Mogelijkheden van vergisting voor de productie van biogas. Bruno Mattheeuws 09 juni 2007

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Mogelijkheden van vergisting voor de productie van biogas. Bruno Mattheeuws 09 juni 2007"

Transcriptie

1 Mogelijkheden van vergisting voor de productie van biogas Bruno Mattheeuws 09 juni 2007

2 AGENDA Biogas-E vzw Biomassa Anaerobe vergisting Digestaat Biogas en de toepassingen Anaerobe vergisting en het milieu Vergisting in Vlaanderen Vergisting internationaal Ontwikkelingen/innovaties Vergist U niet Conclusie energiegewassen

3 Biogas-E E vzw Verderzetting vroegere Platform voor anaerobe vergisting => Historiek & structuur Doelstellingen: Maximale benutting van het biogaspotentieel in Vlaanderen, Maximale, objectieve begeleiding van initiatieven m.b.t. anaerobe vergisting

4 Biogas-E E vzw Taken: Informeren Sensibiliseren Netwerking Beleidsondersteuning Eerstelijnsadvies en projectbegeleiding Belangrijk: Objectief Onafhankelijk Accent op landbouw Accent op afval, energiegewassen en mest

5 Anaerobe vergisting Tegenhanger aerobe compostering Moerasgas uit omzetting organisch materiaal in zuurstofloze omstandigheden In maag herkauwers

6 Anaerobe vergisting

7 Anaerobe vergisting!"# OBA Groentenafval Keukenafval WZ-Slib (lage DS) Aardappelschillen Maag koe Vetten Biogaspotentieel (m 3 /ton) Zeer laag

8 Anaerobe vergisting Mest Gier Stalmest (rund) Kippenmest Paardenmest Schapenmest Biogaspotentieel (m 3 /ton)

9 Anaerobe vergisting $# %& '()*+, - )*./* Gewas Maïs Gras Bietenloof Aardappelpulp Koolzaad Biogaspotentieel (m 3 /ton)

10 Biomassa Afval Energiegewassen Mest

11 Anaerobe vergisting /*0 12)* 3* #/"*/, ** * *

12 Anaerobe vergisting

13 Anaerobe vergisting #$ $!" % $$ &

14 Anaerobe vergisting ' #$ ()*+, -.+,/ (01,))21,

15 Anaerobe vergisting!(1 (10134 (01 ( (2+ ( '6 7

16 Anaerobe vergisting $ (*$ *78 8 && "($ $ "(9$ $$

17 Anaerobe vergisting # $$8: $ $ :; #$

18 Anaerobe vergisting $ <6 =:+ 5:+ & &6 6(' (% > 4? 7

19 Anaerobe vergisting A& &$ &'6 7 & &% %8 $ ;

20 Anaerobe vergisting! ## ##(&$ & * ( &$ &

21 Anaerobe vergisting 8 B

22 Digestaat *4 5* * 5* *6 5*5*"6 6** 5* * * *( * *"7*8* "*,++*"6 **"6 **6/* * * *9:;<* ***(#* * *"*

23 Digestaat = 1 *" *"/"** %* **=, > 1* * *?*/( " - * *, *( "*#/ * **""

24 Biogas en # *DE;;<+*2+7*C;C:*%F0G 9 H*/20G 7*E)C*/0G condensatieopwarming (RH < 1)ontzwavelingcorrosief H2S

25 Biogas en toepassingen "!# *"**# " #**6 ** #**"

26 Biogas en toepassingen 5*C*/2 0G"* * *D* * 5*>):*/2 0G".( 7**I J 2''

27 Biogas en toepassingen **** ** *"/ **%267*K L;*67*K EE;

28 Biogas en toepassingen 9 C;>;*<** * # 1*# / **%267*K

29 Biogas en toepassingen * CD*:+ *D011 2 / & % $ 8

30 Biogas en milieu Broeikasgasemissies vermeden methaanuitstoot bij opslag van mest en afval CH 4 ± 21x sterker dan CO 2 gebruik van fakkel om ongewenste methaan uitstoot te vermijden

31 Biogas en milieu Hernieuwbare energie productie groene elektriciteit, warmte eventueel vervanging aardgas Minder CO 2 -uitstoot Digestaat minder nitraatuitspoeling naar grondwater besparing kunstmeststoffen

32 Biogas en milieu Ruimtelijke ordening en transport NIMBY (Not In My BackYard) sensibilisatie Geur volledig luchtdicht geen geur toevoer en opslag biomassa in overdekte ruimte (met afzuiging)

33 Vergisting in Vlaanderen Geïnstalleerd vermogen /2007 afval, mest & energiegewassen 11 initiatieven in werking 12,26 MW e ~ gezinnen

34 Vergisting in Vlaanderen Vraagzijde van de markt Eind 2008: afval, mest & energiegewassen inschatting! in aanbouw rondvraag sterke boom momenteel ~ gevoerde beleid ~ NIMBY? ± 8,38 MW e (in aanbouw) ± 21 MW e (totaal eind 2008 verwacht) ~ gezinnen

35 Vergisting internationaal uropa enemarken Gecentraliseerd Vanuit oogpunt productie betere meststof Warmtenetten uitsland 3500 installaties op boerderijschaal Co-vergisting Digestaat op land

36 Vergisting internationaal uropa weden Biobrandstof

37 Vergisting internationaal ndere continenten ~ domestic biogas frika Rwanda:gevangenis kookt op biogas van uitwerpselen gevangen 25 landen willen 20 mio families van biogasinstallaties voorzien om duurzame energie te produceren zië Nepal: gezinnen Vietnam: installaties operationeel

38 Ontwikkelingen / innovaties Integratie compostering verbranding materiaalrecyclage mestverwerking Inputmateriaal samengestelde stromen energiegewassen koolzaadschroot/glycerine

39 Ontwikkelingen / innovaties Pre- & posttreatment ethanolproductie injectie in aardgasnet opgewerkt niet opgewerkt brandstof voor voertuigen koppeling brandstofcel biogaszuivering etc.

40 Vergist U niet Enkele misverstanden: vergisting = mestverwerking biogas = extreem gevaarlijk grote geurhinder natuurlijk proces = simpel proces

41 Conclusie energiegewassen Vergisting: meest aantal soorten biomassa als inputstroom Traditionele akkerbouwgewassen: tarwe, suikerbiet, aardappel, koolzaad, maïs Nieuwe akkerbouwgewassen: olifantengras, hennep, amaranth, huttentut, aardpeer Houtachtige gewassen: moeilijk (te droog, te veel lignine) Energiegewas: > kost t.o.v. afval en mest > biogas dan mest <=> biogas dan afval Zelfvoorziening

42 Conclusie energiegewassen Focus op kuil- en energiemaïs: Hoge d.s.-opbrengst per ha Goed bewaarbaar Teelt is vrij makkelijk en gekend Hoge biogasopbrengsten (tot km/ ha => enkel bioenthanol komt in de buurt) Oppassen voor: Monocultuur maïs => rotatieteelt (o.a. sorghum, aardpeer )

43 ''

Kan de biogassector grote volumes aardappelen uit de markt nemen? 27-01-2015, Oudenaarde. E. Meers & J. De Mey

Kan de biogassector grote volumes aardappelen uit de markt nemen? 27-01-2015, Oudenaarde. E. Meers & J. De Mey Kan de biogassector grote volumes aardappelen uit de markt nemen? 27-01-2015, Oudenaarde E. Meers & J. De Mey Biogas-E vzw Prof. Dr. Ir. Erik Meers Coördinator Biogas-E U Gent, Fac. Milieuchemie Ir. Jonathan

Nadere informatie

Agem-cáfe: biogas uit grootschalige mestvergisting. 20 april 2016 Ton Voncken, Programmanager Groen Gas Nederland

Agem-cáfe: biogas uit grootschalige mestvergisting. 20 april 2016 Ton Voncken, Programmanager Groen Gas Nederland Agem-cáfe: biogas uit grootschalige mestvergisting 20 april 2016 Ton Voncken, Programmanager Groen Gas Nederland Biogas uit grootschalige mestvergisting Wat Van Biomassa naar Biogas Waarom Rol van biogas

Nadere informatie

Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm

Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm Door Bart Brouwer Sheet 1 of 26 Kleinschalige mestvergisting met Microferm Staatssecretaris Joop Atsma en gedeputeerde Theo Rietkerk

Nadere informatie

Bio Energie Bergerden richt zich op de productie van groen gas uit biomassa gepaard gaand met de winning van CO2.

Bio Energie Bergerden richt zich op de productie van groen gas uit biomassa gepaard gaand met de winning van CO2. Bio Energie Bergerden richt zich op de productie van groen gas uit biomassa gepaard gaand met de winning van CO2. Dit door middel van een biomassavergistinginstallatie Copyright BioEnergieBergerden 2009-2010

Nadere informatie

Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins

Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins Presentatie Microferm studiegroep Westhoek Holsteins Door Bart Brouwer Sheet 1 of 26 Agenda Introductie HoSt B.V. Waarom Microferm? Het Microferm concept Beschrijving installatie Voordelen Economie Vragen

Nadere informatie

Productie van bio - energie uit energiemaïs

Productie van bio - energie uit energiemaïs Productie van bio - energie uit energiemaïs Door: Frank Veldeman Stijn Van Aken Nick De Keyser Groepsopdracht Ethiek Academiejaar: 2006-2007 Lector: Dhr. Lips Dirk 2 e jaar Agro- en Biotechnologie Inleiding

Nadere informatie

Vergistingstest BATCHTESTEN. Klant 2401/086/A1. Testsubstraat: Maisrestanten. Mystery Man

Vergistingstest BATCHTESTEN. Klant 2401/086/A1. Testsubstraat: Maisrestanten. Mystery Man Vergistingstest BATCHTESTEN 2401/086/A1 Testsubstraat: Maisrestanten Klant Mystery Man Datum: 05-Juli-2012 1 Voorwoord is een werkmaatschappij welke voornamelijk actief is in de agri-food branche en de

Nadere informatie

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Jennie van der Kolk, Alterra Helmond, 22-02-13 Nico Verdoes, Livestock Research Inhoud presentatie Wetenschapswinkel

Nadere informatie

Presentatie Gist is Groen. Herman Klein Teeselink, HoSt B.V.

Presentatie Gist is Groen. Herman Klein Teeselink, HoSt B.V. Presentatie Gist is Groen Herman Klein Teeselink, HoSt B.V. Sheet 1 of 26 De grootste Nederlandse leverancier van Biogas installaties - en Hout-WKK systemen Boerderij type Biogas Installaties Industrieel

Nadere informatie

De rol van hernieuwbare brandstoffen en afval in de Vlaamse energiemix

De rol van hernieuwbare brandstoffen en afval in de Vlaamse energiemix 08/04/2011 De rol van hernieuwbare brandstoffen en afval in de Vlaamse energiemix Luc Pelkmans, VITO 4 de Vlaamse afval- en materialencongres Brugge, 6 april 2011 Inhoud» Vlaamse onderbouwing van de Belgische

Nadere informatie

Waarom doen we het ook alweer?

Waarom doen we het ook alweer? Apart inzamelen van gft-afval Als Vereniging Afvalbedrijven stimuleren we dat al het afval in Nederland op de juiste manier wordt verwerkt. Hierbij houden we rekening met het milieu en de kosten. De meest

Nadere informatie

4.A.1 Ketenanalyse Groenafval

4.A.1 Ketenanalyse Groenafval 4.A.1 Ketenanalyse Groenafval Prop Beplantingswerken v.o.f. Autorisatie Nummer/versie Datum Opsteller Goedgekeurd directie 01 22-01-2015 Naam: F. van Doorn Naam: A. Prop Datum: 22 januari 2015 Datum: 22

Nadere informatie

Bermmaaisel: van last tot lust.

Bermmaaisel: van last tot lust. Bermmaaisel: van last tot lust. Dr. Alain De Vocht PHL-BIO Research - PHL Centrum voor Milieukunde - UHasselt Inhoud Maaisel en klimaatneutraal Limburg Hoeveelheid en samenstelling Verwerkingsmogelijkheden

Nadere informatie

Waarheen met grasmaaisel? Brugge, 6/04/2011

Waarheen met grasmaaisel? Brugge, 6/04/2011 Waarheen met grasmaaisel? Brugge, 6/04/2011 Problematiek Natuurtechnisch beheer in natuurgebieden en op wegbermen : afvoer van maaisel noodzakelijk Piekaanvoer bij verwerkingsinstallaties Groencompostering:

Nadere informatie

GroenLinks Bronckhorst. Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015

GroenLinks Bronckhorst. Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015 GroenLinks Bronckhorst Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015 Waarom co-vergisten Omdat de meststoffenwet veehouders verplicht de overtollige (mineralen in de) mest te ver(be)werken

Nadere informatie

Nota: Randvoorwaarden voor de inplanting van installaties voor mestbehandeling en vergisting

Nota: Randvoorwaarden voor de inplanting van installaties voor mestbehandeling en vergisting Nota: Randvoorwaarden voor de inplanting van installaties voor mestbehandeling en vergisting Deze nota is gebaseerd op de omzendbrief RO/2006/01 van 19 mei 2006 en bevat een aantal aandachtspunten bij

Nadere informatie

Op zoek naar biomassa voor de bio-economie: recupereren en valoriseren van gewasresten van korrelmaïs en groenten, en de houtige fractie uit compost

Op zoek naar biomassa voor de bio-economie: recupereren en valoriseren van gewasresten van korrelmaïs en groenten, en de houtige fractie uit compost Op zoek naar biomassa voor de bio-economie: recupereren en valoriseren van gewasresten van korrelmaïs en groenten, en de houtige fractie uit compost Bart Vandecasteele, Filip Velghe, Christophe Boogaerts,

Nadere informatie

Wetgevende aspecten: ondersteuningsmaatregelen en emissienormen

Wetgevende aspecten: ondersteuningsmaatregelen en emissienormen Wetgevende aspecten: ondersteuningsmaatregelen en emissienormen Overzicht 1. Algemeen 2. Investeringssteun 3. Certificaten 4. Emmisienormen Algemeen Bio-WKK Biomassa als duurzame brandstof groene stroom

Nadere informatie

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw Hoe maak je biogas? Inhoud presentatie Wie en wat is Biogas Plus? Hoe werkt een biogasinstallatie? Voor wie is een biogasinstallatie interessant? Is een biogasinstallatie duurzaam? Zijn subsidies nodig?

Nadere informatie

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Inhoud presentatie 1.Afbakening 2.Inventarisatie energie 3.CO 2 -voetafdruk energieverbruik 4.CO

Nadere informatie

GroenGas InOpwerking. Kleinschalige biogasopwaardering met Bio-Up. Rene Cornelissen (CCS) 11 maart 2015

GroenGas InOpwerking. Kleinschalige biogasopwaardering met Bio-Up. Rene Cornelissen (CCS) 11 maart 2015 GroenGas InOpwerking Kleinschalige biogasopwaardering met Bio-Up Rene Cornelissen (CCS) 11 maart 2015 Kleinschalige biogasopwaardering met Bio-Up Inhoudsopgave CCS Inleiding Situatie kleinschalige vergisting

Nadere informatie

Geur en mestverwerking

Geur en mestverwerking Geur en mestverwerking Frederik Accoe, Vlaams Coördinatiecentrum Mestverwerking Toon Van Elst, PRG Odournet nv Studiedag Geurhinder, 28 januari 2011 Inhoud Vlaams Coördinatiecentrum Mestverwerking (VCMvzw)

Nadere informatie

Straßenbegleitgrün - eine Alternative?l

Straßenbegleitgrün - eine Alternative?l DELaND Straßenbegleitgrün - eine Alternative?l Papenburg 23 juni 2014 Dirk de Boer Dienst Landelijk Gebied 1 Duurzame energie Taakstelling Nederlandse Overheid: Kyoto 1991: 2010: 5% duurzame energie 2020:

Nadere informatie

Anaërobe vergisting & Warmtekrachtkoppeling

Anaërobe vergisting & Warmtekrachtkoppeling Poperinge, 20 maart 07 Anaërobe vergisting & Warmtekrachtkoppeling Greet Ghekiere POVLT INHOUD Wat is DAT? De biogasinstallatie Types installaties INPUT Nieuwe evoluties in energiegewassen OUTPUT: digestaat

Nadere informatie

Wat vraagt de energietransitie in Nederland?

Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Jan Ros Doel/ambitie klimaatbeleid: Vermindering broeikasgasemissies in 2050 met 80 tot 95% ten opzichte van 1990 Tussendoelen voor broeikasgasemissies Geen

Nadere informatie

Kringloop neutraal denken Emissie, mineralen, energie

Kringloop neutraal denken Emissie, mineralen, energie Kringloop neutraal denken Emissie, mineralen, energie Eddie ter Braack Waarom nieuwe generatie vergister-raffinage Ontwikkeling/Stand van zaken op dit moment Nog uit te voeren acties Problemen grootschalige

Nadere informatie

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder 16/12/2010 Cogen Vlaanderen Daan Curvers COGEN Vlaanderen Houtige biomassa in de landbouw 16

Nadere informatie

Energie uit groenafval. deel van een duurzame. Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen

Energie uit groenafval. deel van een duurzame. Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen Energie uit groenafval deel van een duurzame totaaloplossing Arjen Brinkmann Branche Vereniging Organische Reststoffen 1 Branche Vereniging Organische Reststoffen (BVOR) Sinds 1989 branche organisatie

Nadere informatie

Workshop mestvergisting. Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies Bijnagte@cocos.nl

Workshop mestvergisting. Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies Bijnagte@cocos.nl Workshop mestvergisting Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies Bijnagte@cocos.nl BioEnergy Farm 2 Project beschrijving Europees project Marktontwikkeling mono-mestvergisting Verspreiden onafhankelijke

Nadere informatie

Werkpakket 5: Beleid & regelgeving

Werkpakket 5: Beleid & regelgeving Werkpakket 5: Beleid & regelgeving Oplijsting knelpunten inzake verwerking van grasmaaisel via co-vergisting 1. Maaisel als afvalstof Bij de terreinbeheerders leeft de problematiek om (berm)maaisel, en

Nadere informatie

Groengas in landbouw. 11 maart 2015

Groengas in landbouw. 11 maart 2015 Groengas in landbouw 11 maart 2015 LTO Noord Programma Klimaat & Energie Auke Jan Veenstra (aveenstra@ltonoord.nl) Inhoud LTO Noord en Energie Energie in de agrarische sector Energieproductie Vergisting

Nadere informatie

NEW BUSINESS. Guy Konings

NEW BUSINESS. Guy Konings 2015 Guy Konings Stedin is verantwoordelijk voor transport van gas en elektriciteit in West Nederland Onze missie: Altijd energie voor onze klanten, vandaag en morgen. Simpel, betaalbaar en duurzaam KERNGETALLEN

Nadere informatie

Biomassa Energie Centrales - biogas

Biomassa Energie Centrales - biogas Biomassa Energie Centrales - biogas Anaërobe verwerking/toepassing van Biomassa als Duurzame oplossing voor hedendaagse Energiebehoeften Hammestraat 87 9220 Moerzeke abde@abde.be +32 473 813 183 Reeds

Nadere informatie

Mestverwaarding Op weg naar een duurzame veehouderij

Mestverwaarding Op weg naar een duurzame veehouderij Mestverwaarding Op weg naar een duurzame veehouderij 19 november 2014 ABO Ooststellingwerf Nijeberkoop LTO Noord Programma Duurzame Energie Auke Jan Veenstra (aveenstra@ltonoord.nl) Inhoud Activiteiten

Nadere informatie

Informatiebrochure. Een biogasinstallatie bij jou in de buurt? platform anaerobe vergisting in Vlaanderen

Informatiebrochure. Een biogasinstallatie bij jou in de buurt? platform anaerobe vergisting in Vlaanderen Informatiebrochure Een biogasinstallatie bij jou in de buurt? platform anaerobe vergisting in Vlaanderen Inhoudsopgave Inhoudsopgave iii 1 Biogas: onbekend maakt onbemind 1 2 Wat is duurzame energie?

Nadere informatie

Van 1774/2002 naar 1069/2009 bis. 04.02.11 Overlegplatform DBP. Lies Clarysse

Van 1774/2002 naar 1069/2009 bis. 04.02.11 Overlegplatform DBP. Lies Clarysse Van 1774/2002 naar 1069/2009 bis Wat wijzigt er voor mestverwerkers vanaf 4 maart 2011 04.02.11 Overlegplatform DBP Lies Clarysse 16-2-2011 februari 2011 1 0. Comitologie (belangrijke artikels) Opmerking:

Nadere informatie

Hoogwaardige benutting van gras

Hoogwaardige benutting van gras Hoogwaardige benutting van gras Mogelijkheden van aanbestedingen Arjen Brinkmann 1 Achtergrond Overheden en andere partijen herwaarderen reststromen -> Van Afval naar Grondstof Vertalen van beleidsambities

Nadere informatie

Sector-Nota. Indicatoren voor de toegevoegde economische waarde van de biogassector in Vlaanderen. Prof. Dr. ir. Erik Meers

Sector-Nota. Indicatoren voor de toegevoegde economische waarde van de biogassector in Vlaanderen. Prof. Dr. ir. Erik Meers Sector-Nota Indicatoren voor de toegevoegde economische waarde van de biogassector in Vlaanderen Prof. Dr. ir. Erik Meers Algemeen De biogassector in Vlaanderen kent een aantal duidelijke economisch toegevoegde

Nadere informatie

Biomassa: brood of brandstof?

Biomassa: brood of brandstof? RUG3 Biomassa: brood of brandstof? Centrum voor Energie en Milieukunde dr ir Sanderine Nonhebel Dia 1 RUG3 To set the date: * >Insert >Date and Time * At Fixed: fill the date in format mm-dd-yy * >Apply

Nadere informatie

BIO BASED ECONOMY WERKT!

BIO BASED ECONOMY WERKT! EnErgiEbiEtEn een nieuwe teelt Een concentratie van energie BIO BASED ECONOMY WERKT! groene GRONDSTOFFEN Energietoepassingen groene GRONDSTOFFEN Energiebieten een nieuwe teelt INLEIDING Heel wat biogasinstallaties

Nadere informatie

Verslag studiereis onderzoek vergistingsmogelijkheden voor grasmaaisel Duitsland 6/11 tot en met 9/11/2011

Verslag studiereis onderzoek vergistingsmogelijkheden voor grasmaaisel Duitsland 6/11 tot en met 9/11/2011 Verslag studiereis onderzoek vergistingsmogelijkheden voor grasmaaisel Duitsland 6/11 tot en met 9/11/2011 1. Inleiding Deze studiereis werd georganiseerd vanuit het project Graskracht. Graskracht is een

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

Biogas: De oplossing voor het energie probleem?

Biogas: De oplossing voor het energie probleem? Biogas: De oplossing voor het energie probleem? Jordy Ghequière Lula Timmerman Arne Deschepper Natuur en Wetenschap vzw Inhoudstabel Inhoudstabel... 1 Inleiding... 2 Hypothese... 3 Biogasproductie : theoretische

Nadere informatie

Bio- olie : realiteit en toekomst. Ir. Tom Anthonis Ugent Inbio.be 6 april 2011 Is er nog afval Febem Interafval te Brugge

Bio- olie : realiteit en toekomst. Ir. Tom Anthonis Ugent Inbio.be 6 april 2011 Is er nog afval Febem Interafval te Brugge Bio- olie : realiteit en toekomst Ir. Tom Anthonis Ugent Inbio.be 6 april 2011 Is er nog afval Febem Interafval te Brugge Dank & bron Prof. Tony Bridgwater BioEnergy Research Group Aston University, Birmingham

Nadere informatie

Verwerken van (groene) biomassa en mest:

Verwerken van (groene) biomassa en mest: Verwerken van (groene) biomassa en mest: kan dat samen? Hans Verkerk secretaris meststoffendistributie CUMELA Nederland Sector: 3.000 ondernemers 30.000 medewerkers Jaaromzet 4 miljard Cumelabedrijven:

Nadere informatie

ir. B. Meeus ir. K. Sys ing. K. Vanacker prof. dr. G. Maes

ir. B. Meeus ir. K. Sys ing. K. Vanacker prof. dr. G. Maes ir. B. Meeus ir. K. Sys ing. K. Vanacker prof. dr. G. Maes http://thinkbeforeprinting.org/ Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of vermenigvuldigd door middel van druk, fotokopie, microfilm

Nadere informatie

Kringloop neutraal denken (Emissie, mineralen, energie) Eddie ter Braack

Kringloop neutraal denken (Emissie, mineralen, energie) Eddie ter Braack Kringloop neutraal denken (Emissie, mineralen, energie) Eddie ter Braack Bio Energie Noord Missie: Het realiseren van meer en nieuwe activiteiten in Noord-Nederland op het gebied van energie uit biomassa

Nadere informatie

Opzet biogasinstallatie

Opzet biogasinstallatie Opzet biogasinstallatie Voor: NAJK energie bijeenkomst 22 maart 2007, Nieuw Vennep Door: Jan Schellekens, DLV BMT b.v. tel. 06 53 33 92 47 DLV Adviesgroep nv Biogasinstallaties in Nederland op 1 oktober

Nadere informatie

Economie van energiegewassen. M.P.J. van der Voort, R.D. Timmer, W. van Geel, W. Runia, W.J. Corré

Economie van energiegewassen. M.P.J. van der Voort, R.D. Timmer, W. van Geel, W. Runia, W.J. Corré Economie van energiegewassen M.P.J. van der Voort, R.D. Timmer, W. van Geel, W. Runia, W.J. Corré Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Akkerbouw, Groene ruimte en Vollegrondsgroenten PPO nr. 32568 April

Nadere informatie

Energiek g(r)as: Uw beheergras naar een vergister?

Energiek g(r)as: Uw beheergras naar een vergister? Energiek g(r)as: Uw beheergras naar een vergister? Pieter Verdonckt (POVLT), Kathleen Bervoets (Natuurpunt), Greet Ghekiere (POVLT) en Erik Meers (Eneco) Introductie: Anaerobe vergisting is een technologie

Nadere informatie

Systeemdocument AgriMoDEM mestraffinage

Systeemdocument AgriMoDEM mestraffinage vestiging Drachten behorende bij onderbouwing Knarweg 14, Lelystad. Op het gebied van schoon en zuinig produceren, heeft de agrarische sector nog een aantal belangrijke doelstellingen te behalen. Belangrijkste

Nadere informatie

Vergunningen voor biogas en groen gas installaties

Vergunningen voor biogas en groen gas installaties Vergunningen voor biogas en groen gas installaties Ervaringen van BioGast Sustainable Energy Marcel Verhaart 12 februari 2014, NEN Wie is BioGast? Groen gas producent sinds 2005 Actief in Nederland, Frankrijk,

Nadere informatie

Vergister met nitrificatie

Vergister met nitrificatie Het geproduceerde biogas wordt via een gasmotor omgezet naar elektriciteit en warmte via warmtekrachtkoppeling (WKK ➓). De motor heeft een elektrisch vermogen van 1,5 MW en produceert een hoeveelheid energie

Nadere informatie

Werkgroep Landbouw (2 e deel: glastuinbouw) 20 september 2007

Werkgroep Landbouw (2 e deel: glastuinbouw) 20 september 2007 Werkgroep Landbouw (2 e deel: glastuinbouw) 20 september 2007 Doelstelling: 75 % van het energiegebruik in de glastuinbouw op basis van aardgas en andere duurzame energiebronnen in 2012 Energie enquête

Nadere informatie

Anaërobevergisting van GFT afval

Anaërobevergisting van GFT afval IVVO Anaërobevergisting van GFT afval Een getuigenis na 10 jaar exploitatie Johan Del haye Plant Manager Biowaste treatment IVVO Johan.delhaye@ivvo.be 0032 57 23 08 80 Inhoud 1. Introductie IVVO 2. Op

Nadere informatie

4.3. Biomassa. Lopende projecten

4.3. Biomassa. Lopende projecten 4.3. Biomassa Doel Met het toepassen van biomassa willen we: hernieuwbare grondstoffen inzetten; de uitstoot van CO 2 in 2007 verminderen met 125 kiloton per jaar; onze afhankelijkheid van de energievoorziening

Nadere informatie

Duurzaamheid co-vergisting van dierlijke mest

Duurzaamheid co-vergisting van dierlijke mest Duurzaamheid co-vergisting van dierlijke mest K.B. Zwart D.A. Oudendag P.A.I. Ehlert P.J. Kuikman Alterra-rapport 1437, ISSN 1566-7197 Duurzaamheid co-vergisting van dierlijke mest In opdracht van SenterNovem

Nadere informatie

Mestverwerking in De Peel

Mestverwerking in De Peel Mestverwerking in De Peel Mestverwerking Jan van Hoof, Jeanne Stoks, Wim Verbruggen Maart 2012 Agenda Doel van de avond Wat is mest? Wat is het mestprobleem? Waar komt mest vandaan? Hoeveel mest is er?

Nadere informatie

De plaats van WKK in een rationele energiepolitiek

De plaats van WKK in een rationele energiepolitiek Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen De plaats van WKK in een rationele energiepolitiek Jean-Pierre Lemmens COGEN Vlaanderen easyfairs Industrie & Milieu 2010 Seminarie Bio-energie

Nadere informatie

ir. B. Meeus ing. K. Vanacker ing. J. Pante ir. L. Demolder prof. dr. G. Maes

ir. B. Meeus ing. K. Vanacker ing. J. Pante ir. L. Demolder prof. dr. G. Maes ir. B. Meeus ing. K. Vanacker ing. J. Pante ir. L. Demolder prof. dr. G. Maes http://thinkbeforeprinting.org/ Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of vermenigvuldigd door middel van druk,

Nadere informatie

Noord Deurningen. Kosten en baten mestvergisting

Noord Deurningen. Kosten en baten mestvergisting Noord Deurningen Kosten en baten mestvergisting Inleiding Systeemoverzicht microvergisting Vergisting Biogasleiding WKK en Warmte en elektriciteitsbenutting Kosten systeem Hoe nu verder? Systeem Kleinschalige

Nadere informatie

Willy Verbeke (Inverde) & Lies Bamelis (DLV), 7 november 2014. Met steun van i-cleantech Vlaanderen en de Limburgse cleantech Antenne

Willy Verbeke (Inverde) & Lies Bamelis (DLV), 7 november 2014. Met steun van i-cleantech Vlaanderen en de Limburgse cleantech Antenne Vergisting van natuurmaaisel in Limburg Willy Verbeke (Inverde) & Lies Bamelis (DLV), 7 november 2014 haalbaarheidsstudie voor een cleantech business case van september 2013 tot december 2014 Met steun

Nadere informatie

PROVINCIE ANTWERPEN PARTNER VOOR HERNIEUWBARE ENERGIE

PROVINCIE ANTWERPEN PARTNER VOOR HERNIEUWBARE ENERGIE PROVINCIE ANTWERPEN PARTNER VOOR HERNIEUWBARE ENERGIE Trias energetica Gebruik andere bronnen zo efficiënt mogelijk Gebruik energie uit hernieuwbare bronnen en reststromen Beperk de energievraag Duurzame

Nadere informatie

Duurzaamheid co-vergisting van dierlijke mest

Duurzaamheid co-vergisting van dierlijke mest Duurzaamheid co-vergisting van dierlijke mest In opdracht van SenterNovem onder projectnummer 2021-06-20-10-004/0357-04-02-02-004 en bestelnummer 4700011172 2 Alterra-rapport 1437 Duurzaamheid co-vergisting

Nadere informatie

De ka(n)s voor energie: The Big Picture

De ka(n)s voor energie: The Big Picture De ka(n)s voor energie: The Big Picture Eric Poot, Wageningen UR Glastuinbouw eric.poot@wur.nl Toekomst Glastuinbouw 2 keer meer met 2 keer minder 1 De Ka(n)s voor energie Ondernemers Overheden Kennisinstellingen

Nadere informatie

Brochure EnergieRijk. Voor meer informatie: ACRRES Rommie van der Weide Email: rommie.vanderweide@wur.nl Tel: 0320 291631 www.acrres.

Brochure EnergieRijk. Voor meer informatie: ACRRES Rommie van der Weide Email: rommie.vanderweide@wur.nl Tel: 0320 291631 www.acrres. Co-vergisting Optimaal gebruik van alle reststromen Bio-ethanol De eerste bioethanol op boerderijschaal Algen De energiebron van de toekomst Zonneweide Praktijktest van zonnepanelen en opstellingen Brochure

Nadere informatie

Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik??

Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik?? Klimaatneutrale landbouw? Binnen bereik?? Road map Klimaatvriendelijk: carbon footprint Wat is carbon footprint? Wat is klimaatneutraal? Broeikasgassen en akkerbouw Het project boerenklimaat.nl Perspectief

Nadere informatie

Energie in de glastuinbouw

Energie in de glastuinbouw Energie info glastuinbouw 22-11-2004 Energie in de glastuinbouw Eenheden Voelbaar / niet voelbaar Brandstof Benutte deel Prijs energiekost Alternatieve energie BBT Serre verliezen Energieproductie Vermogen

Nadere informatie

De toekomst van biogasproductie uit dierlijke mest

De toekomst van biogasproductie uit dierlijke mest Themamiddag Kansen voor verwaarden van dierlijke mest De toekomst van biogasproductie uit dierlijke mest Auke Jan Veenstra 28-03-2014 Missie Groen Gas Nederland bundelt kennis, stimuleert projecten en

Nadere informatie

Wil je meer weten over de fascinerende groene kracht van gras? Kijk op www.graskracht.be om een studiedag bij te wonen of een cursus te volgen.

Wil je meer weten over de fascinerende groene kracht van gras? Kijk op www.graskracht.be om een studiedag bij te wonen of een cursus te volgen. Laat het gras maar groeien! Wie weet brengen we over enkele jaren allemaal het gras van onze tuin naar een vergister in de buurt? En verwarmen we, wassen, strijken en rijden we met schoon biogas gemaakt

Nadere informatie

21 39.882 11 314.402. Biomassa omvat naast vaste biomassa ook vloeibare en gasvormig gemaakte biomassa, exclusief biogas afkomstig uit vergisting.

21 39.882 11 314.402. Biomassa omvat naast vaste biomassa ook vloeibare en gasvormig gemaakte biomassa, exclusief biogas afkomstig uit vergisting. 1/1/212 Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten worden toegekend Dit document bevat gegevens betreffende de productie-installaties waarvan de aanvraag tot toekenning van

Nadere informatie

Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu?

Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu? Kennisdag emissies, vergroening en verduurzaming in de landbouw Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu? Mark Heijmans 2 december 2014 Het speelveld: schaken op meerdere borden Opzet

Nadere informatie

Melkveebedrijf Familie Prinsen

Melkveebedrijf Familie Prinsen Project mestwaardering Open dag 4 maart 2015 Melkveebedrijf Familie Prinsen Mestvergistingsinstallatie Fermtec Systems Locatie KTC de Marke Het bedrijf Biomassa voor vergisting In de vergister wordt jaarlijks

Nadere informatie

Digestaat. Voor u en het milieu het beste resultaat SPADE

Digestaat. Voor u en het milieu het beste resultaat SPADE Voor u en het milieu het beste resultaat SPADE Digestaat is een drijfmest die overblijft na het vergisten van mest. Het hoge gehalte aan direct werkzame stikstof en de productie van groene stroom maken

Nadere informatie

Les Biomassa LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE. Werkblad. Les Biomassa Werkblad. Over biomassa. Generaties biobrandstoffen

Les Biomassa LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE. Werkblad. Les Biomassa Werkblad. Over biomassa. Generaties biobrandstoffen LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne- energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

Boeren met energie. 11 November 2010

Boeren met energie. 11 November 2010 Boeren met energie 11 November 2010 Wat doen wij? Ontwikkelen projecten energie uit biomassa Opzetten expertisecentrum energie uit hout droogtechnieken stookgedrag rookgasmetingen rookgasreiniging Ontwikkelen

Nadere informatie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Doelstelling thema bijeenkomst: Inzicht in ontwikkelingen bij overheid, industrie en agrarische sector Inzicht in kansen voor synergie

Nadere informatie

HR WKK met CO 2 winning

HR WKK met CO 2 winning HR WKK met CO 2 winning Door: Herman Klein Teeselink HoSt Sheet 1 of 22 Inhoud HoSt HoSt ImtechVonkV.O.F. - Reinigen van rookgassen - Rookgascondensor / Scrubber - Nat elektrostatisch filter - Waterbehandeling

Nadere informatie

Samenvatting. Inkomensverlies per ha grasland

Samenvatting. Inkomensverlies per ha grasland Samenvatting 1 De veenweidegebieden ondervinden verschillende problemen, zoals bodemdaling, een verminderde kwaliteit van het oppervlaktewater en een aanzienlijke bijdrage aan de CO 2 -emissie. Een verlaagd

Nadere informatie

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland.

Energiek Gelderland. Gelders debat. 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen. www.gelderland. Uitnodiging Energiek Gelderland Gelders debat 12 februari 2014, 18.00-20.00 uur Hotel de Wageningsche Berg Wageningen www.gelderland.nl/geldersdebat Provinciale Staten van Gelderland gaan graag met u in

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen we door middel van duurzame energieopwekking op eigen Nederlandse productielocaties.

Nadere informatie

Evolutie van het aantal installaties

Evolutie van het aantal installaties Het Voortgangsrapport 216 van Biogas E, dat de stand van zaken weergeeft over de anaerobe vergisting in Vlaanderen in het kalenderjaar 215, is gepubliceerd. Eind 215 telde Vlaanderen 41 grote vergistingsinstallaties,

Nadere informatie

IFEST 27 oktober 2010

IFEST 27 oktober 2010 MIP--PROJECT: EOSAN MIP Met energie energie-- en voedselproductie naar een gezonde bodem IFEST 27 oktober 2010 Agenda OWS Aanleiding Projectaanvraag binnen MIP EOSAN, inhoudelijk EOSAN, partners Stand

Nadere informatie

BRANDSTOFFEN WEGVERKEER

BRANDSTOFFEN WEGVERKEER BRANDSTOFFEN WEGVERKEER Update toekomstverkenning Paul Hofmeijer, 25 juni 2013 Partner MMG Advies Voor strategie, organisatieadvies en duurzame mobiliteit AGENDA 1. Actualiteiten uit media & drivers 2.

Nadere informatie

Inspiratie- en referentieprojecten ontwerpopdracht biotechniek

Inspiratie- en referentieprojecten ontwerpopdracht biotechniek Inspiratie- en referentieprojecten ontwerpopdracht biotechniek Biotechniek Biotechniek: een overzicht Biotechniek: een overzicht Biotechniek: een overzicht Biotechniek: een overzicht Biotechniek Life sciences

Nadere informatie

ENERGIE UIT LANDSCHAPSONDERHOUD. Pieter Verdonckt Mathias D Hooghe

ENERGIE UIT LANDSCHAPSONDERHOUD. Pieter Verdonckt Mathias D Hooghe ENERGIE UIT LANDSCHAPSONDERHOUD Pieter Verdonckt Mathias D Hooghe Inhoud workshop Energie uit landschapsonderhoud landschapsonderhoud Energie uit maaisel Energie uit houtige biomassa Korte omloophout Energie

Nadere informatie

B.V. Grondbezit AVI Moerdijk II B.V. Afvalverbranding Zuid Nederland

B.V. Grondbezit AVI Moerdijk II B.V. Afvalverbranding Zuid Nederland CERTIFICAAT Nummer: 2175876 Attero Holding N.V., bestaande uit: Attero B.V. Attero Noord B.V. Vagron B.V. Attero Zuid B.V. Deponie Zuid B.V. AZN Holding B.V. B.V. Grondbezit AVI Moerdijk B.V. Grondbezit

Nadere informatie

Bio-energie op maat voor agrariërs

Bio-energie op maat voor agrariërs Bio-energie op maat voor agrariërs Op een agrarisch bedrijf kunnen verschillende vormen van biomassa aanwezig zijn waaruit het - in principe - mogelijk is om energie te winnen. Daarbij gaat het natuurlijk

Nadere informatie

MIC / LEI. 15 augustus 2007. Maarten Bouwer

MIC / LEI. 15 augustus 2007. Maarten Bouwer MIC / LEI 15 augustus 2007 Maarten Bouwer inhoud Inleiding BioGast Gasmarkt Wat is BioGast Historie en HHNK project Techniek Vragen en lunch Bezichtiging verwachting fossiel aardgas Groningen heeft nog

Nadere informatie

Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten en/of garanties van oorsprong worden toegekend

Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten en/of garanties van oorsprong worden toegekend Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten en/of garanties van oorsprong worden toegekend Dit document bevat gegevens betreffende de productie-installaties waarvan de aanvraag

Nadere informatie

Primair schooltje in Senegal kookt op organisch afval

Primair schooltje in Senegal kookt op organisch afval Primair schooltje in Senegal kookt op organisch afval Het primaire schooltje Les Cajoutiers in Warang, een vissersdorp in Senegal, was op zoek naar een alternatieve energiebron om dagelijks warme maaltijden

Nadere informatie

BIOFUELS: ZIN EN ONZIN

BIOFUELS: ZIN EN ONZIN BIOFUELS: ZIN EN ONZIN KIVI NIRIA 2010 F. Goudriaan and J.E. Naber (BIOFUEL BV) 1 HTU 2005 ONZIN: ONZIN: STOPPEN MET BIOBRANDSTOFFEN Vragen van het lid De Mos (PVV) aan de minister van Volkshuisvesting,

Nadere informatie

ECP Beerse/Merksplas: Duurzaamheidsaspecten

ECP Beerse/Merksplas: Duurzaamheidsaspecten ECP Beerse/Merksplas: Duurzaamheidsaspecten L. Goovaerts N. Devriendt M. Van Dael L. Pelkmans Alle rechten, waaronder het auteursrecht, op de informatie vermeld in dit document berusten bij de Vlaamse

Nadere informatie

OIL & GAS. Power-to-Gas. Regionale kans voor zelfvoorziening in energie?! Johan Holstein 07 maart maart 2014 SAFER, SMARTER, GREENER

OIL & GAS. Power-to-Gas. Regionale kans voor zelfvoorziening in energie?! Johan Holstein 07 maart maart 2014 SAFER, SMARTER, GREENER OIL & GAS Power-to-Gas Regionale kans voor zelfvoorziening in energie?! Johan Holstein 07 maart 2014 1 DNV GL 2013 07 maart 2014 SAFER, SMARTER, GREENER Introduction Johan Holstein Technical Consultant

Nadere informatie

Gemeentelijk bermbeheer

Gemeentelijk bermbeheer Gemeentelijk bermbeheer 2008 2011 Uitdieping i.k.v. Graskracht Anja Delief PHL Bio-Research Situering Werkwijze Resultaten Gemaaide oppervlaktes Maaiselproductie Vegetatietypering Biogasopbrengst Inhoud

Nadere informatie

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014

Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente. 4 maart 2014 Kwantificering van innovaties op de Energiemix van Twente 4 Inleiding Het doel van de TDA is om focus aan te brengen in de kansrijke en verbindende initiatieven in Twente bij het realiseren van een duurzame

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

Attero Holding N.V., bestaande uit: N.V. Afvalverbranding Zuid Nederland (A.Z.N.)

Attero Holding N.V., bestaande uit: N.V. Afvalverbranding Zuid Nederland (A.Z.N.) CERTIFICAAT, bestaande uit: Attero B.V. Attero Noord B.V. Attero Zuid B.V. AZN Holding B.V. Meander 861 6825 MH Arnhem Postbus 4114 6080 AC Haelen en de toepassing daarvan voldoen aan de voorwaarden gesteld

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2014

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2014 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris hernieuwbare energiebronnen Vlaanderen 2005-2014, Vito, januari 2016 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2014 bedraagt 5,7 % Figuur 1 groene stroom uit bio-energie

Nadere informatie

Een gezamenlijk project van Energiequelle GmbH, de stad Treuenbrietzen en de burgers van Feldheim

Een gezamenlijk project van Energiequelle GmbH, de stad Treuenbrietzen en de burgers van Feldheim Een gezamenlijk project van Energiequelle GmbH, de stad Treuenbrietzen en de burgers van Feldheim Een lezing van Werner Frohwitter (MBA) /Energiequelle GmbH Energiequelle GmbH Energiequelle GmbH (besloten

Nadere informatie