21 e eeuwse vaardigheden inzetten in het voortgezet onderwijs. Maaike Rodenboog, SLO

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "21 e eeuwse vaardigheden inzetten in het voortgezet onderwijs. Maaike Rodenboog, SLO"

Transcriptie

1 21 e eeuwse vaardigheden inzetten in het voortgezet onderwijs Maaike Rodenboog, SLO

2 SLO, nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Onafhankelijke, niet-commerciële positie als landelijke kennisinstelling Curriculumontwikkeling: ontwikkelen en onderhouden van landelijke leerplankaders (kerndoelen, eindtermen, examenprogramma s, referentieniveaus) ondersteunen en adviseren van OCW m.b.t. leerplanontwikkeling uitvoering van onderzoek ter ondersteuning van deze twee hoofdtaken primair en voortgezet onderwijs (incl. speciaal onderwijs) Ketenpartners, incl. uitgevers & lerarenopleidingen

3 Onderwijs 2032 Kenmerken van toekomstgericht onderwijs De leerling ontwikkelt kennis en vaardigheden door creativiteit en nieuwsgierigheid in te zetten; De leerling vormt zijn persoonlijkheid; De leerling leert omgaan met vrijheid en verantwoordelijkheid en over grenzen heen te kijken; De leerling leert de kansen van de digitale wereld te benutten; De leerling krijgt betekenisvol onderwijs.

4 Welk onderwijs nu voor straks? Onderzoek door SLO? Wat zijn de vaardigheden van de toekomst? Hoeveel aandacht is er voor deze vaardigheden? Focus op primair en voortgezet onderwijs Hoe zag het onderzoek eruit? Debat gevolgd en literatuuronderzoek gedaan om te bepalen om welke vaardigheden het zou moeten gaan Kerndoelen en leermiddelen onderzocht Vragenlijst en case studies van scholen Discussiebijeenkomsten met leraren en andere experts

5 Analyse kerndoelen & referentieniveaus 21e eeuwse vaardigheden komen de orde, maar in geringe mate Meeste aandacht voor: Communiceren Zelfregulering Sociale en culturele vaardigheden Weinig aandacht voor: Probleemoplosvaardigheden Samenwerken Digitale vaardigheden Creativiteit

6 Analyse van leermiddelen Weinig doelgericht, substantieel en systematisch aandacht voor de vaardigheden in leermiddelen Weinig aandacht voor probleemoplosvaardigheden, creatief denken en sociale en culturele vaardigheden Meer aandacht voor de vaardigheden in geïntegreerde methodes

7 Conclusie vragenlijst en interviews bij schoolleiders en leraren 21 e eeuwse vaardigheden komen weinig structureel en doelgericht aan de orde in de les Leraren hebben meer houvast nodig Gegeven het belang van de vaardigheden is meer aandacht wenselijk

8 Wat gebeurt er in de lespraktijk? 21 e eeuwse vaardigheden worden belangrijk gevonden Soms tot regelmatig aandacht voor de vaardigheden in de les Meer aandacht voor vaardigheden in po dan in vo (- onderbouw)

9 Aanbevelingen Curriculaire uitwerking Lokale ruimte voor scholen Uitwerken van vaardigheden in wenselijke doelen en voorbeeldmatige leeractiviteiten (leerlijnen) Leermiddelen Meer aandacht voor de vaardigheden en betere ontsluiting daarvan in methodes en additionele leermiddelen Professionalisering Nascholing en uitwisseling goed praktijkvoorbeelden Beoordelingsinstrumenten Ontwikkeling van handzame en relevante instrumenten

10 21 e eeuwse vaardigheden Creatief denken Kritisch denken Probleem oplossen Communiceren Samenwerken Digitale vaardigheden Sociale en culturele vaardigheden Zelfregulering bedenken van nieuwe ideeën en deze kunnen uitwerken en analyseren kunnen formuleren van een eigen onderbouwde visie of mening (h)erkennen van een probleem of tot een plan kunnen komen om het probleem op te lossen effectief en efficiënt overbrengen en ontvangen van een boodschap gezamenlijk realiseren van een doel en anderen daarbij kunnen aanvullen en ondersteunen effectief en efficiënt gebruik van ICT effectief leren, werken en leven met mensen met verschillende etnische, culturele en sociale achtergronden realiseren van doelgericht en passend gedrag

11 Aanvulling Digitale vaardigheden, daaronder verstaan we: ICT-(basis)vaardigheden kunnen omgaan met ICT Mediawijsheid bewust, actief en kritisch omgaan met media Informatievaardigheden zoeken, selecteren, verwerken en gebruiken van relevante informatie Computational thinking het (her)formuleren van problemen op een zodanige manier dat het mogelijk wordt om een computer of ander gereedschap te gebruiken om het probleem op te lossen

12

13 Project 21V te volgen via de website Leerplankaders In 2015 probleemoplosvaardigheden, creatief denken en digitale geletterdheid omdat uit het onderzoek van 2014 bleek dat deze vaardigheden op dit moment het moeilijkst uit te voeren, onduidelijk of nog weinig bekend zijn Ontwerpen, ontwikkelen en evalueren van voorbeeldmatige uitwerkingen Probleemoplossen, creatief denken en digitale geletterdheid, kritisch denken, zelfregulering Nederlands, kunst en cultuur, rekenen/wiskunde en aardrijkskunde/natuurkunde QuickScans 21e eeuwse vaardigheden Inzicht in de manier waarop kaders en instrumenten voor het volgen en beoordelen van leerlingen ontworpen en ontwikkeld kunnen worden Inventarisatie huidige onderwijspraktijk & internationale studie

14 curriculumvandetoekomst.slo.nl

15 21 e eeuwse vaardigheden

16 Leerplankader per vaardigheid 2015: Creativiteit, Probleemoplossen, Digitale geletterdheid (ICT- (basis)vaardigheden, mediawijsheid, informatievaardigheden en computational thinking) 2016: Kritisch denken, zelfregulering Opbouw van de leerplankaders Inleiding met definitie Waarom aandacht aan besteden in het onderwijs? Uitwerking in inhouden en (tussen)doelen Voorbeeld(les)uitwerkingen

17 Voorbeeld: probleemoplossend denken en handelen Probleemoplossen is het proces dat moet leiden tot een oplossing voor een probleem (of een behoefte, een vraagstuk, vraagstelling), waarbij het meer gaat om het proces dat leidt tot het oplossen van het probleem dan om het vinden van de oplossing zelf. Het proces (al dan niet cyclisch): Problemen signaleren en verkennen Problemen analyseren en definiëren Probleemoplosstrategieën kennen en genereren Probleemoplosstrategieën analyseren en selecteren Mogelijke oplossingen genereren Beargumenteerde beslissingen nemen Toepassen en evalueren van de oplossing

18

19

20 Beschikbare voorbeeldmaterialen VO Probleemoplossen Kunst & Cultuur Nederlands Natuurkunde Aardrijkskunde Wiskunde Creativiteit Kunst & Cultuur Aardrijkskunde Digitale geletterdheid Wiskunde Nederlands

21 Korte discussie in groepjes Groepen van 4 a 5 personen Keuze voor een van de vaardigheden (probleemoplossend denken en handelen, creatief denken of mediawijsheid) Bespreek met uw groep: op welke manier de gekozen vaardigheid op dit moment aan bod komt (apart, geïntegreerd, overstijgend, anders?) op welk moment de vaardigheid aan bod komt (leerjaren? projecten? anders?) wat voor soort materialen u op dit moment zelf al gebruikt (methoden/materialen, zelf ontwikkeld, anders?)

22 Activiteit Creativiteit & Probleemoplossend denken en handelen Stap 1: QuickScan invullen Stap 2: Maak groepjes van 4 à 5 personen Stap 3: Kies met de groep op basis van wat u ingevuld heeft de vaardigheid uit waarover u het gaat hebben: creativiteit of probleemoplossen (of een combinatie?). De keuze kan bijvoorbeeld bepaald worden door de uitkomsten: waar u al veel mee doet, of juist waar u nog veel vragen bij heeft.

23 Activiteit Stap 4: Bedenk hoe deze vaardigheid in het onderwijs aan bod kan komen in verschillende leerjaren. in een apart vak creativiteit/probleemoplossen aanbieden of geïntegreerd in andere vakken, of activiteiten die met leerlingen uit verschillende leerjaren uitgevoerd kunnen worden Een leerling is creatief als hij/zij een onderzoekende en houding heeft, creatieve denktechnieken kent en kan toepassen, durft te denken buiten de gebaande paden en nieuwe samenhangen kan zien, risico s durft te nemen en fouten kan zien als leermogelijkheden. Een leerling is een probleemoplosser als hij/zij een onderzoekende houding heeft, problemen kan (h)erkennen, belangrijke vragen kan stellen en beantwoorden, kritisch te beschouwen wat anderen over een onderwerp zeggen, kan presenteren /communiceren, samen kan werken met anderen, kennis kan uitbreiden door verbreding en verdieping, innovaties kan bedenken.

24 Activiteit Stap 5: wat heeft u als school of als leraar nodig om de vaardigheid creativiteit/probleemoplossen te integreren in het onderwijs? Heeft u de vaardigheden al op een bepaalde manier vorm gegeven? Heeft u meer ondersteuning nodig in de vorm van uitwerkingen, instrumenten, etc.? Stap 6: Schrijf per groepje de belangrijkste punten op die u vanochtend besproken heeft Stap 7: Neem deze punten mee om tijdens een teamvergadering te bespreken, of..

25 Discussie in groepjes Bespreek met elkaar of en op welke manier het materiaal dat nu voor scholen ontwikkeld wordt gebruikt kan worden (kan het gebruikt worden? moet het anders? zijn er aanpassingen nodig? op welke manier?) op welke manier SLO en scholen ook in 2016 samen kunnen werken op het gebied van 21 e eeuwse vaardigheden (waar is behoefte aan?) Terugkoppeling van de ideeën

21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs. stand van zaken en toekomstige mogelijkheden. Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015

21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs. stand van zaken en toekomstige mogelijkheden. Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015 21 e eeuwse vaardigheden in het onderwijs stand van zaken en toekomstige mogelijkheden SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Petra Fisser VELON-studiedag Breda, 13 november 2015 SLO, nationaal

Nadere informatie

25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee?

25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee? 25. 21e eeuwse vaardigheden: wat moet je er mee en wat kan je er mee? 21 e eeuwse vaardigheden in het funderend onderwijs - stand van zaken- SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Petra Fisser

Nadere informatie

Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan

Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan Digitale geletterdheid en de lerarenopleidingen, een ontwikkelplan SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling VELON conferentie Brussel, 4 februari 2016 Petra Fisser, Monique van der Hoeven, Sigrid

Nadere informatie

Ontwikkelingen in het onderwijs

Ontwikkelingen in het onderwijs SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Ontwikkelingen in het onderwijs Marja van Graft Inspiratiedag NME 10 april 2017 Leerplan(kader) Wetenschap & technologie Doelen bijeenkomst informeren

Nadere informatie

21 e -eeuwse vaardigheden

21 e -eeuwse vaardigheden Scholen maken werk van 21 e -eeuwse vaardigheden NOT 2019, 22 januari Kirsten Krebbekx, Yvonne van Ravenstein, Nick Leeuwenburg, Maaike Rodenboog, Sigrid Loenen, Stéfanie van Tuinen Opzet bijeenkomst 21

Nadere informatie

Onderzoekend en ontwerpend leren bij OJW: ruimte voor 21e eeuwse vaardigheden

Onderzoekend en ontwerpend leren bij OJW: ruimte voor 21e eeuwse vaardigheden SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Onderzoekend en ontwerpend leren bij OJW: ruimte voor 21e eeuwse vaardigheden Marja van Graft Leerplan(kader) Wetenschap & technologie e Conferentie

Nadere informatie

Programmeren, computational thinking en 21 e eeuwse vaardigheden

Programmeren, computational thinking en 21 e eeuwse vaardigheden Programmeren, computational thinking en 21 e eeuwse vaardigheden SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Petra Fisser, Allard Strijker openingsbijeenkomst Codeweek Amsterdam, 10 oktober 2015

Nadere informatie

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging

Inhoud: Schoolplan 2015-2019. Verantwoording. Motto, missie, visie, overtuigingen. Doelen. Samenvatting strategisch beleid van de vereniging Schoolplan 2015-2019 Inhoud: Verantwoording Motto, missie, visie, overtuigingen Doelen Samenvatting strategisch beleid van de vereniging 21 e eeuwse vaardigheden Schematische weergave van de vier komende

Nadere informatie

21ST CENTURY SKILLS wat houdt dat eigenlijk in?

21ST CENTURY SKILLS wat houdt dat eigenlijk in? 21ST CENTURY SKILLS wat houdt dat eigenlijk in? Inleiding De 21ste eeuw staat in het teken van digitalisering. In de 18 jaar die tot nu toe gepasseerd zijn, hebben vele nieuwe technologieën hun intrede

Nadere informatie

Tien competenties voor de 21 e eeuw

Tien competenties voor de 21 e eeuw Tien competenties voor de 21 e eeuw Natuurlijk leren in de 21 e eeuw 28 september, Keete Voerman en Anne Remmerswaal Programma Introductie Waar denk je aan? Uitwerking model Aan de slag met aanpak voor

Nadere informatie

kansen voor betekenisvol zaakvakonderwijs

kansen voor betekenisvol zaakvakonderwijs SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling kansen voor betekenisvol zaakvakonderwijs Martin Klein Tank Leerplan(kader) Techniekpact jaarconferentie Wetenschap & 19 technologie mei 2014 Waarom?

Nadere informatie

Stimuleren van vakgebied overstijgende vaardigheden? Doen!

Stimuleren van vakgebied overstijgende vaardigheden? Doen! SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Stimuleren van vakgebied overstijgende vaardigheden? Doen! Marja van Graft en Nora Steenbergen-Penterman Workshop Lunteren 5 april 2016 Inhoud Inventariseren

Nadere informatie

vaardigheden - 21st century skills

vaardigheden - 21st century skills vaardigheden - 21st century skills 21st century skills waarom? De Hoeksteen bereidt leerlingen voor op betekenisvolle deelname aan de wereld van vandaag en de toekomst. Deze wereld vraagt kinderen met

Nadere informatie

Het Ontwikkelteam Digitale geletterdheid geeft de volgende omschrijving aan het begrip digitale technologie:

Het Ontwikkelteam Digitale geletterdheid geeft de volgende omschrijving aan het begrip digitale technologie: BIJGESTELDE VISIE OP HET LEERGEBIED DIGITALE GELETTERDHEID Digitale geletterdheid is van belang voor leerlingen om toegang te krijgen tot informatie en om actief te kunnen deelnemen aan de hedendaagse

Nadere informatie

Talen in het curriculum van de toekomst

Talen in het curriculum van de toekomst Talen in het curriculum van de toekomst SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Jornada de formación para profesores de español como lengua extranjera, Utrecht 16 enero 2017 Daniela Fasoglio,

Nadere informatie

Waar moet de nieuwe speelvoorziening komen?

Waar moet de nieuwe speelvoorziening komen? Waar moet de nieuwe speelvoorziening komen? Voor de docent Vak(gebied) Schooltype / afdeling Oriëntatie op jezelf en de wereld, Mens en Maatschappij, Aardrijkskunde VO onderbouw (havo/vwo) Leerjaar 1 Tijdsinvestering

Nadere informatie

Van Industrieel tijdperk Kennis/Netwerk tijdperk

Van Industrieel tijdperk Kennis/Netwerk tijdperk Wat gaan we doen? 20.00u: Inloop 20.10u: Opening 20.15u: Start presentatie 21.00u: In groepjes uit elkaar 21.30u: Terugkoppeling 21.40u: Afsluiting 22.00u: Einde Veranderen Van Industrieel tijdperk Kennis/Netwerk

Nadere informatie

Weekbrief van 20 t/m 24 februari 2017

Weekbrief van 20 t/m 24 februari 2017 Weekbrief van 20 t/m 24 februari 2017 20 21 22 23 24 Maandag 20 februari Vandaag zijn er geen bijzonderheden. Dinsdag 21 februari Vandaag zijn er geen bijzonderheden. Woensdag 22 februari Vandaag zijn

Nadere informatie

Mens en Natuur, Natuurkunde. VO onderbouw (havo/vwo) 2-3 lesuren

Mens en Natuur, Natuurkunde. VO onderbouw (havo/vwo) 2-3 lesuren De sneeuwpop Voor de docent Vak(gebied) Schooltype / afdeling Mens en Natuur, Natuurkunde VO onderbouw (havo/vwo) Leerjaar 1 Tijdsinvestering Vakinhoud 2-3 lesuren Warmtegeleiding en -isolatie in dagelijkse

Nadere informatie

Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO.

Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO. VO-PO samenwerking Kandinsky - Talent Wetenschap en Technologie, Science, óók voor hoogbegaafde leerlingen op PO en onderbouw VO. VO-PO samenwerking Kandinsky - Talent Wetenschap en Technologie, Science,

Nadere informatie

Werken aan 21 e eeuwse vaardigheden met NPDL

Werken aan 21 e eeuwse vaardigheden met NPDL Werken aan 21 e eeuwse vaardigheden met NPDL Door: Fréderieke van Eersel (Eigenaar Eduet www.eduet.nl /adviseur eigentijds onderwijs) Op veel onderwijssites en in veel beleidsstukken kom je de term 21st

Nadere informatie

Ontwerpend leren. de ruimte in. Drs. ing. H. (Henk) Averesch

Ontwerpend leren. de ruimte in. Drs. ing. H. (Henk) Averesch Ontwerpend leren de ruimte in Drs. ing. H. (Henk) Averesch Kennismaking Wie ben ik? Henk Averesch - Docent natuur/w&t/ict/onderzoek/ppo - Projectleider W&T-in-de-pabo - Coördinator en docent MLI Wat gaan

Nadere informatie

Primair Onderwijs. 6 lessen

Primair Onderwijs. 6 lessen Maak je eigen land! Voor de docent Vak(gebied) Schooltype/afdeling Oriëntatie op jezelf en de wereld, Aardrijkskunde Primair Onderwijs Leerjaar Groep 3/4 Tijdsinvestering Vakinhoud Kerndoelen 6 lessen

Nadere informatie

Mediaplan. digitale geletterdheid TIP! School: Contactpersoon:

Mediaplan. digitale geletterdheid TIP! School: Contactpersoon: Mediaplan digitale geletterdheid School: Contactpersoon: De 21e-eeuwse vaardigheden zijn elf competenties die leerlingen nodig hebben om succesvol deel te nemen aan de maatschappij van de toekomst. Om

Nadere informatie

OnsOnderwijs2032: Het domein Taal & Cultuur de (on)mogelijkheden

OnsOnderwijs2032: Het domein Taal & Cultuur de (on)mogelijkheden OnsOnderwijs2032: Het domein Taal & Cultuur de (on)mogelijkheden 29 september 2016 Netwerkdag Taalcoördinatoren en -specialisten Stéfanie van Tuinen SLO Opbouw workshop OnsOnderwijs2032 Cultuuronderwijs

Nadere informatie

De toekomst voor jou begint nu! Bert Boshoven Roos Jonker - de Groot

De toekomst voor jou begint nu! Bert Boshoven Roos Jonker - de Groot De toekomst voor jou begint nu! Bert Boshoven Roos Jonker - de Groot Wie is Bert Boshoven? Wie is Roos Jonker - de Groot? Leerkracht basisonderwijs Onderwijsadviseur ICT Orthopedagoog Dyslexie onderzoeker

Nadere informatie

Hoe ict-bekwaam moet een leraar zijn? sambo-ict conferentie 2017 Frans Schouwenburg Kennisnet

Hoe ict-bekwaam moet een leraar zijn? sambo-ict conferentie 2017 Frans Schouwenburg Kennisnet Hoe ict-bekwaam moet een leraar zijn? sambo-ict conferentie 2017 Frans Schouwenburg Kennisnet - @allfrans Programma 1. Bijstelling verwachting 2. Handreiking PO en VO 3. Urgenties in het MBO uit onderzoek

Nadere informatie

Digitale geletterdheid op basisschool de Meent

Digitale geletterdheid op basisschool de Meent Digitale geletterdheid op basisschool de Meent 2017-2021 Inhoud: 21e eeuwse vaardigheden 3 Wat is digitale geletterdheid 4 Visie, Deskundigheid, Inhoud en Infrastructuur 5 Leerplan ICT- basisvaardigheden

Nadere informatie

Kadernotitie Platform #Onderwijs 2032 SLO, versie 13 januari 2015

Kadernotitie Platform #Onderwijs 2032 SLO, versie 13 januari 2015 Kadernotitie Platform #Onderwijs 2032 SLO, versie 13 januari 2015 Doel en beoogde opbrengst van de dialoog De opdracht van het platform is te komen tot een integrale, maatschappelijk breed gedragen en

Nadere informatie

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel

Presentatie VTOI 8 april 2016. Paul Schnabel Presentatie VTOI 8 april 2016 Paul Schnabel Visie Ingrediënten voor het eindadvies Resultaten dialoog Wetenschappelijke inzichten Internationale vergelijkingen Huidige wet- en regelgeving en onderwijspraktijk

Nadere informatie

21 e eeuwse vaardigheden in de praktijk

21 e eeuwse vaardigheden in de praktijk 21 e eeuwse vaardigheden in de praktijk Toekomstklas @toekomstklas VOORSTELLEN 21 E EEUWSE VAARDIGHEDEN.. Goede kennis van de basisvakken Kennis van 21 e eeuwse thema s Kennis van ICT, nieuwe media en

Nadere informatie

21e eeuwse vaardigheden in examenprogramma s vmbo. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling

21e eeuwse vaardigheden in examenprogramma s vmbo. SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling 21e eeuwse vaardigheden in examenprogramma s vmbo SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling 21e eeuwse vaardigheden in examenprogramma's vmbo December 2016 Verantwoording 2016 SLO (nationaal

Nadere informatie

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen

WORKSHOP LEERLIJNEN. Dag van de Cultuureducatie: workshop leerlijnen WORKSHOP LEERLIJNEN Welkom en inleiding Wat is een leerlijn? Voorbeelden en achtergronden van leerlijnen cultuuronderwijs Leerlijnen in Flevoland: KIDD en De Culturele Haven Hoe bouw je een leerlijn? WORKSHOP

Nadere informatie

Mediawijsheid in de Bibliotheek op school vo verkenning

Mediawijsheid in de Bibliotheek op school vo verkenning Mediawijsheid in de Bibliotheek op school vo verkenning Achtergrond In de huidige informatiesamenleving groeien jongeren op met media. Om te werken en te leren in de (digitale) wereld moeten jongeren leren

Nadere informatie

Uitwerking kerndoel 3 Nederlandse taal

Uitwerking kerndoel 3 Nederlandse taal Uitwerking kerndoel 3 Nederlandse taal Tussendoelen en leerlijnen Nederlandse taal Primair onderwijs In samenwerking met het expertisecentrum Nederlands Enschede, 1 juni 2006 Nederlands kerndoel 3 Stichting

Nadere informatie

21ste-eeuwse vaardigheden:

21ste-eeuwse vaardigheden: INLEIDING 21ste-eeuwse vaardigheden Het helpen ontwikkelen van 21ste-eeuwse vaardigheden bij studenten vraagt het nodige van docenten. Zowel qua werkvormen als begeleiding. In hoeverre neem je een voorbeeldrol

Nadere informatie

Leerlijn digitale geletterdheid

Leerlijn digitale geletterdheid Leerlijn Digitale geletterdheid Onze visie: erkent de digitale ontwikkelingen en ziet het als haar opdracht om kinderen, samen met ouders, te leren bewust, autonoom, creatief, veilig en gezond met digitale

Nadere informatie

Teamtrainingen & ouderavond

Teamtrainingen & ouderavond Teamtrainingen & ouderavond Een teamtraining is een bijeenkomst van 1,5 tot 2 uur voor een heel schoolteam. Op actieve en enthousiasmerende wijze verdiep je je samen in een onderwerp. Er zijn verschillende

Nadere informatie

Presentatie door: Dr. Wim Hilberdink. 1 december 2015

Presentatie door: Dr. Wim Hilberdink. 1 december 2015 Presentatie door: Dr. Wim Hilberdink 1 december 2015 THORBECKE SCHOLENGEMEENSCHAP Zwolle atheneum havo mavo 1820 leerlingen 160 docenten 10 jaar Mediawijsheid Relatie tot digitale geletterdheid Opzet en

Nadere informatie

Informatievaardigheden. in het basisonderwijs

Informatievaardigheden. in het basisonderwijs Informatievaardigheden in het basisonderwijs Agenda 1. Wanneer ben je informatievaardig? 2. Waarom is het (nu) zo belangrijk informatievaardig te zijn? 3. Wat betekent dit voor het onderwijs? 4. Hoe

Nadere informatie

Willibrordus: cultuur in ons hart

Willibrordus: cultuur in ons hart 1. Willibrordus: cultuur in ons hart De huidige maatschappij vraagt om creatieve burgers die nieuwe ideeën kunnen bedenken en uitwerken. Daarom mag je op de Willibrordus door spelen wijs(er) worden! Kom

Nadere informatie

Regionaal verslag. Landelijk debat Ons Onderwijs Den Haag, 28 mei 2015

Regionaal verslag. Landelijk debat Ons Onderwijs Den Haag, 28 mei 2015 Regionaal verslag Landelijk debat Ons Onderwijs 2032 Den Haag, 28 mei 2015 1. Een korte impressie van de dialoog De debatavond in Den Haag bij het HCO is bezocht door circa 35 deelnemers. Van de aanwezige

Nadere informatie

21 e eeuwse vaardigheden in jouw onderwijs?!

21 e eeuwse vaardigheden in jouw onderwijs?! 21 e eeuwse vaardigheden in jouw onderwijs?!, programmeren en coderen Wassenaarse Onderwijsdag 24 november 2016 Even voorstellen Henk van de Hoef - mede-eigenaar O21 - onderwijs en ict-vraagstukken - visietrajecten

Nadere informatie

Curriculum in beweging

Curriculum in beweging Curriculum in beweging SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Strategische Agenda SLO 2017-2020 Curriculum in beweging De afgelopen twee jaar is een breed, landelijk debat gevoerd over een

Nadere informatie

Willibrordus: cultuur in ons hart

Willibrordus: cultuur in ons hart 1. Willibrordus: cultuur in ons hart De huidige maatschappij vraagt om creatieve burgers die nieuwe ideeën kunnen bedenken en uitwerken. Daarom mag je op de Willibrordus door spelen wijs(er) worden! Kom

Nadere informatie

FACTSHEET MEDIA-EDUCATIE

FACTSHEET MEDIA-EDUCATIE FACTSHEET MEDIA-EDUCATIE 2 FACTSHEET MEDIA-EDUCATIE De komst van het internet, e-mail en social media hebben er voor gezorgd dat de moderne mens overspoeld wordt met informatie. Daarnaast kan iedereen

Nadere informatie

Willibrordus: cultuur in ons hart

Willibrordus: cultuur in ons hart Willibrordus: cultuur in ons hart De huidige maatschappij vraagt om creatieve burgers die nieuwe ideeën kunnen bedenken en uitwerken. Daarom mag je op de Willibrordus door spelen wijs(er) worden! Kom je

Nadere informatie

PTA CKV havo Belgisch Park cohort

PTA CKV havo Belgisch Park cohort A. Schoolexamen CKV Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A: Verkennen Domein B: Verbreden Domein C: Verdiepen Domein D: Verbinden Het

Nadere informatie

Dag van de Cultuureducatie LKCA. 13 maart 2018

Dag van de Cultuureducatie LKCA. 13 maart 2018 Dag van de Cultuureducatie LKCA 13 maart 2018 Voorwaarden voor succesvolle vakkenintegratie Anne Hoogenboom & Karin Hoogeveen Opzet workshop Wie, wat en waarover Voorbeeld meester Maarten Conclusies monitoronderzoek

Nadere informatie

Wij medewerkers & wij leerlingen van Stad & Esch maken samen de plek waar ontdekken en leren als vanzelf gaat. Welkom 21e eeuw.

Wij medewerkers & wij leerlingen van Stad & Esch maken samen de plek waar ontdekken en leren als vanzelf gaat. Welkom 21e eeuw. onderwijs Wij medewerkers & wij leerlingen van Stad & Esch maken samen de plek waar ontdekken en leren als vanzelf gaat. Welkom 21e eeuw. April 2012 2 Stad & Esch bereidt leerlingen optimaal voor op de

Nadere informatie

SCHOOL. Design-a-Thon: Afval INHOUD: Programma & uitleg Leerdoelen / kerndoelen en 21e eeuwse vaardigheden Informatie over de Afval Thema

SCHOOL. Design-a-Thon: Afval INHOUD: Programma & uitleg Leerdoelen / kerndoelen en 21e eeuwse vaardigheden Informatie over de Afval Thema SCHOOL Design-a-Thon: Afval INHOUD: Programma & uitleg Leerdoelen / kerndoelen en 21e eeuwse vaardigheden Informatie over de Afval Thema Global Children s Design-a-Thon, Dublin, November 2014 PROGRAMMA

Nadere informatie

Van opleiding tot school: waar leer ik differentiëren?

Van opleiding tot school: waar leer ik differentiëren? Van opleiding tot school: waar leer ik differentiëren? Johan Vos, inspecteur VO Annelies Bon, inspecteur HO 31 mei 2017 Inhoud 1.Wat is differentiëren? 2.Differentiatie in het VO 3.De mening van afgestudeerden

Nadere informatie

Een andere kijk op onderwijs

Een andere kijk op onderwijs Een andere kijk op onderwijs PROF.DR. SIETSKE WASLANDER Inhoud Onderwijs: voorbereiding op de toekomst Stand van zaken in Nederland Wat nu? 2 1 3 4 2 5 Gemene deler Samenwerken Communiceren ICT geletterdheid

Nadere informatie

Pre-Academisch Onderwijs. Overzicht modules leerjaar 2 en planning modules leerjaar 1 t/m 3

Pre-Academisch Onderwijs. Overzicht modules leerjaar 2 en planning modules leerjaar 1 t/m 3 Pre-Academisch Onderwijs Overzicht modules leerjaar 2 en planning modules leerjaar 1 t/m 3 OVERZICHT MODULES LEERJAAR 2 Wetenschapsfilosofie In deze module zul je naast de kennis over wetenschapsfilosofie,

Nadere informatie

Achtergrond onderzoeksvraag 1

Achtergrond onderzoeksvraag 1 Achtergrond onderzoeksvraag 1 1. Kerncurriculum en keuzedelen voor school en leerling Wij pleiten voor een vaste basis van kennis en vaardigheden die zich beperkt tot datgene wat alle leerlingen ten minste

Nadere informatie

Digitale geletterdheid

Digitale geletterdheid Digitale geletterdheid Meewerken aan het onderwijs van morgen Onder de naam Curriculum.nu vindt een landelijke herziening van het vaste onderwijsprogramma van alle leerlingen in het primair en voortgezet

Nadere informatie

Erfgoedonderwijs. 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren. 4. Erfgoed in de klas voorbeelden

Erfgoedonderwijs. 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren. 4. Erfgoed in de klas voorbeelden Erfgoedonderwijs 1. Wat is erfgoed? 2. Waarom erfgoedonderwijs? 3. Erfgoedonderwijs en 21e eeuws leren 4. Erfgoed in de klas voorbeelden ERFGOED DOEN! Wat is erfgoed? Wat is erfgoed? Definitie Materiële

Nadere informatie

A. MISSIE MEDIATRAINING B. VISIE MEDIATRAINING. GO! middenschool MIRA Loystraat Hamme

A. MISSIE MEDIATRAINING B. VISIE MEDIATRAINING. GO! middenschool MIRA Loystraat Hamme A. MISSIE MEDIATRAINING De grote missie van deze module is leerlingen te laten ontdekken en hen te laten proeven van de mediawereld door niet alleen het negatieve, maar zeker ook het positieve ervan te

Nadere informatie

Hoofdlijn advies. Wat vind jij? Laat het ons weten op: Persoonlijke ontwikkeling. Basiskennis en -vaardigheden. Vakoverstijgend leren

Hoofdlijn advies. Wat vind jij? Laat het ons weten op: Persoonlijke ontwikkeling. Basiskennis en -vaardigheden. Vakoverstijgend leren Hoofdlijn advies Taalvaardig Rekenvaardig Digitaal vaardig Sociaal vaardig Persoonlijke ontwikkeling Basisvaardigheden Basiskennis en -vaardigheden Natuur & technologie Mens & maatschappij Taal & cultuur

Nadere informatie

Bloom. Taxonomie van. in de praktijk

Bloom. Taxonomie van. in de praktijk Bloom Taxonomie van in de praktijk De taxonomie van Bloom kan worden toegepast als praktisch hulpmiddel bij het differentiëren in denken en doen. Het helpt je om in je vraagstelling een plaats te geven

Nadere informatie

TEST COACHING CULTUURWIJSHENGELO Totaal aantal vragen: 10

TEST COACHING CULTUURWIJSHENGELO Totaal aantal vragen: 10 TOPHES 04/04/2018 TEST COACHING CULTUURWIJSHENGELO Totaal aantal vragen: 10 De meeste juiste antwoorden: #6 Minste Juiste antwoorden: #6 1. De volgende coachingsvragen komen naar voren bij enkele basisscholen.

Nadere informatie

Uitwerking kerndoel 7 Nederlandse taal

Uitwerking kerndoel 7 Nederlandse taal Uitwerking kerndoel 7 Nederlandse taal Tussendoelen en leerlijnen Nederlandse taal Primair onderwijs In samenwerking met het expertisecentrum Nederlands Enschede, 1 juni 2006 Nederlands kerndoel 7 Stichting

Nadere informatie

Tuinkers met taksi. Geef ze de ruimte! ROB-dag 2018 Jolande Kelder. onderzoekend leren in de onderbouw. Hogeschool Viaa, Zwolle

Tuinkers met taksi. Geef ze de ruimte! ROB-dag 2018 Jolande Kelder. onderzoekend leren in de onderbouw. Hogeschool Viaa, Zwolle 10 Tuinkers met taksi Geef ze de ruimte! onderzoekend leren in de onderbouw ROB-dag 2018 Jolande Kelder Hogeschool Viaa, Zwolle Klik om tekst toe te voegen 10 Kleuters en onderzoek Onderzoeken; dat past

Nadere informatie

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen

1 en 2 oktober 2013. Bezoek aan Groningen 1 en 2 oktober 2013 Bezoek aan Groningen programma 1-2 oktober 2013 www.cultuurindespiegel.be 1. Stavaza van CIS Nederland 2. Emiel Copini (14-18jaar) en Theisje van Dorsten (4-10 jaar) 3. Astrid Rass

Nadere informatie

Theoretisch kader De 21st century skills Onderverdeling in cognitieve en conatieve vaardigheden

Theoretisch kader De 21st century skills Onderverdeling in cognitieve en conatieve vaardigheden Theoretisch kader: Zoals ik in mijn probleemanalyse beschrijf ga ik de vaardigheid creativiteit, van de 21st century skills onderzoeken, omdat ik wil weten op welke manier de school invloed kan uitoefenen

Nadere informatie

Universiteit Leiden / Stichting Creativiteit & Innovatie. Diverse (onderwijs) congressen en bijeenkomsten (meerdere data, i.o.)

Universiteit Leiden / Stichting Creativiteit & Innovatie. Diverse (onderwijs) congressen en bijeenkomsten (meerdere data, i.o.) - - - Universiteit Leiden / Stichting Creativiteit & Innovatie Diverse (onderwijs) congressen en bijeenkomsten (meerdere data, i.o.) 1000+ 100+ 50+ 300+ 300+ 35 100+ 100+ 200+ 150+ 400+ Politiek, Bedrijfsleven,

Nadere informatie

Leerplankader kunstzinnige oriëntatie

Leerplankader kunstzinnige oriëntatie Leerplankader kunstzinnige oriëntatie Op weg naar een toekomstbestendig leerplan SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Stéfanie van Tuinen 18 november 2014, 2012 Leerplankader kunstzinnige

Nadere informatie

Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Evolutie

Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Evolutie Biologie inhouden (PO-havo/vwo): Evolutie kerndoelen primair onderwijs kerndoelen onderbouw havo bovenbouw exameneenheden vwo bovenbouw exameneenheden 34: De leerlingen leren zorg te dragen voor de lichamelijke

Nadere informatie

Lerarenopleidingen voor de 21 ste eeuw

Lerarenopleidingen voor de 21 ste eeuw Lerarenopleidingen voor de 21 ste eeuw Eindkwalificaties Leren en lesgeven met ict en beginmeting Anne-Marieke van Loon Dana Uerz Aanleiding Lerarenopleiding voor de 21e eeuw; Stand van zaken / beginmeting;

Nadere informatie

Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool

Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool Beroepsproduct Project Wetenschap en technologie op de basisschool In dit beroepsproduct ontwerp je onderwijs op het gebied van Wetenschap en technologie voor de basisschool. Uitgangspunt bij je onderwijsontwerp

Nadere informatie

Vragenlijst deelnemers Vlaams Lerend Netwerk STEM SO

Vragenlijst deelnemers Vlaams Lerend Netwerk STEM SO Vragenlijst deelnemers Vlaams Lerend Netwerk STEM SO 1. Persoonlijke gegevens Naam school:.. Provincie school: o Antwerpen o Limburg o Oost- Vlaanderen o Vlaams- Brabant o West- Vlaanderen Wat is je functie?

Nadere informatie

In Vlaanderen bestaat er nog geen leerlijn programmeren! Hierdoor baseren wij ons op de leerlijn die men in Nederland toepast voor basisscholen.

In Vlaanderen bestaat er nog geen leerlijn programmeren! Hierdoor baseren wij ons op de leerlijn die men in Nederland toepast voor basisscholen. Leerlijn programmeren In Vlaanderen bestaat er nog geen leerlijn programmeren! Hierdoor baseren wij ons op de leerlijn die men in Nederland toepast voor basisscholen. Deze leerlijn is opgebouwd aan de

Nadere informatie

PTA CKV VWO, Belgisch Park, cohort

PTA CKV VWO, Belgisch Park, cohort A. Schoolexamen CKV Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A: Verkennen Domein B: Verbreden Domein C: Verdiepen Domein D: Verbinden Het

Nadere informatie

Vanuit doelen Jonge Kind naar een beredeneerd aanbod voor peuters en kleuters

Vanuit doelen Jonge Kind naar een beredeneerd aanbod voor peuters en kleuters SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Vanuit doelen Jonge Kind naar een beredeneerd aanbod voor peuters en kleuters Netwerkbijeenkomst Utrecht 23 mei 2018 het curriculum Curriculum verschillende

Nadere informatie

PTA ckv Havo, Belgisch Park, cohort

PTA ckv Havo, Belgisch Park, cohort Het eindexamen ckv bestaat uit een schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domeinen ckv Domein A: Verkennen Domein B: Verbreden Domein C: Verdiepen Domein D: Verbinden Domein

Nadere informatie

Sportmiddag Voor de docent

Sportmiddag Voor de docent Sportmiddag Voor de docent Vak(gebied) Schooltype/afdeling Leerjaar Tijdsinvestering Vakinhoud Wiskunde Onderbouw havo/vwo 2 of hoger 2 lesuren van vijftig minuten Lineaire vergelijkingen Tussendoelen

Nadere informatie

In gesprek over de inhoud van het onderwijs van de toekomst

In gesprek over de inhoud van het onderwijs van de toekomst In gesprek over de inhoud van het onderwijs van de toekomst Leraar Schoolleider Bestuurder Doe mee en praat mee! Antwoord of reactie op deze vraag? Dé landelijke dialoog over ons onderwijs en de toekomst.

Nadere informatie

PTA CKV vwo Belgisch Park cohort

PTA CKV vwo Belgisch Park cohort PTA CKV vwo Belgisch Park cohort 018-019-00 A. Schoolexamen CKV Het eindexamen bestaat uit het schoolexamen. Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen: Domein A: Verkennen Domein B: Verbreden

Nadere informatie

Inleiding. Projectonderwijs.slo.nl 1/5

Inleiding. Projectonderwijs.slo.nl 1/5 Inleiding Deze handleiding informeert lerarenopleiders en onderwijsondersteuners over de cursus waarmee zij docenten kunnen professionaliseren in het ontwikkelen van projectonderwijs. Na een korte verantwoording

Nadere informatie

Leiderschap bij verandering in school Curriculumontwikkeling. 30 maart 2017 VO-congres

Leiderschap bij verandering in school Curriculumontwikkeling. 30 maart 2017 VO-congres Leiderschap bij verandering in school Curriculumontwikkeling 30 maart 2017 VO-congres Programma Inleiding 20 minuten - de richting van het advies - politieke stand van zaken Aan tafel! Uitwerking van een

Nadere informatie

Ontwikkelingsperspectief in regulier basis- en voortgezet onderwijs. Suzanne Beek en Arjan Clijsen Kennisparade, 13 november 2013

Ontwikkelingsperspectief in regulier basis- en voortgezet onderwijs. Suzanne Beek en Arjan Clijsen Kennisparade, 13 november 2013 Ontwikkelingsperspectief in regulier basis- en voortgezet onderwijs Suzanne Beek en Arjan Clijsen Kennisparade, 13 november 2013 Wat beschrijft een OPP? Wet- en regelgeving (per 1-8-2014) Verwachte uitstroombestemming

Nadere informatie

2011 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede

2011 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Overal tekst Kerndoelanalyse SLO juli 2011 Verantwoording 2011 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Alle rechten voorbehouden. Mits de bron wordt vermeld is het toegestaan om

Nadere informatie

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing

Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Educatief pakket duurzame energie Didactische onderbouwing Inhoud Welkom Doelen Profielschetsen Materialen Bijlagen Met het Solly Systeem worden kinderen al op jonge leeftijd geïntroduceerd in de wereld

Nadere informatie

Werken aan vaardigheden van de 21 ste eeuw. 23 maart 2016

Werken aan vaardigheden van de 21 ste eeuw. 23 maart 2016 Werken aan vaardigheden van de 21 ste eeuw 23 maart 2016 Even voorstellen Frank Studulski Senior adviseur Sardes en extern procesregisseur kenniskring Vaardigheden van de 21 ste eeuw INOS Desiree van den

Nadere informatie

1 van :30

1 van :30 Statistieken Naam formulier Titel formulier Aantal vragen 60 Totaal aantal ingevuld 277 mediatheek De mediatheek en informatievaardigheden in het voortgezet onderwijs 1. Welke onderwijsniveau's biedt de

Nadere informatie

Leermiddelenmonitor 17/18

Leermiddelenmonitor 17/18 Leermiddelenmonitor 17/18 Leermiddelen in het po en vo: gebruik, digitalisering, beschikbaarheid en beleid SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Leermiddelenmonitor 17/18 Leermiddelen in

Nadere informatie

Bezinning op onderwijs in de veranderende maats

Bezinning op onderwijs in de veranderende maats Bezinning op onderwijs in de veranderende maats Onderwijs Waar moet onderwijs op voorbereiden? Op 17 november 2014 lanceerde Sander Dekker, staatssecretaris van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en

Nadere informatie

Mediawijsheidbeleidsplan St. Willibrordusschool Hulst

Mediawijsheidbeleidsplan St. Willibrordusschool Hulst St. Willibrordusschool Princebolwerk 2 4561 EN HULST Tel. 0114-370541 E-mail: willibrordus@skohulst.nl website: www.willibrordushulst.nl Mediawijsheidbeleidsplan St. Willibrordusschool Hulst Mediawijsheidbeleidsplan

Nadere informatie

In dit tussenproduct vindt u:

In dit tussenproduct vindt u: Voorliggend tussenproduct is het derde tussenproduct van ontwikkelteam Digitale geletterdheid, opgesteld tijdens de derde ontwikkelsessie in oktober 2018. Het betreft de grote opdrachten van het leergebied,

Nadere informatie

OVERZICHT LEERGANG. De zes standaardmodules vormen het basisprogramma, deze zijn verplicht. De instapmodules en verdiepende modules zijn optioneel.

OVERZICHT LEERGANG. De zes standaardmodules vormen het basisprogramma, deze zijn verplicht. De instapmodules en verdiepende modules zijn optioneel. Leergang Digitale Geletterdheid Product en prijzen 2017 OVERZICHT LEERGANG Onderwijs heeft als doel om jongeren voor te bereiden op de maatschappij waarin ze leven. Digitale geletterdheid is een belangrijke

Nadere informatie

UITWERKING KOERS BEST ONDERWIJS

UITWERKING KOERS BEST ONDERWIJS 0 6 UITWERKING KOERS BEST ONDERWIJS Krijgt het kind wat het nodig heeft? leerkracht Koester de nieuwsgierigheid van het kind, geef het kind regie en plan samen de leerdoelen. Koers Best Onderwijs 2016-2020

Nadere informatie

Curriculum.nu onderwijsvernieuwing Ria Brandt en Jeroen Bron. Jaarvergadering Wolvega 7 mei 2019

Curriculum.nu onderwijsvernieuwing Ria Brandt en Jeroen Bron. Jaarvergadering Wolvega 7 mei 2019 Curriculum.nu onderwijsvernieuwing Ria Brandt en Jeroen Bron Jaarvergadering Wolvega 7 mei 2019 Vraag Pitch Wij horen graag hoe het staat met Curriculum.nu en verder". Inhoud pitch Ontwikkelingen curriculum.nu

Nadere informatie

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W

Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W Zelfreflectie meetinstrument Ondernemende houding studenten Z&W 1 Naam student: Studentnummer: Datum: Naam leercoach: Inleiding Voor jou ligt het meetinstrument ondernemende houding. Met dit meetinstrument

Nadere informatie

EIGENTIJDS ONDERWIJS OP DE MGR BEKKERSSCHOOL

EIGENTIJDS ONDERWIJS OP DE MGR BEKKERSSCHOOL THEMANUMMER JUNI 2016 EIGENTIJDS ONDERWIJS OP DE MGR BEKKERSSCHOOL Beste ouders en verzorgers, Begin dit schooljaar hebben we u uitgenodigd voor een informatieavond over de invoering van de ipad en om

Nadere informatie

BLAADJE #4. mei 2018

BLAADJE #4. mei 2018 BLAADJE #4 mei 2018 School voor KEES GROEP 1/2 breinvriendelijk onderwijs OBS met engelse les vanaf groep 1 De Koningslinde is een jonge openbare basisschool (obs ) in Vught. In het stadhouderspark, in

Nadere informatie

Van leerdoel tot les. Door Femke Loos

Van leerdoel tot les. Door Femke Loos Van leerdoel tot les Door Femke Loos Wie ben ik? Film Persoonlijk Leren Het Stormink Inhoud Wat is leerdoeldenken? Wat levert leerdoeldenken op? WAT wil ik dat de leerlingen leren? HOE wil ik dat de leerlingen

Nadere informatie

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015

Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 Waarom Wetenschap en Techniek W&T2015 In het leven van alle dag speelt Wetenschap en Techniek (W&T) een grote rol. We staan er vaak maar weinig bij stil, maar zonder de vele uitvindingen in de wereld van

Nadere informatie

SCOL Sociale Competentie Observatielijst. Analyse doelen Jonge kind

SCOL Sociale Competentie Observatielijst. Analyse doelen Jonge kind SCOL Sociale Competentie Observatielijst Analyse doelen Jonge kind Maart 2013 Verantwoording 2013 SLO (nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling), Enschede Mits de bron wordt vermeld, is het toegestaan

Nadere informatie

Create to explore yourself'

Create to explore yourself' Het Openbaar Primair Onderwijs Dordrecht Onlosmakelijk verbonden met de Omgeving de Samenleving Bedrijven en Maatschappelijke organisaties Leren & Samenleving als natuurlijke bondgenoot van leerlingen

Nadere informatie

Ontwikkeling van wetenschap en technologie in de pabo

Ontwikkeling van wetenschap en technologie in de pabo Ontwikkeling van wetenschap en technologie in de pabo Plenaire terugkoppeling MASTERCLASSES WETENSCHAP EN TECHNOLOGIE ALS GRONDHOUDING EN VAKOVERSTIJGENDE BENADERING Lou Slangen 12-11-2014 WETENSCHAP EN

Nadere informatie