Les 3 - Het waterschap

Save this PDF as:
Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Les 3 - Het waterschap"

Transcriptie

1 Les 3 - Het waterschap Inleiding Weet jij wat een waterschap is? Het is eigenlijk best een vreemd woord. Dat het over water gaat is wel duidelijk, maar wat is dan een schap Denk eens aan het woord maatschappij. Of verzekeringsmaatschappij. Daar zit ook het woord schap in. En dan betekent het organisatie. Eigenlijk gaat het bij een waterschap dus over de organisatie van wat we met water kunnen en willen doen. In Nederland hebben we allemaal met water te maken. Denk maar drinkwater, slootwater, zwemwater, zeewater, grondwater, regenwater, vuil water, soms te veel water en ga zo maar door. Om met al die soorten water goed om te gaan is geld nodig. Daarom mogen we er ook allemaal over meepraten en mee beslissen. Wist je dat we volgend jaar op 20 maart 2019 verkiezingen hebben voor het waterschap. Als je gekozen wordt zit je in het bestuur van het waterschap en mag je meebeslissen over hoe we met het water in Nederland omgaan. En welke keuzes we daarin maken. Verderop in deze lesbrief daarover meer. Er bestaan nu 21 waterschappen over heel Nederland. IJsselmonde ligt in het waterschap Hollandse Delta. Het ontstaan van de waterschappen Het beheer van ons water gebeurt in onze tijd door waterschappen. Dat is niet altijd zo geweest. Toen duizend jaar geleden de eerste bewoners van ons gebied last kregen van overstromingen door de zee en rivieren, gingen ze zich daartegen beschermen. Daar was in die tijd geen organisatie voor. Dat deden de bewoners helemaal zelf, totdat het zo moeilijk werd dat ze alleen maar droge voeten konden houden door samen te werken. Ze bouwden samen dijken en samen zorgden ze ervoor dat het regenwater uit de polder weer werd weggepompt. Niet wegpompen naar het land van de buurman, maar wegpompen via sloten en kanalen tot het uiteindelijk in de zee terecht kwam. In de vorige lesbrief heb je gelezen over de dammen en sluizen in de rivieren omdat de zeespiegel steeds hoger werd.

2 Het was niet alleen de zee die steeds hoger kwam. Toen ons land ook nog begon te zakken door het inzakken van het veen, werd het gevaar voor overstromingen door rivieren steeds groter. De gebieden die men tegen te veel water wilde beschermen omdat er mensen woonden, werden steeds groter. Het was in die tijd, meer dan 750 jaar geleden, dat de waterschappen ontstonden. De graaf van Holland was de eerste die een waterschap oprichtte. In zijn gebied waren de problemen het grootst. De man die aan het hoofd stond, noemde hij de dijkgraaf. Die heette zo omdat hij de zorg had voor de dijken en bijna net zo belangrijk was als de graaf zelf. De dijkgraaf had veel macht en kon de inwoners die grond in hun bezit hadden opdracht geven om de dijken goed te onderhouden. Daarbij kreeg iedere boer zijn eigen stukje dijk toegewezen. Ieder jaar kwam de dijkgraaf kijken en als het niet in orde was, liet hij het desnoods op kosten van de boer in orde maken. Als er een stukje dijk zou bezwijken liep immers het hele gebied van alle boeren onder water. Soms ging het om een hele grote dijk of een zeedijk. Dan kon een boer dat niet meer alleen onderhouden en werden werkploegen door de dijkgraaf ingeschakeld. Dat moesten alle inwoners van een polder dan wel met elkaar betalen. Eigenlijk is het nu nog zo. Ook nu heten de hoofden van de waterschappen nog dijkgraaf. Je kunt het werk van de waterschappen als volgt samenvatten. Ze zorgen voor genoeg en schoon water en beschermen ons tegen te veel water. Het werk van de waterschappen is nu veel meer dan alleen het zorgen voor de dijken, hoewel dat nog steeds heel belangrijk is. Wat doen de waterschappen We zetten de taken eens op een rijtje 1 - Zorgen voor de dijken en de duinen. Ongeveer een kwart van ons land ligt onder de zeespiegel en bijna 60% van ons land zou veel wateroverlast hebben als we geen waterkeringen zouden hebben. Waterkeringen zijn de duinen, de dijken, soms zijn stuwen, keringen of kades. De waterkeringen beschermen ons tegen overstromingen. Kijk maar eens naar dit plaatje. Daar zie je in blauw de gebieden waar wateroverlast kan optreden. Hoe blauwer, hoe erger. Je hebt dit kaartje misschien al gevonden bij de vorige les.

3 Als er ergens een dijk doorbreekt lopen er polders onder water. In een polder kunnen huizen staan, een dorp, een industriegebied of een hele stad. We hebben in Nederland ongeveer 3000 polders, grote en kleine. Die wil je beschermen. Daar wonen mensen, daar graast vee en daar heeft alles wat we hebben aangelegd heel veel geld gekost. Ons land heeft nu ongeveer kilometer lengte aan dijken. Dat is veel, dat is ongeveer 50 keer de afstand van Middelburg naar Groningen. Er zijn ook duinen die ons beschermen. De duinen zijn in de loop van de eeuwen door de zee zelf gevormd uit zand, maar bij storm kan er toch weer zand verloren gaan. Daarom moeten ook de duinen goed bewaakt worden, zodat ze niet zwakker worden. In Nederland brengen we jaarlijks heel veel zand naar de kust zodat de duinen sterk blijven en alleen maar sterker kunnen worden. Het waterschap controleert en herstelt de dijken, de duinen en de kades. Als het herstel heel duur is, betaalt de regering meestal bij. 2 - De juiste waterstand regelen Het gebied achter de dijken en duinen zijn de polders. Het is belangrijk om daar een goede waterstand te hebben. Er moet voldoende water in de sloot staan. Regenwater alleen is niet genoeg om ervoor te zorgen dat altijd voldoende water is. Wanneer er in de zomer langere tijd geen regen valt, gaat het water in de sloten verdampen. Dan daalt ook de grondwaterstand en wordt het land droger. In perioden dat het heel veel regent, zouden de sloten kunnen vollopen, waardoor het heel nat wordt op het weiland of zelfs op straat. Daarom heeft het waterschap hulpmiddelen (kunstwerken) om ervoor te zorgen dat er voldoende water is. Niet te veel en niet te weinig. Bij een tekort laat het waterschap water uit rivieren en kanalen naar de sloten en plassen van de polder stromen. Bij te veel wordt het weer teruggepompt naar de rivieren of kanalen. De kunstwerken die het waterschap gebruikt om het water in en uit de polder te pompen heten inlaten en gemalen. Om het waterpeil de hoogte van het water - in een sloot of plas nauwkeurig in te stellen, gebruikt het waterschap stuwen en sluizen.

4 Het water in sloten en plassen wordt gebruikt voor verschillende functies: de natuur, industrie, recreatie en landbouw. Voor al deze functies is het belangrijk dat de waterstand een bepaald niveau heeft. Er moet voldoende water zijn, niet te veel en niet te weinig. Dit heet waterstandsbeheer of peilbeheer. Het juiste peil is afhankelijk van een aantal zaken. Hoe wil je de grond gebruiken. We kijken dan naar het grondwater. Grondwater is het water wat in de grond zit en ongeveer de hoogte heeft van het slootwater. Meestal is het toch wat hoger omdat er regen bij komt, wat in de grond zakt. Dat stroomt onder de grond uiteindelijk weer naar de sloten toe. Je ziet ook grondwater als je ergens een gat graaft. Dan loopt dat gat vol water. Als het grondwater hoog staat, kan er goed gras groeien en kunnen er koeien grazen. Maar wil je er met een tractor overheen kunnen rijden dan moet het ook weer niet te drassig zijn. Als je mais of graan verbouwt, moeten de wortels niet verdrinken in het grondwater, dus heb je weer een lagere waterstand nodig. Bij een huis moet de grondwaterstand lager zijn dan de vloer van de kelder of van de kruipruimte, anders is het te vochtig en komen er schimmels. Het kan ingewikkeld zijn. Het polderpeil kun je op een bord aflezen. Dat noemt men een peilschaal. Men denkt nu anders over de waterstand dan vroeger. Vroeger pompte men met een gemaal of met kleine molentjes de stand van het grondwater naar het gewenste niveau het peil omlaag. Dan was de grond droog, maar dat had wel tot gevolg dat de bodem ging dalen. Als de bodem daalt, zit je zo weer bij het grondwater en moet je weer gaan malen. Als je dat vaak doet maal je jezelf naar beneden. Zo zei men dat vroeger. Dat doen we tegenwoordig niet meer, want we willen niet dat ons land steeds lager komt te liggen. Dan moet je je tuin ophogen, de straten ophogen en dijken versterken. Tegenwoordig kijken we meer hoe de waterstand in een gebied is en passen daar het gebruik van de grond zoveel mogelijk op aan. Door de waterstand in de sloten, gemeentevijvers, singels en plassen op een bepaalde hoogte te houden regel je het waterbeheer in het hele gebied. Er kan ook zoveel regen in een keer vallen, dat de gemalen van het waterschap dat niet meteen kunnen wegmalen. Gemeenten en natuurorganisaties zorgen dan samen voor voldoende opvang van regenwater. In ons land zijn er bijvoorbeeld afspraken gemaakt hoe vaak er wateroverlast mag ontstaan vanwege het overstromen van de sloten. Daarvoor moeten maatregelen worden genomen zoals het aanleggen van ondergrondse waterbergingen, waar het teveel aan regenwater tijdelijk in kan worden opgevangen. Je houdt het water dan even vast.

5 3 - Afvalwater zuiveren Water is belangrijk voor ons en voor de natuur. Het schone drinkwater wat wij thuis gebruiken komt niet van het waterschap. Dit water is veel schoner dan slootwater. Het wordt geleverd door een drinkwaterbedrijf dat heel zuiver en schoon water levert. In IJsselmonde komt dat van het bedrijf Evides. Het waterschap zorgt ervoor dat alle sloten, vijvers en singels een goede waterkwaliteit hebben. In een sloot met een goede waterkwaliteit leven planten en waterdieren. Het water wat wij in huis gebruiken komt daar uiteindelijk terecht. Wist je dat één persoon ongeveer 120 liter water per dag gebruikt. Dat is bijvoorbeeld water om de wc mee door te spoelen, water om te wassen en te douchen, water voor de vaatwasser en de wasmachine. We gebruiken hier het drinkwater uit de kraan voor. Dit water gaat na gebruik, samen met het afvalwater van bedrijven en industrie en het regenwater dat in de straatputjes verdwijnt, naar het riool. Het rioolwater gaat in het gebied waar jij woont naar één van de 20 rioolwaterzuiveringen van het waterschap Hollandse Delta. Het waterschap zorgt er vervolgens voor dat het afvalwater van burgers en bedrijven schoongemaakt in zo n waterzuivering. Je herkent zo n waterzuivering vaak aan de grote ronde bakken waar vuil van het water wordt gescheiden. Na het zuiveren is het water weer zó schoon dat het in het oppervlaktewater (sloten, plassen en rivieren) kan worden geloosd. Zo houdt men de kwaliteit van dat open water op peil. Gezuiverd afvalwater is dus geen drinkwater! Er zitten nog stoffen in die slecht kunnen zijn voor de gezondheid

6 De kwaliteit van het water is erg belangrijk. Van drinkwater is dat vanzelfsprekend. Dat is gezuiverd en komt uit de kraan, maar ongezuiverd water is overal. Denk eens aan de rivieren die ons land vanuit België, Frankrijk en Duitsland binnenkomen. Dat is niet altijd zo schoon als het zou moeten zijn. Er is een Europese afspraak dat over tien jaar bijna al het water een goede waterkwaliteit hebben 4 - Zwemwater In Nederland zwemmen we meestal in zwembaden, maar er kan ook worden gezwommen buiten de zwembaden in natuurlijk zwemwater. Dat zijn de kanalen, rivieren en plassen en natuurlijk ook de zee. Er zijn in Nederland ongeveer 700 officiële zwemplaatsen, die geen zwembaden zijn. Dat water kan vervuild zijn door afval, mest, dode vissen, enz. Daarom moeten deze plaatsen gecontroleerd worden. De meeste hiervan worden gecontroleerd door de waterschappen of het wel veilig is om in dit water te zwemmen. Voor de waterkwaliteit van het zwemwater is zelfs een Europese richtlijn, een soort wet dus. Die moet ervoor zorgen dat er in heel Europa schoner zwemwater komt en ook goede voorlichting voor zwemmers. Het bestuur van een waterschap Met deze opsomming hebben we het belangrijkste werk van de waterschappen wel op een rijtje gekregen. Om al dat werk goed te organiseren heeft het waterschap een bestuur. Aan het hoofd daarvan staat de dijkgraaf. De waterschappen hebben voor het uitvoeren van hun werk veel geld nodig. De dijkgraaf stuurt daarom ieder jaar een rekening naar alle mensen en bedrijven die in het waterschap wonen. Dat heet de waterschapsbelasting. Daarmee wordt alles betaald. Er wordt regelmatig gecontroleerd of alles in het gebied van het waterschap in orde is. Ook waar de bewoners en bedrijven iets zelf moeten onderhouden, bijvoorbeeld het baggeren van hun eigen sloten. Dat is belangrijk omdat het water in de polder door de sloten goed moet worden afgevoerd.

7 Het systeem van waterschapsbelasting betalen is al eeuwen oud en werkt nog steeds goed. Er komt veel belastinggeld binnen bij het waterschap. Het bestuur moet ieder jaar weer keuzes maken waaraan dit het best besteed kan worden. Zijn de waterkeringen nog goed, moeten er gemalen worden vervangen of uitgebreid, komen er extra kosten voor de waterzuivering? Dat zijn soms moeilijke keuzes en je kunt het geld nu eenmaal maar een keer uitgeven. Omdat mensen en bedrijven moeten meebetalen, mogen ze ook meepraten over de keuzes die gemaakt worden. Natuurlijk werken er deskundige mensen bij het waterschap. Zij weten hoe het er met de verschillende zaken voorstaat. Dat maakt een keuze wat gemakkelijker. Om te mogen meepraten in het waterschap moet je in het waterschapsbestuur zitten. Iedere vier jaar zijn er verkiezingen voor het bestuur van het waterschap. Dan kan iedereen boven de 18 jaar zich kandidaat stellen voor een plaats in het bestuur. Volgend jaar op 20 maart 2019 is het zover. Dan zijn er weer waterschapsverkiezingen. Heel veel mensen en bedrijven in Nederland hebben dus met het waterschap te maken. Niet alleen door de waterschapsbelasting die je moet betalen, doordat je een keer in de vier jaar mag stemmen, maar soms heb je een vergunning van het waterschap nodig. Een vergunning ergens voor krijgen betekent dat je iets mag doen. Als je in een waterschap woont en als je iets met het water wilt doen, zijn daar regels voor. Volgens de regels men noemt dat met een deftig woord de keur - mag je niet zomaar een grote hoeveelheid water uit de sloot halen om het gewas te besproeien. Je kunt ook niet zomaar een sloot dempen of er een dam in leggen en ook mag je geen vuil water lozen in een sloot. Je hebt daar dan eerst een vergunning voor nodig van het waterschap Tot slot We keken terug naar duizend jaar geleden. Toen werkten de mensen samen om hun kleine polders met kleine en grotere dijken tegen het water te beschermen. Ze zorgden ervoor dat het water uit hun polder weer werd weggemalen. Ze wilden immers niet verdrinken. In onze tijd is het niet veel anders, het is alleen anders en veel groter georganiseerd. Voor heel Nederland gelden dezelfde regels en ook voor Europa zijn er al veel regels. We stellen veel meer eisen aan de kwaliteit van het water. Met zoveel mensen waar we mee samenleven moet het water van goede kwaliteit zijn. We willen niet verdrinken en ook niet ziek worden.

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor?

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water, gezuiverd afvalwater en stevige dijken. De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water,

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

Waterschapsbelasting 2015

Waterschapsbelasting 2015 Waterschapsbelasting 2015 uw bijdrage aan droge voeten en schoon water Het hoogheemraadschap van Rijnland zorgt voor droge voeten en schoon water, en dat kost geld. Om alles te kunnen bekostigen, zijn

Nadere informatie

Weg met dat vieze water! Alles wat je moet weten over afvalwater

Weg met dat vieze water! Alles wat je moet weten over afvalwater Weg met dat vieze water! Alles wat je moet weten over afvalwater Nederland is een land van water. Met veel beken, sloten en rivieren. Het water dat door deze beken, sloten en rivieren stroomt noemen we

Nadere informatie

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit We leven in een land vol water. Daar genieten we van. We zwemmen, vissen, besproeien de tuin, varen in bootjes en waarderen

Nadere informatie

Nederland Waterland Basisonderwijs

Nederland Waterland Basisonderwijs Nederland Waterland Basisonderwijs Introductie Nederland is een land vol met water. Water in rivieren en meren. De zee klotst tegen onze duinen. En de zachte bodem van Nederland zit ook vol met water.

Nadere informatie

JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN

JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN INLEIDING Foto: Timo Tijhof, Creative Commons OP PEIL BRENGEN Voor iedereen is het belangrijk dat er genoeg schoon water

Nadere informatie

Mijn koeien moeten zo vroeg mogelijk in het voorjaar de wei in

Mijn koeien moeten zo vroeg mogelijk in het voorjaar de wei in 4 Mijn koeien moeten zo vroeg mogelijk in het voorjaar de wei in Het land mag niet te droog of te nat zijn Het hoogheemraadschap van Rijnland zorgt voor het juiste waterpeil 5 De taak Het hoogheemraadschap

Nadere informatie

LESBLAD WATERKRINGLOOP GROEP 5-6

LESBLAD WATERKRINGLOOP GROEP 5-6 1 NAAM GROEP De reis van een waterdruppel Het water op aarde maakt verre reizen. De reizen van het water verlopen altijd in een rondje: de waterkringloop. Het begint met de zon De zon verwarmt het zeewater

Nadere informatie

Onderdeel invloed van de mens of sporen van mensen

Onderdeel invloed van de mens of sporen van mensen Onderdeel invloed van de mens of sporen van mensen Onderbouw: Voetsporen Mensen lopen meestal over straten en paden die hard zijn. Ze maken dan geen voetafdrukken. Als je door het zand loopt, gebeurt dat

Nadere informatie

Lespakket. Rioolwaterzuivering. Genoeg schoon water voor iedereen. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lespakket. Rioolwaterzuivering. Genoeg schoon water voor iedereen. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lespakket Rioolwaterzuivering Genoeg schoon water voor iedereen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lespakket Rioolwaterzuivering Informatie voor de leerkracht Het

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

AANSLUITING CURRICULUMVOORSTEL WATEREDUCATIE GROEP 7-8

AANSLUITING CURRICULUMVOORSTEL WATEREDUCATIE GROEP 7-8 1 KLIKPLAAT WAT IS WATER Lesblad Wat is water Water, ijs en waterdamp Oplossen Sterk water Drijven en zinken Zoet en zout Overal is water INHOUD LESMODULE: [DOMEIN WATER EN LEVEN] Leerling geeft water

Nadere informatie

Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt

Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt Vragen en antwoorden Aanpak Agniesebuurt Waarom aan de slag in de Agniesebuurt? Oude stadswijken zoals de Agniesebuurt, die dichtbebouwd zijn met veel verharding en weinig open water en groen, zijn kwetsbaar

Nadere informatie

Wat de waterschappen voor je doen.

Wat de waterschappen voor je doen. Niet bang voor water? Wat de waterschappen voor je doen. Katrina, New Orleans 1 Hoofdstuk 1 - Wat het waterschap voor je doet 1.1 Waterschap is functionele democratie met vier kerntaken Positie van de

Nadere informatie

Sterke dijken. veilig wonen en werken

Sterke dijken. veilig wonen en werken Sterke dijken veilig wonen en werken Bij mijn vaste rondje op de dijk viel mij weer op hoe bijzonder het eigenlijk is. Aan de ene kant de rivier, aan de andere kant ons dorp. Bij hoogwater is dat extra

Nadere informatie

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 1 2 Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 3 In het afvoerputje van de keuken, het bad of de douche. In het gat van

Nadere informatie

Zoekopdrachten bij Het water komt. **

Zoekopdrachten bij Het water komt. ** Module 1 De geschiedenis van de Delta. 1 Strijd tussen land en water 2 Overstromingen door de eeuwen heen 3 Oorzaken van overstromingen: de mens zelf 4 Waterbeheer. Blz. 4 Achter de duinen had je veengronden

Nadere informatie

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water.

Water kan ook veranderen is waterdamp. Het wordt dan een gas. Maar heter als 100 graden kan water niet worden. Dit is het kookpunt van water. Water Zonder water kun niet Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te plassen

Nadere informatie

De Friese Waterketen: samen besparen!

De Friese Waterketen: samen besparen! De Friese Waterketen: samen besparen! Weet u het antwoord? Drinkwater; waar halen we dit vandaan? Hoeveel water gebruikt u per dag? Auto naar de wasstraat of zelf wassen? Waterbelasting, rioolheffing,

Nadere informatie

Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van

Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van Mest Boeren gebruiken mest op weilanden en akkers. Ook via de koe zelf komt er mest in een weiland. Via de regen spoelt dit ook in het water van sloten, beken en rivieren. Het waterschap meet hoeveel meststoffen

Nadere informatie

Presentatie van gebiedsavond Peilbesluit Zegveld Gebiedsavond De Haak 29 oktober 2018

Presentatie van gebiedsavond Peilbesluit Zegveld Gebiedsavond De Haak 29 oktober 2018 Presentatie van gebiedsavond Peilbesluit Zegveld Gebiedsavond De Haak 29 oktober 2018 In gesprek over het water(peil) in De Haak, Zegveld en alternatieven voor het toekomstig waterpeil Programma Welkom

Nadere informatie

Een wal van zand, klei of steen die mensen beschermt tegen hoog water. De plek waar het rivierwater in de zee uitkomt.

Een wal van zand, klei of steen die mensen beschermt tegen hoog water. De plek waar het rivierwater in de zee uitkomt. Meander Samenvatting groep 5 Thema 3 Waterland Samenvatting Langs de kust Nederland ligt voor de helft onder de zeespiegel. Heel vroeger woonden mensen dicht bij zee op terpen. Langs de kust beschermen

Nadere informatie

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd

Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Gebruiksaanwijzing leerdagboek Exempel Schoon water Afdrukken pagina 2-23 dubbelzijdig formaat A4 naar behoefte kunnen lege A4-pagina s worden tussengevoegd Aanwijzingen Schrijf- en tekenruimte in leerdagboek

Nadere informatie

Wat weet je van water?

Wat weet je van water? Vragenset Wat weet je van water? Genoeg schoon water voor iedereen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Wat weet jij van (schoon) water? Het waterschap zorgt voor

Nadere informatie

Regenwater leid je niet om de tuin!

Regenwater leid je niet om de tuin! Regenwater leid je niet om de tuin! Regenwater is te waardevol om direct het riool in te laten lopen. Vang het op en gebruik het goed. Kijk voor tips op www.denhaag.nl/water Regenwater leid je niet om

Nadere informatie

Werkboekje bij de digibordles Noord-Holland werkt aan water

Werkboekje bij de digibordles Noord-Holland werkt aan water Werkboekje bij de digibordles Noord-Holland werkt aan water Naam: Opdracht 1 De strijd tegen het water in Noord-Holland Je hebt in de klas net de digibordles Noord-Holland werkt aan water gedaan. Wat heb

Nadere informatie

Inhoud. Pagina. Water is leuk en belangrijk. Waar komt water vandaan? Spreekbeurt 1: Van drol tot drinkwater. Een proefje om in de klas te doen

Inhoud. Pagina. Water is leuk en belangrijk. Waar komt water vandaan? Spreekbeurt 1: Van drol tot drinkwater. Een proefje om in de klas te doen Spreekbeurt 1 Inhoud Pagina Water is leuk en belangrijk Waar komt water vandaan? Spreekbeurt 1: Van drol tot drinkwater Een proefje om in de klas te doen Spreekbeurt 2: Water: vaak een vriend, soms een

Nadere informatie

Presentatie Waterschap De Dommel bij: Volkstuindersvereniging Bladel c.a. Door: Toon Kemps

Presentatie Waterschap De Dommel bij: Volkstuindersvereniging Bladel c.a. Door: Toon Kemps Presentatie Waterschap De Dommel bij: Volkstuindersvereniging Bladel c.a. Door: Toon Kemps Inhoud presentatie Even voorstellen Waterschappen algemeen Video Vragen Project Beemdstraat Bladel Afsluiting

Nadere informatie

Leefbaar land, leefbaar water Hollandse Delta zorgt met deskundige mensen voor veilige dijken en wegen, schoon water, droge voeten en voldoende

Leefbaar land, leefbaar water Hollandse Delta zorgt met deskundige mensen voor veilige dijken en wegen, schoon water, droge voeten en voldoende Leefbaar land, leefbaar water Hollandse Delta zorgt met deskundige mensen voor veilige dijken en wegen, schoon water, droge voeten en voldoende water. Veilig achter dijk, duin en kade 787 kilometer aan

Nadere informatie

Geschiedenis van de duinen

Geschiedenis van de duinen Geschiedenis van de duinen Bijna de hele Nederlandse kust bestaat uit duinen. We weten hier niet beter, dan dat dat heel normaal is. Toch is dat niet zo. De kust van Frankrijk, Spanje en Portugal bijvoorbeeld

Nadere informatie

Miezeren of plenzen...

Miezeren of plenzen... Miezeren of plenzen... voor elke bui de juiste aanpak Voor onze beleving én de manier waarop we met regen (moeten) omgaan, maakt het uit hoeveel water er naar beneden komt. Die hoeveelheid kan per bui

Nadere informatie

Werken bij Waterschap Rivierenland Welke beroepen zijn er?

Werken bij Waterschap Rivierenland Welke beroepen zijn er? Werken bij Waterschap Rivierenland Welke beroepen zijn er? Werken aan Alle medewerkers bij het waterschap.. (of ze nu binnen òf buiten aan het werk zijn)...werken aan: veilig Sterke en veilige dijken

Nadere informatie

Een gedeelte van een stad of een groter dorp. Een wijk bestaat uit meerdere buurten.

Een gedeelte van een stad of een groter dorp. Een wijk bestaat uit meerdere buurten. Meander groep 5 Thema 1 Onderweg Aardrijkskunde Waarom is een nieuwe wijk hier gebouwd en niet daar? Wat voor gebouwen staan er? Waarom staan ze juist op die plek? Huizen, boerderijen, fabrieken en kantoren

Nadere informatie

VERKIEZINGS- PROGRAMMA WATERSCHAP ZUIDERZEELAND in

VERKIEZINGS- PROGRAMMA WATERSCHAP ZUIDERZEELAND in VERKIEZINGS- PROGRAMMA 2015-2019 WATERSCHAP ZUIDERZEELAND in Flevoland Bouwen We Samen Onze lijsttrekker stelt zich aan U voor Ik ben trots op Flevoland Trots op de MAG ik mij even aan U voorstellen,..

Nadere informatie

2015 Wandelen voor Water. Rotary clubs: Almelo, Ambt Almelo, Rijssen, samen met Wilde Ganzen

2015 Wandelen voor Water. Rotary clubs: Almelo, Ambt Almelo, Rijssen, samen met Wilde Ganzen 2015 Wandelen voor Water Rotary clubs: Almelo, Ambt Almelo, Rijssen, Twenterand, Wierden, samen met Wilde Ganzen Wat gaan we vandaag doen? Wat is Wandelen voor Water? Hoe is het eigenlijk bij ons? Voor

Nadere informatie

EEN BODEM VOOR WATER

EEN BODEM VOOR WATER EEN BODEM VOOR WATER Hemel en grondwaterbeleid Breda 2011 RWZI De gemeente is verantwoordelijk voor de afvoer van afvalwater naar de rioolwaterzuivering (RWZI: een soort wasmachine voor water). RWZI De

Nadere informatie

Zand en klei 1. Van veen tot weiland 2. Blad 1. Heide Een lage plant met paarse bloemen.

Zand en klei 1. Van veen tot weiland 2. Blad 1. Heide Een lage plant met paarse bloemen. 5 Lastige woorden Blad Zand en klei Heide Een lage plant met paarse bloemen. Voedingsstoffen Voedsel dat planten nodig hebben om te groeien. Boomgaard Een stuk land met fruitbomen. Greppel Een kleine droge

Nadere informatie

inhoud 1. Inleiding 2. Water is een wonder. 3. De kringloop van het water 4. Zoet, zout of brak 5. Drinkwater 6. Liter na liter

inhoud 1. Inleiding 2. Water is een wonder. 3. De kringloop van het water 4. Zoet, zout of brak 5. Drinkwater 6. Liter na liter Water inhoud 1. Inleiding 3 2. Water is een wonder. 4 3. De kringloop van het water 5 4. Zoet, zout of brak 6 5. Drinkwater 7 6. Liter na liter 9 7. Water in de wereld 10 8. Zuinig met water 11 9. Water

Nadere informatie

- Op de terugweg hiervan kwamen ze op één punt bijeen, Utrecht. ( auto s)

- Op de terugweg hiervan kwamen ze op één punt bijeen, Utrecht. ( auto s) Samenvatting door Saskia 1046 woorden 8 april 2014 7,5 4 keer beoordeeld Vak Methode Aardrijkskunde De Geo 2.4 Files oplossen Files 29 mei 1955 was er in Nederland de eerste file. Duizenden inwoners van

Nadere informatie

Hoeveel miljoenen m3 liters regenwater meer komen nu in de rivier 2008 ten opzichte van 2002

Hoeveel miljoenen m3 liters regenwater meer komen nu in de rivier 2008 ten opzichte van 2002 Wat is er, met dit advies gebeurt? Hoeveel miljoenen m3 liters regenwater meer komen nu in de rivier 2008 ten opzichte van 2002 Titel:Nederland onder laten lopen is dat beleid? Arcadis geef een advies

Nadere informatie

Woordenschat les 8.1. Vervuilde grond?

Woordenschat les 8.1. Vervuilde grond? Woordenschat les 8.1 Vervuilde grond? Afgraven en de afgraving Afgraven is de grond of aarde weghalen door te graven. De afgraving is de plaats waar de grond wordt weggenomen. Boren We boren een gat in

Nadere informatie

Oudste landschap van Nederland Natuurparel De Vilt

Oudste landschap van Nederland Natuurparel De Vilt Oudste landschap van Nederland Natuurparel De Vilt Deze oude Maas-arm is 10.000 jaar geleden gevormd en afgesloten geraakt van de huidige Maas. In de loop van de tijd is hier een uniek natuurlandschap

Nadere informatie

Middelburg Polder Tempelpolder. Polder Reeuwijk. Reeuwijk. Polder Bloemendaal. Reeuwijksche Plassen. Gouda

Middelburg Polder Tempelpolder. Polder Reeuwijk. Reeuwijk. Polder Bloemendaal. Reeuwijksche Plassen. Gouda TNO Kennis voor zaken : Oplossing of overlast? Kunnen we zomaar een polder onder water zetten? Deze vraag stelden zich waterbeheerders, agrariërs en bewoners in de Middelburg-Tempelpolder. De aanleg van

Nadere informatie

blad 1 Afsluitende toetsvragen bij de tentoonstelling over het NAP

blad 1 Afsluitende toetsvragen bij de tentoonstelling over het NAP blad 1 Afsluitende toetsvragen bij de tentoonstelling over het NAP docentenmateriaal: 3 niveaus, incl. antwoorden Afsluitende toetsvragen bij de tentoonstelling over het NAP De toetsvragen staan gerangschikt

Nadere informatie

2. Afkoppelen en vasthouden van regenwater Van regenton naar tuinbeek naar vijver of poel 11

2. Afkoppelen en vasthouden van regenwater Van regenton naar tuinbeek naar vijver of poel 11 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 1.1 Bergen van water in de buurt 3 1.2 Schoon oppervlaktewater in de wijk 4 1.3 Wat u kunt doen 5 2. Afkoppelen en vasthouden van regenwater 7 2.1 Van regenton 8 2.2 naar tuinbeek

Nadere informatie

Bijdorp. 15 maart Watersysteem Bijdorp. Geachte mevrouw, heer,

Bijdorp. 15 maart Watersysteem Bijdorp. Geachte mevrouw, heer, DATUM 15 maart 2016 REGISTRATIENUMMER ONDERWERP Watersysteem Bijdorp Geachte mevrouw, heer, 1. Aanleiding De wijk Bijdorp ondervindt bij zware neerslag wateroverlast. De gemeente Schiedam en Delfland zijn

Nadere informatie

Zeker in Rijnland. Verkiezingsprogramma PvdA Hoogheemraadschap Rijnland

Zeker in Rijnland. Verkiezingsprogramma PvdA Hoogheemraadschap Rijnland Zeker in Rijnland. Verkiezingsprogramma PvdA Hoogheemraadschap Rijnland 2019-2023. 1 Verkiezingsmanifest waterschappen PvdA Zuid-Holland. We wonen in een schitterende delta. Al eeuwenlang is water onze

Nadere informatie

Taken: Voldoende water, Veilig gebied, Gezond en natuurlijk water.

Taken: Voldoende water, Veilig gebied, Gezond en natuurlijk water. Watersysteembeheer: (presentatie Anita 15 januari) Taken: Voldoende water, Veilig gebied, Gezond en natuurlijk water. Voldoende water: Stuwen, gemalen en waterinlaat, toegankelijkheid gebied d.m.v. waterlopen.

Nadere informatie

grondwater doorgrond wat kunt u doen tegen grondwateroverlast?

grondwater doorgrond wat kunt u doen tegen grondwateroverlast? grondwater doorgrond wat kunt u doen tegen grondwateroverlast? grondwater doorgrond Grondwater bestaat uit regenwater en oppervlaktewater dat in de bodem is weg gezakt en kwelwater dat onder druk uit lager

Nadere informatie

inhoud blz. 1. Water is niet gewoon 2. Water, ijs en wolken 3. Een kring 4. Drinken 5. Water in de zee 6. Olie en water 7. Vuil water wordt schoon

inhoud blz. 1. Water is niet gewoon 2. Water, ijs en wolken 3. Een kring 4. Drinken 5. Water in de zee 6. Olie en water 7. Vuil water wordt schoon Water inhoud blz. 1. Water is niet gewoon 3 2. Water, ijs en wolken 4 3. Een kring 6 4. Drinken 7 5. Water in de zee 9 6. Olie en water 10 7. Vuil water wordt schoon 11 8. Wassen 13 9. Filmpjes 14 Pluskaarten

Nadere informatie

HET BESTE MEDICIJN TER WERELD antwoordblad

HET BESTE MEDICIJN TER WERELD antwoordblad Opdracht 1 Weet jij waar je poep en plas blijft nadat je hebt doorgetrokken?. Bijvoorbeeld. Het verdwijnt in het riool. Dan gaat het naar de waterzuiveringsinstallatie. Wat is je eerste indruk van de sanitaire

Nadere informatie

Naar veilige Markermeerdijken

Naar veilige Markermeerdijken Naar veilige Markermeerdijken Naar veilige Markermeerdijken Hoogheemraadschap Hollands Noorder kwartier versterkt 33 kilometer afgekeurde dijk tussen Hoorn en Amsterdam. Tijdens de toetsronde in 2006 zijn

Nadere informatie

Wandelen voor Water 2013

Wandelen voor Water 2013 Wandelen voor Water 2013 Eerst maar even voorstellen Frank van Batenburg Ondernemer: Bedrijfskundig Bureau Gastles over WATER Powerpoint, filmpjes, interactief met opdrachten Vragen mag je direct stellen

Nadere informatie

Wijs met water! Verkiezingsprogramma

Wijs met water! Verkiezingsprogramma Wijs met water! Verkiezingsprogramma Waterschap Hollandse Delta Lijst 10 www.wijsmetwaterhollandsedelta.nl In uw handen ligt het verkiezingsprogramma van onze partij. Graag willen wij u kennis laten maken

Nadere informatie

want ruimte voor de Maas en veilige (regionale) dijken zijn een eerste zorg.

want ruimte voor de Maas en veilige (regionale) dijken zijn een eerste zorg. Verkiezingsprogramma 2019 2023 AWP Aa en Maas De Algemene Waterschapspartij (AWP) is een landelijke vereniging met een gekozen bestuur. In elk waterschap heeft de AWP een afdeling. De landelijke vereniging

Nadere informatie

Wateroverlast in de Westelijke Langstraat

Wateroverlast in de Westelijke Langstraat Wateroverlast in de Westelijke Langstraat Wateroverlast Westelijke Langstraat Westelijke Langstraat is van oudsher een nat gebied waar afwatering belangrijk is. Dat is duidelijk te zien aan de vele slagen

Nadere informatie

Bew laar. Sloten, Oevers en Dijken op Orde Oplossen keurovertredingen. U heeft een vergunning ontvangen.

Bew laar. Sloten, Oevers en Dijken op Orde Oplossen keurovertredingen. U heeft een vergunning ontvangen. aar Bew laar p exem Sloten, Oevers en Dijken op Orde Oplossen keurovertredingen. U heeft een vergunning ontvangen. Wat betekent deze vergunning voor nu? Het waterschap is begin 2016 gestart met het project

Nadere informatie

Nederland leeft met Water

Nederland leeft met Water Nederland leeft met Water Nederland is synoniem met water. Eeuwenlang hielden we de zee en de rivieren met dijken en gemalen in toom. Het hoge water van 1993 en 1995 en de wateroverlast in de jaren daarna

Nadere informatie

Nederland leeft met Water

Nederland leeft met Water Nederland leeft met Water Nederland is synoniem met water. Eeuwenlang hielden we de zee en de rivieren met dijken en gemalen in toom. Het hoge water van 1993 en 1995 en de wateroverlast in de jaren daarna

Nadere informatie

Nieuwsbrief augustus 2014

Nieuwsbrief augustus 2014 Nieuwsbrief augustus 2014 Reeuwijkse Plassen schoner en mooier Het hoogheemraadschap van Rijnland neemt tot 2015 verschillende maatregelen die samen zorgen voor de verbetering van de waterkwaliteit en

Nadere informatie

Nederland, waterland

Nederland, waterland Nederland, waterland inhoud. Nederland, waterland 3 2. Hoe Nederland veranderde. 4 3. Het Deltagebied 7 4. Grote overstromingen 9 5. De polder 6. De grond daalt 3 7. De strijd tegen het water 4 8. Modern

Nadere informatie

7.9. Werkstuk door een scholier 1925 woorden 8 september keer beoordeeld

7.9. Werkstuk door een scholier 1925 woorden 8 september keer beoordeeld Werkstuk door een scholier 1925 woorden 8 september 2010 7.9 13 keer beoordeeld Vak ANW Water Drinkwater Drinkwater ( H2O ) is nodig voor het in leven houden van de mensen. Zonder water/ drinkwater krijgen

Nadere informatie

Memo. Plaats en datum Referentienummer Kenmerk Houten, 20 juli 2011 PN

Memo. Plaats en datum Referentienummer Kenmerk Houten, 20 juli 2011 PN Memo Plaats en datum Referentienummer Kenmerk Houten, 20 juli 2011 PN 307938 Aan Macéka Vastgoed t.a.v. De heer M.M. Boerse Amsterdamsestraatweg 41 Postbus 560 3740 AN Baarn Kopie aan Van Ir. J.W. Bronkhorst

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma CDA Schieland en de Krimpenerwaard

Verkiezingsprogramma CDA Schieland en de Krimpenerwaard Verkiezingsprogramma CDA Schieland en de Krimpenerwaard 2015-2019 Inleiding Samen leven met water, want zonder water geen samenleving. Water is essentieel voor leven. Voor inwoners en ondernemers, maar

Nadere informatie

WATERSCHAPSVERKIEZINGEN 2019

WATERSCHAPSVERKIEZINGEN 2019 WATERSCHAPSVERKIEZINGEN 2019 Vragen en antwoorden 1. Algemeen, waarom waterschapsverkiezingen 2. Relatie tot de provincie 3. Wat valt er te kiezen? 4. Hoe is het waterschap georganiseerd? 1. Algemeen,

Nadere informatie

Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs. 11 juni 2012

Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs. 11 juni 2012 Watercalamiteiten voor communicatieadviseurs 11 juni 2012 Programma Introductie Voorstelronde Water gaat over grenzen: veel partijen Film Hoogwater in Groningen Zeven watercalamiteiten Samenwerking versterken,

Nadere informatie

Water en vocht in of rond uw huis?

Water en vocht in of rond uw huis? Water en vocht in of rond uw huis? Een ondergelopen kelder, schimmel in de badkamer, een tuin die blank staat. Meestal moet u, als (huis)eigenaar, erfpachter of huurder waterproblemen zelf verhelpen. In

Nadere informatie

Loop naar bordje 5 bij de bijenhal

Loop naar bordje 5 bij de bijenhal 12 Loop naar bordje 5 bij de bijenhal 13 Vraag 5.4 Je staat hier vlak bij de bijenhal. Daarin leven heel veel bijen in de bijenkasten. Hebben insecten eigenlijk ook drinkwater nodig denk je? 5. Water op

Nadere informatie

Welkom bij de informatiebijeenkomst watergebiedsplan Westeramstel. 30 juni 2016 Noorder Legmeerpolder en Bovenkerkerpolder

Welkom bij de informatiebijeenkomst watergebiedsplan Westeramstel. 30 juni 2016 Noorder Legmeerpolder en Bovenkerkerpolder Welkom bij de informatiebijeenkomst watergebiedsplan Westeramstel 14 september 2015 2015 30 juni 2016 Noorder Legmeerpolder en Bovenkerkerpolder Programma Waarom een watergebiedsplan (dhr. G. Korrel) Stand

Nadere informatie

WATER. Een tocht over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 4 t/m 6, met als thema: WATER.

WATER. Een tocht over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 4 t/m 6, met als thema: WATER. 2 Een tocht over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 4 t/m 6, met als thema: WATER. Lees deze bladzijde goed, want dan weet je precies wat je moet doen! WATER Dit boekje gaat dus

Nadere informatie

Debietmeting maken. Aan de hand van metingen aan de sloten en werken met natuurkundige formules een debietmeting leren maken.

Debietmeting maken. Aan de hand van metingen aan de sloten en werken met natuurkundige formules een debietmeting leren maken. Debietmeting maken Doel: Aan de hand van metingen aan de sloten en werken met natuurkundige formules een debietmeting leren maken. Benodigdheden: Groot meetlint / rolmeter Stok / lat om sloot op te meten

Nadere informatie

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering

Inleiding. Afvalwater. Afvalwaterzuivering Inleiding Je poetst je tanden en spoelt je mond. Hup, doorspoelen! Vieze handen? Flink wat zeep en de kraan open: hup, ook maar doorspoelen! Elke dag spoel jij vele liters schoon drinkwater door de wastafel,

Nadere informatie

Schoon water. Hoe zuiveren wij uw afvalwater?

Schoon water. Hoe zuiveren wij uw afvalwater? Schoon water Hoe zuiveren wij uw afvalwater? Welkom bij een van de rioolwaterzuiveringsinstallaties van Waterschap Peel en Maasvallei. Schoon regenwater kan prima worden opgevangen in een regenwaterbuffer.

Nadere informatie

Water en Waterschappen

Water en Waterschappen Unie van Waterschappen Koningskade 40 2596 AA Den Haag Postbus 93218 2509 AE Den Haag Telefoon: 070 351 97 51 E-mail: info@uvw.nl www.uvw.nl Water en Waterschappen Waar water is, is In sloten, rivieren,

Nadere informatie

Vertrouwen in stille kracht

Vertrouwen in stille kracht Water Belevings Index 2013 Rapport voor Hoogheemraadschap van Rijnland Inhoudsopgave 1 Conclusies 4 2 Kennis en beleving water en waterproblematiek 3 Kennis over Rijnland 16 4 Vertrouwen in Rijnland 25

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING. Inleiding

DOCENTENHANDLEIDING. Inleiding DOCENTENHANDLEIDING Inleiding Wat leuk dat u met uw klas het Woudagemaal gaat bezoeken! Dit prachtige monument speelt nog altijd een belangrijke rol in de waterbeheersing van Friesland. Dit lesmateriaal

Nadere informatie

Antwoordenboekje Lespakket bezoek rioolwaterzuivering Juni 2016

Antwoordenboekje Lespakket bezoek rioolwaterzuivering Juni 2016 Antwoordenboekje Lespakket bezoek rioolwaterzuivering Juni 2016 Vragen/opdrachten voorafgaand aan het bezoek Vraag 1 Grof vuil halen we met een rooster uit het afvalwater. Noem 4 dingen die je verwacht

Nadere informatie

o Heuvelachtig o Platteland o Boven zeeniveau o Plat o Stad o Onder zeeniveau

o Heuvelachtig o Platteland o Boven zeeniveau o Plat o Stad o Onder zeeniveau Vragenlijst overstromingen Deze vragen zijn niet bedoeld als een test. Je krijgt er geen cijfer voor. 0. Waar woon je?. In welke klas zit je?... 1. Hoe zou je het gebied waarin je woont omschrijven? (kies

Nadere informatie

Verantwoord waterbeheer

Verantwoord waterbeheer Verantwoord waterbeheer Laten we geen water gaan rondpompen Droge voeten, schoon water Verantwoord waterbeheer.indd 1 20-2-2014 15:29:38 Het waterpeil in een polder wordt beheerd en geregeld door het hoogheemraadschap

Nadere informatie

lager dan -100 cm -100 tot 0 cm 0 tot 250 cm 250 tot 600 cm 600 tot 1100 cm hoger dan 1100 cm

lager dan -100 cm -100 tot 0 cm 0 tot 250 cm 250 tot 600 cm 600 tot 1100 cm hoger dan 1100 cm lager dan -100 cm -100 tot 0 cm 0 tot 250 cm 250 tot 600 cm 600 tot 1100 cm hoger dan 1100 cm In 1998 regende het dagen achtereen. Tijdens de wateroverlast die daardoor ontstond kwam het Groninger Museum

Nadere informatie

WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN

WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN WERKBLAD - ONDERBOUW VOORTGEZET ONDERWIJS DIJKEN Je woont veilig in Nederland. Dat lijkt heel normaal, maar zo gewoon is dat niet. Een groot deel van Nederland ligt namelijk onder zeeniveau. Dus het gevaar

Nadere informatie

Vervolg aantekeningen H1 Nat. Hulpbronnen. Omgaan met Natuurlijke Hulpbronnen Hoofdstuk 1.1 Aardrijkskunde CA-3

Vervolg aantekeningen H1 Nat. Hulpbronnen. Omgaan met Natuurlijke Hulpbronnen Hoofdstuk 1.1 Aardrijkskunde CA-3 Vervolg aantekeningen H1 Nat. Hulpbronnen Water kent geen grenzen. Het stroomt van land naar land. Het teveel aan water moet ergens naartoe. Het zoekt een weg naar zee. Zee is het laagste punt in een landschap.

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma van de VVD voor de verkiezing van het Algemeen Bestuur van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier

Verkiezingsprogramma van de VVD voor de verkiezing van het Algemeen Bestuur van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Verkiezingsprogramma 2019-20123 van de VVD voor de verkiezing van het Algemeen Bestuur van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier Inhoud Inleiding... 4 Verkiezingen in 2019... 4 Waterschappen...

Nadere informatie

Aquafin leerpakket Lager onderwijs. 1. Verbind wat bij elkaar past. 2. Zoek het antwoord in het stripverhaal. werken aan zuiver water

Aquafin leerpakket Lager onderwijs. 1. Verbind wat bij elkaar past. 2. Zoek het antwoord in het stripverhaal. werken aan zuiver water or o v d a l b Werk eerling de l werken aan zuiver water 1. Verbind wat bij elkaar past RWZI Naam van de Vlaamse waterzuiveringsmaatschappij Drinkwater Oppervlaktewater Grondwater Leidingwater uit de kraan

Nadere informatie

Retourtje Water. Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum. Lay-out Agnes Bergveld

Retourtje Water. Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum. Lay-out Agnes Bergveld Retourtje Water Uitgave: Amsterdams NME Centrum Retourtje Water Een project van Diaconie Evangelisch- Lutherse Gemeente Amsterdam en het Amsterdams NME Centrum Auteur Mirella Vierveijzer Lay-out Agnes

Nadere informatie

NIEUW NATUURGEBIED DE KEUZEMEERSEN

NIEUW NATUURGEBIED DE KEUZEMEERSEN NIEUW NATUURGEBIED DE KEUZEMEERSEN De Keuzemeersen is een klein natuurgebied naast de Leie. Een natuurgebied is leuk voor de mensen die in de stad wonen. Niet iedereen heeft een tuin. Of sommigen willen

Nadere informatie

Water is onmisbaar! actieve mkb/kmo s. Dankzij EU-beleid meer banen en groei in de watersector. JOUW MENING TELT EN JOUW ACTIES OOK

Water is onmisbaar! actieve mkb/kmo s. Dankzij EU-beleid meer banen en groei in de watersector. JOUW MENING TELT EN JOUW ACTIES OOK Dankzij EU-beleid meer banen en groei in de watersector. 9 000 actieve mkb/kmo s bijna 500 000 banen JOUW MENING TELT Met het waterbeleid en de maatregelen van de EU krijgt iedereen inspraak door middel

Nadere informatie

3 havo 4 water, 2 t/m 4

3 havo 4 water, 2 t/m 4 3 havo 4 water, 2 t/m 4 Mozambique: soms te veel India: vaak te weinig De blauwe planeet: alles stroomt Welke kringloop heeft de meeste betekenis voor de mens en waarom? De lange kringloop (B) omdat deze

Nadere informatie

Water in beeld. Toestand en toekomst van het West-Brabantse watersysteem

Water in beeld. Toestand en toekomst van het West-Brabantse watersysteem Water in beeld Toestand en toekomst van het West-Brabantse watersysteem Waterschap Brabantse Delta zorgt zowel voor de aan- en afvoer van water als ook voor de kwaliteit ervan. Zo kunnen recreanten op

Nadere informatie

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater - Rode vlak is Brussel uitvergroten heel wat water in Brussel, zie blauwe lijntjes. - Is er een waterloop in de buurt van je school? Waar ligt je school

Nadere informatie

Water in Tiel. 1 Naast regionale wateren die in beheer zijn bij de waterschappen, zijn er rijkswateren (de hoofdwateren

Water in Tiel. 1 Naast regionale wateren die in beheer zijn bij de waterschappen, zijn er rijkswateren (de hoofdwateren Water in Tiel Waterbeleid Tiel en Waterschap Rivierenland Water en Nederland zijn onafscheidelijk. Eigenlijk geldt hetzelfde voor water en Tiel, met de ligging langs de Waal, het Amsterdam Rijnkanaal en

Nadere informatie

Onderdeel A Het landschap en het ontstaan van terpen en wierden

Onderdeel A Het landschap en het ontstaan van terpen en wierden opdrachtvel naam Onderdeel A Het landschap en het ontstaan van terpen en wierden Ben je eerder klaar met de vragen? Dan mag je beginnen met de woordzoeker op de laatste pagina. 1. Welk antwoord is goed?

Nadere informatie

Voorstellen. Waterschap Hollandse Delta. John Ebbelaar Hoofd afdeling Plannen en Regie

Voorstellen. Waterschap Hollandse Delta. John Ebbelaar Hoofd afdeling Plannen en Regie Voorstellen Waterschap Hollandse Delta John Ebbelaar Hoofd afdeling Plannen en Regie Waterschap Hollandse Delta Dynamiek in de Delta [2] Inhoud De taken van het waterschap De dynamiek in de tijd Een dynamische

Nadere informatie

Opdrachten bij de tentoonstelling over het NAP

Opdrachten bij de tentoonstelling over het NAP blad 1 Opdrachten bij de tentoonstelling over het NAP niveau 3: onderbouw havo / vwo KIJKEN EN METEN Opdrachten bij de tentoonstelling over het NAP Niveau 3: onderbouw havo/vwo Vul de antwoorden van de

Nadere informatie

Verdroging: tegen gaan van verdroging in het algemeen door beperken van verharding, ruimte voor infiltratie, hydrologisch neutraal ontwikkelen etc.

Verdroging: tegen gaan van verdroging in het algemeen door beperken van verharding, ruimte voor infiltratie, hydrologisch neutraal ontwikkelen etc. WATERTOETSPROCES Globale checklist waterbelangen in de ruimtelijke ordening Bij het watertoetsproces let het waterschap op alle wateraspecten. Doorgaans krijgen het voorkomen van wateroverlast en de zorg

Nadere informatie

Dijken, water en wegen

Dijken, water en wegen Dijken, water en wegen Met ansichtkaarten! Waterschapswaaier Het kan flink waaien in Zeeland. Gelukkig waait het waterschap niet met alle winden mee. U vindt ons in alle windstreken, van Tholen tot Sluis

Nadere informatie

Waterbericht van Anita, zomer 2018.

Waterbericht van Anita, zomer 2018. Waterbericht van Anita, zomer 2018. Algemeen Bestuur waterschap Aa en Maas: Deze zomer waren er 2 AB-vergaderingen, een hele reeks commissievergaderingen voor het waterschapsbestuur en nog enkele informatieve

Nadere informatie

Beter omgaan met hemelwater

Beter omgaan met hemelwater Beter omgaan met hemelwater Informatie over het afkoppelen van het dakoppervlak Wat kunt u doen? Van alles eigenlijk. Een van de gemakkelijkste dingen die u gewoon thuis kunt doen, is de regenpijp doorzagen.

Nadere informatie