Informatie 10 januari 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS ARMOEDE WERELDWIJD Wereldwijd leven ongeveer 1,2 miljard mensen in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater,

Nadere informatie

Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag

Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag Het Nibud Spaarbiggetje lesbrief en prijsvraag In 2009 bestond het Nibud 30 jaar. Tijdens het jubileumjaar heeft het Nibud geld ingezameld om binnen het onderwijs extra aandacht te kunnen besteden aan

Nadere informatie

Maak je eigen jaarbegroting

Maak je eigen jaarbegroting Maak je eigen jaarbegroting Inleiding Een begroting maken. Het woord begroting wordt normaal gesproken alleen gebruikt bij bedrijven en de overheid. Maar het is tijd om ook jouw budget dezelfde aandacht

Nadere informatie

Studeren in 2015-2016. Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten. www.wijzeringeldzaken.nl

Studeren in 2015-2016. Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten. www.wijzeringeldzaken.nl Studeren in 2015-2016 Check je geld! Wat je moet weten over studiekosten www.wijzeringeldzaken.nl Alles over studeren en geldzaken op een rij: Zorgen over geld, daar zit niemand op te wachten. Zeker niet

Nadere informatie

Monitor Betalingsachterstanden

Monitor Betalingsachterstanden Monitor Betalingsachterstanden Nulmeting 2008 Paul Vroonhof Florieke Westhof Zoetermeer, 17 november 2008 Dit onderzoek is gefinancierd door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De verantwoordelijkheid

Nadere informatie

IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN

IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN IMPACTMETING VAN HET FINANCIEEL STUDIEPLAN - eindrapport - dr. M. Witvliet Y. Bleeker, MSc Regioplan Jollemanhof 8 09 GW Amsterdam Tel.: + (0)0 5 5 5 Amsterdam,

Nadere informatie

Rood staan is geen schuld

Rood staan is geen schuld No. 7-8 / juli-aug 2010 Tijdschrift voor sociale vraagstukken Rood staan is geen schuld Geldproblemen bij jongeren Hans Achterhuis over de markt van welzijn en geluk en de neoliberalen Hoe seniorenhoofdstad

Nadere informatie

Monitor betalingsachterstanden: meting 2011

Monitor betalingsachterstanden: meting 2011 Opdrachtgever SZW Monitor betalingsachterstanden: meting 2011 Opdrachtnemer Panteia / F. Westhof, M. Tom, P. Vroonhof Onderzoek Monitor betalingsachterstanden: meting 2011 Startdatum 27 februari 2012 Einddatum

Nadere informatie

Mannen, vrouwen en geldzaken. Nibud Factsheet Juni 2012

Mannen, vrouwen en geldzaken. Nibud Factsheet Juni 2012 nen, vrouwen en geldzaken Nibud Factsheet Juni 2012 nen, vrouwen en geldzaken nen en vrouwen gaan verschillend met geld om, maar het risico op financiële problemen is bij beide groepen even groot. Meer

Nadere informatie

Lening: lust of last? Een onderzoek naar de achtergronden van lenen

Lening: lust of last? Een onderzoek naar de achtergronden van lenen Lening: lust of last? Een onderzoek naar de achtergronden van lenen Lening: lust of last? Een onderzoek naar de achtergronden van lenen Nibud, 2010 Lening: lust of last? / 2 Voorwoord Het Nibud heeft een

Nadere informatie

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet

Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Publicatiedatum CBS-website: 16 juli 2007 Kenmerken van wanbetalers zorgverzekeringswet Centraal Bureau voor de Statistiek Samenvatting Op 1 januari 2006 is de nieuwe Zorgverzekeringswet inwerking getreden,

Nadere informatie

Juni 2012 Geldzaken in de praktijk

Juni 2012 Geldzaken in de praktijk Juni 2012 Geldzaken in de praktijk Auteurs Tamara Madern Daisy van der Burg Inhoudsopgave 2 De kerntaak van het Nibud is de financiële zelfredzaamheid van consumenten te verhogen door ze planmatig met

Nadere informatie

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt

Alleenstaande moeders op de arbeidsmarkt s op de arbeidsmarkt Moniek Coumans De arbeidsdeelname van alleenstaande moeders is lager dan die van moeders met een partner. Dit verschil hangt voor een belangrijk deel samen met een oververtegenwoordiging

Nadere informatie

Goed omgaan met geld. Achtergronden bij de competenties voor financiële zelfredzaamheid. Nibud, 2012

Goed omgaan met geld. Achtergronden bij de competenties voor financiële zelfredzaamheid. Nibud, 2012 Goed omgaan met geld Achtergronden bij de competenties voor financiële zelfredzaamheid Nibud, 2012 Inhoud 1 AANLEIDING... 2 2 COMPETENTIES BESCHREVEN ALS VAARDIGHEDEN... 4 3 AANSLUITEN BIJ INTERNATIONALE

Nadere informatie

Check Je Kamer Rapportage 2014

Check Je Kamer Rapportage 2014 Check Je Kamer Rapportage 2014 Kwantitatieve analyse van de studentenwoningmarkt April 2015 Dit is een uitgave van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Voor vragen of extra informatie kan gemaild worden

Nadere informatie

PARTNERDAG. 3 november 2010 Beurs van Berlage

PARTNERDAG. 3 november 2010 Beurs van Berlage PARTNERDAG 3 november 2010 Beurs van Berlage Partnerdag 3 november 2010 Leden 3 november 2010 300.000 290.000 Omvang ledenlijst 301.138 280.000 270.000 260.000 250.000 240.000 230.000 220.000 210.000 200.000

Nadere informatie

Aanmeldformulier Budgetbeheer

Aanmeldformulier Budgetbeheer Voor de aanmelding van budgetbeheer bij RJBeheer dient het inschrijfformulier zo compleet mogelijk te worden ingevuld. Alleen hierdoor kan er op de juiste manier een goede begroting tot stand komen. Persoonlijke

Nadere informatie

Studiefinanciering Middelbaar beroepsonderwijs

Studiefinanciering Middelbaar beroepsonderwijs Studiefinanciering Middelbaar beroepsonderwijs Aangenaam, wij zijn duo DUO staat voor Dienst Uitvoering Onderwijs. We voeren verschillende onderwijswetten en -regelingen uit, namens het ministerie van

Nadere informatie

EénVandaag en Nibud onderzoeken armoede

EénVandaag en Nibud onderzoeken armoede EénVandaag en Nibud onderzoeken armoede Doel Armoede is geen eenduidig begrip. Armoede wordt vaak gemeten via een inkomensgrens: iedereen met een inkomen beneden die grens is arm, iedereen er boven is

Nadere informatie

Rotterdam: er werken is OK, er wonen NEE!

Rotterdam: er werken is OK, er wonen NEE! Rotterdam: er werken is OK, er wonen NEE! OBR onderzoek naar HBO-jongeren en de arbeidsmarkt Dick Markvoort, Guido Walraven en anderen, Hogeschool INHolland 1 HBO-studenten die wonen en studeren in de

Nadere informatie