VLAAMSE VERENIGING AUTISMEvzw. Jaarverslag Mezelf zijn

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VLAAMSE VERENIGING AUTISMEvzw. Jaarverslag 2013. Mezelf zijn"

Transcriptie

1 VLAAMSE VERENIGING AUTISMEvzw Jaarverslag 2013 Mezelf zijn

2 Inhoud Inhoud... 2 Missie, visie en inspirerende begrippen... 3 Bereik... 5 Leden... 5 Sympathisanten... 6 Deelnemers aan activiteiten... 7 Online bereik... 7 Bondgenotenwerking... 8 Activiteiten... 8 Binnenstebuiten... 8 Thematische avonden Vorming Jouw vraag? Ons aanbod! Gezinsweekend Congres Thematische werking: onderwijs wonen werken PAS(S) activiteiten Autismetelefoon Infohuis Autisme Sensibilisering Eerstelijnscommunicatie Infopakketten Affiches en flyers Direct mailing en kalenders Mediacampagne Pers Beurzen en evenementen Tweedelijnscommunicatie VVA Magazine Externe contacten Partnerschap Participate! vzw Website Bezoekers Geregistreerde gebruikers Hoe komt men op de VVA-community? Meest bekeken inhoud op de VVA-community Facebook Mensen & Middelen Mensen Vrijwilligers Bestuurders Personeel Middelen Waar komen onze inkomsten vandaan? Waarvoor wordt het geld gebruikt? Colofon Voorwoord 2013 luidde een nieuw begin in. Het strategisch proces dat al in 2012 gestart was met de ondersteuning van Toolbox vzw resulteerde in een gedragen nieuwe missie en visie. Dit levert ons een frisse kijk op onze werking. Hoe we dat vertalen naar nieuwe acties of accenten is groeiend. Wat we goed doen, blijven we doen Onze bondgenotenwerking bloeit dankzij de vele actieve vrijwilligers. Twee blikvangers: de Autismetelefoon was nog nooit zo bereikbaar en het Infohuis Autisme opende ook de deuren in Antwerpen. De ingeslagen richting om thematisch verdiepend te werken, resulteerde in een Congresdag rond Onderwijs met als titel 'eigen-zinnig en (on)zichtbaar'. Met betrekking tot het thema werk kunnen we terugblikken op een geslaagde samenwerking met partners. Tijdens twee netwerkevents konden werkgevers kennismaken met de mogelijkheden van werknemers met autisme. Ook in 2013 konden we een krachtige mediacampagne lanceren. Blikvangers hier waren een prachtige tv-spot en een communicatie toolkit waarmee we onze samenleving concrete handvaten willen aanreiken om mensen met autisme te benaderen vanuit hun kwaliteiten. Nooit waren zoveel mensen met autisme en persoonlijk betrokkenen actief in onze vereniging. Hun ervaringsdeskundigheid en klare kijk is ontzettend belangrijk. Reden om grondig werk te maken van een degelijk vrijwilligersbeleid. Ook voor mij een nieuw begin Ik nam in maart de fakkel over van Minnie Boey als voorzitter. Ik nam een schip op koers over en kan rekenen op een stevige ploeg. Tine Bauwens, Voorzitter Februari

3 Missie, visie en waarden Mezelf zijn Vlaamse Vereniging Autisme (VVA) brengt mensen met autisme 1, hun ouders, familie en sociaal netwerk samen. VVA wil onze samenleving motiveren en activeren zodat mensen met autisme en hun omgeving zichzelf kunnen zijn, vertrekkend vanuit hun kwaliteiten en rekening houdend met hun specifieke noden. Waarden en overtuigingen Een aantal waarden en overtuigingen die VVA hoog in het vaandel draagt: Elke persoon is uniek, waardevol en volwaardig. Verbondenheid tussen mensen leidt tot begrip, respect, waardering, betrokkenheid, inzicht en openheid. Samen kunnen we meer verwezenlijken dan alleen. Door krachten te bundelen en te delen geven we meer ruimte aan autisme. Mensen met autisme en hun omgeving hebben onze samenleving veel te bieden. Onze ideale samenleving staat open voor alle facetten van autisme en ervaart diversiteit als een meerwaarde. Opdat mensen met autisme en hun omgeving zichzelf zouden kunnen zijn, dienen ze in elke context benaderd te worden vanuit hun kwaliteiten en rekening houdend met hun noden. De werking van VVA richt zich op deze specifieke contexten: gezin, onderwijs, werk, wonen, vrije tijd én de brede samenleving. Het effect dat we met onze werking beogen is vergelijkbaar met de kracht van de uitwaaierende pluisjes van een blaasbloem, die door de wind worden meegevoerd naar nieuwe plaatsen en daar nieuw leven doen ontstaan. Elke actor is dus vanuit zijn eigen rol belangrijk en het samenspel zorgt voor het uiteindelijke doel mezelf 1 Door de vele manifestaties krijgen de moeilijkheden en kenmerken van deze personen verschillende diagnostische benamingen: autisme, autistische stoornis, syndroom van Asperger, PDD-NOS, atypisch autisme, autismespectrumstoornis, aan autisme verwante stoornis of andere. Gemakshalve gebruiken wij steeds de term autisme als we uitleg geven over hun typische stijl van denken en doen die indringende gevolgen heeft voor de ontwikkeling van communicatie, sociaal gedrag en verbeelding, en als verzamelnaam voor alle stoornissen in het autismespectrum. 3

4 zijn. VVA wil mensen in beweging brengen om samen onze missie te realiseren door middel van: Bondgenotenwerking Met onze bondgenotenwerking willen we wie persoonlijk betrokken is activeren in de eigen omgeving en in onze werking. De ervaringskennis van persoonlijke betrokkenen is de motor binnen de bondgenotenwerking. Dit resulteert in een empowerende ervaring voor zowel zender als ontvanger. Onze actieve vrijwilligers kunnen op verschillende manieren onze missie uitdragen via diverse werkingsaspecten: Autismetelefoon, Infohuis Autisme, binnenstebuiten werking (regio-, thema-, netwerking...), vorming, community website... Dit wordt gerealiseerd door steeds meer te vertrekken van getuigenissen in plaats Mezelf zijn van theoretische kennis. Tussen deelnemers aan onzichtbaar respect balanceren activiteiten staat ervaringsuitwisseling centraal. verwachtingen doseren begrip Sensibilisering van verschillende partners sociaal netwerk kwaliteit van leven Via sensibilisering trachten we iedereen empowerment ervaring diversiteit (overheid, beroepskrachten, de samenleving, eigen-zinnig passie netwerk van persoonlijk betrokkenen en personen met autisme) goed te informeren zodat mensen met autisme en hun omgeving op meer begrip kunnen rekenen. Contacten met vrienden en familie enerzijds en begrip en waardering voor de eigen persoon anderzijds zijn naast een aangepaste ondersteuning door beroepskrachten noodzakelijk voor een kwaliteitsvol leven. Om dit alles te realiseren doet ons VVA-team beroep op tal van geëngageerde vrijwilligers, die met hun ervaringsdeskundigheid veel betekenen voor tal van bondgenoten. Onze vrijwilligers en medewerkers verlenen geen diensten, maar versterken de eigen kracht van mensen om zelf hun situatie ten goede te veranderen. De realiteit gaat het beleid doorgaans vooraf: wetten en decreten zijn (eerder) gevolg van veranderingen. 4

5 Bereik Leden Wie persoonlijk betrokken is bij autisme of zelf autisme heeft, kan lid worden van VVA. We informeren mensen die pas met onze vereniging in aanraking komen hierover in ons infopakket en op onze website. Eénmaal lid, worden gezinnen jaarlijks uitgenodigd het lidmaatschap te vernieuwen. Lidmaatschap Leden ontvangen vier keer per jaar het VVA Magazine Aan de meeste VVA-activiteiten kan men gratis deelnemen Leden krijgen korting bij vormingen Een abonnement op het tijdschrift Autisme Centraal is inbegrepen Mensen blijven op de hoogte omtrent autisme VVA ondersteunt wie initiatief wil nemen en zelf de handen uit de mouwen wil steken Leden & vrijwilligers leden vrijwilligers

6 Het ledenaantal van VVA loopt voor de provincies Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen en Vlaams- Brabant zeer parallel aan de bevolkingscijfers. In de provincie Antwerpen zien we een sterkere vertegenwoordiging en in Limburg een zwakkere vertegenwoordiging. Leden per provincie Antwerpen Limburg Bevolking per provincie op 1/1/ Oost-Vlaanderen Antwerpen ,11% % % % Vlaams-Brabant West-Vlaanderen Limburg ,36% Oost-Vlaanderen ,91% % 135 5% Vlaams-Brabant ,27% West-Vlaanderen ,34% Sympathisanten We beschouwen mensen die Vlaamse Vereniging Autisme gunstig gezind zijn en af en toe een donatie overmaken aan onze vereniging als sympathisanten 3. Deze groep mensen wordt op de hoogte gehouden van onze werking via regelmatige briefwisseling. Ze krijgen ondermeer informatie over de verwezenlijkingen die onze vereniging heeft kunnen bewerkstelligen en wat de besteding was van hun donatie. Hun steun is noodzakelijk opdat onze werking zou blijven bestaan Sympathisanten sympathisanten actieve sympathisanten Deelnemers aan activiteiten 2 BRON: De statistiek geeft het bevolkingscijfer per provincie op 1 januari 2014 in het Rijksregister. 3 Actieve sympathisanten gaven de afgelopen 2 jaar een gift. 6

7 Deelnemers BB BC JVOA FA Congres thema PAS(S) NG 98 Wisselende samenstelling NG - Wisselende samenstelling NG - Wisselende samenstelling NG 275 Wisselende samenstelling BB= Binnenstebuitenactiviteiten, BC= Basiscursus, JVOA= Jouw Vraag? Ons Aanbod!, FA= Familie-avond, thema= thematische groep, PAS(S)= activiteiten van de PAS(S)-groepen, NG= werd niet geregistreerd Het aantal deelnemers aan binnenstebuitenactiviteiten werd van 154 activiteiten (van 179) geregistreerd. Het aantal deelnemers aan Jouw vraag? Ons aanbod! is op basis van het aantal verwachte deelnemers meegedeeld door de initiatiefnemer vóór dat de activiteit plaats vond. Online bereik Geregistreerde gebruikers VVA-Community Unieke bezoekers Aantal op basis van de evaluatieformulieren ingevuld door de initiatiefnemer. 7

8 Bondgenotenwerking De kracht van geen individuele dienstverlening aan te bieden binnen de VVA-werking, zorgt ervoor dat we vanuit het perspectief van persoonlijk betrokkenen en mensen met autisme eigen-zinnige en diverse antwoorden kunnen geven op de gevarieerde noden en vragen van personen met autisme en hun omgeving. Onze werking steunt op collectieve processen waarbij ervaringsuitwisseling met én tussen persoonlijk betrokkenen centraal staat. Onze intentie is niet om een kant en klare oplossing te bieden wat overigens onmogelijk is maar mensen te laten ervaren dat ze het antwoord of de oplossing zelf in zich dragen. Deze manier van werken zorgt voor een empowerend effect. Naast een gevoel van eigenwaarde is een sociaal netwerk belangrijk om een kwaliteitsvol leven te realiseren. Dit netwerk is fragiel en vaker bedreigd bij mensen met autisme en hun omgeving, vandaar dat aandacht voor het sociale netwerk doorweven zit in onze manier van kijken naar autisme binnen onze werking. Activiteiten BB BC JVOA FA Congres thema PAS(S) BB= Binnenstebuitenactiviteiten, BC= Basiscursus, JVOA= Jouw Vraag? Ons Aanbod!, FA= Familie-avond, thema= thematische groep, PAS(S)= activiteiten van de PAS(S)-groepen Binnenstebuiten In 2013 ondersteunde VVA in 32 regio s 179 binnenstebuitenactiviteiten 5 met in totaal deelnemers 6. Deze 179 activiteiten zijn samen goed voor 447,5 uur. Aantal regio s Binnenstebuitenactiviteiten Deze regionale activiteiten zijn voor, door en gericht op persoonlijk betrokkenen. Deze activiteiten - georganiseerd door lokale initiatiefnemers - kunnen verschillende vormen aannemen, o.a. een gespreksavond rond een bepaald thema, een bezoek aan een school of voorziening, een informatiebijeenkomst rond een specifiek onderwerp dat wordt ingeleid door een ervaringsdeskundige bondgenoot of een beroepskracht. De klemtoon ligt bij deze activiteiten op het wederzijds uitwisselen van ervaringen. 0 5 Bij de lancering van de website in 2010 werd er voor gekozen om nieuwe benamingen te hanteren voor onze werkingsaspecten. De regio-activiteiten werden binnenstebuitenactiviteiten, actieve persoonlijk betrokkenen organiseren binnen onze vereniging activiteiten voor de buitenwereld. 6 Aantal op basis van de evaluatieformulieren ingevuld door de initiatiefnemer. 8

9 2013 Vlaams-Brabant 5 West- Vlaanderen 5 Antwerpen 12 Oost-Vlaanderen 7 Limburg 3 Aantal regio s per provincie Bij 86% van de activiteiten werd het aantal deelnemers bijgehouden. Hierboven vind je een opsplitsing van de deelnemers in leden en niet-leden. Tijdens de binnenstebuitenactiviteiten werd 3% van de deelnemers ter plekke lid van VVA. De betrokkenheid van de deelnemers werd bij 60% (2012: 78%) en 60% (2012: 62%) van de VVA-leden en de niet-leden geregistreerd. De grootste groep aanwezigen tijdens de binnenstebuitenactiviteiten blijft de persoonlijk betrokkenen 74% (2012: 82%). 9% van de deelnemers zijn mensen met autisme. 9

10 Het merendeel (86%) van de binnenstebuitenactiviteiten wordt door één spreker of gespreksbegeleider getrokken. Tijdens onze binnenstebuitenactiviteiten activeren we sprekers met een diverse betrokkenheid ten aanzien van autisme. Het thema en het activiteitstype bepaalt welke betrokkenheid we laten primeren per activiteit. 10

11 39% van onze sprekers vertrekken van een louter professionele betrokkenheid, 41% van een persoonlijke betrokkenheid en 20% zijn personen met autisme. Bij één op de vier binnenstebuitenactiviteiten (47 activiteiten) neemt een teamlid de rol van spreker of gespreksbegeleider op. - vrijwilligers In 86% van de binnenstebuitenactiviteiten ontvangen we een evaluatie van de regioverantwoordelijke en/of de deelnemers. Afgaand op de evaluatie van de initiatiefnemers (regioverantwoordelijke) worden de binnenstebuitenactiviteiten globaal als zeer goed beoordeeld. 11

12 In de volgende 3 grafieken vind je een beoordeling van de deelnemers aan de binnenstebuitenactiviteiten over volgende aspecten: waardering voor de spreker, overeenkomst tussen verwachting en inhoud van de activiteit en tijd voor uitwisseling met anderen. Onze activiteiten scoren voornamelijk goed tot zeer goed op deze dimensies. De scores die deelnemers kunnen geven zijn: ZG = zeer goed, G = goed, V = voldoende, Z = zwak, O = onvoldoende 12

13 µ Ruim de helft van de deelnemers is op de hoogte gebracht via onze eigen communicatiekanalen: VVA Magazine, affiches, flyers en de community website. 13

14 Partners in autisme VVA ondersteunt ook initiatiefnemers die activiteiten voor partners met en zonder autisme en koppels organiseren. Tijdens deze gespreksavonden, info-avonden en getuigenissen staat het samenleven van partners met en zonder autisme centraal. In totaal werden 23 avonden partners in autisme georganiseerd. Deze waren verspreid over 5 locaties over heel Vlaanderen. Thematische avonden In 2013 organiseerden we 4 overkoepelende activiteiten met een thematische invalshoek: De belevingswereld van volwassen brussen (Aalter en Antwerpen): Welk effect heeft het hebben van een broer of zus met autisme op je leven? Wat zijn de positieve en minder positieve gevolgen? Tinneke Moyson vertelde in het eerste deel van de avond over haar doctoraatsonderzoek en praktijkervaring. In het tweede deel van de avond hielden we een panelgesprek met brussen. Autisme en intelligentie (Buggenhout): Welke rol speelt intelligentie in de ontwikkeling van mensen met autisme? Herbert Roeyers van de Universiteit Gent verkende het thema. Thematische avonden Naast de thema s die in onze binnenstebuitenactiviteiten - georganiseerd door onze regioverantwoordelijken - aan bod komen, zijn er thema s die we zelf vanuit VVA op de agenda plaatsen omdat we voelen dat ze aandacht vragen binnen onze vereniging en/of in onze samenleving. Deze activiteiten worden georganiseerd door het VVA-team zelf of in samenwerking met partners. Junior (Mechelen): De documentaire film 'Junior' toont een portret van een jonge mens in zijn omgeving. Een document over Jean-Pierre Bauwens Junior, over zijn familie, over zijn broer met autisme Claude, en over het boksen. De documentaire werd vertoond in aanwezigheid van regisseur Sien Versteyhe en producer Wouter Sap. Samen goed voor 12 begeleidingsuren. 14

15 Vorming Er werden in basiscursussen in eigen aanbod georganiseerd met in totaal 243 deelnemers. Het aantal deelnemers per cursus schommelde tussen 11 en 18. Daarnaast ondersteunde VVA 2 basiscursussen van een externe initiatiefnemer binnen het werkingsaspect Jouw Vraag? Ons Aanbod!. Deze 19 basiscursussen zijn samen goed voor 285 uur vorming (15u/basiscursus). De basiscursus werd 8 keer door een freelance medewerker begeleid en 11 keer door een VVA teamlid. In de volgende grafiek vind je een beoordeling van de deelnemers aan de basiscursus over volgende aspecten: waardering voor de spreker, overeenkomst tussen verwachting en inhoud van de activiteit en tijd voor uitwisseling met anderen. Onze activiteiten scoren voornamelijk zeer goed tot goed op deze dimensies. Vorming Na de diagnose duiken geregeld vragen op over bepaalde situaties en/of gedrag waarmee je geen raad weet. Tijdens de basiscursus omgaan met autisme kan je overleggen met bondgenoten, ervaringen uitwisselen, oplossingen vinden voor de vragen waar je anders alleen mee blijft zitten. Na een inleiding over autistisch denken en de gevolgen daarvan op de ontwikkeling van iemand met autisme en zijn/haar omgeving (ouders, broers en zussen, partner, familie, beroepskrachten...) gaat de groep aan de slag. Vertrekkend van de concrete vragen van elke deelnemer worden mogelijke oorzaken van bepaald gedrag en moeilijke situaties besproken en naar antwoorden gezocht. Sinds 2011 werd het inleefmoment voor het sociaal netwerk van de deelnemers structureel in de basiscursus geïntegreerd. Hierdoor is de basiscursus niet alleen een moment van ervaringsuitwisseling tussen persoonlijk betrokkenen maar ook een ervaring die men kan delen met het breder sociaal netwerk van het gezin. Elke cursus wordt begeleid door een duo: een autismedeskundige en een ervaringsdeskundige. Een cursus spreidt zich over verschillende dagen. Omwille van het praktisch karakter van de cursus is het aantal deelnemers beperkt. Naast deze geformaliseerde manier van evalueren hechten we ook veel belang aan de permanente en rechtstreekse informele feedback tijdens de sessies. 15

16 Jouw vraag? Ons aanbod! Er werden in initiatieven ondersteund door VVA met in totaal (verwachte) deelnemers. Deze 93 activiteiten zijn samen goed voor 222,25 uur. Jouw vraag? Ons aanbod! Voor deze activiteiten, waarvoor het initiatief genomen wordt door derden, wordt zowel inhoudelijke als praktische ondersteuning van VVA gevraagd. Deze activiteiten kunnen verschillende vormen aannemen, o.a. een getuigenis, een inleefmoment, een basiscursus, een informatiebijeenkomst rond een specifiek onderwerp dat wordt ingeleid door een deskundige bondgenoot of een beroepskracht. Deze activiteiten worden zowel voor ouders, beroepskrachten, studenten of anderen georganiseerd maar hierbij wordt steeds het perspectief van de ouder of persoon met autisme benadrukt. De klemtoon ligt bij deze activiteiten op het wederzijds uitwisselen van ervaringen. Deze activiteiten zijn geen vormingsmomenten voor beroepskrachten of studenten. Aantal deelnemers Totaal (verwachte) Minimaal Maximaal Modus

17 De aanvragen voor de Jouw vraag? Ons aanbod! activiteiten komen uit diverse organisaties die wij categoriseren in drie sectoren. Bijna de helft van de aanvragen kwamen uit het regulier en buitengewoon onderwijs. Onder gespecialiseerde dienstverlenende organisaties vallen diensten wiens werking een diagnose (al dan niet autisme) bij de gebruiker vereist, bvb. revalidatiecentra, medisch-pedagogisch instituut, thuisbegeleidingsdienst, ReferentieCentrum Autisme, SEN, KVG, VLAB Onder reguliere dienstverlenende organisaties plaatsen we o.a. gemeentebestuur, Gezinsbond, ziekenfonds, kinderdagverblijf, huisartsenorganisatie 17

18 Aangezien we ervaringsgerichte sensibilisering voorop stellen bij het ingaan op vragen van externe organisatoren, wordt meestal gekozen om een inleefmoment (34%) of een getuigenis (38%) aan te bieden. Daarnaast verwacht de initiatiefnemer af en toe een meer themagerichte inhoud: 9% thema-activiteiten en 6% infoavonden. Er werden op vraag van gespecialiseerde dienstverlenende organisaties (revalidatiecentra) 2 basiscursussen omgaan met autisme bestaande uit telkens 6 sessies georganiseerd voor ouders. Wanneer Jouw vraag? Ons aanbod! activiteiten uitsluitend georganiseerd worden voor beroepskrachten dan is meer dan de helft onder de vorm van een inleefmoment (57%). Tijdens deze inleefmomenten trachten een persoon met autisme en een persoonlijk betrokkene door middel van enkele inleefmethodieken de deelnemers zo dicht mogelijk bij het autistisch voelen te brengen. In onze werking dragen we ervaringsdeskundigheid als uitgangspunt voor het inhoudelijk invullen van onze activiteiten hoog in het vaandel. We trachten dit nog extra te benadrukken door veel persoonlijk betrokkenen en personen met autisme in te schakelen in onze werking als sprekers, gesprekbegeleiders en cursusbegeleiders. In volgende grafiek zie je dat we dit ook doortrekken naar het werkingsaspect Jouw vraag? Ons aanbod!. 18

19 Onderstaande grafiek geeft een zicht op de proportie van activiteiten binnen het werkingsaspect Jouw vraag? Ons aanbod! dat wordt opgenomen door personeel. Deze beslissing wordt meestal genomen wanneer bijvoorbeeld netwerking, rekrutering... ook belangrijke gevolgen kunnen zijn van de activiteiten. - vrijwilligers Deze 93 Jouw vraag? Ons aanbod! activiteiten zijn in totaal samen goed voor 346,25 begeleidingsuren. 19

20 Gezinsweekend Tijdens het gezinsweekend van Vlaamse Vereniging Autisme kunnen ouders, mensen met autisme en familieleden elkaar onbekommerd ontmoeten omdat ze hun kinderen met autisme een weekend kunnen toevertrouwen aan bekwame vrijwilligers. Het gezinsweekend vindt jaarlijks plaats in vakantiecentrum Reigersnest in Sint-Idesbald aan zee in de maand april. In de voorbije editie namen 29 gezinnen deel. We zien na een sterke daling van het aantal gezinnen in 2012 opnieuw een toename. 40 Deelnemende gezinnen Autonoom zoekt telkens de nodige vrijwillige begeleiders om zowel kinderen als ouders een rustgevend weekend te bezorgen. Via deze ontspanningsactiviteit bereikt VVA een ander doelpubliek dan in andere werkingsaspecten. 20

21 Congres Het congres Autisme en onderwijs eigen-zinnig en (on)zichtbaar bracht een actuele stand van zaken over autisme en onderwijs door de ogen van wetenschappers, onderwijspartners, beleidsmedewerkers én ouders en mensen met autisme. Dit congres was in eerste plaats bedoeld voor ouders, personen met autisme en hun persoonlijk netwerk. Programma 21

22 Het congres was een succes: veel geïnteresseerden tekenden paraat, zowel ouders als leerkrachten. Dat zorgde naast het uitgebalanceerde programma van lezingen en ervaringen vooral ook voor boeiende uitwisselingen tijdens de informele momenten. Er was veel waardering en bewondering voor alle getuigenissen van ouders en personen met autisme. De presentaties werden achteraf beschikbaar gesteld via de website en in het VVA Magazine zomer 2013 waren de hoogtepunten van het congres te vinden. 22

23 Thematische werking: onderwijs wonen werken Autisme en onderwijs Naar aanleiding van het uitgestelde leerzorgkader en het nieuwe voorstel van Belangrijke en Noodzakelijke Maatregelen én de acties die de verschillende onderwijs actoren hieromtrent voerden organiseerde de VVA themagroep Onderwijs op 25 mei 2013 een congres over Autisme en Onderwijs. Naast een wetenschappelijke bijdrage van Prof. Herbert Roeyers en een verhaal van goede praktijken door Ingrid De Vos en uitleg over de gevolgen van het verdrag van de Verenigde Naties voor de rechten van personen met een beperking door dr. Bengt Verbeeck getuigden verschillende ouders en personen met autisme op een overtuigende wijze over hun ervaringen met onderwijs. Het congres sloot af met een bijdrage van Evi Verduyckt (departement Onderwijs) over het nieuwe ontwerpdecreet en een panelgesprek gemodereerd door Guy Tegenbos met verschillende actoren uit de onderwijswereld. VVA pleit voor een decretale verankering e n bijhorende regelgeving om ouders van en mensen met autisme als volwaardige partners te betrekken bij alles wat met autismeonderwijs te maken heeft. Dit zowel op het niveau van de individuele leerling (o.a. volwaardige partner van het school/clb team, actief betrokken zijn bij de informatiewerving van een leerling en zijn gezinssituatie, het bepalen van ondersteunende aanpassingen, hulpmiddelen) als bij beleidsbesprekingen over kwaliteitscriteria voor het autismeonderwijs, prodiagnostiek, enz. Autisme en wonen In 2013 was VVA betrokken bij verschillende initiatieven omtrent wonen. En zo ook betrokken bij de oprichting van een nieuwe vzw die eind 2013 een subsidie ontvangen heeft om als Steunpunt Wonen in Oost Vlaanderen oudergroepen te ondersteunen die met een woonproject willen starten. Tevens zal deze vzw de provincie informeren over de ervaringen van dergelijke initiatieven en eventuele obstakels die innoverende woonprojecten onmogelijk dreigen te maken. Het is de bedoeling dat de VZW op termijn ook in andere provincies actief wordt. Daarnaast adviseerde VVA een projectontwikkelaar die een woonproject voor kwetsbare mensen (waaronder personen met autisme) wil realiseren. Autisme en werken Een 7 tal ervaringsdeskundige werknemers met autisme werkten mee aan 2 informatie avonden voor en met werkgevers met als titel Autisme op de werkvloer. Maak er werk van!. Meer dan 80 (Mechelen) en een 100-tal (Antwerpen) geïnteresseerde werkgevers en andere betrokkenen luisterden naar de getuigenissen over autisme op de werkvloer, waarna ze tijdens een netwerkmoment rechtstreeks in gesprek gingen met mensen met autisme en/of hun werkgevers. Dit initiatief werd georganiseerd door Jobkanaal Voka - Kamer van Koophandel Mechelen, in samenwerking met Option Media, Indigo vzw, De Ploeg vzw en Vlaamse Vereniging Autisme. Het is de bedoeling om dit soort events ook op andere locaties in Vlaanderen te organiseren. 23

24 PAS(S) activiteiten PAS(S)-groep is een zelfhulpgroep voor en door volwassenen met AS(S) en organiseert meetings waarop zij elkaar kunnen ontmoeten. Ook wie vermoedt autisme te hebben, is welkom. PAS(S) wil bruggen bouwen tussen mensen met en zonder autisme. Organisaties en personen die op een verantwoorde manier met autisme bezig zijn, kunnen een beroep doen op PAS(S) leden voor inspraak, overleg, getuigenissen PAS(S) is pluralistisch en wordt ondersteund door VVA. PAS(S) Aantal PAS(S)-groepen aantal activiteiten Aantal uren PAS(S) , , Ook in 2013 ondersteunde VVA de werking van de PAS(S)-groepen in Vlaanderen door hun adressenbestand te beheren, de verzending van hun uitnodigingen te verzorgen en door de verantwoordelijken van de verschillende PAS(S) groepen inhoudelijk te adviseren wanneer ze daarom vroegen. 7 aantal mensen met autisme die de uitnodigingen van de PAS(S)-groepen ontvangt 8 eerste jaar dat de gegevens werden bijgehouden 9 PASS Antwerpen, PASS ACTIEF Antwerpen, PASS Brugge, PASS ACTIEF Brugge, PASS Brussel-Zellik, PASS Extra, PASS GEEL, PASS Gent, PASS ACTIEF Gent, PASS Hasselt, PASS Hasselt 30+, PASS Kortrijk, PASS Leuven, PASS Marching, PASS Mechelen, PASS Uitstap, PASS STAPPERS Vlaanderen, PASS Waasland, PASS Wandeling. 10 In 2013 werd na overleg met de PAS(S)-verantwoordelijken de verzending van de PAS(S)-uitnodigingen geautomatiseerd waardoor het minder tijdrovend en dus kostenefficiënter is. In de maand september liep een testfase waarna de procedure veralgemeend werd. PAS(S)-leden (personen met autisme opgenomen in het adresbestand) werden verwittigd dat de PA(S)S-uitnodigingen vanaf november enkel per mail zouden worden bezorgd, tenzij uitdrukkelijk gevraagd werd om deze verder per post te ontvangen. 24

25 Autismetelefoon Beschikbaarheid In 2013 steeg het aantal permanentie-uren aanzienlijk (29% meer t.o.v. 2012). 15 vrijwilligers - waarvan 4 nieuwe vrijwilligers - realiseerden samen 1.331u permanentie. 535u hiervan werden ingevuld door personen met autisme (2013: 40,21% : 21% : 13%). De avondpermanenties die in september 2010 werden opgestart, werden eind april 2013 stopgezet. Vanaf mei 2013 werd een ochtendpermanentie op zaterdag geïntroduceerd. Autismetelefoon Infohuis mails Bij een vermoeden van of diagnose autisme bij zichzelf, een kind, partner, collega... kan men terecht aan de autismetelefoon. Deze wordt bemand door persoonlijk betrokkenen (ouders, partners en personen met autisme) die luisteren naar de beller zijn verhaal en meedenken over vragen en bezorgdheden. De autismetelefoon wordt bemand door personen met autisme op maandag- en zaterdagochtend, woensdag- en vrijdagnamiddag. Op onze community-site vindt men wanneer de autismetelefoon bereikbaar is. Wanneer een gesprek in levende lijve meer is aangewezen, dan is het ook mogelijk om langs te lopen in het Infohuis Autisme. Ook hier kan je vrijblijvend langskomen voor een babbel met een persoonlijk betrokkene. Ook via mail kan men bij VVA terecht. aantal uren permanentie gesprekstijd % gesprekstijd in relatie tot aantal uren permanentie gemiddelde gespreksduur :26:00-5: :30:00 317:01:00 31,10% 5: :30:00 257:02:49 26,11% 5: :30:00 251:28:29 24,67% 5: :30:00 268:29:12 25,98% 6: :00:00 348:05:17 33,65% 8:38 25

26 300 aantal oproepen per maand januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december Het percentage oproepen per provincie loopt voor de provincies Antwerpen, Oost-Vlaanderen, Vlaams-Brabant en West-Vlaanderen zeer parallel aan de bevolkingscijfers (zie p. 4). We zien dat we minder oproepen krijgen uit Limburg. % oproepen per provincie 16,35% 32,51% 19,95% Antwerpen Limburg 7,58% Oost-Vlaanderen Vlaams Brabant en Brussel 23,61% West-Vlaanderen 33,67% van de oproepen gebeurt mobiel, dit is een stijging ten opzichte van 2012 (26,55%) In volgende grafiek zie je van links naar rechts het totaal aantal oproepen aan de autismetelefoon (gebaseerd op de gegevens van Belgacom, inclusief gemiste oproepen en oproepen bezet ), het aantal mails en het aantal geregistreerde contacten (gesprekken autismetelefoon, fax, brief, mails). 26

27 Autismetelefoon & mails aantal oproepen autismetelefoon mails geregistreerde oproepen en mails Wie mailt? Student / vrijwilliger 98 Donateur 265 PAS 372 Persoonlijk betrokkenen 1293 Beroepskrachten 246 In bovenstaand taartdiagram krijg je een weergave van wie mailt. De categorie persoonlijk betrokkenen bij mails wordt bij de autismetelefoon opgesplitst in de categorieën moeder, vader, partner en familielid (grootouders, broer/zus, kind van een ouder met autisme ). 27

28 Twee derde van de bellers komt uit het kerngezin rond een persoon met autisme. 28

29 100% 90% 80% 86% 93% 90% 92% 92% 95% 70% 79% 60% 50% 40% 30% 58% 42% 57% 43% 52% 48% 50% 50% Normaal begaafd Verstandelijke beperking 20% 10% 0% 5% 8% 8% 10% 7% 14% 21% In 56% van de gesprekken komt de begaafdheid van de persoon waarvoor men belt expliciet aan bod (in 2012, 2011 en 2010 respectievelijk 47%, 48% en 43%). We zien dat de tendens van de laatste jaren waarin de verhouding van gesprekken over mensen met een normale begaafdheid de overhand heeft aanhoudt. Inhoudelijk worden er tijdens de gesprekken uiteenlopende thema s besproken. Meer dan een derde van de gesprekken gaat over autisme in het algemeen of de diagnose. Dankzij de laagdrempeligheid en de inzet van ervaringsdeskundigen kan de autismetelefoon ook voor mensen met een vermoeden van diagnose bij hun kind, partner, zichzelf... of met een recente diagnose een luisterend oor en/of een helpende hand betekenen. 29

30 Slechts in een vierde van de gesprekken is er een directe vraag naar een actie van VVA. 30

31 Infohuis Autisme Het Infohuis Autisme ging van start in 2008 in Gent ( VVA in Sint- Amandsberg). Sinds september 2013 is het Infohuis Autisme ook gestart in Antwerpen ( De Huiskamer in Deurne). In 2013 deed het Infohuis Autisme 11 keer de deuren open: 8 keer in Gent en 3 keer in Antwerpen. Samen goed voor 36,5 contacturen. We ontvingen in totaal 126 bezoekers. 21 vrijwilligers realiseerden samen 226 permanentie-uren (verdubbeling t.o.v. 2012). We organiseerden in het voorjaar opnieuw een Infohuis Autisme in de namiddag en s avonds. Wie? 34% 8% 2% 2% 15% 31% 8% moeder vader partner persoon met autisme familielid dienstverlener student 31

32 Sensibilisering De onzichtbaarheid van autisme blijft een centraal gegeven. Hierdoor blijft het noodzakelijk om verschillende groepen in de samenleving en op verschillende niveaus te sensibiliseren. Naast de hierboven beschreven sensibiliserende kracht van de bondgenotenwerking vind je hieronder de specifieke realisaties inzake sensibilisering. Door breder dan enkel als belangenverdediger van personen met autisme en hun omgeving in debat te gaan over de essentie, namelijk een kwaliteitsvol leven bereikbaar voor iedereen, neemt onze organisatie een eigen-zinnige positie in in het diversiteitsdebat. De selectieve aanwezigheid van onze vereniging op fora en in overlegstructuren heeft in de eerste plaats als doel de diversiteit aan noden en sterktes van mensen met autisme steeds weer te gaan verduidelijken, zodat de communicatie over mensen met autisme niet vervalt in foutieve veralgemeningen. Eerstelijnscommunicatie Infopakketten Onderstaande grafiek betreft de infopakketten die met de post werden toegestuurd. Momenteel hebben we geen zicht op het aantal gedownloade infopakketten via de community-site, we weten echter wel dat deze pagina in 2013 door unieke bezoekers werd geraadpleegd. Infopakket Het infopakket is er voor al wie persoonlijk betrokken is bij autisme en op zoek is naar basisinformatie over autisme en onze werking. In ons infopakket vindt men info over VVAlidmaatschap, de brochure 'Autisme, een handicap met vele gezichten', VVA Flyer een exemplaar van het laatste VVA Magazine, flyers van VVA-publicaties Een infopakket wordt slechts één keer opgestuurd en kan ook online geraadpleegd of gedownload worden. 1ste lijnscommunicatie Infopakketten

33 Affiches en flyers VVA verspreidt twee maal per jaar affiches en flyers met daarop het aanbod van binnenstebuitenactiviteiten naar een selectie van scholen en voorzieningen met een aanbod voor mensen met autisme. Ook de regioverantwoordelijken ontvangen een pakket met affiches en flyers om de activiteiten lokaal bekend te maken Direct mailing en kalenders Een achttal keer per jaar informeert VVA haar sympathisanten over de noden van mensen met autisme en onze werking, in de hoop dat zij ons financieel zullen blijven steunen. Mailingcontacten Kalenders totaal Kalenders naar nieuwe sympathisanten Mediacampagne VVA wil iedereen aansporen deel te nemen aan een autismevriendelijke samenleving. Meer begrip en waardering voor mensen met autisme en hun directe omgeving zijn noodzakelijk voor een kwaliteitsvol leven. Ook de samenleving in het algemeen willen we dus leiden naar een groter begrip van (personen met) autisme. Hiertoe hebben we reeds een lange traditie om, in samenwerking met een professioneel communicatiebureau, telkens een jaarlijkse, grootschalige mediacampagne te voeren. In deze campagnes stellen we telkens autisme centraal, niet onze vereniging. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties besliste op 18 december 2007 om 2 april uit te roepen tot Wereld Autisme Dag (WAD). Jaarlijks vinden op die dag wereldwijd allerlei evenementen en initiatieven plaats die de samenleving verder wil sensibiliseren rond autisme. Gezien sensibilisering een kernopdracht van onze vereniging is, wil VVA er mee voor zorgen dat Wereld Autisme Dag een gevestigde waarde wordt. Daarom brengen we in deze periode onze mediacampagne in volle aandacht van de samenleving. 11 Sinds 2011 worden alle activiteiten twee keer per jaar op één poster verspreid in plaats van op aparte provinciale posters 33

34 In 2013 breide VVA een vervolg aan de mediacampagne 'Autisme. Zo dichtbij en toch zo veraf.'. In de mediacampagne staan relaties tussen mensen met en zonder autisme centraal. Ook al willen we nog zo close zijn, de afstand tussen mensen met en zonder autisme lijkt vaak moeilijk overbrugbaar. Wil je mensen met autisme beter begrijpen dan moeten beiden iets meer moeite doen. Iets meer kan tijd, energie, inspanning, inlevingsvermogen, creativiteit zijn, maar het loont absoluut de moeite! Deze boodschap maakten we duidelijk met een tv- en radiospot. De dualiteit van ver en dichtbij werd in de tv-spot op een bijzondere manier in beeld gebracht. Ook deze keer kozen we ervoor om niet te werken met een professioneel acteur of model, maar met een persoon met autisme. Net zoals voor de advertentie voor de Standaard Solidariteitsprijs 2012 is het model Floris Dox. In de tv-spot speelden we letterlijk met dichtbij en veraf door inen uit te zoomen op Floris. Pas na de close-up van Floris zoomen we uit en merken we dat hij omringd is door de zee. Floris staat alleen om duidelijk te maken dat relaties opbouwen en behouden voor mensen met autisme niet gemakkelijk is. Het omringd zijn door water verbeeldt het feit dat close worden wat meer vraagt. Het einde van de spot laat zien dat het absoluut de 34

35 moeite loont. Tijdens de close-ups wordt er ook gespeeld met het anders zintuiglijk waarnemen van mensen met autisme. De kwaliteit van de campagne werd bewaakt door regelmatige contacten (meeting, telefoon, e- mail) met CHOCO en het productiehuis LatchoDrom. Onze tv-spot was de week voor WAD te bekijken op de zender één (5x) en op de regionale televisie (op atv, avs, focus, ring tv, rob tv, rtv Kempen, tv Brussel, tv oost, tvl en wtv met een frequentie van 1 maal om de 2 uur). Op donderdag en vrijdag voor WAD en op Wereld Autisme Dag zelf was onze tv-spot te bekijken op De Standaard Online en Nieuwsblad.be. Onze banner informeerde de lezers van deze nieuwssites over WAD en gaf hen de mogelijkheid om onze tv-spot rechtstreeks te bekijken. Op onze website staat De Standaard Online en Nieuwsblad.be respectievelijk op de 13 de en 10 de plaats van de verwijzende sites. De radiospot, een herneming van de radiospot van 2012, sloot eveneens aan bij het thema van de campagne, waarbij de link met het hedendaags facebook-gebeuren wordt gemaakt. Deze virtuele sociale wereld waarin het heel gemakkelijk is om vrienden te maken en te behouden, plaatsen we diametraal tegenover de wereld van mensen met autisme. Zij ondervinden in het dagdagelijkse leven dat het niet eenvoudig is om contacten te leggen en vriendschap op te bouwen en te behouden. Onze spot kon beluisterd worden in de week voor Wereld Autisme Dag op de VRT radiokanalen (25x op Radio 1, Radio 2, StuBru, MNM en Klara), Q-Music (15x), JOE (15x) en Nostalgie (28x). De tv-spot en radiospot werden eveneens online via onze online community, ons You Tube kanaal en onze facebook-pagina verspreid. De tv-spot werd ondertussen keer bekeken op ons You Tube kanaal. Communicatie toolkit In 2013 promootte VVA om meer aandacht te spenderen aan de sterke kanten en talenten van mensen met autisme en hen niet te benaderen vanuit vooroordelen. Een genuanceerde beeldvorming en een positief taalgebruik over autisme creëert een autismevriendelijke omgeving. We vinden het uiterst belangrijk dat mensen met autisme op een respect- en begripvolle manier worden benaderd en gezien. Met de communicatie toolkit willen we iedereen aanmoedigen om zélf aan de slag te gaan en reiken we daarvoor enkele hulpmiddelen aan. In de loop van 2013 werden o.a. 4 sensibiliserende posters ontwikkeld. 35

36 Op de poster Autisme in de pers zijn de belangrijkste knelpunten inzake communicatie over autisme opgelijst en alternatieven geformuleerd in de vorm van de opdeling zeg niet zeg wel. Verder worden een aantal hardnekkige mythes ontkracht en gepositioneerd tegenover de feiten. VVA hoopt op die manier mensen, specifiek de pers, te overtuigen op een positieve en correcte manier te berichtgeven over autisme en een aantal misvattingen over autisme uit de wereld te helpen. Deze mediarichtlijnen werden in eerste instantie in de periode rond Wereld Autisme Dag verspreid naar de pers. Ondertussen kan iedereen ze downloaden in de communicatie toolkit op onze website. Mensen kunnen ze verspreiden in hun eigen omgeving bv. lokaal bestuur, school, bedrijf, jeugdvereniging Naast de poster zijn er nog een aantal andere hulpmiddelen, waaronder een brief voor persoonlijk betrokkenen waarmee ze zelf actie kunnen ondernemen om positief taalgebruik te promoten. VVA wil de samenleving stimuleren om meer te doen met de talenten van mensen met autisme. De promotie van positieve beeldvorming omtrent autisme werd in 2013 gefocust op twee contexten: onderwijs en werk. 36

37 Via de twee posters Autisme in het onderwijs moedigt VVA het onderwijs aan iedereen de kans te geven om op zijn eigen wijze van het onderwijs te genieten en zich voor te bereiden op een zinvolle toekomst in een samenleving die ieders talenten gebruikt en waardeert. De posters kunnen helpen om autisme binnen de schoolcontext te verduidelijken. De ene poster zet de sterke kanten van mensen met autisme in de verf; de andere poster geeft concrete tips aan o.a. leerkrachten over omgaan met leerlingen met autisme. Mensen met autisme hebben het werkveld heel wat te bieden. Ze beschikken vaak over unieke vaardigheden en kwaliteiten waardoor een organisatie kan bloeien. Bovenop hun individuele sterktes en talenten, blinken mensen met autisme uit in één of meerdere competenties. De poster Autisme: talent op het werk zet de sterke kanten en kwaliteiten in de verf en kan helpen om met mensen de dialoog aan te gaan over autisme op het werk. De posters werden tijdens verscheidene sensibiliserende evenementen, beurzen, activiteiten verspreid bv. 'Autisme op de werkvloer - maak er werk van.'- avonden (georganiseerd door jobkanaal in samenwerking met de Ploeg, Indigo en VVA). Binnen de eigen werking werden een groot aantal activiteiten georganiseerd waarin ervaringsuitwisseling over werk, talent en onderwijs centraal stond. De poster Autisme in het onderwijs sterke kanten werd naar alle reguliere basisscholen in Vlaanderen verzonden. Gedurende 2013 sierden deze posters de achtercover of middenkatern van het VVA Magazine. Op deze manier hadden onze leden steeds de primeur en kregen ze hulpmiddelen om mee te werken aan de positieve beeldvorming van autisme in hun eigen omgeving. De posters kunnen gedownload worden op onze website en zijn op aanvraag beschikbaar in groot formaat. Geef ruimte aan autisme In 2012 lanceerde VVA het autisme-logo en de daarmee verwante lanceringspagina Een logo als visueel symbool om ieders aandacht te vestigen op autisme. Autisme bestaat! Door het logo te gebruiken toont men zijn betrokkenheid bij autisme. Mensen met autisme en hun netwerk hebben een plek in hun leven. VVA verspreidde ook in 2013 zoveel mogelijk dit logo. Op de communicatie toolkit die ontwikkeld werd in 2013 kon het logo niet ontbreken. Alle VVA-leden kregen een stickervel met het 37

38 autisme-logo bij het eerste VVA Magazine van Het logo werd ook op sensibiliserende activiteiten verspreid als button, stickervel... Momenteel dragen 881 mensen het logo virtueel op facebook door de PicBadge geef ruimte aan autisme op hun profielfoto te plaatsen. Wereld Autisme Dag In 2013 ondernamen we volgende acties in het kader van Wereld Autisme Dag: Een banner werd toegevoegd aan mails van het VVA-team In de week voor Wereld Autisme Dag was onze tv-spot te bekijken en onze radiospot te beluisteren op verschillende televisie- en radiokanalen. In deze periode was ook onze mediacampagne online te bewonderen. VVA, APEPA en Autism Europe mochten samen de openingsbel van de Euronext beurs Brussel luiden. VVA stuurde tevens in deze periode een persbericht uit met een aantal mediarichtlijnen voor de pers hoe over autisme te berichtgeven a.d.h.v de poster Autisme in de pers. Verder worden hierop een aantal mythes, zoals autisme is zeldzaam, personen met autisme willen sociaal contact vermijden... ontkracht. VVA wil mensen aanmoedigen om een positief taalgebruik te hanteren over autisme en bij verslaggeving na te gaan of deze strookt met de vermelde mediarichtlijnen. We plaatsten in de aanloop naar Wereld Autisme Dag verscheidene nieuwsberichten op de VVA-community website en facebook zodat de aandacht van de online bezoekers naar Wereld Autisme Dag werd getrokken en ze op de hoogte bleven van de verschillende acties. We kregen in deze periode een groot aantal bezoeken op onze site: bezoeken tussen 27 maart en 2 april waarvan nieuwe bezoeken. We publiceerden een fotoreportage in het VVA Magazine 2013 lente. Bij al deze acties konden we rekenen op een grote belangstelling en kregen we zeer positieve feedback van zowel persoonlijk betrokkenen als van het grote publiek. Op Wereld Autisme Dag had ook de pers aandacht voor autisme. Q-Music en JOE fm besteedden in hun nieuws aandacht aan Wereld Autisme Dag. Wereld Autisme Dag was zowel op de nationale als regionale TV een topic. In het VTM-Nieuws van 13u werd aandacht besteed aan wat een vrijwilliger kan betekenen voor iemand met autisme. In het avs nieuws mocht Ruth onze mediacampagne Autisme. Zo dichtbij en toch zo veraf. en de lancering van onze communicatie toolkit om positief taalgebruik te promoten toelichten. ATV bracht een interview met Floris, het model van onze TV-spot. Sarah was te gast in het programma Visite op StoriesTV, een familiezender van Telenet. Het gesprek ging over autisme, Wereld Autisme Dag en onze mediacampagne. 38

39 Pers Om een zicht te houden op het aantal publicaties (redactionele bijdrages) omtrent autisme en Vlaamse Vereniging Autisme die verschenen zijn in 2013 werd de databank van GoPress geraadpleegd. GoPress - de opvolger van Mediargus - is een digitale persdatabank die de artikels van alle Vlaamse kranten, enkele magazines en het persagentschap Belga online ter beschikking stelt. Het volledige archief is 24 uur op 24 toegankelijk en bevat alle nationale én regionale artikels zowel uit de krant van de dag, als uit de laatste jaargangen. Er verschenen in publicaties met vermelding van onze vereniging. Een groot deel van deze publicaties hadden als onderwerp: sponsoring (voornamelijk de Hartrijders) en onze binnenstebuitenactiviteiten. Het doorzoeken van de databank met als zoektermen autisme, autismespectrumstoornis, Asperger en PDD-NOS leverde 889 artikels op. De onderwerpen van de artikels zijn heel divers: populaire wetenschap (bv. Hersenscans bevestigen verminderde communicatie tussen hersenregio s bij autisme; Oudere vaders hebben meer kans op kind met autisme), persoonlijke verhalen (bv. Tegen mijn kinderen zeggen dat ik hen graag zie, hen spontaan knuffelen het lukt me niet), werk (bv. Voor onze klanten gaat Fabrice door het vuur ; Mensen met autisme krijgen te weinig kansen op werkvloer), onderwijs (Meer leerlingen met beperking naar gewoon onderwijs), labelling (bv. Ook volwassenen met autisme in Vlaanderen; Zeg niet te snel autist ), sponsoringsprojecten (bv. Motorrijders trotseren storm; Herfstrit na 22 jaar nog cool voor motorrijders) en gerechtelijk nieuws (bv. Lambrechts verschuilt zich achter zijn autisme). Daarnaast namen verschillende Vlaamse pers en media (Goed Gevoel, Flair, Café Corsari, Hautekiet, Stories, Psychologies, Gazet van Antwerpen, Libelle Mama, De Standaard, Het Nieuwsblad, De Bond, Libelle TV, AVS, TV Oost, e.a.) contact met VVA, enerzijds met vraag naar informatie omtrent een specifiek thema, anderzijds met vraag naar getuigenissen van ervaringsdeskundigen (ouders (met autisme), broers/zussen, volwassenen en kinderen met autisme). De documentaire film Junior van regisseur Sien Versteyhe en producer Wouter Sap werd geselecteerd voor het prestigieus filmfestival Hot Docs in Toronto. De film toont de eenzaamheid en tragiek van het boksen en de stille sterkte van Junior Bauwens. Junior is een portret van een jonge mens in zijn omgeving. Een document over Jean-Pierre Bauwens Junior, over zijn familie, over autisme en zijn gezin, en over het boksen. VVA organiseerde ook een thematische avond rond deze documentaire. 39

40 Beurzen en evenementen In 2013 nam VVA deel aan verschillende laagdrempelige beurzen en evenementen met een informatiestand. Waaronder: Studiedag Plantijn Hogeschool Infoavond WAFA Autisme Metal Matinee CM: week van het talent Opendeur De Kim De Sam POZiLiV, Platform van onderwijs aan zieke leerlingen in Vlaanderen VVA deelde met Participate een stand op de REVA-beurs, de grootste hulpmiddelenbeurs van Vlaanderen. De beurs ging door op donderdag 25, vrijdag 26 en zaterdag 27 april 2013 in Flanders Expo in Gent. De beurs trok ongeveer bezoekers op drie dagen. Onze drijfveer om deel te nemen aan beurzen en evenementen is dat door deelname telkens een ander segment van de bevolking (afhankelijk van het doelpubliek van de beurs of evenement) gesensibiliseerd kan worden omtrent autisme. Door het inschakelen van ervaringsdeskundigen (zowel familieleden als mensen met autisme zelf) slagen we er in de diversiteit aan noden en sterktes van mensen met autisme te verduidelijken. Bovendien zorgt deze visibiliteit ervoor dat het bestaan van onze vereniging meer bekend wordt (bij een deel van de bevolking dat we anders moeilijker zouden bereiken). 40

41 Tweedelijnscommunicatie VVA Magazine Ons ledentijdschrift verschijnt 4 keer per jaar. In 2013 was de oplage van het VVA Magazine exemplaren. Het blad wordt verspreid naar onze leden, een selectie van beroepskrachten en voorzieningen en via het infopakket. VVA Magazine is een klankbord voor een brede waaier aan opvattingen en informatie over en rond autisme. Onderstaande thema s kwamen aan bod: VVA Magazine N 1 - winter: Vrouw VVA Magazine N 2 - lente: Groeien VVA Magazine N 3 - zomer: Onderwijs VVA Magazine N 4 - herfst: Wisselwerk Onderstaande vast rubrieken kregen een plaats in het VVA Magazine: In de kijker: focust op een deel van de VVA-werking Nieuwsflash & Sprokkels: extern nieuws over autisme Mijn gezin: elke keer portretteren we een ander gezin. Zo brengen we de diversiteit van gezinnen met autisme in beeld. Door enkel het beeld te laten spreken proberen we het onzichtbare autisme zichtbaar te maken via een aantal elementen in de foto die verwijzen naar typische dingen van de persoon met autisme De week van : een week dagboek van persoonlijk betrokkenen of mensen met autisme die vertellen welke plek ze autisme in hun dagelijks leven geven Boek & Zo: stelt enkele nieuwe publicaties voor Actief!: roept de lezer op zelf de handen uit de mouwen te steken Kort!: geeft in telegramstijl enkele nieuwtjes over de VVA-werking VVA kan tellen: geeft beknopte cijferinfo over de VVA-werking Agenda: in het winter en zomer nummer is er een uitgebreide rubriek met summiere info over alle activiteiten van de regio s Diverse artikels die het centrale thema vanuit diverse hoeken benaderen 41

42 Externe contacten Autism Europe Twee VVA-teamleden namen deel aan het 10-de internationaal congres van Autism Europe. Stinne stelde tijdens een posterpresentatie de bondgenotenwerking voor. Daarnaast werd ook een poster tentoongesteld over de online community. Academici VVA onderhield ook in 2013 contacten met verscheidene academici van o.a. UGent en KULeuven. Departement Onderwijs 2013 was het jaar van het ontwerpdecreet Belangrijke en Noodzakelijke Maatregelen (BNM) voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften waar onder meer de oprichting van een type 9 (voor normaal begaafde leerlingen met autisme) beschreven werd. Dit ontwerp was een antwoord op het niet goedgekeurde leerzorg decreet en het daarop volgende eerdere ontwerpdecreet Dringende en Andere Maatregelen (DAM) voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften. De verschillende ouderverenigingen, waaronder VVA, werden verschillende keren uitgenodigd voor overleg met vertegenwoordigers van Departement en kabinet Onderwijs. Dit resulteerde in een tekst die, samen met alle opmerkingen van andere belangenverenigingen zoals scholenkoepels, vakbonden aan de Commissie Onderwijs en andere parlementsleden werd bezorgd. VVA heeft uitdrukkelijk duidelijk gemaakt dat we verder betrokken willen worden bij de kwaliteitscriteria die nog ontwikkeld moeten worden voor het nieuwe type 9. In 2014 zal de definitieve ontwerptekst gestemd worden. 42

43 Examencommissie Onderwijs Bij de examencommissie kan iemand op eigen tempo via zelfstudie een diploma of getuigschrift secundair onderwijs behalen. Een aantal scholen buitengewoon onderwijs met OV4-aanbod bereidt leerlingen met autisme voor op deze examens. Daarnaast zijn er ook individuele leerlingen met autisme die de keuze maken om hun middelbaar diploma via de examencommissie te behalen. Op vraag van de examencommissie werkt VVA mee aan de ontwikkeling van een meer autismevriendelijke webapplicatie en autismevriendelijke aanpassingen van de examens zelf. Mensen met autisme zelf en hun ouders spelen daarbij een centrale rol. Hoger Onderwijs VVA was betrokken bij een project over studeren met autisme in het Hoger Onderwijs. Een aantal ervaringsdeskundigen (ouders en studenten met autisme) werkten mee aan het boek met DVD en website met als titel Geprikkeld om te weten van Valérie Van Hees en Herbert Roeyers. Daarnaast was VVA lid van de projectstuurgroep. OV 4 Groep Gasthuisberg UZ Leuven De afdeling psychiatrie in Gasthuisberg UZ Leuven stelde vast dat ontslagen kinderen met autisme geen schoolplek (meer) vinden in de regio Leuven. Samen met CLB en een aantal scholen proberen ze dit euvel te verhelpen. Omdat de werkgroep de samenwerking (en kennisdeling) met ouders hoog in het vaandel draagt werken ervaringsdeskundigen mee aan dit project. In 2013 werden er verschillende informatiemomenten voor scholen in de regio georganiseerd en werd verder gezocht naar pistes om een (meer) autismevriendelijk onderwijs in de regio Leuven te realiseren. Familieplatform Geestelijke Gezondheid Het Familieplatform Geestelijke Gezondheid vzw is een samenwerkingsverband van acht familieorganisaties die actief zijn in het domein van de geestelijke gezondheid. De Alzheimerliga, AN-BN, Centrum Zit Stil, de Huntingtonliga, Similes, Ups & Downs, Werkgroep Verder en Vlaamse Vereniging Autisme hebben elkaar gevonden in een gemeenschappelijk project: het behartigen van de belangen van gezinnen met noden op het vlak van geestelijke gezondheid. VVA is vertegenwoordigd in de Raad van Bestuur van het Familieplatform. Belangrijkste activiteiten in 2013: In samenwerking met het Familieplatform Geestelijke Gezondheid bekijkt VVA op geregelde tijdstippen in welke mate onderstaande realisaties ook bruikbaar zijn of gemaakt kunnen worden voor familieleden van personen met autisme die in aanraking komen met voorzieningen en organisaties binnen de geestelijke gezondheidszorg. Een (proef)opleiding voor familievertegenwoordigers werd ontwikkeld. Familievertegenwoordigers worden als ervaringsdeskundigen betrokken in de organisatie van de geestelijke gezondheidszorg met als doel: het realiseren van een betere kwaliteit van zorg. Ze behartigen de belangen van een grote groep familieleden van personen die in aanraking komen met de geestelijke gezondheidszorg. 43

44 Bvb. in een adviesraad of raad van bestuur van een zorgvoorziening, in de zorgvernieuwende projecten psy107, in een overleggroep... In 2013 volgden 31 mensen de opleiding waarna ze verder praktisch en inhoudelijk ondersteund werden door het Familieplatform. Een participatiegids werd in de steigers gezet. Deze gids zal in de toekomst verder uitgewerkt en zo nodig aangepast worden met en voor de verschillende verenigingen die aangesloten zijn bij het Familieplatform. In de gids vinden familieleden (van personen die beroep doen op diensten van de geestelijke gezondheidzorg) informatie over hoe ze hun rol als familielid kunnen waarmaken en hoe ze zichzelf als een volwaardige partner van de professionele hulpverlener kunnen profileren. Er werd een interview en een checklist voorbereid waarmee het Familieplatform een (beter) zicht wil krijgen op de visie van GGZ voorzieningen en organisaties op het betrekken van familieleden in de geestelijke gezondheidszorg. Belangrijke elementen in de bevraging zijn de informatieverstrekking aan familieleden en hun betrokkenheid bij het ondersteuningsproces van zoon, dochter, broer, zus, partner, ouder, enz. De resultaten van de bevraging zullen het vertrekpunt vormen van een gewenst en haalbaar familiebeleid in de geestelijke gezondheidszorg. Een onderzoeksproject werd gestart over hoe partners van volwassenen met ADHD hun relatie ervaren. Op basis van de resultaten is het de bedoeling methodieken te ontwikkelen waarbij participatief werken en empowerment voorop staan. Gemeente Beerse Eind 2013 werd VVA uitgenodigd om mee na te denken over hoe de gemeente een actieplan kan uitwerken voor haar inwoners met autisme. Een aantal concrete projecten zullen in 2014 vorm krijgen. Deze projecten kunnen richtinggevend worden: hoe ervaringsdeskundigen in de toekomst ook in andere gemeenten initiatieven (mee) kunnen opzetten. Steunpunt Expertisenetwerken vzw (SEN) Tot 2013 was VVA, als een van de vastgelegde doelgroepen, vertegenwoordigd in de Raad van Bestuur en Algemene Vergadering van SEN vzw. Vanaf 2013 bepaalde de nieuwe beheersovereenkomst tussen SEN en VAPH dat SEN voor alle doelgroepen gaat werken. Dat betekent dat de oude doelgroepenwerking (autisme, personen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen, niet aangeboren hersenletsel, gezichtsproblemen) verlaten werd en dat gebruikers (ervaringsdeskundigen) meer betrokken moeten worden bij de SEN-werking. Om de transitie naar het werken met alle doelgroepen goed voor te bereiden bleef de samenstelling van de Raad van bestuur en de Algemene Vergadering dezelfde als die in werd een overgangsjaar, veranderingen werden ingezet, maar zullen pas in 2014 hun volledig beslag kennen. Tijdens de overgangsfase werden lopende engagementen, projecten en activiteiten geëvalueerd in het licht van de nieuwe keuzes en aan de hand van duidelijke criteria. Er werd ruimte gecreëerd voor nieuwe initiatieven. Een aangepast missie/visie werd geschreven en speerpunten en thema s voor 2013 werden in de steigers gezet. Inhoudelijk werd VVA betrokken bij het SEN-S(ociaal)E(motionele)O(ntwikkeling) project. Dit project resulteerde in 2013 in een publicatie over de emotionele ontwikkeling die in de eerste plaats bedoeld is voor beroepskrachten. 44

45 Eind 2013 werden gebruikers (waaronder een aantal ouders en mensen met autisme) betrokken bij een vertaalslag van de SENSEO die moet leiden tot een brochure voor ouders en familieleden. Daarnaast zijn ze ook betrokken bij het ontwikkelen van een vorming en inleefmethodiek voor ouders en familieleden. Vlaams Gebruikersoverleg voor Personen met een Handicap (VGPH) Het VGPH ondersteunt gebruikers die (als vertegenwoordigers van de verschillende ouder- en familieverenigingen) samen met de voorzieningen en provinciale werkgroepen de regie van de zorg op zich nemen. Vandaag is die regie nog gebaseerd op het verdelen van de VAPH-middelen onder de voorzieningen en diensten die ondersteuning bieden aan personen met een beperking en aan de verdeling van het budget dat elk jaar voorzien wordt voor mensen die een Persoonlijk AssistentieBudget (PAB) aanvragen. Vanaf 2015 worden die middelen (in het kader van Perspectief 2020) op een andere manier verdeeld. In de plaats komt er een persoonsvolgende financiering. Dat heeft onder andere als gevolg dat ook de zorgregie gereorganiseerd wordt. Het VGPH heeft die gelegenheid aangegrepen om in 2013 de huidige zorgregie grondig te evalueren en adviezen te formuleren die de invloed van gebruikers nog zal versterken. VVA sleutelde in 2013, als lid van de Algemene Vergadering en de beleidsgroep zorgregie, mee aan de voorstellen voor een nieuwe zorgregie in Vlaanderen. Partnerschap Participate! vzw VVA is partner van Participate! vzw en zetelt in de Raad van Bestuur en het wetenschappelijk comité. Daarnaast sloot VVA in 2013 opnieuw een projectovereenkomst met Participate! vzw waardoor een personeelslid van VVA voltijds werkzaam is voor de realisatie van de doelstellingen afgesproken in de projectovereenkomst. De cijfers verkregen via Google Analytics en feedback van ouders en beroepskrachten verduidelijkten dat een groot deel van het doelpubliek de website van Participate niet of nog onvoldoende kent. Belangrijkste doelstelling voor 2013 was dan ook de bekendmaking van de website. Hiertoe gebeurde een uitgebreide verzending per brief samen met affiche en folder naar scholen en voorzieningen. De inhoud en mogelijkheden van de website werd door middel van 88 presentaties bekend gemaakt. De presentaties werden vooral door scholen georganiseerd. Participate wil vooral ouders van een kind met autisme bereiken. Gezien via beroepskrachten ook ouders bereikt kunnen worden, werd het publiek niet enkel tot ouders beperkt. In totaal hebben personen een presentatie bijgewoond. Het bezoekersaantal op de website steeg aanzienlijk (87%) van (2012) naar

46 Website VVA vernieuwde de afgelopen jaren een paar keer de website. De vorige statische sites focusten op kennisoverdracht en informatie. In 2010 realiseerden we een droom die al enkele jaren leefde. De recente evolutie waarbij sociale netwerksites een nieuwe vorm van communicatie introduceerden, zorgde ervoor dat ook VVA koos voor een community-site, een online huis waar iedereen in een veilige omgeving ervaringen kan uitwisselen. De afgelopen 3 jaar groeide de community-site tot een platform dat ontmoeting en ervaringsuitwisseling tussen persoonlijk betrokkenen en mensen met autisme faciliteert. De community-site is zowel een online uitbreiding van onze bondgenotenwerking en sensibilisering als een broedplaats voor nieuwe initiatieven. Bezoekers De community-site werd in 2010 gelanceerd. In 2013 waren er bezoeken door unieke bezoekers. Deze bezochten samen pagina s, gemiddeld 3,54 pagina s per bezoek en bleven gemiddeld 03 min 52 sec op de site. De bezoekers op onze site komen uit 105 landen. Natuurlijk komen de meeste bezoeken uit Vlaanderen ( uit België) maar 10,13% (20.252) komt uit Nederland. Het bouncepercentage van onze website liep in 2013 op tot 51,09%. In 2013 neemt het mobiel gebruik nog een grote sprong voorwaarts: 15,36% (2012: 6,39% : 1,84%).Opvallende tendens in 2013 is het toenemend gebruik van tablets. Dit wordt in 2013 voor het eerst apart gerapporteerd en bereikt meteen 9,62% van het totaal aantal bezoeken. We stellen vast dat dagen waarop onze website piekt te linken zijn aan aandacht voor autisme in de media of eigen werking. 2 april 2013: Wereld Autisme Dag (1.910 bezoeken) 28 maart 2013: lancering tv-spot op De Standaard Online en Nieuwsblad.be (1.821 bezoeken) 22 januari 2013: lancering inschrijving voor Congres (1.251 bezoeken) 46

47 Geregistreerde gebruikers In de online community kunnen bezoekers na een korte registratieprocedure actief deelnemen aan het community gebeuren en krijgen ze als geregistreerde gebruiker informatie op maat. Ook in 2013 registreerden nieuwe gebruikers (2012: : 1.677). Nieuwe geregistreerde gebruikers Hoe komt men op de VVA-community? 73,3% van de bezoeken zoekverkeer 18,3% van de bezoeken direct verkeer 8,4% van de bezoeken verwijzingsverkeer Bij het zoekverkeer (73,3%) zijn de meest gebruikte zoektermen vva autisme autisme vlaanderen vlaamse vereniging autisme autisme spectrum stoornis

Sensibiliseringscampagne Autisme AUTHENTISME. Infodossier

Sensibiliseringscampagne Autisme AUTHENTISME. Infodossier Sensibiliseringscampagne Autisme AUTHENTISME Infodossier Autisme Autisme * is het gevolg van een andere manier van informatie verwerken door de hersenen. Autisme is niet zeldzaam: er leven in Vlaanderen

Nadere informatie

Jaarverslag 2011. Beter samen

Jaarverslag 2011. Beter samen Beter samen Inhoud Voorwoord Visie en inspirerende begrippen... 3 Bereik... 4 Leden... 4 Sympathisanten... 5 Deelnemers aan activiteiten... 6 Online bereik... 6 Bondgenotenwerking... 7 Activiteiten...

Nadere informatie

VLAAMSE VERENIGING AUTISMEvzw. Jaarverslag 2014. Mezelf zijn

VLAAMSE VERENIGING AUTISMEvzw. Jaarverslag 2014. Mezelf zijn VLAAMSE VERENIGING AUTISMEvzw Jaarverslag 2014 Mezelf zijn Inhoud Voorwoord Inhoud... 2 Missie, visie en waarden... 3 Bereik... 5 Leden... 5 Sympathisanten... 6 Deelnemers aan activiteiten... 7 Online

Nadere informatie

PROJECT VERNIEUWING LOKALE WEBSITE

PROJECT VERNIEUWING LOKALE WEBSITE PROJECT VERNIEUWING LOKALE WEBSITE DOELSTELLING & OBJECTIEF : We willen de lokale websites grondig vernieuwen: zowel qua look als naar inhoud. De vernieuwde huisstijl wordt zo doorgetrokken, het clubgevoel

Nadere informatie

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de

Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg : We hebben gezocht naar een titel die meteen naar de kern van de zaak gaat en die omvattend is voor de 1 Inleiding door dr. Walter Krikilion, voorzitter Werkgroep Ethiek in de Kliniek van ICURO - Symposium Spanningsvelden bij toegankelijkheid van zorg 19 oktober 2012 - Hasselt Beste deelnemers, Als Werkgroep

Nadere informatie

Voorstelling Onafhankelijk Leven vzw

Voorstelling Onafhankelijk Leven vzw Voorstelling Onafhankelijk Leven vzw Waarvoor staat Onafhankelijk Leven vzw? 1. Visie Onafhankelijk Leven vzw gaat met volle kracht voor een samenleving waar alle personen met beperking controle hebben

Nadere informatie

Aanvraagformulier Ondersteuning internationale sportevenementen 2012

Aanvraagformulier Ondersteuning internationale sportevenementen 2012 Aanvraagformulier Ondersteuning internationale sportevenementen 2012 in te dienen voor 1 oktober 2011 Autonoom ProvincieBedrijf SPORT, tav Van Hauwaert Valerie, Boomgaardstraat 22 bus 1 2600 Berchem subsidies@apbsport.provant.be

Nadere informatie

Voorstelling Onafhankelijk leven

Voorstelling Onafhankelijk leven Voorstelling Onafhankelijk leven Inhoudsopgave 1. Wat is Onafhankelijk leven?... 3 2. Waarom is Onafhankelijk Leven belangrijk?... 4 3.1. Met een persoonlijk assistentie budget (PAB) kan je onafhankelijk

Nadere informatie

participatie donderdag 7 maart - leuven vrijwilligerswerk netwerk participatie 4de conferentie van het www.netwerkparticipatie.be

participatie donderdag 7 maart - leuven vrijwilligerswerk netwerk participatie 4de conferentie van het www.netwerkparticipatie.be participatie 4de conferentie van het netwerk participatie donderdag 7 maart - leuven vrijwilligerswerk Vrijwilligers: We zijn met zo n 1.200.000 in Vlaanderen, onze samenleving draait erop. In sport, jeugdwerk,

Nadere informatie

Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap. Borrelen en bruisen 10 december 2013

Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap. Borrelen en bruisen 10 december 2013 Inclusie kinderen met specifieke zorgbehoefte/handicap Borrelen en bruisen 10 december 2013 Inclusie binnen Kind en Gezin Strategische ambitie van K&G opgenomen in ondernemingsplan 2013-2014 'Te werken

Nadere informatie

Persoonsgerichte bewindvoerders als vriend en vertrouwenspersoon in het herstel van de cliënt

Persoonsgerichte bewindvoerders als vriend en vertrouwenspersoon in het herstel van de cliënt Persoonsgerichte bewindvoerders als vriend en vertrouwenspersoon in het herstel van de cliënt Marianne De Boodt Similes juridisch adviseur Martine De Moor Similes coördinator Kenniscentrum persoonsgerichte

Nadere informatie

Ontwerptekst huiswerkondersteuning Basisonderwijs Sociaal Huis Duffel. Inleiding:

Ontwerptekst huiswerkondersteuning Basisonderwijs Sociaal Huis Duffel. Inleiding: Ontwerptekst huiswerkondersteuning Basisonderwijs Sociaal Huis Duffel Inleiding: Onderwijs is een zeer belangrijke hefboom in de algemene ontwikkeling van kinderen met het oog op de algemene integratie

Nadere informatie

Gezondheids- en Welzijnsbeurs Sint-Niklaas verslag 24-28/11/05

Gezondheids- en Welzijnsbeurs Sint-Niklaas verslag 24-28/11/05 Platform Zelfzorg Oost-Vlaanderen Martelaarslaan 204b 9000 Gent tel. 09 225 91 33 - fax 09 233 35 89 plazzo@telenet.be http://users.telenet.be/plazzo Gezondheids- en Welzijnsbeurs Sint-Niklaas verslag

Nadere informatie

Per 1.000 kinderen onder de 3 jaar telde Limburg eind 2008 68 opvangplaatsen minder dan het Vlaamse gemiddelde.

Per 1.000 kinderen onder de 3 jaar telde Limburg eind 2008 68 opvangplaatsen minder dan het Vlaamse gemiddelde. Limburgse kinderopvang misdeeld door huidige Vlaamse Regering. Uit het antwoord vanwege Vlaams minister van Welzijn Heeren op een parlementaire vraag van Vlaams volksvertegenwoordiger Els Robeyns blijkt

Nadere informatie

Sterk in verbondenheid

Sterk in verbondenheid Similes verenigt de families met een psychisch ziek gezinslid Similes verenigt gezinnen met een psychisch ziek familielid Sterk in verbondenheid presentatie Jef Geldof 17 januari 2012 ouders, broers en

Nadere informatie

PROGRAMMA WORKSHOP ZOEKEN EN VINDEN

PROGRAMMA WORKSHOP ZOEKEN EN VINDEN LANCERING ACTIEMAP BA[L]AN S WORKSHOP MYRIAM HEEREMANS PROJECTONTWIKKELAAR DUURZAAM PERSONEELSBELEID EN DIVERSITEIT - RESOC MECHELEN LUDO COOLS STAFMEDEWERKER PERSONEELSZAKEN PSYCHIATRISCH CENTRUM DUFFEL

Nadere informatie

Naam van het voorbeeld en school/oudervereniging. Korte beschrijving van het voorbeeld

Naam van het voorbeeld en school/oudervereniging. Korte beschrijving van het voorbeeld Naam van het voorbeeld en school/oudervereniging Vrijetijdsbeurs (voor jongeren met een beperking) BuSO Sint-Elisabeth Wijchmaal (Peer) Korte beschrijving van het voorbeeld Voor ouders van jongeren met

Nadere informatie

KUNSTENDAG VOOR KINDEREN 2013 : ENQUÊTE

KUNSTENDAG VOOR KINDEREN 2013 : ENQUÊTE KUNSTENDAG VOOR KINDEREN 2013 : ENQUÊTE Onderstaande dat meewerkten evaluatie is gebaseerd op de resultaten van een enquête die op dinsdag 19 november, maandag is twee Methodologische 25 dagen aan november

Nadere informatie

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren

1 Doe jij ook mee?! Team in beweging - Nu beslissen Steunpunt Diversiteit & Leren Nu beslissen De motieven om te starten met leerlingenparticipatie kunnen zeer uiteenlopend zijn, alsook de wijze waarop je dit in de klas of de school invoert. Ondanks de bereidheid, de openheid en de

Nadere informatie

BIJLAGE. Motivering van het voorliggende convenant

BIJLAGE. Motivering van het voorliggende convenant BIJLAGE CONVENANT VRIJWILLIGERSWERK IN UITVOERING VAN HET PROTOCOL BETREFFENDE DE SAMENWERKING TUSSEN DE MINISTER VAN WELZIJN, VOLKSGEZONDHEID EN GEZIN EN DE PROVINCIES TIJDENS DEZE LEGISLATUUR Motivering

Nadere informatie

2. Op welke manier zullen de partnerorganisaties met elkaar nauwer samenwerken?

2. Op welke manier zullen de partnerorganisaties met elkaar nauwer samenwerken? SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 308 van EMMILY TALPE datum: 2 februari 2015 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT VDAB - Campagne Ervaring werkt - Jobkanaal De VDAB heeft

Nadere informatie

Zet je in als vrijwilliger voor Plan België. Foto: Plan / Denis Closon

Zet je in als vrijwilliger voor Plan België. Foto: Plan / Denis Closon Foto: Plan / Denis Closon Zet je in als vrijwilliger voor Plan België Foto: Plan / Daniel Silva het Plan Zet je in als vrijwilliger voor Plan België en verander de toekomst van kinderen en hun gemeenschap

Nadere informatie

1. Hoeveel van de projecten die werden goedgekeurd werden inmiddels uitgevoerd?

1. Hoeveel van de projecten die werden goedgekeurd werden inmiddels uitgevoerd? SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 67 van JORIS POSCHET datum: 23 oktober 2015 aan PHILIPPE MUYTERS VLAAMS MINISTER VAN WERK, ECONOMIE, INNOVATIE EN SPORT Bovenlokale sportinfrastructuur - Evaluatie Het wegwerken

Nadere informatie

Jaarverslag EXPOO 2014

Jaarverslag EXPOO 2014 Jaarverslag EXPOO 2014 EXPOO, het Expertisecentrum Opvoedingsondersteuning van de Vlaamse overheid, bouwt mee aan een positieve leefomgeving waar het voor kinderen en jongeren goed is om op te groeien.

Nadere informatie

CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN FOCUS OP PARTICIPATIE EN RECREATIE

CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN FOCUS OP PARTICIPATIE EN RECREATIE CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN FOCUS OP PARTICIPATIE EN RECREATIE Voor meer informatie kan u steeds terecht bij Vlaamse overheid Agentschap

Nadere informatie

CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN BOVENLOKAAL EN COMPETITIEF KARAKTER

CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN BOVENLOKAAL EN COMPETITIEF KARAKTER CRITERIALIJST VOOR SUBSIDIEAANVRAGEN TER PROMOTIE VAN EEN BREED SPORTAANBOD DOOR EVENEMENTEN MET EEN BOVENLOKAAL EN COMPETITIEF KARAKTER Voor meer informatie kan u steeds terecht bij Vlaamse overheid Agentschap

Nadere informatie

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK

v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK v.u.: Ward Van Hoorde, Kwatrechtsteenweg 168, 9260 Wetteren opdrachtsverklaring SINT-LODEWIJK OPDRACHTSVERKLARING SINT- LODEWIJK cliënt-organisatie-medew MISSIE SINT-LODEWIJK - biedt aangepast onderwijs

Nadere informatie

Specifieke opdrachten van de Federatie Belangenbehartiging. Specifieke opdrachten van de Federatie Belangenbehartiging

Specifieke opdrachten van de Federatie Belangenbehartiging. Specifieke opdrachten van de Federatie Belangenbehartiging De Federatie Similes Wat doet de Federatie voor u? Martine De Moor 17 januari 2012 - Vertegenwoordiging Familieplatform GGZ Federatieactiviteiten Project Participatie Project Trialoog Project Bewindvoering

Nadere informatie

Rapportage enquête De ggz laat zich horen

Rapportage enquête De ggz laat zich horen Rapportage enquête De ggz laat zich horen Thijs Emons en Fred Leffers, oktober 2011 Inleiding Op 10 september 2008 werd de website De ggz laat zich horen gelanceerd. Met deze site en de bijbehorende mailinglijst

Nadere informatie

OCMW online Eric Goubin

OCMW online Eric Goubin OCMW online Eric Goubin 1 Rondetafel Indien lokale overheid: in welke mate is uw OCMW online (internet, sociale media, )? wat zijn uw ervaringen hiermee? Indien internetleverancier: Hebt u zelf ervaringen

Nadere informatie

3 oktober 2015 is de Landelijke Open Dag Dierenartsen. Doe mee! Laat zien dat u samenwerkt om goede zorg te bieden!

3 oktober 2015 is de Landelijke Open Dag Dierenartsen. Doe mee! Laat zien dat u samenwerkt om goede zorg te bieden! 3 oktober 2015 is de Landelijke Open Dag Dierenartsen Doe mee! Laat zien dat u samenwerkt om goede zorg te bieden! Dit jaar organiseert de KNMvD voor de vierde keer de Landelijke Open Dag Dierenartsen.

Nadere informatie

Nieuws over MediaSpecs

Nieuws over MediaSpecs MediaSpecs News 24, 08/2010 Beste lezer, We wensen iedereen die keert van vakantie een frisse start toe, en voor iedereen die deze maand zijn koffers maakt een fijne reis! Vakantie of geen vakantie, veel

Nadere informatie

Fedactio Federatie van Actieve Verenigingen van België

Fedactio Federatie van Actieve Verenigingen van België Over Fedactio Koepelorganisatie 54 Verenigingen actief in verschillende domeinen in Brussel, Vlaanderen en Wallonië gemeenschappelijke doel : actieve bijdrage leveren aan de sociale cohesie www.fedactio.be

Nadere informatie

Trainingen en publicaties van het BCG

Trainingen en publicaties van het BCG GWIJK Trainingen en publicaties van het BCG Ik laat je iets zien waardoor je anders gaat denken en doen Dit is een informatiebrochure van het Bredaas Centrum Gehandicaptenbeleid 2 Colofon Dit is een brochure

Nadere informatie

online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. Iedereen

online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. Iedereen Iedereen online! Telenet Foundation ondersteunt momenteel zo n 105 projecten in België. We bereikten al meer dan 111.000 mensen. 96 Telenet Jaarverslag 2012 Duurzaamheid Telenet Foundation Telenet Foundation

Nadere informatie

Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs. voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten

Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs. voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten Handleiding ster 1: FairTradeAmbassadeurs voor trekkersgroepen van FairTradeGemeenten 1 Inleiding Word een 5 sterren FairTradeGemeente Een gemeente die de titel FairTradeGemeente behaald heeft, komt in

Nadere informatie

Elke dag Fietsen, elke dag Winnen

Elke dag Fietsen, elke dag Winnen Elke dag Fietsen, elke dag Winnen Eindrapport Met Belgerinkel naar de Winkel 26 april - 31 mei 2014 1 Inhoudstafel Met Belgerinkel naar de Winkel 2014 - een jaar van vernieuwing Aantal deelnemers Profiel

Nadere informatie

Werk. Omdat een andere blik je leven verrijkt

Werk. Omdat een andere blik je leven verrijkt Werk vanuit bekeken Omdat een andere blik je leven verrijkt (Samen)werken met autisme Autisme heeft invloed op het hele leven, dus ook op de werkplek. Autisme brengt talenten en kwaliteiten met zich mee

Nadere informatie

Autisme in je vrije tijd

Autisme in je vrije tijd Autisme in je vrije tijd KINDEREN MET AUTISME IN EEN GEWONE JEUGDVERENIGING? HET KAN! Een informatieve brochure door Elise Burny - orthopedagoog Jannicke Hurtekant - orthopedagoog Petra Warreyn - klinisch

Nadere informatie

Chiro-solidariteitsfonds aanvraagformulier

Chiro-solidariteitsfonds aanvraagformulier Chiro-solidariteitsfonds aanvraagformulier Wat kunnen wij nu al zeggen? een beslissing over jullie aanvraag moet eerst besproken worden, maar er zijn wel enkele zaken die wij op voorhand kunnen vertellen:

Nadere informatie

AUTISME EN NORMALE BEGAAFDHEID

AUTISME EN NORMALE BEGAAFDHEID Als je kind een diagnose autisme krijgt, sta je als ouder voor een grote uitdaging. Je wilt je kind beter begrijpen en begeleiden. Je voelt je geconfronteerd met vele vragen en onzekerheden. Ouders voelen

Nadere informatie

Doelstelling 20 jaar GO!

Doelstelling 20 jaar GO! Doelstelling 20 jaar GO! Dit feestjaar wordt aangegrepen om ons net op een zichtbare en feestelijke manier onder de aandacht te brengen en tezelfdertijd te werken aan een zinvol pedagogisch/strategisch

Nadere informatie

Link met het secundair onderwijs

Link met het secundair onderwijs Link met het secundair onderwijs 1. Instroomprojecten 'Tutoraat' en 'Klimop' De moeizame doorstroom in het secundair onderwijs en de instroom naar het hoger onderwijs van kansarme en allochtone jongeren

Nadere informatie

Programma. Voorstelling project Waarom? Wat? Ambassadeurs gezocht! De Making of Ambassadeurs Dursun aan het woord Speeddating Invullen fiches

Programma. Voorstelling project Waarom? Wat? Ambassadeurs gezocht! De Making of Ambassadeurs Dursun aan het woord Speeddating Invullen fiches Latent Talent Programma Voorstelling project Waarom? Wat? Ambassadeurs gezocht! De Making of Ambassadeurs Dursun aan het woord Speeddating Invullen fiches Rachid Boumalek aan het woord Voorstelling project

Nadere informatie

AEGEE- Leiden sponsormogelijkheden

AEGEE- Leiden sponsormogelijkheden AEGEE- Leiden sponsormogelijkheden Door met AEGEE- Leiden samen te werken, komt u in contact met een gevarieerde groep studenten en afgestudeerden. AEGEE- Leiden biedt vele mogelijkheden tot sponsoring

Nadere informatie

Verliefdopvlaamsbrabant.be

Verliefdopvlaamsbrabant.be Verliefdopvlaamsbrabant.be Bezoekersresultaten 1 mei 2012-7 juni 2012 Algemeen overzicht aantal bezoekers De pure cijfers... * 17,407 mensen bezochten de site gedurende 1 maand (om even te vergelijken:

Nadere informatie

vzw OpWeg Infobrochure rechtstreeks toegankelijke hulp

vzw OpWeg Infobrochure rechtstreeks toegankelijke hulp vzw OpWeg Infobrochure rechtstreeks toegankelijke hulp 1 WIE ZIJN WIJ vzw OpWeg is een ambulante dienst voor volwassenen met een beperking, erkend en gesubsidieerd door het Vlaams Agentschap voor Personen

Nadere informatie

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport

Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Finaal rapport Trendbarometer hotels 2012 Inlichtingen Dagmar.Germonprez@toerismevlaanderen.be Tel +32 (0)2 504 25 15 Verantwoordelijke uitgever: Peter De Wilde - Toerisme Vlaanderen

Nadere informatie

Career Launch. Career Launch Antwerpen woensdag 11 maart 2009 Antwerp Expo. Career Launch Gent woensdag 6 mei 2009 Flanders Expo Gent

Career Launch. Career Launch Antwerpen woensdag 11 maart 2009 Antwerp Expo. Career Launch Gent woensdag 6 mei 2009 Flanders Expo Gent Career Launch JOBBEURS voor sterke profielen Career Launch Antwerpen woensdag 11 maart 2009 Antwerp Expo Career Launch Gent woensdag 6 mei 2009 Flanders Expo Gent Career Launch Leuven woensdag 25 november

Nadere informatie

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS

RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen in het KLEUTERONDERWIJS CONFERENTIE STEUNPUNT GOK: De lat hoog voor iedereen!, Leuven 18 september STROOM KRACHTIGE LEEROMGEVINGEN RONDE 1: INBREKEN IN DE KLAS Didactische praktijken ter ondersteuning van gelijke onderwijskansen

Nadere informatie

Inclusief onderwijs Maak het vanzelfsprekend!

Inclusief onderwijs Maak het vanzelfsprekend! 1 Projectoproep Inclusief onderwijs Maak het vanzelfsprekend! Deelnemingsformulier 2015 Hart voor Handicap streeft naar een warme en inclusieve samenleving. Een samenleving waar iedereen van tel is. Een

Nadere informatie

DE GROTE ZUIDDAG CHECKLIST

DE GROTE ZUIDDAG CHECKLIST DE GROTE ZUIDDAG CHECKLIST Gebruik deze checklist om te beslissen welke kanalen je zal gebruiken op je school om zowel leerlingen als collega s te informeren en motiveren over Zuiddag. Deze checklist bestaat

Nadere informatie

Inclusieve opvang en Centra inclusieve kinderopvang

Inclusieve opvang en Centra inclusieve kinderopvang Inclusieve opvang en Centra inclusieve kinderopvang Inspiratiedag Kinderopvang VVSG 2 april 2015 Sylvia Walravens Stafmedewerker afdeling Kinderopvang Historische context Inclusieve opvang binnen Kind

Nadere informatie

FIETSEN IN WEST-BRABANT 2011 EN 2012. Sponsoring en hospitality Eneco Tour etappe West-Brabant 2011

FIETSEN IN WEST-BRABANT 2011 EN 2012. Sponsoring en hospitality Eneco Tour etappe West-Brabant 2011 FIETSEN IN WEST-BRABANT 2011 EN 2012 Sponsoring en hospitality Eneco Tour etappe West-Brabant 2011 titel titel INTRODUCTIE & POSITIONERING Regio West - Brabant De gemeenschappelijke regeling Regio West-Brabant

Nadere informatie

MAAR WEL IN UW BEDRIJF. Vind gratis uw geschikte medewerker WWW.JOBKANAAL.BE. Jobkanaal geeft ook advies over steunmaatregelen, subsidies en HRM.

MAAR WEL IN UW BEDRIJF. Vind gratis uw geschikte medewerker WWW.JOBKANAAL.BE. Jobkanaal geeft ook advies over steunmaatregelen, subsidies en HRM. ze passen NIET altijd IN HET PLAATJE MAAR WEL IN UW BEDRIJF Vind gratis uw geschikte medewerker WWW.JOBKANAAL.BE Jobkanaal geeft ook advies over steunmaatregelen, subsidies en HRM. dirk vekemans Beroep:

Nadere informatie

Kids at the Movies. 1. Kinepolis Group 2. Inleiding 3. Concept 4. Kalender 5. Communicatie 6. Partnership

Kids at the Movies. 1. Kinepolis Group 2. Inleiding 3. Concept 4. Kalender 5. Communicatie 6. Partnership Kids at the Movies 1. Kinepolis Group 2. Inleiding 3. Concept 4. Kalender 5. Communicatie 6. Partnership 1. Kinepolis Group Over Kinepolis : Missie : Opgericht in 1997, fusie Bert-Claeys, beursnotering

Nadere informatie

TELEFONEREN NAAR DE BIBLIOTHEEK

TELEFONEREN NAAR DE BIBLIOTHEEK Patrick studeert aan de universiteit. Hij zoekt een rustige plaats om te studeren. Hij wil in de bibliotheek gaan studeren. In de bibliotheek kan je ook de computers. Hij weet niet wanneer de bibliotheek

Nadere informatie

Werkt Gedragswerk? Evaluatie project Gedragswerk Juni 2009

Werkt Gedragswerk? Evaluatie project Gedragswerk Juni 2009 Werkt Gedragswerk? Evaluatie project Gedragswerk Juni 29 Evaluatieonderzoek Gedragswerk, juni 29 1 Inleiding Met het Ministerie van OCW is afgesproken dat in het schooljaar 28 29 een evaluatie zou worden

Nadere informatie

Samen. tegen. armoede

Samen. tegen. armoede Samen tegen armoede projectenoproep 2011 Welzijnszorg vzw - Lisa Van Damme Welzijnszorg vzw steunt jaarlijks meer dan 150 projecten van organisaties die zich inzetten in de strijd tegen armoede en sociale

Nadere informatie

GEZINSBOND. iedereen. iedereen. voor voor. samenwerking. [Ons aanbod als opstap tot samenwerking] infobrochure voor het huis van het kind

GEZINSBOND. iedereen. iedereen. voor voor. samenwerking. [Ons aanbod als opstap tot samenwerking] infobrochure voor het huis van het kind GEZINSBOND ons aanbod als opstap voor GEZINSBOND samenwerking voor voor infobrochure voor het huis van het kind iedereen iedereen [Ons aanbod als opstap tot samenwerking] [Ons aanbod als opstap tot samenwerking]

Nadere informatie

toekomstopwielen.be toekomstopwielen.be

toekomstopwielen.be toekomstopwielen.be V.U. Luc De Moor, J. Bordetlaan 164-1140 BRUSSEL toekomstopwielen.be J. Bordetlaan 164-1140 BRUSSEL tel 02 778 63 30 fax 02 779 11 32 info@toekomstopwielen.be www.toekomstopwielen.be Inleiding toekomstopwielen.be,

Nadere informatie

PERSMAP. Ronde van Roza www.sosvoedselprijzen.be

PERSMAP. Ronde van Roza www.sosvoedselprijzen.be PERSMAP Ronde van Roza www.sosvoedselprijzen.be augustus september 2015 Inhoud Persbericht De Ronde van Roza Informatiefolder campagne S.O.S. voedselprijzen Wie is Groene Kring Contactpersonen Remie Dewitte,

Nadere informatie

Projectdossier: Hoe organiseer ik een hybride evenement zodat het een meerwaarde geeft aan mijn bedrijf?

Projectdossier: Hoe organiseer ik een hybride evenement zodat het een meerwaarde geeft aan mijn bedrijf? Projectdossier: Hoe organiseer ik een hybride evenement zodat het een meerwaarde geeft aan mijn bedrijf? Studiegebied Handelswetenschappen en Bedrijfskunde Opleiding Bachelor in het Toerisme en recreatiemanagement

Nadere informatie

Verhaal van verandering

Verhaal van verandering Belgische Ashoka Fellow Ashoka : Kun je ons iets vertellen over je familie en waar je bent opgegroeid? Ingrid : Ik ben opgegroeid in Antwerpen, een belangrijke stad in Vlaanderen, België. Ik heb een oudere

Nadere informatie

KINDERRECHTEN IN UW KLAS?

KINDERRECHTEN IN UW KLAS? KINDERRECHTEN IN UW KLAS? Doe een beroep op UNICEF België voor gratis lesmateriaal, thematische gastlessen en concrete acties over kinderrechtenen ontwikkelingseducatie. Over UNICEF België UNICEF (het

Nadere informatie

olvp ieder1 telt Kies voor jouw talent juiste accent! het

olvp ieder1 telt Kies voor jouw talent juiste accent! het olvp Beste ouder(s) Een school en studiekeuze maken na zesde leerjaar is niet gemakkelijk. U krijgt heel wat informatie en wilt met zoveel mogelijk zaken rekening houden. In deze kleine brochure maken

Nadere informatie

CASTRICUM. Thema: Jong Volwassenheid

CASTRICUM. Thema: Jong Volwassenheid Dinsdag 25 januari 2011 CASTRICUM Thema: Jong Volwassenheid HANDIGE WEBSITES: STUDIE, WERK, WONEN. STUDIE http://www.meenwh.nl/viewobje.asp?ac=show&obj_id=417 Deze brochure mbt autisme in het onderwijs.

Nadere informatie

ten we het aantal normaal begaafde leerlingen met een autismespectrumstoornis

ten we het aantal normaal begaafde leerlingen met een autismespectrumstoornis 9 Inleiding Voor alle duidelijkheid. Dat was niet alleen de kernboodschap maar ook de titel van het boek over leerlingen met autisme in het gewoon onderwijs dat in 2002 verscheen. Leerlingen met autisme

Nadere informatie

Beste, Veel lees- en reflecteerplezier, Steunpunt Vakantieparticipatie 1/5

Beste, Veel lees- en reflecteerplezier, Steunpunt Vakantieparticipatie 1/5 Beste, Tijdens verscheidene evaluatiemomenten kwam de vraag om de samenwerking tussen sociale organisaties en zichtbaarder te maken. Er werd gevraagd duidelijkheid te creëren in wat het Steunpunt verwacht

Nadere informatie

de digitale week? manier omgaan met digitale media om de eigen zelfredzaamheid en sociale contacten te versterken.

de digitale week? manier omgaan met digitale media om de eigen zelfredzaamheid en sociale contacten te versterken. inhoud de digitale week?... 3 resultaten digitale week 2013... 4 enkele relevante cijfers... 5 belangrijke partners 2013... 5 overzicht promotiematerialen... 6 drukwerk... 6 digitaal... 6 andere... 6 digitale

Nadere informatie

Roze Belweek Vlaanderen 2011 PERSRAPPORT. Persrapport Roze Belweek Vlaanderen 1

Roze Belweek Vlaanderen 2011 PERSRAPPORT. Persrapport Roze Belweek Vlaanderen 1 Roze Belweek Vlaanderen 2011 PERSRAPPORT 1 Wat is de Roze Belweek? Van 24 tot 30 september 2011 liep in Vlaanderen de eerste editie van de Roze Belweek. De Belweek is een initiatief in opdracht van Pascal

Nadere informatie

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179-

Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- Vlaams Parlement - Vragen en Antwoorden - Nr.8 - Mei 2008-179- VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDERWIJS

Nadere informatie

GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET

GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET GEMOTIVEERD VERSLAG M-DECREET IDENTIFICATIEGEGEVENS LEERLING Voor- en achternaam Geboortedatum Geslacht Adres OUDERS Voor- en achternaam moeder Voor- en achternaam vader Adres (indien anders dan adres

Nadere informatie

INFORMATIEVERSPREIDING EN -UITWISSELING

INFORMATIEVERSPREIDING EN -UITWISSELING NIEUWSBRIEF MULTIPLUS november 2009 Is dit de eerste keer dat u onze nieuwsbrief ontvangt? Neem dan zeker onze vorige nieuwsbrieven eerst even door. Deze zijn terug te vinden op http://www.multiplus.be/nieuwsbrief.php.

Nadere informatie

... Het voorschriftenrecht is nog geen feit. We wachten op publicatie in het Staatsblad en houden u verder op de hoogte.

... Het voorschriftenrecht is nog geen feit. We wachten op publicatie in het Staatsblad en houden u verder op de hoogte. Nieuwsbrief 25/2013 Beste VLOV-lid, Beste geïnteresseerde, Vele gezinnen leven in een examensfeer We wensen jullie een periode waar er ruimte kan gegeven worden aan onze studenten om zich in alle rust

Nadere informatie

Samenwerkingstraject Op handen gedragen Erfgoed van processies

Samenwerkingstraject Op handen gedragen Erfgoed van processies Samenwerkingstraject Op handen gedragen Erfgoed van processies Julie Aerts Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur vzw (CRKC) Congres Schaalvergroting in de erfgoedsector 26 februari 2016 Wat 2013: opstart

Nadere informatie

Verslag over de ronde tafel de meerwaarde van het Aanmoedigingsfonds van 25 maart 2013

Verslag over de ronde tafel de meerwaarde van het Aanmoedigingsfonds van 25 maart 2013 Raad Hoger Onderwijs 11 juni 2013 RHO-RHO-END-003t Verslag over de ronde tafel de meerwaarde van het Aanmoedigingsfonds van 25 maart 2013 Vlaamse Onderwijsraad Kunstlaan 6 bus 6 BE-1210 Brussel T +32 2

Nadere informatie

Voorwoord. Nienke Meijer College van Bestuur Fontys Hogescholen

Voorwoord. Nienke Meijer College van Bestuur Fontys Hogescholen 3 Voorwoord Goed onderwijs is een belangrijke voorwaarde voor jonge mensen om uiteindelijk een betekenisvolle en passende plek in de maatschappij te krijgen. Voor studenten met een autismespectrumstoornis

Nadere informatie

Word LEERMEESTER in de horecasector

Word LEERMEESTER in de horecasector Word LEERMEESTER in de horecasector Waarom? Wat kan je verwachten? Word LEERMEESTER in de horeca Wil je iemand met een stage- of opleidingscontract opleiden in je bedrijf? Of misschien heb je hier al ervaring

Nadere informatie

De Onthaalouderacademie: onthaalouders sterker maken

De Onthaalouderacademie: onthaalouders sterker maken 1 De Onthaalouderacademie Wat is de Onthaalouderacademie? De Onthaalouderacademie: onthaalouders sterker maken De sector van de kinderopvang is in beweging. Er worden heel wat initiatieven genomen om de

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Spaans www.centrumvoorafstandsonderwijs.be www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat

Nadere informatie

Word LEERMEESTER in de horecasector

Word LEERMEESTER in de horecasector Word LEERMEESTER in de horecasector Word leermeester Wil je iemand met een stage- of opleidingscontract opleiden in je bedrijf? Of misschien heb je hier al ervaring mee maar zoek je een inspirerende manier

Nadere informatie

Beleidsplan 2013-2017

Beleidsplan 2013-2017 Voorwoord Deventer is trots op de veelkleurige, multiculturele samenstelling van haar inwoners. Al eeuwen lang onderhoudt Deventer, als Hanzestad contacten met vele landen en culturen over heel de wereld.

Nadere informatie

Wat willen we in Pegode VZW bereiken?

Wat willen we in Pegode VZW bereiken? Niel, 15 november 2012 Wat willen we in Pegode VZW bereiken? Doelstelling Pegode VZW zoals vermeld in de statuten: De vereniging heeft als doel, met uitsluiting van elk winstoogmerk, de maatschappelijke

Nadere informatie

VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN

VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN ADVIES VOORSTEL VAN DECREET VAN MEVROUW SONJA BECQ EN MEVROUW VEERLE HEEREN C.S HOUDENDE REGELING VAN DE THUISOPVANG VAN ZIEKE KINDEREN Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gelijke Kansen. Voorstel

Nadere informatie

dienstencheques sector (PC 322.01)

dienstencheques sector (PC 322.01) 1 dienstencheques sector (PC 322.01) ONTHAAL IN MIJN ONDERNEMING www.accg.be 2 inhoud 3 Edito 4 Een woordje uitleg bij de CAO onthaal 7 CAO www.accg.be 3 dienstencheques sector ONTHAAL IN MIJN ONDERNEMING

Nadere informatie

1.1. Onze missie is: werken aan het normaliseren van hiv door het stigma aan te pakken.

1.1. Onze missie is: werken aan het normaliseren van hiv door het stigma aan te pakken. BELEIDSKADER 2015-2019 STICHTING HELLO GORGEOUS Titel: Doe normaal over hiv! Inleiding In Nederland leven naar schatting 25.000 mensen met hiv, waarvan 6.000 niet op de hoogte zijn van hun hiv-status.

Nadere informatie

Om u beter bij te staan

Om u beter bij te staan Om u beter bij te staan Meerjarenonderhoudsplan met kostenraming De Vlaamse overheid legt steeds meer het accent op goed beheer. Zij gaf Monumentenwacht de opdracht om de toestandsrapporten te koppelen

Nadere informatie

Vormingsmomenten voor kinderbegeleiders

Vormingsmomenten voor kinderbegeleiders Vormingsmomenten voor kinderbegeleiders Vormingsmoment voor kinderbegeleiders Kinderopvang is volop in beweging. Vanuit het Steunpunt Kinderopvang van de VVSG en Diverscity willen we mee invulling geven

Nadere informatie

aanbod 2016 PLATO Ondernemers & PLATO Business PLATO is een initiatief van: Met medewerking van:

aanbod 2016 PLATO Ondernemers & PLATO Business PLATO is een initiatief van: Met medewerking van: aanbod 2016 Ondernemers & Business UNIEK, INTERACTIEF LEREND NETWERK VOOR KMO-BEDRIJFSLEIDERS MET GROEIAMBITIES RAAD VAN ADVIES: EEN IDEAAL KLANKBORD KOMPAS EN INTERACTIEVE WEGWIJZER EXCLUSIEVE COACHING

Nadere informatie

Evaluatie Nieuwsbrief Duurzame Mobiliteit

Evaluatie Nieuwsbrief Duurzame Mobiliteit Evaluatie Nieuwsbrief Duurzame Mobiliteit De Nieuwsbrief Duurzame Mobiliteit bestaat 1 jaar. In dat jaar verschenen 20 edities van onze nieuwsbrief. Tijd om eens te zien wat we kunnen verbeteren aan het

Nadere informatie

Dossier Mediacoach 2015

Dossier Mediacoach 2015 Dossier Mediacoach 2015 Mediacoach is een opleiding voor professionelen die werken met jongeren en/of volwassenen en die mediawijsheid willen integreren in hun eigen beroepspraktijk. Mediawijsheid is onontbeerlijk

Nadere informatie

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z

Samen doen. Zorgvisie. Zorg- en dienstverlening van A tot Z Samen doen Zorgvisie Zorg- en dienstverlening van A tot Z Wat en hoe? 3 W Samen met de cliënt bepalen we wát we gaan doen en hóe we het gaan doen. Mensen met een verstandelijke beperking kunnen op diverse

Nadere informatie

Stichting SQPN Jaarverslag voor 2010

Stichting SQPN Jaarverslag voor 2010 Stichting SQPN Jaarverslag voor 2010 Inhoudsopgave Voorwoord... 3 Activiteiten... 4 Publiciteit... 5 Externe Contacten... 5 Interne Organisatie... 5 Conclusies en aanbevelingen... 6 Stichting SQPN - Jaarverslag

Nadere informatie

VRIJWILLIGER BIJ DE SENIORENDIENST Voor elke senior wat wils

VRIJWILLIGER BIJ DE SENIORENDIENST Voor elke senior wat wils VRIJWILLIGER BIJ DE SENIORENDIENST Voor elke senior wat wils www.bilzen.be AMBASSADEURS Senioren die zich op de één of andere manier verdienstelijk willen maken in de maatschappij, moeten hiervoor alle

Nadere informatie

Regionale SOM-fora 1.2

Regionale SOM-fora 1.2 ORGANISEERT Regionale SOM-fora 1.2 SOM verbindt: 5 data - 5 locaties - 1 thema: WERKBAAR WERK - hoe zie jij dat? generaties op de werkvloer flexibiliteit diversiteit loopbaanpaden/trajecten creativiteit

Nadere informatie

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK?

WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK? WAT MAAKT DE VRIJESCHOOL UNIEK? WAAROM DE VRIJESCHOOL De vrijeschool heeft een geheel eigen kijk op onderwijs, die gebaseerd is op het mensbeeld uit de antroposofie. Daarbinnen heeft iedere vrijeschool

Nadere informatie

2011-2015. Beleidsplan Stichting De Upside van Down

2011-2015. Beleidsplan Stichting De Upside van Down 2011-2015 Beleidsplan Stichting De Upside van Down Caroline Belle 2011-2015 Inhoud Inleiding. pagina 03 Hoofdstuk 1, Uitgangspunten. pagina 05 Hoofdstuk 2, Visie pagina 06 Hoofdstuk 3, Doelstellingen.

Nadere informatie

AEGEE Amsterdam sponsormogelijkheden

AEGEE Amsterdam sponsormogelijkheden AEGEE Amsterdam sponsormogelijkheden Door met AEGEE-Amsterdam samen te werken, komt u in contact met een gevarieerde groep studenten en afgestudeerden. AEGEE telt momenteel rond de 620 leden en ruim 75

Nadere informatie