Werk in zicht. Ondersteunende diensten en producten voor PrO en VSO

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Werk in zicht. Ondersteunende diensten en producten voor PrO en VSO"

Transcriptie

1 Werk in zicht Ondersteunende diensten en producten voor PrO en VSO s-hertogenbosch, KPC Groep 2007

2 Colofon Deze gids is tot stand gekomen in opdracht van Werknemer in Opleiding Samenstelling Maria Voets, Mieke Kalee en Edith Vissers, KPC Groep Omslagfoto Studio Lens Vormgeving Tonny Teuwisse Grafische vormgeving Redactie Susan de Boer Communicatie Secretariaat Werknemer in Opleiding Diana Vingerhoets Tel Postbus AL s-hertogenbosch Deze gids is downloadbaar:

3 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beleidsagenda Praktijkonderwijs 4 3 Beleidsagenda Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) 7 4 Gezamenlijke beleidsuitgangspunten van Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs 10 5 Beleidsagenda s en ESF-thema s 11 6 Conclusies en aandachtspunten 13 7 Overzicht van diensten en producten 16 Thema 1 Arbeidskundig onderzoek 17 Thema 2 Branchegerichte cursussen voor leerlingen, gericht op civiel effect 21 Thema 3 Leerwerkplaatsen in directe samenwerking met branches en bedrijven 26 Thema 4 Vormgeven en intensiveren van begeleiding na het verlaten van de school, niet zijnde stagebegeleiding, op basis van een overeenkomst 33 Thema 5 Netwerkvorming in relatie tot arbeidsintegratie 38 Thema 6 Projectmanagement 42 Thema 7 Overige diensten en producten voor arbeidstoeleidende trajecten 45 8 Bronnen 56 Bijlagen 57 1

4 Verklaring van de gebruikte iconen APS CED-Groep CPS KPC Groep OSO Fontys OSO Seminarium voor Orthopedagogiek SLO v s o Voortgezet Speciaal Onderwijs I Praktijkonderwijs schriftelijk per of via website informatie aanvragen of bestellen 8 downloaden De verklaring van gebruikte iconen is ook opgenomen op de binnenzijde van de uitklapbare kaft. 2

5 1 Inleiding Deze gids geeft een overzicht van diensten en producten voor arbeidstoeleiding en arbeidsintegratie van leerlingen Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs. Scholen voor Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs hebben als taak leerlingen te begeleiden naar een zelfstandig en zinvol volwassen leven. Naast scholing, wonen en vrijetijdsbesteding is arbeid een belangrijk aspect hiervan. Zowel binnen het Praktijkonderwijs als het Voortgezet Speciaal Onderwijs ligt in de komende periode de nadruk op inhoudelijke schoolontwikkeling en verdere professionalisering van leerkrachten, schoolleiders en begeleiders. Het Landelijk Werkverband Praktijkonderwijs en de WEC-Raad hebben daartoe richtinggevende ambities geformuleerd. Inzoomen op actieve deelname aan de maatschappij door leerlingen van het Praktijkonderwijs en het Voortgezet Speciaal Onderwijs is een belangrijk speerpunt. Participatie van moeilijk plaatsbare schoolverlaters op de arbeidsmarkt staat ook in het Europese beleid hoog op de agenda. Het Europees Sociaal Fonds (ESF) subsidieert projecten, diensten en producten die zich hierop richten. Iedere zeven jaar worden inhoudelijke thema s op dit gebied vastgesteld. In 2007 is een nieuwe projectperiode ingegaan. Uit de periode zijn conclusies te trekken die van belang zijn voor de komende periode. Dit leidt tot aanbevelingen voor het ontwikkelen en aanpassen van diensten en producten die arbeidsparticipatie van leerlingen van het Praktijkonderwijs en het Voortgezet Speciaal Onderwijs helpen vergroten. Het aanbod van relevante diensten en producten is breed. De instellingen die een wezenlijke bijdrage aan deze inventarisatie hebben geleverd zijn APS, CED-Groep, CPS, Freudenthal Instituut, KPC Groep, de Opleidingen Speciaal Onderwijs (OSO): Fontys Opleidingen, Hogeschool Utrecht, Windesheim en SLO. Daarnaast is er gebruik gemaakt van informatie verkregen van vertegenwoordigers van landelijke verenigingen en clusterverbanden. In het bijzonder danken we Arda Huybers, Hanneke te Braake, Harrie van den Brand, Hans Gerritsen, Jos van Heel, Theo van Munnen en René Verhulst. 3

6 2 Beleidsagenda Praktijkonderwijs Het Praktijkonderwijs heeft als taak jongeren doelbewust op te leiden naar werk en een zelfstandige positie in de maatschappij. Daarbij moet ook ruimte zijn voor voorbereiding op zelfstandig wonen, vrijetijdsbesteding en actief burgerschap. Om richting te geven aan de ontwikkelingen van het Praktijkonderwijs bracht de Referentiegroep Praktijkonderwijs in de Steigers tweemaal een meerjarenbeleidsplan uit: in 1999 en Dit meerjarenbeleidsplan is in nauw overleg met schoolleiding en docenten opgesteld. De meeste scholen volgen de hierin geformuleerde visie en missie. Visie en missie Praktijkonderwijs is onderwijs op maat. Dat wil zeggen dat het onderwijs aan de leerling wordt afgestemd op de mogelijkheden van die individuele leerling en dat daarover met de leerling wordt gecommuniceerd. Visie De jongere en zijn loopbaan staat centraal. Die loopbaan zit in de jongere zelf. De jongere maakt voortdurend keuzes. Het onderwijs wordt gestuurd door zijn of haar ontwikkelingsvraag. Op basis van die vraag en het potentieel van de jongere arrangeert de docent leer- en ontwikkelingstrajecten, samen met de leerling en instanties rondom de school als instituut. Missie De school creëert een levensechte omgeving. Deze is afgestemd op de jonge mens. Er is ruimte voor persoonlijke ontwikkeling, het aanleren van algemene competenties die zijn gericht op het zelfstandig functioneren in de maatschappij en het aanleren van de specifieke competenties die zijn gericht op deelname aan het arbeidsproces. Landelijk Werkverband Praktijkonderwijs De Vereniging Landelijk Werkverband Praktijkonderwijs is een vereniging voor scholen voor Praktijkonderwijs die vallen onder de wet voortgezet onderwijs. Het doel van de vereniging is de belangen van het Praktijkonderwijs te behartigen en leden door uitwisseling en scholing te ondersteunen bij hun verdere professionalisering. 4

7 Voor de beleidsagenda van de Vereniging Landelijk Werkverband Praktijkonderwijs zijn de volgende ambities leidend: Verdere inhoudelijke ontwikkeling van het Praktijkonderwijs Vernieuwing van de organisatiestructuur van de Vereniging Verbetering van de interne en externe communicatie, onder andere door inzet van moderne communicatiemiddelen en intensivering van de public relations. Verdere professionalisering van de Vereniging. In aansluiting op deze vier ambities zijn de volgende beleidsuitgangspunten geformuleerd: 1 Positionering van het Praktijkonderwijs en belangenbehartiging van de doelgroep 2 Organisatieontwikkeling en verdere professionalisering van het Landelijk Werkverband Praktijkonderwijs 3 Introductie van vernieuwingen en projecten voor de verbetering van de kwaliteit en de inhoudelijke ontwikkeling van het Praktijkonderwijs 4 Stimulering van de toepassing van de producten en resultaten van vernieuwingstrajecten. In december 2005 publiceerde de referentiegroep Praktijkonderwijs in de Steigers de brochure Perspectief voor het Praktijkonderwijs, De Netwerkschool. De basis van deze brochure wordt gevormd door de eerste beleidsambitie, verdere inhoudelijke ontwikkeling van het Praktijkonderwijs, en de beleidsuitgangspunten 3 en 4. De in deze brochure geformuleerde missie, visie en uitgangspunten zijn tijdens de Voorjaarsconferentie van april 2006 samen met ruim 120 schoolleiders omgezet in mindmaps met concrete doelen, activiteiten en middelen. Zes toekomstthema s De deelnemers aan de voorjaarsconferentie formuleerden zes toekomstthema s voor de doorontwikkeling van het Praktijkonderwijs. Deze zijn in december 2006 aangeboden aan bestuur en leden van de Landelijke Vereniging. 1 Pedagogische opdracht Doel: De leerlingen van Praktijkonderwijs vormen tot actieve, zelfstandige burgers. 5

8 Middelen: De middelen die de school inzet zijn gericht op participatie van leerlingen aan scholing, arbeid, relaties en netwerken. 2 Een leven lang leren Doel: Het verbeteren van het zelfbeeld van de leerlingen van Praktijkonderwijs. Middelen: De school beïnstrumenteert leerlingen met strategieën voor een dynamische persoonlijke ontwikkeling. Leerlingen leren om te gaan met een veranderende leefsituatie en een veranderende maatschappij. 3 Deuren open Doel: Maatschappelijke participatie van de leerlingen bevorderen. Middelen: De school bereidt leerlingen voor op hun latere rol met behulp van externe partners. De school haalt daartoe bedrijven naar de school, stimuleert het leren van relevante derden, gaat met leerlingen de samenleving in en organiseert gastdocentschappen. 4 Regie in handen van de school Doel: Opbouw van netwerken voor de leerlingen van Praktijkonderwijs bevorderen. Middelen: De school organiseert integrale begeleiding en passend onderwijs. Ook betrekt de school de ouders bij het opbouwen van netwerken en worden er individuele transitieplannen geformuleerd. 5 Integratie onderwijs en begeleiding Doel: Leerlingen van Praktijkonderwijs ontwikkelen leerstrategieën voor het leven. Middelen: De school stelt samen met de leerling een individueel ontwikkelingsplan en een persoonlijke portfolio samen. Daarnaast zet de school coachingsgesprekken en assessments van competenties in. 6 Krachtige leeromgeving Doel: De leerlingen van Praktijkonderwijs ontwikkelen competenties binnen betekenisvolle contexten. Middelen: De schoolcultuur wordt ingezet als oefensituatie voor de samenleving. Onderwijs en begeleiding vindt plaats op maat. Leerlingen worden gemotiveerd aan activiteiten deel te nemen door eigen interesses te laten ontdekken en te ontplooien. Transfer van school naar samenleving is hierbij belangrijk. 6

9 3 Beleidsagenda Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) Het Voortgezet Speciaal Onderwijs is bedoeld voor leerlingen die extra zorg nodig hebben vanwege een handicap, stoornis, of leer- of gedragsmoeilijkheden. De scholen en instellingen van het huidige speciaal onderwijs zijn gegroepeerd in vier clusters. Cluster 1 Vivis Scholen van cluster 1 bieden onderwijs, zorg en ambulante begeleiding aan kinderen en jongeren met een visuele beperking, een visuele en verstandelijke beperking (met daarnaast soms ook medische, motorische en/of psychische beperkingen), een visuele beperking in combinatie met andere bijkomende stoornissen en doofblinde kinderen. Cluster 2 Siméa Dit cluster betreft onderwijs, zorg en ambulante begeleiding aan kinderen en jongeren die een auditieve en/of communicatieve beperking hebben. Het gaat om leerlingen die doof of slechthorend zijn, ernstige spraak- en taalmoeilijkheden hebben of bij wie sprake is van een meervoudige handicap of stoornis in het autistisch spectrum. Cluster 3 Cluster 3 betreft onderwijs, zorg en ambulante begeleiding aan leerlingen met verstandelijke beperkingen, lichamelijke of meervoudige handicaps en langdurig zieke leerlingen (waaronder ook leerlingen met epilepsie). Cluster 4 Scholen van cluster 4 bieden onderwijs, zorg en ambulante begeleiding aan leerlingen met ernstige gedragsproblemen en/of psychische stoornissen. Alle onderwijsvoorzieningen voor bovenstaande clusters hebben sinds 1 augustus 2003 te maken met de Wet op de ExpertiseCentra (WEC). Deze wet stelt onder meer eisen op het terrein van de leerlingenzorg (handelingsplanning, commissies voor de begeleiding) en de kwaliteitszorg. De vier clusters hebben elk een eigen vereniging. De clusterverenigingen zijn verantwoordelijk voor clusterspecifieke zaken. 7

10 WEC-Raad De WEC-Raad behartigt de inhoudelijke onderwijskundige belangen van het speciaal onderwijs zoals dat vorm krijgt in de scholen, de instellingen en de Regionale Expertise Centra (REC s) in de vier clusters. Daarnaast bewaakt de WEC-Raad de sturing en uitvoering van het speciaal onderwijs van de vier clusters. De WEC-Raad is clusteroverstijgend gericht op de kwaliteitsverbetering en borging van kennis en expertise van het speciaal onderwijs en de gespecialiseerde begeleiding binnen de reguliere onderwijsinstellingen. De WEC-Raad formuleert de volgende ambities: Overtuigende en spraakmakende innovatie in dienstverlening creëren, zowel in het gespecialiseerd onderwijs zelf als binnen het Primair Onderwijs (PO), Voortgezet Onderwijs (VO) en de Beroeps- en VolwassenEducatie (BVE) Kwalitatief hoogwaardig verder borgen, ontwikkelen en toepassen van kennis binnen de clusters van het gespecialiseerd onderwijs Inventief en op grotere schaal borgen, ontwikkelen en toepassen van kennis over de relatie van het gespecialiseerd onderwijs met het PO, VO en BVE Intensieve interactie en kruisbestuiving bewerkstelligen tussen het gespecialiseerd onderwijs en het PO, VO en BVE voor het bieden van passend onderwijs aan geïndiceerde leerlingen en (waar mogelijk en nodig) integratie tot stand brengen tussen het gespecialiseerd en het regulier onderwijs Verder expliciet maken van toepassingen van waardevolle kennis in het gespecialiseerd onderwijs en het versterken van het gebruik hiervan in het PO, VO, BVE en (Voortgezet) Speciaal Onderwijs ((V)SO). Belangrijk uitgangspunt hierbij is dat het speciaal onderwijs geen eiland binnen het Nederlandse onderwijsbestel kan zijn. 8

11 Uitdagingen Ontwikkelingen in de maatschappij en veranderingen in de wet- en regelgeving stellen het gespecialiseerd onderwijs voor nieuwe uitdagingen. Uitdagende vragen voor de komende periode zijn: Welke impact heeft het begrip passend onderwijs op de onderwijsprocessen in het PO, VO, BVE en (V)SO en hoe kan het passend onderwijs vormgegeven worden in een reële en structurele onderlinge samenwerking waarbij het belang van de leerling en de ouders het best wordt gediend? Hoe kan per cluster gespecialiseerde kennis nog beter gemobiliseerd en geborgd worden en geïmplementeerd in PO, VO en BVE? Hoe kan het partnerschap met de ouders verder uitgebouwd worden en hoe kan het (V)SO met hen in dialoog samen optrekken om de vermogens van de leerlingen verder te ontwikkelen en te benutten? Hoe kan ervoor gezorgd worden dat de geïndiceerde leerlingen in al hun levensdomeinen blijvend onderwijs en zorg krijgen van mensen met passie, deskundigheid en professionele ervaring en dat deze mensen in het bezit zijn van de juiste startkwalificaties? Hoe kan men nog beter kennis borgen, ontwikkelen, toepassen en exploiteren? Hoe kan de WEC-Raad aan de verzoeken vanuit het speciaal onderwijs voldoen om innovatief onderzoek aan universiteiten en onderzoeksinstellingen te coördineren en gezamenlijke programma's in gang te zetten? Welke aanvullende samenwerking is daartoe nodig met kennisinstellingen, ouderverenigingen, specifieke belangenverenigingen, landelijke en regionale ondersteunende diensten, de opleidingen Speciaal Onderwijs en beroepsorganisaties? 9

12 4 Gezamenlijke beleidsuitgangspunten van Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs De beleidsagenda s van het Praktijkonderwijs en van de WEC Raad vertonen overeenkomsten. Onderstaande beleidsuitgangspunten zijn te benoemen als doelgroepoverstijgend. Doorontwikkelen en borgen van inhoudelijke ontwikkelingen Verder uitbouwen van die ontwikkelingen, onder meer ten behoeve van: - gekwalificeerd personeel - structurele inbedding arbeidstoeleiding - voorbereiding op zelfstandige participatie in de samenleving Het inzoomen op: - actief zelfstandig burgerschap - werken aan het zelfbeeld van de leerling - bevorderen van maatschappelijke participatie - bevorderen van de netwerken van de leerling - ontwikkelen van strategieën voor lange termijn - ontwikkelen van competenties Kennisinteractie tussen PO-VO-BVE Kennis delen binnen en tussen clusters en Praktijkonderwijs Samenwerken en netwerken waarbij gedacht kan worden aan: - ouders - bedrijven - stakeholders - (oud-) leerlingen Bekostigingsvraagstukken waarbij gedacht kan worden aan: - arbeidstoeleiding en nazorg - zorg - huisvesting/inrichting Onderwijs en zorg Overheid en onderwijs. 10

13 5 Beleidsagenda s en ESF-thema s In het Europees beleid staat participatie van moeilijk plaatsbare schoolverlaters op de arbeidsmarkt hoog op de agenda. Het motto is meer en betere banen en gelijke kansen. Projecten die zich richten op de aanpak van werkeloosheid, een blijvende inzetbaarheid van de beroepsbevolking en een leven lang leren komen in aanmerking voor subsidie van het Europees Sociaal Fonds (ESF). Onder de noemer een leven lang leren vallen projecten die betrekking hebben op arbeidsintegratie vanuit Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs. Vanaf 2000 tot nu zijn vanuit ESF twee tranches voor het stimuleren van arbeidsintegratie van jongeren in het beroepenveld financieel ondersteund. Daarbij gaat het niet alleen om arbeidstoeleiding, maar ook om een langdurige integratie binnen de werkplek. Eerste tranche De eerste tranche vond plaats gedurende In deze periode zijn twee ESF-projecten uitgevoerd. 1 Praktijkonderwijs werkt door... een project in het kader van een leven lang leren met als doel arbeidsintegratie te bevorderen. 2 VSO werkt! met eveneens als doel het vinden van geschikte arbeidsplaatsen voor leerlingen. De projecten moesten tastbaar resultaat opleveren op tenminste één van de onderstaande thema s: Arbeidskundig onderzoek Netwerkvorming in relatie tot arbeidsintegratie Leerling-werkplaats in directe samenwerking met branches en bedrijven Branchegerichte cursussen voor leerlingen, gericht op civiel effect: certificering Informatietechnologische programma's, in aanvulling op de rijksregeling, voor de onderwijskundige ondersteuning van de arbeidsintegratie en in relatie tot de overige thema's Scholingsprogramma's arbeidsintegratie voor docenten 11

14 Vormgeven en intensiveren van begeleiding na het verlaten van de school, niet zijnde stagebegeleiding, op basis van een overeenkomst. Tweede tranche De tweede tranche loopt gedurende de periode Ook voor deze projecten geldt dat zij tastbaar resultaat moeten opleveren op tenminste één van de ESF-thema s. Voor deze tranche zijn onderstaande thema s geformuleerd: Thema 1 Arbeidskundig onderzoek Thema 2 Branchegerichte cursussen voor leerlingen, gericht op civiel effect Thema 3 Leerling-werkplaats in directe samenwerking met branches en bedrijven Thema 4 Vormgeven en intensiveren van begeleiding na het verlaten van de school, niet zijnde stagebegeleiding, op basis van een overeenkomst Thema 5 Netwerkvorming in relatie tot arbeidsintegratie. Daarnaast is er een randvoorwaardelijk thema dat niet onder de ESF-thema s valt, namelijk Projectmanagement. Voorwaarden voor deelname aan deze projecten zijn te vinden op: / publicaties / handreiking Werknemer in Opleiding Werknemer in Opleiding is een project van KPC Groep, gefaciliteerd door het ministerie van OCW. In dit project participeren naast adviseurs van KPC Groep vertegenwoordigers van het Landelijk Werkverband Praktijkonderwijs en van de WEC-Raad. Werknemer in Opleiding ondersteunt scholen bij het aanvragen en het uitvoeren van hun ESF-projecten. Hierbij wordt samengewerkt met het Agentschap van het ministerie van SZW dat verantwoordelijk is voor dit ESF-traject. Werknemer in Opleiding zet in op de volgende zaken: 1 scholen zodanig ondersteunen dat zij optimale resultaten kunnen bereiken 2 goede projectresultaten verspreiden onder alle scholen voor Praktijkonderwijs en VSO. 12

15 6 Conclusies en aandachtspunten Uit de ervaringen van de afgelopen zes jaren kunnen we een aantal conclusies trekken die van belang zijn voor de komende projectperiode. Deze conclusies hebben betrekking op de ESF-thema s, op de diensten, producten en projecten die we kunnen aanbieden en uitvoeren en op de toekomstige taakstelling van Werknemer in Opleiding. Een goede arbeidstoeleiding en -integratie van jongeren binnen Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs blijft hierbij leidraad. Hieronder geven we, zonder te pretenderen volledig te zijn, de belangrijkste aandachtspunten. ESF- thema s De zeven thema s van bleken dekkend voor een specifiek onderdeel binnen de beleidsagenda s van Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs, namelijk het traject van arbeidstoeleiding behalve ict en scholingsprogramma s. Deze thema s zijn niet dekkend voor de gehele opdracht die de school heeft. De school heeft niet alleen tot taak ervoor te zorgen dat de leerling zich kan ontwikkelen tot een persoon met een zelfstandig arbeidsbestaan. Ook op het gebied van wonen, vrijetijdsbesteding en actief burgerschap moet de leerling zich tot een zelfstandig persoon ontwikkelen. Alle nieuwe thema s vanaf 2007 zijn belangrijk voor de doorontwikkeling van arbeidsintegratie en arbeidstoeleiding binnen Praktijkonderwijs en VSO. De nieuwe thema s moeten daarbij zoveel mogelijk worden geïntegreerd. De thema s zijn gericht op integratie met de andere ontwikkelingsdoelen binnen Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs. Naast arbeidstoeleiding is er ook aandacht voor doorstroming naar vervolgonderwijs. Hierdoor worden de kansen op arbeid in een later stadium vergroot. Voor alle ESF-thema s zijn door verschillende instellingen producten en diensten ontwikkeld en aangeboden. 13

16 Diensten en producten In de periode zijn door scholen binnen hun ESF-projecten producten en diensten ontwikkeld, welke ook bruikbaar zijn in de nieuwe periode Deze zijn te vinden in de Themarapportages (te downloaden op Daarnaast zijn er nog vele andere inspirerende producten en diensten op de markt. Deze producten kunnen worden aangepast voor gebruik in scholen en specifiek worden afgestemd op de doelgroep. Trefwoorden daarvoor zijn: visueel, gericht op doen, herkenbaar vanuit het leren op de werkplek. De producten moeten aansluiten bij het individuele leertraject: maatwerk, dus modulair. Daar waar mogelijk moet een relatie worden gelegd met het leren op de werkplek. Ict moet meer en breder aandacht krijgen. Daarnaast is een goed product gericht op algemene en vakspecifieke competenties. Zowel arbeid als wonen, vrije tijd en actief burgerschap moeten aan bod komen. Ook sluit de inhoud aan op de ontwikkelagenda s van het Praktijkonderwijs en het Voortgezet Speciaal Onderwijs en specifiek op de zorgfunctie van de scholen. Ook is het belangrijk om aan te sluiten bij passend onderwijs. Er moet een relatie worden gelegd met doorlopende leerlijnen Primair Onderwijs - Voortgezet Onderwijs - Beroeps- en VolwassenEducatie. Tenslotte: producten moeten digitaal beschikbaar zijn. Werknemer in Opleiding Voor de aanpak door Werknemer in Opleiding vanaf medio 2007 zijn de volgende aandachtspunten belangrijk: Netwerkvorming is cruciaal voor arbeidstoeleiding. Netwerkvorming kan plaatsvinden met scholen voor Voortgezet Onderwijs, ROC s, intermediairen en bedrijven. Een krachtige investering in samen doen/werken/ontwikkelen met scholen, bedrijven en leerlingen en het gebruiken van elkaars expertise kan veel opleveren. Dit impliceert meer actieve samenwerking en uitwisseling van mensen en middelen. 14

17 Leren in de echte wereld wordt mogelijk door een groot aanbod te creëren van leerplaatsen buiten de school. Aandacht voor competentieontwikkeling is gericht op leren door doen. Het is daarom nodig de omgeving en de actoren daarbinnen te kennen. De omgeving van de school is medebepalend voor het op arbeid, wonen, vrije tijd en actief burgerschap gerichte onderwijsaanbod. Arbeidstoeleiding moet in dit onderwijsaanbod integraal terug te vinden zijn. Het is belangrijk om samenhang aan te brengen tussen de verschillende ESFthema s. Ook samenhang tussen arbeid, wonen, vrije tijd en actief burgerschap is van belang. Naschoolse begeleiding is cruciaal voor de duurzaamheid van de arbeid en het slagen in het vervolgonderwijs. Professionalisering van medewerkers is onontbeerlijk om de focus op integraal denken en werken te verstevigen. Ook moet er aandacht zijn voor de behoefte aan sterke schoolleiders die onderwijskundig en strategisch gezien professionalisering nodig hebben. Schoolontwikkeling dient gericht te zijn op de juiste keuzes van producten en diensten. Deze moeten aansluiten op de vraag van de school. 15

18 7 Overzicht van diensten en producten In dit hoofdstuk worden de diensten en producten beschreven waar scholen gebruik van kunnen maken. De diensten en producten zijn geordend naar de ESF-thema s. Thema 1: Arbeidskundig onderzoek Thema 2: Branchegerichte cursussen voor leerlingen, gericht op civiel effect Thema 3: Leerwerkplaatsen in directe samenwerking met branches en bedrijven Thema 4: Vormgeven en intensiveren van begeleiding na het verlaten van de school, niet zijnde stagebegeleiding, op basis van een overeenkomst Thema 5: Netwerkvorming in relatie tot arbeidsintegratie Er zijn twee thema s toegevoegd: Thema 6: Projectmanagement Thema 7: Overige diensten en producten voor arbeidstoeleidende trajecten. Het zesde thema is het randvoorwaardelijke thema. Het zevende thema is toegevoegd om ook diensten en producten op te kunnen nemen die niet onder een ESF- thema vallen, maar er wel verband mee houden. De beschrijving van een dienst of product dat op meerdere thema s betrekking heeft is ook op meerdere plekken te vinden. De beschrijving bestaat uit de volgende gegevens: De titel en een korte omschrijving van de dienst of het product De naam van de betrokken instelling en eventueel van de contactpersoon De wijze waarop meer informatie kan worden gevonden of een product kan worden besteld De doelgroep waarop de dienst of het product zich richt, i.c. Praktijkonderwijs of Voortgezet Onderwijs. 16

19 Thema 1: Arbeidskundig onderzoek Thema 1 Een arbeidskundig onderzoek heeft een tweeledig doel: 1 het bepalen van de arbeidscapaciteit van de leerling. Deze arbeidscapaciteit staat in relatie tot de soort arbeid die de leerling kan verrichten 2 het verkrijgen van informatie om een goed opleidingsprogramma te vinden dat leidt naar een passende arbeidsplek. Een arbeidskundig onderzoek kan door gecertificeerde onderzoekers vanuit de arbeidskundige branche binnen of buiten de school zelf worden uitgevoerd. De school kan er ook voor kiezen dit zelf uit te voeren met daartoe gecertificeerde leerkrachten. Het arbeidskundig onderzoek is een aanvullend instrument dat bij afname inzicht geeft in de arbeidskundige mogelijkheden van de leerling. Het geeft leerlingen en ouders een realistisch beeld van de maatschappelijke mogelijkheden en onmogelijkheden van de leerling Het levert informatie op die helpt bij het realiseren van onderwijs op maat en gericht trainen van de noodzakelijke beroepsvaardigheden Het geeft inzicht in de juiste begeleiding van de leerling binnen de stageof opleidingsplaats door de arbeidstrainer of stagebegeleider Het levert gegevens op die helpen bij het vinden van een stage- en/of arbeidsplaats die past bij de belangstelling en de mogelijkheden van de leerling. De verkregen informatie kan ook nuttig zijn voor het vaststellen van beroepsrichtingen en richtingen voor vervolgonderwijs. Meer informatie: / publicaties / handreiking 17

20 Thema 1 Diensten Aanpak gedragsmoeilijke jongeren Casemanagement Casemanagement is de titel van een methode waarbij de leerling van begin tot eind wordt begeleid bij de overstap van school naar zelfstandig werk. De methode is ontwikkeld door scholen voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen met ondersteuning van medewerkers van KPC Groep. De leerling doorloopt achtereenvolgens de volgende stappen: assessment, interne activiteiten, externe activiteiten, arbeidsinpassing en nazorg. Contactpersoon Anton Schel en Maria Voets Kosten: op basis van offerte op maat v s o I Actieonderzoek naar competentieontwikkeling Bestuurders en leidinggevenden onderzoeken in leerwerkplaatsen zelfgekozen, uit de eigen praktijk afkomstige vragen op het gebied van competentieontwikkeling voor arbeid en maatschappelijke participatie. Aan de orde komen onder meer arbeidskundig onderzoek, leerlingwerkplaatsen en naschoolse begeleiding. Het actieonderzoek vindt plaats in een cyclisch proces van drie tot zes maanden. Contactpersoon Dhyan Vermeulen, Jacqueline Schoones v s o I Arbeidsmarktgerichte leerweg cluster 4 Op het Hoenderloo College is een gefaseerde aanpak ingevoerd met aandacht voor arbeidstraining en een brede oriëntatie op beroepsmogelijkheden. De leerlingen worden actief betrokken bij het uitstippelen van hun leerproces. Het doel is leerlingen in staat te stellen een bewuste keuze te maken. Deze arbeidsmarktgerichte leerweg is door scholen samen met KPC Groep ontwikkeld. 18

21 KPC Groep begeleidt verschillende scholen bij conceptontwikkeling en het vormgeven van de arbeidsmarktgerichte leerweg, branchegerichte cursussen, netwerkvorming rondom arbeidstoeleiding en nazorg. Deze aanpak heeft ook geleid tot een draaiboek implementatie transitieonderwijs. Thema 1 Contactpersoon Anton Schel, Marja van den Eijnden en Maria Voets Kosten: op basis van offerte op maat v s o Producten Bewegingsonderwijs in het praktijkonderwijs. Voorstellen voor een programma bewegingsonderwijs in het praktijkonderwijs Auteur Berend Brouwer (2004) Deze blauwdruk verkent wat de doelen, inhouden en werkwijzen voor bewegingsonderwijs binnen het bestek van Praktijkonderwijs zouden kunnen zijn. Bewegingsonderwijs moet binnen de doelstellingen van het Praktijkonderwijs haar eigen gezicht nog ontwikkelen en het is inmiddels gebleken dat docenten behoefte hebben aan ondersteuning bij het bepalen van de juiste koers. Deze blauwdruk geeft hiervoor een eerste aanzet. I bestelnummer Heb je jezelf in de hand? Een lesvoorbeeld voor bewegingsonderwijs in het praktijkonderwijs Auteur René Schade (2003) In deze lessenserie met als thema omgaan met gevoelens, zijn de volgende lessen beschreven: Vlaamse reus: rekening houden met elkaars gevoelens. Boksen: aangeven wat je gevoelens zijn zodat de ander zijn/haar gedrag hierop kan aanpassen, en andersom. 19

22 Thema 1 Chinees stoeien: hoe ga je om met weerstand? Kan jij tegen een stootje?: omgaan met weerstand en tegenslag. De hand: op welke manier handel je in vervelende situaties. De lesbeschrijvingen staan beschreven in een vast stramien: een pagina voor de leerkracht en een pagina voor de leerlingen. I bestelnummer Praktijkonderwijs werkt door : Arbeidskundig onderzoek Auteur E. Schouten (2004) Gedegen arbeidskundig onderzoek vergroot de kans dat leerlingen een passende arbeidsplaats verwerven. Om een passende stage-/arbeidsplaats voor leerlingen te vinden en een goede match te kunnen maken tussen leerling en stage-/arbeidsplaats, moet de school ook kennis vergaren over de eisen die het werk aan de leerling stelt. Tips en korte beschrijvingen van de meest gebruikte relevante toetsen en assessments. I 8 / publicaties 20

Opdrachtgever project Werknemer in opleiding : ministerie van OCW

Opdrachtgever project Werknemer in opleiding : ministerie van OCW Datum: 20 februari 2012 Ons kenmerk: JK1.12.009 Begeleidingsmodel Werknemer in opleiding Opdrachtgever project Werknemer in opleiding : ministerie van OCW Wout Schafrat Gijs van de Beek Preventie en duurzaamheid

Nadere informatie

MENUKAART PRO VSO ESF 2014-2020. Uitgangspunten ESF 2014-2020 voor de doelgroep leerlingen Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs

MENUKAART PRO VSO ESF 2014-2020. Uitgangspunten ESF 2014-2020 voor de doelgroep leerlingen Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs MENUKAART PRO VSO ESF 2014-2020 Uitgangspunten ESF 2014-2020 voor de doelgroep leerlingen Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs Versie: definitief Januari 2014 Inhoud 1. Menukaart... 3 2.

Nadere informatie

Handreiking thema s ESF

Handreiking thema s ESF Handreiking thema s ESF Werknemer in opleiding Rapportage 2009 Brigitta Mathijssen (KPC Groep) s-hertogenbosch, 2009 Deze uitgave is een publicatie van Werknemer in opleiding. Werknemer in opleiding is

Nadere informatie

Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt. Oktober 2010

Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt. Oktober 2010 Werknemer in opleiding Themabijeenkomst Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt Oktober 2010 Programma 13.30 Informatie Wio, opbrengst bijeenkomst 13.45 Stage en duurzaamheid op de arbeidsmarkt -Toelichting

Nadere informatie

MENUKAART PRO VSO ESF 2014-2020. Uitgangspunten ESF 2014-2020 voor de doelgroep leerlingen Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs

MENUKAART PRO VSO ESF 2014-2020. Uitgangspunten ESF 2014-2020 voor de doelgroep leerlingen Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs MENUKAART PRO VSO ESF 2014-2020 Uitgangspunten ESF 2014-2020 voor de doelgroep leerlingen Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs Versie: definitief Maart 2014 Inhoud 1. Menukaart... 3 2. Toelichting...

Nadere informatie

05-02-2013 INLEIDING MISSIE O.S.G. PITER JELLES

05-02-2013 INLEIDING MISSIE O.S.G. PITER JELLES schooljaarplan 2012-2013 1 INLEIDING Functie schooljaarplan terugblik op 2011-2012 beleidsvoornemens voor 2012-2013 missie en visie De Brêge positionering van De Brêge binnen PJ hoe kan de De Brêge zich

Nadere informatie

Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding

Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding Bernardusschool Praktische stroom, uitstroomprofiel arbeidsmatige dagbesteding Typering van de vakken die binnen het profiel arbeidsmatige dagbesteding worden aangeboden Nederlandse taal en communicatie

Nadere informatie

MENUKAART PRO VSO ESF 2014-2020

MENUKAART PRO VSO ESF 2014-2020 MENUKAART PRO VSO ESF 2014-2020 Uitgangspunten ESF 2014-2020 voor de doelgroep leerlingen Praktijkonderwijs en Voortgezet Speciaal Onderwijs Versie: definitief Maart 2014 Inhoud 1. Menukaart... 3 2. Toelichting...

Nadere informatie

Werken naar vermogen bij Sunny Tom een kwestie van de juiste mix: persoon, situatie en begeleiding

Werken naar vermogen bij Sunny Tom een kwestie van de juiste mix: persoon, situatie en begeleiding Werken naar vermogen bij Sunny Tom een kwestie van de juiste mix: persoon, situatie en begeleiding Persoon Jongeren met een beperking die moeilijk plaatsbaar zijn op de arbeidsmarkt Situatie Tuinbouwbedrijf

Nadere informatie

Presentatie Tweedaagse management directieleden ZML. Praktijkvoorbeeld. Amersfoort 1 oktober 2010

Presentatie Tweedaagse management directieleden ZML. Praktijkvoorbeeld. Amersfoort 1 oktober 2010 Presentatie Tweedaagse management directieleden ZML Praktijkvoorbeeld Amersfoort 1 oktober 2010 Korte schets Stéphan van den Boom s.vdboom@hermanbroerenschool.nl 06-46755571 Leraar MLK-onderwijs s-hertogenbosch;

Nadere informatie

leeromgeving. Veiligheid en geborgenheid

leeromgeving. Veiligheid en geborgenheid GSG Het Segment GSG Het Segment is een veilige, zelfstandige school voor Praktijkonderwijs voor jongeren die worden begeleid en gecoacht naar werk, zelfstandigheid, vervolgopleiding (ROC) en zinvolle vrijetijdsbesteding.

Nadere informatie

Elke dag leren door te doen

Elke dag leren door te doen Elke dag leren door te doen Praktijkonderwijs elke dag een uitdaging Elk kind heeft talent en voor elk kind zijn er uitdagingen. Dat is het uitgangspunt van Praktijkonderwijs op het Elde College. Binnen

Nadere informatie

Praktijkonderwijs. In het kort

Praktijkonderwijs. In het kort Het praktijkonderwijs In het laatste jaar van de (speciale) basisschool moet je beslissen naar welke school voor voortgezet onderwijs je gaat. Meestal is dat een moeilijke keuze. Zeker wanneer je: moeite

Nadere informatie

De nieuwe naam voor ZML Noordoost Brabant

De nieuwe naam voor ZML Noordoost Brabant De nieuwe naam voor ZML Noordoost Brabant Beter voor nu, beter voor later Niet alle kinderen in deze wereld vinden even makkelijk hun weg. Deze kinderen hebben extra begeleiding en zorg nodig om hun eigen

Nadere informatie

Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding

Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding Visie op Loopbaanoriëntatie en begeleiding regio s-hertogenbosch en omgeving LOB is een verzameling van activiteiten binnen een loopbaangerichte leeromgeving om jongeren actief te laten werken aan hun

Nadere informatie

SAMENWERKINGSOVEREENKOMST SCHOLEN VOOR PRAKTIJKONDERWIJS NOORDOOST NOORD-BRABANT, MEE EN UWV

SAMENWERKINGSOVEREENKOMST SCHOLEN VOOR PRAKTIJKONDERWIJS NOORDOOST NOORD-BRABANT, MEE EN UWV SAMENWERKINGSOVEREENKOMST SCHOLEN VOOR PRAKTIJKONDERWIJS NOORDOOST NOORD-BRABANT, MEE EN UWV 1. INLEIDING De arbeidsintegratie van jongeren met leermoeilijkheden is gebaat bij een goede regionale samenwerking.

Nadere informatie

Begeleiding zieke leerlingen en Passend onderwijs. voor het regulier, primair en voorgezet onderwijs Midden- en Oost-Brabant

Begeleiding zieke leerlingen en Passend onderwijs. voor het regulier, primair en voorgezet onderwijs Midden- en Oost-Brabant Begeleiding zieke leerlingen en Passend onderwijs voor het regulier, primair en voorgezet onderwijs Midden- en Oost-Brabant Definitie zieke leerlingen: Die leerlingen die geen (volledig) schoolprogramma

Nadere informatie

PrOmotie, Hét leermiddelenpakket voor het praktijkonderwijs

PrOmotie, Hét leermiddelenpakket voor het praktijkonderwijs Hét leermiddelenpakket voor het praktijkonderwijs hét leermiddelenpakket voor het praktijkonderwijs De leeromgeving biedt het praktijkonderwijs, zijn leerlingen en docenten een volwaardig en betaalbaar

Nadere informatie

- Aan het eind van deze fase is niveau 1F bereikt

- Aan het eind van deze fase is niveau 1F bereikt Bernardusschool - Cognitiestroom, uitstroomprofiel arbeidsmarkt Typering van de vakken die binnen het profiel arbeidsmarkt worden aangeboden Nederlandse taal en communicatie Op de Cognitiestroom van de

Nadere informatie

Informatieavond klas 4

Informatieavond klas 4 Informatieavond klas 4 Praktijkonderwijs Werken naar werk Samen op weg bereikt ieder zijn doel Programma Uitstroomprofielen + vakkenpakket Doorstromen naar arbeid Doorstromen naar entreeonderwijs Algemene

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

Praktijkonderwijs naar 2025

Praktijkonderwijs naar 2025 Praktijkonderwijs naar 2025 www.platformpraktijkonderwijs.nl Praktijkonderwijs is van belang voor circa 28.000 leerlingen in het voortgezet onderwijs. Voor deze leerlingen is het praktijkonderwijs dé schoolsoort:

Nadere informatie

Ouderavond Ordening en Ontwikkeling

Ouderavond Ordening en Ontwikkeling Ouderavond Ordening en Ontwikkeling dinsdag 1 oktober 2013 Programma 1. Missie & Visie; waar staan we voor 2. Wet kwaliteit VSO 3. Richtinggevend (wettelijk) kader USP 4. Profielen in beeld 5. Verbindingen

Nadere informatie

Checklist arbeidstoeleiding Werknemer in opleiding

Checklist arbeidstoeleiding Werknemer in opleiding Checklist arbeidstoeleiding Werknemer in opleiding Brigitta Mathijssen en Wout Schafrat versie 1.0, s-hertogenbosch, december 2009 Deze uitgave is een publicatie van Werknemer in opleiding. Werknemer in

Nadere informatie

REC-profiel VSO de Korenaer, locatie Deurne

REC-profiel VSO de Korenaer, locatie Deurne Bijlage 1, raadsvoorstel 91-2010: REC-profiel VSO de Korenaer, locatie Deurne DOELGROEP De Korenaer Deurne verzorgt onderwijs voor jongens en meisjes met ernstige gedragsproblemen die residentieel geplaatst

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

SUBSIDIEAANVRAAG PRO/VSO. Noord - Limburg Gemeente Venlo. 1 oktober 2014 Versie 3 (definitief)

SUBSIDIEAANVRAAG PRO/VSO. Noord - Limburg Gemeente Venlo. 1 oktober 2014 Versie 3 (definitief) SUBSIDIEAANVRAAG PRO/VSO Noord - Limburg Gemeente Venlo 1 oktober 2014 Versie 3 (definitief) Inleiding Hierbij ontvangt u de gegevens voor het aanvragen van ESF subsidie voor PRO/VSO scholen in uw arbeidsmarktregio.

Nadere informatie

Strategisch Visie Stichting voor Christelijk Praktijkonderwijs voor Hardenberg & omgeving 2015-2018

Strategisch Visie Stichting voor Christelijk Praktijkonderwijs voor Hardenberg & omgeving 2015-2018 Strategisch Visie Stichting voor Christelijk Praktijkonderwijs voor Hardenberg & omgeving 2015-2018 Ontwikkeling van Talent door ontwikkeling van eigen Kracht Hardenberg, 27 januari 2015 1 Inleiding Nadat

Nadere informatie

Acadin voor talenten in uw klas!

Acadin voor talenten in uw klas! Acadin voor talenten in uw klas! Dé digitale leeromgeving met uitdagend onderwijsaanbod voor talentvolle leerlingen. Acadin voor talenten in uw klas! In het Bestuursakkoord primair onderwijs (2014) staat

Nadere informatie

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur SKPO Profielschets Lid College van Bestuur 1 Missie, visie SKPO De SKPO verzorgt goed primair onderwijs waarbij het kind centraal staat. Wij ondersteunen kinderen om een stap te zetten richting zelfstandigheid,

Nadere informatie

Pro: Visie, missie en het curriculum

Pro: Visie, missie en het curriculum Pro: Visie, missie en het curriculum Wat is goed praktijkonderwijs, en welke rol speelt het curriculum PrO daarbij? Inhoud Inleiding 1. Missie 2. Visie 3. Leerproces 4. Doelen en inhouden 5. Domeinen,

Nadere informatie

LOOPBAANADVIES WERKEN NAAR VERMOGEN voor jongeren met een beperking

LOOPBAANADVIES WERKEN NAAR VERMOGEN voor jongeren met een beperking LOOPBAANADVIES WERKEN NAAR VERMOGEN voor jongeren met een beperking samen presteren op individueel niveau bij onderzoek en advies Project : Experimentenregeling UWV Datum : 19-02-2009 Inleiding In de visie

Nadere informatie

ARBEIDSTOELEIDING EN STAGE

ARBEIDSTOELEIDING EN STAGE ARBEIDSTOELEIDING EN STAGE WIE ZIJN WIJ? De Anne Flokstraschool geeft (voortgezet) speciaal onderwijs aan zeer moeilijk lerende jongeren in de leeftijd van 12 tot 20 jaar met een verstandelijke en/of meervoudige

Nadere informatie

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs

middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs middelbaar beroepsonderwijs Brainport regio Eindhoven Onderwijsvisie Onze kijk op onderwijs Summa College maart 2013 Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: De vijf onderwijspijlers 4 Hoofdstuk 2: De vijf onderwijspijlers

Nadere informatie

De match die werkt! De activiteiten van de jobcoach zijn gericht op het behouden van de match!

De match die werkt! De activiteiten van de jobcoach zijn gericht op het behouden van de match! De match die werkt! De activiteiten van de jobcoach zijn gericht op het behouden van de match! De match die werkt! Een baan vinden en behouden is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Soms is hier extra

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

praktijkschool apeldoorn Individuele leer-werklijnen

praktijkschool apeldoorn Individuele leer-werklijnen praktijkschool apeldoorn Individuele leer-werklijnen Principekeuze werkwijze School volgt leerling Motivatie / Uitdaging Schoolverlater Begin school Praktisch/Cognitief Vaardigheden Sociale vaardigheden

Nadere informatie

(Voortgezet) speciaal onderwijs voor leerlingen met een langdurige ziekte en/of lichamelijke beperking. Piramide werkt op het Podium

(Voortgezet) speciaal onderwijs voor leerlingen met een langdurige ziekte en/of lichamelijke beperking. Piramide werkt op het Podium Piramide werkt op het Podium 1. De school De Piramide is een (V)SO school in cluster 3 ziekte en of lichamelijke beperking in de leeftijd van 3 t/m 20 jaar. De school is gevestigd in Den Haag Zuidwest

Nadere informatie

Voor u als verwijzer. Duurzame arbeidsparticipatie

Voor u als verwijzer. Duurzame arbeidsparticipatie Voor u als verwijzer Duurzame arbeidsparticipatie Duurzame arbeidsparticipatie is gericht op het vinden én houden van passend werk. Sterk in Werk helpt cliënten bij het vinden van de best passende werkplek.

Nadere informatie

Samenwerking. Betrokkenheid

Samenwerking. Betrokkenheid De Missie Het Spectrum is een openbare school met een onderwijsaanbod van hoge kwaliteit. We bieden het kind betekenisvol onderwijs in een veilige omgeving. In een samenwerking tussen kind, ouders en school

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren

Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie en begeleiding voor decanen en mentoren Loopbaanoriëntatie staat in het voortgezet onderwijs volop in de belangstelling. De VO raad ziet loopbaanoriëntatie en -begeleiding (LOB) als

Nadere informatie

Passend werk voor iedereen Maak kennis met HelioMaatwerk en doe er uw voordeel mee!

Passend werk voor iedereen Maak kennis met HelioMaatwerk en doe er uw voordeel mee! Leer/werktrajecten voor jongeren uit het speciaal en praktijkonderwijs Passend werk voor iedereen Maak kennis met HelioMaatwerk en doe er uw voordeel mee! Werk is belangrijk voor een mens. Het is een goede

Nadere informatie

2. Waar staat de school voor?

2. Waar staat de school voor? 2. Waar staat de school voor? Missie en Visie Het Rondeel gaat uit van de Wet op het Basisonderwijs. Het onderwijs omvat de kerndoelen en vakgebieden die daarin zijn voorgeschreven. Daarnaast zijn ook

Nadere informatie

PrO in beeld Factsheet ter oriëntatie en informatie voor gemeenten, provincie en werkgevers over Praktijkonderwijs in de regio Noord-Brabant

PrO in beeld Factsheet ter oriëntatie en informatie voor gemeenten, provincie en werkgevers over Praktijkonderwijs in de regio Noord-Brabant Regio Noord-Brabant PrO in beeld Het Kwadrant, School voor Praktijkonderwijs Bergen op Zoom Praktijkschool, Breda Pius X College, Praktijkonderwijs Bladel Elde College, Praktijkonderwijs Schijndel Fioretti

Nadere informatie

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN

PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN PROCESBESCHRIJVING AANSLUITING PO-VO PO-VO EN HET WAT EN HOE VAN TAAL EN REKENEN SAMEN LEREN OVER REFERENTIENIVEAUS EN DIDACTIEK OM DE INHOUDELIJKE AANSLUITING TUSSEN PO EN VO IN GORINCHEM EN OMSTREKEN

Nadere informatie

elk kind een plaats... 1

elk kind een plaats... 1 Elk kind een plaats in een brede inclusieve school Deelnemen aan het dagelijks maatschappelijk leven Herent, 17 maart 2014 1 Niet voor iedereen vanzelfsprekend 2 Maatschappelijke tendens tot inclusie Inclusie

Nadere informatie

VERDER IN LEREN STRATEGISCH BELEIDSPLAN 2011-2015 PUBLIEKSVERSIE

VERDER IN LEREN STRATEGISCH BELEIDSPLAN 2011-2015 PUBLIEKSVERSIE VERDER IN LEREN STRATEGISCH BELEIDSPLAN 2011-2015 PUBLIEKSVERSIE INHOUD Missie & visie 4 Het onderwijs voorbij 5 Kwaliteit vanuit identiteit 7 Werken vanuit passie 8 Elke leerling telt 10 Ondernemend en

Nadere informatie

Richtlijn Toelaatbaarheid tot het Voortgezet Speciaal Onderwijs

Richtlijn Toelaatbaarheid tot het Voortgezet Speciaal Onderwijs Richtlijn Toelaatbaarheid tot het Voortgezet Speciaal Onderwijs 1. Toelichting Passend Onderwijs wil de omslag maken van diagnosegericht naar handelingsgericht. Niet de diagnose staat centraal, maar de

Nadere informatie

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren.

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Basisschool De Buitenburcht Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Dit is de beknopte versie van het schoolplan 2015-2019 van PCB de Buitenburcht in Almere. In het schoolplan

Nadere informatie

Schoolplan 2012-2016. Dijnselburgschool

Schoolplan 2012-2016. Dijnselburgschool Schoolplan 2012-2016 Dijnselburgschool Zeist, juli 2012 Dijnselburgschool voor Praktijkonderwijs Praktisch onderwijs, met een eigen werkwijze. Dijnselburgschool voor Praktijkonderwijs maakt deel uit van

Nadere informatie

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging

FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media. draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging FIT-traject onderwijsvernieuwing met ICT en sociale media draagvlak inspiratie motivatie vernieuwing 21st century skills borging Via het Klavertje 4 Model zet u sociale media en ICT breed in Didactische

Nadere informatie

Instellingen voor auditief en communicatief beperkte leerlingen. Van Vraag naar Ondersteuning. Landelijk kader inrichting passend onderwijs

Instellingen voor auditief en communicatief beperkte leerlingen. Van Vraag naar Ondersteuning. Landelijk kader inrichting passend onderwijs Instellingen voor auditief en communicatief beperkte leerlingen Van Vraag naar Ondersteuning Landelijk kader inrichting passend onderwijs november 2014 De stichting Siméa behartigt de belangen van de instellingen

Nadere informatie

Praktijkonderwijs in de regio Rotterdam

Praktijkonderwijs in de regio Rotterdam Praktijkonderwijs in de regio Rotterdam Praktijkonderwijs in de regio Rotterdam Kinderen en jongeren moeten tegenwoordig steeds méér en steeds beter presteren, een zo hoog mogelijke opleiding volgen, diploma

Nadere informatie

Landelijke Uitstroommmonitor Praktijkonderwijs Benchmark rapportage scholen uit eigen regio Uitstroommonitor 2009-2010

Landelijke Uitstroommmonitor Praktijkonderwijs Benchmark rapportage scholen uit eigen regio Uitstroommonitor 2009-2010 Landelijke Uitstroommmonitor Praktijkonderwijs Benchmark rapportage scholen uit eigen regio Uitstroommonitor 2009-2010 Landelijk Regio Mean Assen Emmen Steen Borg Rech RVEC Totaal score landelijk Totaal

Nadere informatie

Verantwoording herziening leerlijnen VSO. Uitstroom dagbesteding en arbeid. Tim Micklinghoff Laura Meijer Linda Jonkman

Verantwoording herziening leerlijnen VSO. Uitstroom dagbesteding en arbeid. Tim Micklinghoff Laura Meijer Linda Jonkman Verantwoording herziening leerlijnen VSO Uitstroom dagbesteding en arbeid Tim Micklinghoff Laura Meijer Linda Jonkman CED-Groep, juli 2012 Inleiding Veel VSO-scholen werken met de leerlijnen die de CED-Groep

Nadere informatie

ALGEMENE INFORMATIEBROCHURE

ALGEMENE INFORMATIEBROCHURE ALGEMENE INFORMATIEBROCHURE Educonnect informatiebrochure Pagina 1 Inhoudsopgave algemene informatiebrochure Educonnect Educonnect - pagina 3. De SCSOG Het aanbod van Educonnect De kern van Educonnect

Nadere informatie

Thema 7 Naschoolse begeleiding

Thema 7 Naschoolse begeleiding Thema 7 Naschoolse begeleiding Deze serie bevat de volgende rapportages: Thema 1 Arbeidskundig onderzoek Thema 2 Netwerkvorming in relatie tot arbeidsintegratie Thema 3 Leerlingwerkplaatsen Thema 4 Branchegerichte

Nadere informatie

Gaat 'gezond bewegen' het verschil maken?

Gaat 'gezond bewegen' het verschil maken? Gaat 'gezond bewegen' het verschil maken? SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling VO Studiedag 20-01-2016 Berend Brouwer (b.brouwer@slo.nl) Agenda Warming-up Het leerplankader SBGL Thema 'bewegen

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING EN -WAARDERING. Herman Broerenstichting Vakleraar bewegingsonderwijs

FUNCTIEBESCHRIJVING EN -WAARDERING. Herman Broerenstichting Vakleraar bewegingsonderwijs FUNCTIEBESCHRIJVING EN -WAARDERING Vakleraar bewegingsonderwijs Mei 2013 Opdrachtgever Auteur Clara van Sparwoudestraat 1 2612 SP Delft M. van Ommeren P.P.J.G. Janssen Project 5VBBA4431 1 FUNCTIE INFORMATIE

Nadere informatie

Voor iedereen een plek op de arbeidsmarkt. Nieuwe wegen in het praktijkonderwijs

Voor iedereen een plek op de arbeidsmarkt. Nieuwe wegen in het praktijkonderwijs Voor iedereen een plek op de arbeidsmarkt Nieuwe wegen in het praktijkonderwijs Inleiding Deze brochure beschrijft de achtergrond en vervolgstappen van het project Boris brengt je bij n baan, een project

Nadere informatie

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Gewoon naar school, mét begeleiding Wat ziet mijn leerling en wat niet? Zijn er aanpassingen nodig in de klas?

Nadere informatie

PASSIE VOOR ONLINE LEREN. www.profijt.nu

PASSIE VOOR ONLINE LEREN. www.profijt.nu PASSIE VOOR ONLINE LEREN www.profijt.nu WAT IS PROFIJT? Het Praktijkonderwijs heeft behoefte aan een systeem waarin alle dagelijkse processen op een logische wijze en in één platform worden vastgelegd.

Nadere informatie

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod

Hulp bij ADHD. Scholingsaanbod Hulp bij ADHD Dit heeft mijn beeld van ADHD enorm verrijkt. Ik zie nu veel mogelijkheden om kinderen met ADHD goede begeleiding te bieden deelnemer workshop bij Fontys Hogescholen Copyright 2010 Hulp bij

Nadere informatie

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Combo Emonomy Combo Emonomy heeft een lange historie en traditie in methodiekontwikkeling, onderzoek, opleiding, coaching en advies op het gebied van arbeidsontwikkeling,

Nadere informatie

Strategisch Beleidsplan 2014-2018

Strategisch Beleidsplan 2014-2018 Strategisch Beleidsplan 2014-2018 Stichting ELAN Stichting ELAN in onderwijs is op 1 augustus 2014 ontstaan door een fusie van de Stichting CSO Gooi e.o. en de Vereniging Annie M.G. Schmidt. ELAN bestaat

Nadere informatie

PRAKTIJKONDERWIJS. De Compagnie Buitenbaan 3, Heerenveen

PRAKTIJKONDERWIJS. De Compagnie Buitenbaan 3, Heerenveen PRAKTIJKONDERWIJS De Compagnie Buitenbaan 3, Heerenveen Je doet ertoe! DE COMPAGNIE De Compagnie verzorgt openbaar voortgezet onderwijs in de regio Zuid-Friesland. De school is voor leerlingen van 12 tot

Nadere informatie

Thema 3 Leeringwerkplaatsen

Thema 3 Leeringwerkplaatsen Thema 3 Leeringwerkplaatsen Deze serie bevat de volgende rapportages: Thema 1 Arbeidskundig onderzoek Thema 2 Netwerkvorming in relatie tot arbeidsintegratie Thema 3 Leerlingwerkplaatsen Thema 4 Branchegerichte

Nadere informatie

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK

ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK ONDERWIJSONTWIKKELING - ACTIVERENDE DIDACTIEK Iedereen heeft er de mond van vol: Het beste uit de leerling halen Recht doen aan verschillen van leerlingen Naast kennis en vaardigheden, aandacht voor het

Nadere informatie

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn

Handout PrOfijt. - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Mike Nikkels / Olav van Doorn Handout PrOfijt - Versie 1.1 - Versie: 1.1 Datum: 09-04-2014 Auteur(s): Mike Nikkels / Olav van Doorn 1 Inhoudsopgave 1 Inhoudsopgave... 2 2 Inleiding... 3 3 Algemeen... 3 4 Visie op PrOfijt... 4 5 Techniek...

Nadere informatie

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking

Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Ambulante Onderwijskundige Begeleiding voor leerlingen en studenten met een visuele beperking Gewoon naar school, mét begeleiding In de buurt naar school Wat ziet mijn leerling en wat niet? Zijn er aanpassingen

Nadere informatie

expertise in het regulier onderwijs jeugdhulp met onderwijs observatie/diagnostiek training/therapie leertrajecten 2013 ONDERSTEUNINGSPROFIEL

expertise in het regulier onderwijs jeugdhulp met onderwijs observatie/diagnostiek training/therapie leertrajecten 2013 ONDERSTEUNINGSPROFIEL jeugdhulp met expertise in het regulier leertrajecten observatie/diagnostiek training/therapie 2013 ONDERSTEUNINGSPROFIEL Eduvier groep t en begeleidt kinderen en jongeren met een (tijdelijke) ernstige

Nadere informatie

Inspirerend Management. in de zorg. Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap

Inspirerend Management. in de zorg. Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap Inspirerend Management Development in de zorg Een modulaire aanpak gericht op de ontwikkeling van nieuw leiderschap Behoefte aan effectief leiderschap Vergroting van de invloed van de politiek en zorgverzekeraars

Nadere informatie

CASTRICUM. Thema: Jong Volwassenheid

CASTRICUM. Thema: Jong Volwassenheid Dinsdag 25 januari 2011 CASTRICUM Thema: Jong Volwassenheid HANDIGE WEBSITES: STUDIE, WERK, WONEN. STUDIE http://www.meenwh.nl/viewobje.asp?ac=show&obj_id=417 Deze brochure mbt autisme in het onderwijs.

Nadere informatie

Samen laten we elke jongere groeien

Samen laten we elke jongere groeien VSO Samen laten we elke jongere groeien OP ZOEK NAAR TALENTEN De Anne Flokstraschool geeft (voortgezet) speciaal onderwijs aan zeer moeilijk lerende jongeren in de leeftijd van 12 tot 20 jaar met een verstandelijke

Nadere informatie

Achtergrondkenmerken uitgestroomde leerling

Achtergrondkenmerken uitgestroomde leerling e Uitstroommmonitor 2008-2011 3. Leeftijd leerling bij uitstroom Achtergrondkenmerken uitgestroomde leerling 12 0 0.0 % 22 0.4 % 0 0.0 % 21 0.4 % 0 0.0 % 17 0.3 % 13 5 14.3 % 135 2.4 % 2 7.4 % 134 2.6

Nadere informatie

BOOR speciaal, speciaal BOOR VERANTWOORDEN

BOOR speciaal, speciaal BOOR VERANTWOORDEN STRATEGISCH BELEIDSPLAN SO /VSO Stichting BOOR BOOR speciaal, speciaal BOOR en VERANTWOORDEN BOOR speciaal,speciaal BOOR Kernopdracht (koers) Kernwaarden Kwaliteit van de koers Onderwijsconcept Ondersteunende

Nadere informatie

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt.

Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Kennis in beweging eten werkt Niets is moeilijk voor wie weet hoe het werkt. Weten werkt Partner in praktijkleren en personeelsontwikkeling. Dat wil Kenniscentrum GOC zijn voor alle bedrijven en medewerkers

Nadere informatie

Van een stempel een sterk punt maken. De Werkschool. Worden wie je bent. De Werkschool. Worden wie je bent

Van een stempel een sterk punt maken. De Werkschool. Worden wie je bent. De Werkschool. Worden wie je bent Van een stempel een sterk punt maken Postbus 95359 2509 CJ Den Haag info@werkscholen.nl De Werkschool Worden wie je bent De Werkschool Worden wie je bent jongeren in een uitkeringssituatie terug te dringen.

Nadere informatie

Leren excelleren Strategisch beleid PRIMOvpr 2015-2019

Leren excelleren Strategisch beleid PRIMOvpr 2015-2019 Leren excelleren Strategisch beleid PRIMOvpr 2015-2019 Onderwijsgroep PRIMO vpr Stichting voor Openbaar Primair Onderwijs Voorne-Putten en regio Kwaliteit op een hoger plan brengen Wie zijn we? Sinds 1

Nadere informatie

Voor een kansrijke toekomst

Voor een kansrijke toekomst Voor een kansrijke toekomst Welke leerlingen gaan naar het praktijkonderwijs? Praktijkonderwijs is bedoeld voor leerlingen die ondanks extra begeleiding geen diploma in het reguliere voortgezet onderwijs

Nadere informatie

De weg van traditioneel vmbo naar intersectoraal vmbo

De weg van traditioneel vmbo naar intersectoraal vmbo Van Theorie naar Praktijk De weg van traditioneel vmbo naar intersectoraal vmbo In deze bijdrage slaat junior adviseur Marloes Zewuster van CINOP de brug tussen de theorie van het intersectorale vmbo en

Nadere informatie

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam

Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Afdeling Onderwijs, Jeugd en Educatie Team Onderwijs VO Hoofdlijnenakkoord voor het inrichten van een Regionaal Arrangement Beroepsonderwijs Amsterdam Betrokken partijen: De instellingen voor Beroepsonderwijs

Nadere informatie

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme

INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS. duurzame plaatsing van werknemers met autisme INTRODUCTIE TOOLBOX voor GEBRUIKERS duurzame plaatsing van werknemers met autisme 1 Welkom bij toolbox AUTIPROOF WERKT Autiproof Werkt is een gereedschapskist met instrumenten die gebruikt kan worden bij

Nadere informatie

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Kennemer Praktijkschool

RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK. Kennemer Praktijkschool RAPPORT VAN BEVINDINGEN KWALITEITSONDERZOEK Kennemer Praktijkschool Plaats : Heemskerk BRIN nummer : 28BN 00 Onderzoeksnummer : 251206 Datum onderzoek : 17 september 2013 Datum vaststelling : 4 december

Nadere informatie

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar

TRAININGSCENTRUM. Schakel naar een passend vervolgtraject. Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar TRAININGSCENTRUM Schakel naar een passend vervolgtraject Voor jongeren met een licht verstandelijke beperking in de leeftijd van 16 tot 23 jaar Wat is een Trainingscentrum? Bij de Trainingscentra van Lijn5

Nadere informatie

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan

LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan LEOZ Generiek competentieprofiel leraar Passend Onderwijs: de ontwikkelscan Juni 2013 Erica de Bruïne (Hogeschool Windesheim) Hans van Huijgevoort (Fontys OSO) Hettie Siemons (Hogeschool Utrecht, Seminarium

Nadere informatie

Cyclisch Systematisch Integraal Zelfevaluatie

Cyclisch Systematisch Integraal Zelfevaluatie Kwaliteitsimpuls op sectieniveau De KVLO is de eerste vakvereniging in Nederland die een systematisch kwaliteitszorgsysteem heeft ontwikkeld voor de praktijk. Het project bestaat uit twee krachtige instrumenten:

Nadere informatie

Aagje Dekenstraat 52 Telefoon: 038-422 78 96 info@stapop.nl www.stapop.nl

Aagje Dekenstraat 52 Telefoon: 038-422 78 96 info@stapop.nl www.stapop.nl Aagje Dekenstraat 52 Telefoon: 038-422 78 96 info@stapop.nl www.stapop.nl Resultaat Ontdekken en herkennen wat talenten zijn, daar draait het om bij StapOp. Stap voor stap ontdekt de jongere hoe zijn talent

Nadere informatie

Doorloop je eigen Traject!

Doorloop je eigen Traject! Traject en VakTraject brengen Zakelijke Communicatie/Nederlands op het gewenste niveau Doorloop je eigen Traject! Blijvend in prijs verlaagd! Traject is al 12,5 jaar hét lesmateriaal Zakelijke Communicatie/

Nadere informatie

Werkgroep resultaten en opbrengsten

Werkgroep resultaten en opbrengsten Werkgroep resultaten en opbrengsten Domein INK: Resultaten en opbrengsten Thema: Leeropbrengsten Prestatie-indicator: Niveau Leeropbrengsten, niveau 80% van de haalt minimaal zijn uitstroomprofiel en uitstroomniveau.

Nadere informatie

KPC groep Den Bosch 5 10 2011

KPC groep Den Bosch 5 10 2011 PAG 1 KPC groep Den Bosch 5 10 2011 De rol van de Wajong netwerken; arbeidstoeleiding nu en in de toekomst Erik Voerman Businessadviseur UWV WERKbedrijf PAG 2 Inhoud Doelstelling samenwerking PrO/VSO scholen

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

TOELAATBAARHEIDSCRITERIA VOOR HET VOORTGEZET SPECIAAL ONDERWIJS

TOELAATBAARHEIDSCRITERIA VOOR HET VOORTGEZET SPECIAAL ONDERWIJS TOELAATBAARHEIDSCRITERIA VOOR HET VOORTGEZET SPECIAAL ONDERWIJS Inleiding Passend Onderwijs wil de omslag maken van diagnosegericht naar handelingsgericht: niet het probleem van de leerling staat centraal,

Nadere informatie

Thema 1 Arbeidskundig onderzoek

Thema 1 Arbeidskundig onderzoek Thema 1 Arbeidskundig onderzoek Deze serie bevat de volgende rapportages: Thema 1 Arbeidskundig onderzoek Thema 2 Netwerkvorming in relatie tot arbeidsintegratie Thema 3 Leerlingwerkplaatsen Thema 4 Branchegerichte

Nadere informatie

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte.

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte. Het speelveld De wereld om ons heen verandert razend snel. De richting is duidelijk, de sociale zekerheid wordt geprivatiseerd. Samen bouwen we aan een vernieuwende structuur om de arbeidsmarkt essentieel

Nadere informatie

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid?

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid? EmployabilityDriver Waarom een strategische discussie over employability beleid? We weten al een tijd dat door vergrijzing en ontgroening de druk op de arbeidsmarkt toeneemt. Het wordt steeds belangrijker

Nadere informatie