Thema: Gezond vanaf dag 1

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Thema: Gezond vanaf dag 1"

Transcriptie

1 Thema: Gezond vanaf dag 1

2 Nr. Insert your footer-text and/or logo s here.

3 Thema: Gezond vanaf dag 1

4 86 Handhygiëne in kinderdagverblijven: Omgevingsdeterminanten Tizza P. Zomer 1,2, V. Erasmus 1, J.H. Richardus 1,2, H.A.C.M. Voeten 2 1. Erasmus MC, 2. GGD Rotterdam-Rijnmond Inleiding Handhygiëne is een simpele en effectieve manier om infectieziekten bij kinderen op kinderdagverblijven te voorkomen Het doel was om in kaart te brengen in hoeverre de handhygiëne richtlijn door pedagogisch medewerkers (PM) in kinderdagverblijven wordt nageleefd (i.e. compliance met handhygiëne richtlijn), en om te bepalen welke omgevingsdeterminanten daarbij van invloed zijn Methode Observaties zijn uitgevoerd in kinderdagverblijven in de regio s Rotterdam-Rijnmond, Leiden en Gouda Er werd geobserveerd of handhygiëne al dan niet werd uitgevoerd op de momenten die in de richtlijn staan Handhygiëne was gedefinieerd als het wassen van de handen met water en daarna afdrogen; of gebruik van handalcohol Ook werden data verzameld betreffende omgevingsdeterminanten op de groep Tabel 1: Compliance handhygiëne richtlijn per type moment Type moment Voor eten/ voedselbereiding Voor voedselbereiding Voor eten Voor helpen kind met eten Na toilet- en verschoonmomenten Na poepluier Na plasluier als kind op commode ligt Na plasluier als kind in en uit de luier stapt Na helpen kind met toiletgebruik/billen afvegen Na contact lichaamsvocht Na hoesten/ niezen/ neus snuiten Na contact lichaamsvocht Compliance % ( # potentële momenten) 29 (588) 31 (351) 20 (75) 27 (162) 50 (1269) 79 (239) 53 (556) 22 (323) 55 (151) 25 (146) 29 (62) 21 (84) Overall 42 (2003) Tabel 2: Multivariaat model omgevingsdeterminanten, gecorrigeerd voor type moment Omgevingsdeterminant OR (95% CI) Aantal kinderen per PM 0.86 ( ) Resultaten 122 kinderdagverblijven namen deel 350 PM-ers geobserveerd 2003 potentiële handhygiëne momenten Overall compliance was 42% (841/2003) Handen werden het vaakst gewassen na toilet- en verschoonmomenten en minder vaak voor eten/ voedselbereiding en na contact lichaamsvocht Hoe minder kinderen per PM-er, hoe beter de handhygiëne Hoe meer handdoekvoorzieningen per PM-er, hoe beter de handhygiëne Als er alleen papieren handdoeken aanwezig zijn worden de handen vaker gewassen dan bij aanwezigheid van zowel stoffen als papieren handdoeken Contactpersoon: Tizza Zomer Het "Huisman Onderzoekscentrum Infectieziekten en Publieke Gezondheid" is een samenwerkingsverband tussen de GGD Rotterdam-Rijnmond en het Erasmus MC. Het maakt deel uit van CEPHIR, de academische werkplaats Publieke Gezondheid in de regio Rotterdam-Rijnmond Aantal handdoekvoorzieningen per PM 2.33 ( ) Soort handdoekvoorziening (cat) Papieren handdoeken Stoffen handdoeken Combinatie papier/stof Kinderdagverblijf grootte (>33 kinderen op de dag van observatie) 2.13 ( ) 1.45 ( ) Ref ( ) Conclusie Handhygiëne werd in minder dan de helft van de vereiste momenten uitgevoerd Goede interventies ter verbetering van de handhygiëne zijn nodig Daarbij moet rekening worden gehouden met het belang van de aanwezigheid van papieren handdoekjes en de noodzaak de handen te wassen voor eten/ voedselbereiding en na contact met lichaamsvocht

5 Thema: Gezond vanaf dag 1

6 158 Infant nutrition in relation to eating behaviour and fruit and vegetable intake at age 5 L.M. Möller 1, M.L.A. de Hoog 1,2, M. van Eijsden 2, R.J.B.J. Gemke 3, T.G.M. Vrijkotte 1 1 Department of Public Health, Academic Medical Centre, Amsterdam, 2 Public Health Service, Amsterdam, 3 Department of Paediatrics, EMGO institute, Institute of Cardiovascular Research VU, VU University Medical Centre, Amsterdam Backgroun d Breastfeeding protects against overweight in later life, which may be partly attributable to the development of a different eating behaviour or less healthy food preferences. A delayed introduction of solid foods also seems to protect against later overweight. Objectives To explore the effect of infant feeding on eating behaviour at age 5. To explore the relationship between infant feeding and fruit and vegetable intake at age 5. Methods Data (n= 3624) were derived from the ABCD-study Outcome measures: - Eating behaviour at age 5 by the CEBQ, 4 scales: enjoyment of food, food responsiveness, satiety responsiveness and slowness in eating. - Fruit and vegetable intake by FFQ. Infant feeding: - Duration of exclusive breastfeeding - Age at the introduction of complementary feeding Statistics: linear regression with correction for maternal age BMI, ethnicity and educational level and for child birth weight, gestational age and gender. Results No differences in eating behaviour were found between the breastfeeding subgroups. Age at introduction of solid foods was significantly associated with eating behaviour at age 5 (table). Both the duration of exclusive breastfeeding and the age at the introduction of solid foods were associated with fruit and vegetable intakes (figures). Introduction solid foods <4 months N= months N= months N=1597 >6 months N= Results Enjoyment of food 0.05 (-0.03, 0.12) (-0.05, 0.03) Satiety responsiveness (-0.16, -0.01) (-0.05, 0.03) Slowness in eating (-0.13 to 0.04) Food responsiveness 0.02 (-0.02, 0.06) (-0.05, 0.03) (-0.01, 0.03) Ref. Ref. Ref. Ref (-0.14, -0.03) (-0.02, 0.08) Conclusio n (-0.05, 0.07) (-0.07, -0.01) Duration of exclusive breastfeeding in relation to fruit and vegetable intakes at age 5 Fruit intake (gram/day) none <1 month months 3-6 months >6 months Duration of exclusive breastfeeding Vegetable intake (gram/day) Early introduction of solid foods may lead to less healthy eating behavior Exclusive breastfeeding for a longer period of time was associated with higher fruit and vegetable intake. Further research is needed to determine if the WHO guidelines on timing of solid foods should be adjusted Age at introduction of solid foods in relation to fruit and vegetable intakes at age 5 Fruit intake (gram/day) Vegetable intake (gram/day) <4 months 4-5 months 6 months >6 months Age at introduction of solid foods Marieke de Hoog, Academic Medical Centre P.O. Box 22660, 1100 DD Amsterdam //

7 Thema: Gezond vanaf dag 1

8 CAPHRI School for Public Health and Primary Care MHeNS School for Mental Health and Neuroscience The MOM study Preventive child health care and developmental surveillance Bernice Doove A,C, Barbara Schiffelers D, Jolien Feron D, Marjan Drukker B,C, Jim van Os B, Frans Feron A,C A Department of Social Medicine, Child and Youth Health Care, Faculty of Health, Medicine and Life Sciences, Maastricht University (CAPHRI) B Department of Psychiatry and Neuropsychology, Faculty of Health, Medicine and Life Sciences, Maastricht University Medical Centre (MHeNS) C Academic Collaborative Center for Public Health Limburg D Medical student, Faculty of Health, Medicine and Life Sciences, Maastricht University Background Objective Problem Dutch preventive child health care (PCHC) guidelines are specific but not sufficiently sensitive to detect psychosocial difficulties (Reijneveld, 2004) Relevance Children with learning disabilities often have comorbid behavioural, social and emotional problems. Early educational failure and (partial) dropout is associated with a decrease in social participation during adult life. Stressful life experiences can be associated with a higher risk of disorders. PCHC (i.e. preventive pediatric primary care) focuses more on the early identification and managing of children s developmental problems than on conventional medical diagnosing or classifying. Its pre-emptive approach aims to Introduction target children with subthreshold signs and symptoms and to prevent further difficulties in the future. MOM (Monitor ontwikkeling kinderen Maastricht en Heuvelland) studies the association between (early) signs of behavioural and developmental problems on one hand and successful adaptation and social participation on the other. Adaptation is a multidimensional developmental process. From organisational theory of development, taking into account the changing nature of development, risk- and protective factors, a dynamic child-environment interaction and a prospective developmental approach, we developed a preventive child health care surveillance toolkit for pre-emptive and personalized health care (Snyderman, 2009) Repeated measures and 360 information Criteria referenced and process oriented Informal, indirect and naturalistic evaluations Multi-/inter-/transdisciplinairy Pare Kindergarden/(pre)sch approach Partnership nt between family ool and professionals PEDS Nurture CBCL PEDS Competence (Glascoe,2000) SNEL Health SF-36 SNEL Participation SDQ Life events NOSIK Child Health Care SDQ Life events Preventive Parental, Environmental + Child developmental factors PEDS-score, Risk- and protective factors/cap-j Methods Longitudinal follow up real life PCHC practice sample of STEP + interventions children from the age of 3 to 5/6 To explore the association between early detected behavioural and developmental problems at preschool age and successful adaption and social participation. To study nurturing potential and successful participation within the perspective of life long learning Research questions What is the predictive value of parents concerns in the preschool period measured with the Dutch PEDS in relation to developmental problems and successful adaptation to school at the age of 5/6? What parental and environmental factors are most strongly associated with child developmental screening results amongst preschool children? To what extent are childhood developmental factors and environmental factors in the preschool period important in predicting successful adaptation to school? To First what MOM extent results does a preventive child health care assessment Baseline data in from the 318 children were used to examine the association preschool period, between as early developed life stress in this study, and reduced contribute to health participation at preschool. Parents (n=308) as well as teachers profiles (n=223) predicting provided successful information. adaptation to school? We also compared the PEDS with other instruments to assess children's mental health, well being and parental perceived difficulty in child raising. The correlation between early life stress and SDQ respectively CBCL sum scores is higher in children of unhealthy parents compared to healthy parents Preschoolers living in a nonstandard family show a higher association between early life stress and daycare attendance proportion. Early life stress is associated with reduced quality of social participation at preschool daycare. Presence of unhealthy parents and nonstandard family induced effect modification showing higher association between early life stress and several adverse outcomes. PEDS Conclusion showed a high cross-informant agreement between parents and teachers and showed more concerns than SDQ PCHC as primary care embedded in Public Health offers an exclusive context for longitudinal surveillance based on multi informant, mixed method and process oriented 360 information with repeated measures. Multi informant mixed-method and 360 information is obtained from parents, day-care, kindergarten, school and preventive child health care professional settings. Concerns and determinants of child development are systematically elicited and addressed at the age of 3, 4 and 5/6. Outcome: the degree of successful adaptation and social participation Main screening instrument: the Parents Evaluation of Developmental Status (PEDS), a parent report tool to facilitate ongoing developmental surveillance PCHC professionals should ask about the educational context: parental perceived concerns, the presence of early life stress, family situation and health of the parents in order to provide personalized support if necessary. PCHC professionals have to deal with emerging problems and symptoms at a stage where these signs do not yet meet DSM-IV criteria, but already cause clinical impairment. PEDS is a brief screening tool and as such very promising for use and application in PCHC to identify children at risk of adverse outcomes related to developmental and behavioural problems that do no meet diagnostic criteria yet. References 1. Glascoe F P. Evidence-based approach to developmental and behavioral surveillance using parents concerns. Child: Care, Health and Development. Vol. 26, nr 2, 2000, pp Reijneveld SA, Brugman E, Verhulst FC, Verloove-Vanhorick SP. Identification and management of psychosocial problems among toddlers in Dutch preventive child health care. Arch Pediatr Adolesc Med Aug;158(8): Snyderman R. The role of genomics in enabling prospective health care. In: Willard H, Ginsburg GS, eds. Genomic and personalized medicine. Durham, NC: Elsevier, 2009: Acknowledgement. This study is supported by: The Netherlands Organisation for Health Research and Development, ZonMw (No ) GroenekruisDomicura, department Preventive child health care, Maastricht Correspondence to: Drs. Bernice M. Doove, MD -adres: Website: Department of Social Medicine Child and Youth Health Care T Maastricht University P.O. Box MD Maastricht, The Netherlands

9 Thema: Gezond zwanger

10 Nr. VoorZorg: een effectieve interventie voor jonge hoog risico zwangeren J.Mejdoubi, S. van den Heijkant, E. Struijf, F. van Leerdam, A. Crijnen, R.A. HiraSing ¹ EMGO+ Instituut, VU medisch centrum, Amsterdam; 2 GGD Hollands Noorden, Schagen; 3 Fier Fryslan, Leeuwarden Casus: Chris, kind van een hoogrisico moeder Als Chris 12 is, heeft hij ADHD en functioneert niet goed op school. Hij durft niet naar huis, zijn moeder en stiefvader mishandelen hem en elkaar regelmatig. Hij hangt op straat met vrienden, en steelt sigaretten en drank. Als Chris 20 is, is hij meerder malen opgepakt voor vernieling, mishandeling en diefstal en in behandeling bij een psychiater. Als Chris 30 is, is hij werkloos, heeft een uitkering, blowt en drinkt regelmatig. Hij heeft overgewicht en lijdt aan diabetes. Als Chris 50 is, pleegt hij zelfmoord. Dit betreft 0.8% van alle geboorten! Maatschappelijke impact is enorm, daarom Primaire Preventie! Zo verminder je prenatale schade en pak je risicofactoren aan voordat deze hebben geleid tot een negatieve spiraal in de (toekomstige) opvoeding! Achtergrond VoorZorg is een interventie voor een specifieke doelgroep jonge vrouwen zwanger van hun eerste kind, met een lage opleiding en diverse andere negatieve factoren, zoals huiselijk geweld. Dit betreft 0.8% van alle geboorten in Nederland. Gebruikte aanpak VoorZorg versterkt de mogelijkheden van de moeders. In huisbezoeken werken de (aanstaande) moeders samen met hun VoorZorgverpleegkundige aan 6 domeinen om de gezondheid en ontwikkeling van het kind en de moeder te verbeteren Eerste resultaten % Rokers % Borstvoeding 78% 82% 75% VoorZorg vrouwen: 48% -Roken minder 35% 33% Controle VoorZorg -Roken niet in bijzijn 6% van kind 32 wk n zwangerschap 2 mnd na geboor te dag 1 -Geven vaker borstvoeding bij 6 maanden -Zijn minder vaak slachtoffer en/of dader van partnergeweld 65% 13% 18% 6 mnden Controle VoorZorg Nederland Conclusie VoorZorg blijkt in staat bij deze vaak moeilijk toegankelijke groep, een verandering in leefwijze te initiëren. VoorZorg is een goede investering in het gemeentelijke preventieve jeugdbeleid! NCVGZ 2012

11 Thema: Gezond zwanger

12 Nr 57 Healthy Pregnancy 4 All Antenatale risicoselectie AA Vos, AJM Waelput, R Bakker, LC de Jong-Potjer, MJ van Veen, GJ Bonsel, EAP Steegers en S Denktaş Contact: E / T Achtergrond Het wordt steeds duidelijker dat ongunstige zwangerschapsuitkomsten niet alleen geassocieerd zijn met obstetrische en algemeen medische risicofactoren tijdens de zwangerschap, maar ook gerelateerd zijn aan sociaal-economische status, etniciteit, leefstijlgerelateerde en (psycho)sociale problematiek. Opvallendhierin is het fenomeen risicocumulatie: veel kleine risico s samen vormen een gezamenlijk groot risico. In april 2011 is het project Healthy Pregnancy 4 All (HP4ALL) gestart. Een onderdeel van dit project is uitgebreide, systematische risicosignalering met inzet van zorgpaden in de zwangerschap. De hoofddoelen van dit experiment zijn onderzoek naar de haalbaarheid van de implementatie van het risicosignaleringsinstrument Rotterdam Reproductive Risk Reduction (R4U) en het effect van systematische risicosignalering en implementatie van zorgpaden op ongunstige zwangerschapsuitkomsten. R4U: Rotterdam Reproductive Risk Reduction Risico scorekaart met gewogen risico s 6 domeinen: sociaal, etniciteit, zorg, leefstijl, algemeen medisch, obstetrisch 63 items: ja/nee Begeleidende scriptvragen Afkapwaarde multidisciplinair overleg (VSV) Aansluitende zorgpaden Cluster randomised controlled trial Interventie: Systematische risicoselectie met de R4U tijdens 1e zwangerschapscontrole door verloskundigen en gynaecologen. Aansluitende zorgpaden Ketenoverstijgende zorg in samenwerking met GGD, JGZ, CJG en lokale organisaties. Controle: Reguliere antenatale zorg Het project vindt plaats in samenwerking met 14 gemeenten waar de perinatale morbiditeit en mortaliteit bovengemiddeld hoog is (hoogrisicogebieden). Preconception Care and Risk Assessment during pregnancy

13 Thema: Gezond zwanger

14 124 Zet hier uw tekst neer.

15 Thema: Gezond zwanger

16 53 GyPsy screen-en-advies instrument Depressie en zwangerschapsuitkomsten C Quispel, GJ Bonsel, AJ Schneider, EAP Steegers, MP Lambregtse-van den Berg Afdelingen Psychiatrie en Obstetrie & Gynaecologie Erasmus MC Rotterdam Achtergrond en doelstelling Stedelijke gebieden tonen een verhoogde prevalentie nadelige zwangerschapsuitkomsten, gerelateerd aan antenatale psychopathologie en psychosociale problematiek. Het Erasmus MC heeft samen met de Rotterdamse GGD het digitale PDA-based GyPsy screen-en-advies model ontwikkeld, ter opsporing en zorgtoeleiding van zwangeren met deze problematiek. Bij het testen van dit model in de praktijk is onderzocht of nadelige zwangerschapsuitkomsten direct gerelateerd zijn aan antenatale depressie of dat deze associatie indirect veroorzaakt wordt door een gemeenschappelijke rol van het hoge stedelijke achtergrondrisico. Methode Follow-up studie onder zwangere-cohorten in zowel de eerste-, tweede-, als derdelijn (n=1013 in Breda, Apeldoorn, Rotterdam). Zwangeren vulden de GyPsy in in de wachtkamer, waarna interventie adviezen met verloskundig zorgverleners werden besproken (figuur 1). GyPsy screengegevens (o.a. sociodemografische determinanten en depressie gemeten met de Edinburgh Depression Scale (EDS) en postpartum uitkomsten (o.a. vroeggeboorte en laag geboortegewicht) zijn opgevraagd. Mediatie analyse werd uitgevoerd om directe en indirecte (via depressie) effecten van sociodemografische determinanten voor nadelige zwangerschapsuitkomsten te testen. Figuur 1 GyPsy screen-en-advies methode Resultaten Vooral een laag opleidingsniveau beïnvloedt vroeggeboorte na adjusteren voor andere sociodemografische determinanten en EDS score. Er werd geen mediatie effect gevonden van depressie, omdat EDS scores na adjusteren voor sociodemografische determinanten niet significant gerelateerd bleken aan nadelige zwangerschapsuitkomsten (tabel 1). Tabel 1 (n=1013) Mediatie analyse met C als direct effect van determinanten op vroeggeboorte en C als indirect effect van determinanten via EDS score op vroeggeboorte. Discussie en conclusie De relatie tussen EDS score en nadelige zwangerschapsuitkomsten kan worden verklaard door het directe effect van sociodemografische risicofactoren op nadelige zwangerschapsuitkomsten. Ter preventie van nadelige zwangerschapsuitkomsten zijn vooral sociodemografische risicofactoren van primair belang. Daarentegen pleiten wij toch voor het behandelen antenatale depressie voor de gezondheid van de moeder zelf. Contact: /

17 Thema: Gezond zwanger

18 264 Meedoen aan onderzoek naar foliumzuur? Kwalitatieve pilot studie naar attitudes en intenties F. Blom 1,2 ; C. Vrinten 1,2 ; L. Henneman 1,3 ; H.E.K. de Walle 4 ; D.J. de Smit 5 ; M.N.M. van Poppel 1,3 ; M.C. Cornel 1,2 Achtergrond In een RCT met 5000 deelneemsters wordt onderzocht of een hogere dosis en langere duur van de foliumzuursuppletie een groter preventief effect heeft op aangeboren aandoeningen en vroeggeboorte. [eposter 265] Een effectieve werving van deelneemsters is cruciaal en daarom zijn attitudes en intenties om mee te doen in kaart gebracht. Focus Attitudes t.a.v. hogere dosering en langere duur van foliumzuursuppletie Attitude t.a.v. en intentie tot deelname aan FoliumzuurExtra Methoden Semigestructureerde interviews Face-to-face, incidenteel telefonisch Kwalitatieve analyse met Atlas.ti door 2 onderzoekers, consensus over codering Dataverzadiging bereikt Respondenten (n=24) variërend in: leeftijd pariteit etniciteit opleidingsniveau Verwachte tijd-tot-zwangerschap Resultaten Belangrijkste reden voor negatieve attitude en barrière tot deelname: onzekerheid over bijwerkingen en veiligheid. Belangrijkste stimulansen voor deelname: iets betekenen voor vrouwen en kinderen in de toekomst en voor het eigen kind. Sleutelpersonen in besluit over participatie: partners en (huis)artsen. Aanvullende informatie ontvangen de vrouwen het liefst middels een website en/of persoonlijk gesprek. Attitudescores 0,4 mg foliumzuur periconceptioneel (schaal 1-5) 4,34 (3,29 5,00) 4,0 mg foliumzuur periconceptioneel (schaal 1-5) 3,44 (2,29 4,71) foliumzuur in 2 e en 3e trimester (schaal 1-5) 3,73 (2,29 4,86) Intentie tot deelname Ja n = 13 Weet niet / misschien n = 7 Nee n = 4 Discussie en conclusie Het geven van korte aanvullende informatie nam zorgen over bijwerkingen weg. Beschikbaarheid van aanvullende informatie, ook voor partners en artsen, is belangrijk. Deze pilot studie wijst uit dat we geen grote barrières in de inclusie in FoliumzuurExtra hoeven te verwachten. 1 EMGO+ Instituut, VUmc; 2 Sectie Community Genetics, Klinische Genetica, VUmc; 3 Sociale Geneeskunde, VUmc; 4 UMCG EUROCAT; 5 MediClara Projects BV

19 Thema: Gezond zwanger

20 265 Opzet en wervingsstrategie van FoliumzuurExtra Gerandomiseerd onderzoek naar periconceptioneel en prenataal foliumzuurgebruik F. Blom 1,2 ; D.J. de Smit 3 ; M.N.M. van Poppel 1,4 ; H.E.K. de Walle 5 ; L.T.W. de Jong-van den Berg 6 ; M.C. Cornel 1,2 Achtergrond Periconceptioneel foliumzuurgebruik verkleint het risico op neuralebuisdefecten aanzienlijk. Onzekerheid bestaat over de optimale dosering en duur van de suppletie. Vraagstelling Wat is het effect van een hogere dosis (4,0 vs 0,4 mg, periconceptioneel) op foliumzuur gerelateerde aangeboren aandoeningen? Wat is het effect van een langere suppletie (0,2 vs 0,8 mg in 2e en 3e trimester) foliumzuursuppletie op vroeggeboorte? Opzet Een RCT met 5000 vrouwen in Noord-Nederland die binnen 12 maanden vanaf inclusie verwachten of hopen zwanger te worden. Inclusie - 12 weken zwangerschap Wervingsstrategie Alle openbare apotheken in Noord-Nederland (ongeveer 150) worden uitgenodigd voor deelname in de werving, d.m.v. proactieve voorlichting. Vrouwelijke cliënten van jaar ontvangen een informatieve mailing. Belangrijke regionale stakeholders worden uitgenodigd voor deelname in een aanbevelingscommissie. Een regionale en lokale publiekscampagne gedurende het gehele project. Uitkomstmaten Aangeboren aandoeningen Pre-eclampsie vroeggeboorte Tijdspad Werving 4 april 2012 tot Einde follow-up in e en 3 e trimester Groep 1 0,4 mg foliumzuur 0,2 mg foliumzuur Groep 2 0,4 mg foliumzuur 0,8 mg foliumzuur Groep 3 4,0 mg foliumzuur 0,2 mg foliumzuur Groep 4 4,0 mg foliumzuur 0,8 mg foliumzuur Implicaties voor de toekomst Dit onderzoek kan uitsluitsel geven over foliumzuurdosering en duur van de suppletie. De wervingsstrategie draagt bij aan bredere kennis van de populatie over foliumzuur. 1 EMGO+ Instituut, VUmc; 2 Sectie Community Genetics, Klinische Genetica, VUmc; 3 MediClara Projects BV; 4 Sociale Geneeskunde, VUmc; 5 UMCG EUROCAT; 6 Farmacoepidemiologie en farmacoepidemiologie, RuG

21 Thema: Gezondheids beleid

22 145 Gezondheid aan het stuur? De leefomgeving is van invloed op onze gezondheid. Maar het beleid voor de leefomgeving wordt in andere sectoren bepaald. Staat gezondheid wel voldoende op het netvlies bij deze beleidsmakers of projectleiders? Horizon Een gezonde leefomgeving is een omgeving waar het prettig wonen is en waar de druk door milieufactoren laag is. Een omgeving die de gezondheid van bewoners bevordert. Een omgeving die mensen uitnodigt tot gezond gedrag. Routekaart In Den Haag is het meewegen van gezondheid in planvorming speerpunt in de nota Volksgezondheid en de Krachtwijkaanpak. De GGD adviseert bij plannen en heeft hiervoor informatiebladen ontwikkeld. Deze dienen als bron van inspiratie en als naslagwerk. Instappen of laten rijden? Fotografie: dutchphotoday.nl Prioriteit gaat uit naar plannen met effecten op luchtkwaliteit, geluid, bewegen, groen en hitte. Naar krachtwijken of gevoelige groepen zoals kinderen, ouderen of chronisch zieken. Ook stapt de GGD in zodra het gaat om een m.e.r.-plichtig plan. Het is belangrijk om vroegtijdig in te stappen. Bestemming bereikt? Gezondheid meewegen in planvorming vraagt voortdurend aandacht. Staat gezondheid op de kaart, leidt dit dan ook tot gezondheidswinst? Hoe houd je balans tussen evidence-based en baat het niet dan schaadt het niet? De GGD Den Haag heeft ervaring opgedaan met plannen zoals de Haagse Nota Mobiliteit, het Actieplan Luchtkwaliteit, de kadernota Openbare Ruimte, milieueffectrapportages en plannen rondom snelwegen. Meer informatie: Jessica Kwekkeboom, Anna van Leeuwen GGD Den Haag, Afdeling Leefomgeving Rob van Kleef, Gemeente Den Haag, producgroep MZV

23 Thema: Gezondheids beleid

24 150 Aan de slag met gezondheid in ruimtelijke planvorming Inleiding Ruimtelijke inrichting heeft direct en indirect effect op de gezondheid van mensen. Er is versnipperd al veel kennis en informatie beschikbaar. RIVM faciliteert mensen die aan de slag willen met gezondheid in ruimtelijke planvorming en informatie daarover zoeken. Waar vind ik de opbrengsten? (Geo-)informatie over leefomgeving en gezondheid Praktijkvoorbeelden, instrumenten, organisaties en kennis over gezonde inrichting leefomgeving o.a. Handreiking Gezonde Gemeente > HIA in ruimtelijke plannen o.a. instrumentenoverzicht Gezonde Plannen, Handreiking Gezondheid in Ruimtelijke Planvorming Aanpak RIVM verzamelt bestaande kennis en informatie rond gezondheid in ruimtelijke planvorming en ontsluit deze. Hierbij gaat het o.a. om: stand van wetenschappelijke kennis ontsluiting van, standaardisatie van en toelichting op informatie themagewijs bijeen brengen van praktijkvoorbeelden en instrumenten beschrijven van succes- en faalfactoren in kaart brengen van kennisnetwerken ontwikkeling en standaardisatie van beleidsondersteunende instrumenten Discussie en conclusie Er bestaan (lokaal) al veel bruikbare instrumenten, kennis en informatie rondom gezondheid in ruimtelijke planvorming. Deze zijn door RIVM gebundeld en ontsloten voor de praktijk. Het is van belang te weten in hoeverre deze daadwerkelijk bruikbaar zijn en bijdragen aan een gezonde leefomgeving. Hiervoor is (evaluatie-) onderzoek nodig. H. Kruize, B. Staatsen, RIVM A. van Overveld, H. van Zoest Contact:

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial dr. T. Verbeek arts-epidemioloog Afd. Huisartsgeneeskunde en Epidemiologie 22 januari

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap.

Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Stop or Go? TerugvalprevenDe training bij het begeleid aiouwen van anddepressiva in de zwangerschap. Promovendi: Drs. Nina Molenaar, arts, Erasmus MC Marlies Brouwer, MSc, psycholoog, UU Projectleaders:

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

Healthy Pregnancy 4 All vroege start, lang profijt. Adja Waelput. 8 juni 2015, UMCG

Healthy Pregnancy 4 All vroege start, lang profijt. Adja Waelput. 8 juni 2015, UMCG Healthy Pregnancy 4 All vroege start, lang profijt Adja Waelput 8 juni 2015, UMCG Gezond ouder worden gebeurt in de baarmoeder en die verschillen zijn er al vanaf de geboorte Perinatale sterfte 2000-2008

Nadere informatie

Zorgpaden voor niet-medische risicofactoren in de verloskundige zorg

Zorgpaden voor niet-medische risicofactoren in de verloskundige zorg Zorgpaden voor niet-medische risicofactoren in de verloskundige zorg Preconception Care and Risk Assessment during pregnancy Amber A. Vos arts-onderzoeker afdeling Verloskunde en Gynaecologie Erasmus MC

Nadere informatie

2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG

2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG 2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG 18 september 2009 10.00 16.30 uur NBC Nieuwegein INLEIDING Er wordt op veel plaatsen hard gewerkt aan de implementatie van preconceptiezorg: sinds het vorige congres

Nadere informatie

De Invloed van Familie op

De Invloed van Familie op De Invloed van Familie op Depressie- en Angstklachten van Verpleeghuisbewoners met Dementie The Influence of Family on Depression and Anxiety of Nursing Home Residents with Dementia Elina Hoogendoorn Eerste

Nadere informatie

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme

Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch

Stress en Psychose 59 Noord. Stress and Psychosis 59 North. A.N.M. Busch Stress en Psychose 59 Noord Stress and Psychosis 59 North A.N.M. Busch Prevalentie van Subklinische Psychotische Symptomen en de Associatie Met Stress en Sekse bij Noorse Psychologie Studenten Prevalence

Nadere informatie

Vragenlijsten kwaliteit van leven

Vragenlijsten kwaliteit van leven Click for the English version Vragenlijsten kwaliteit van leven TNO heeft een aantal vragenlijsten ontwikkeld om de gezondheidsrelateerde kwaliteit van leven te meten van kinderen, jongeren en jong-volwassenen.

Nadere informatie

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility.

De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit. The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility. RELATIE ANGST EN PSYCHOLOGISCHE INFLEXIBILITEIT 1 De Relatie tussen Angst en Psychologische Inflexibiliteit The Relationship between Anxiety and Psychological Inflexibility Jos Kooy Eerste begeleider Tweede

Nadere informatie

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van

Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1. Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Effecten Omgevingsinterventie en Fysieke Activiteit 1 Hoofdeffecten en Mediators van een Omgevingsinterventie op Maat ter Bevordering van Fysieke Activiteit bij Ouderen Main Effects and Mediators of a

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen

De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen De Relatie tussen Dagelijkse Stress, Negatief Affect en de Invloed van Bewegen The Association between Daily Hassles, Negative Affect and the Influence of Physical Activity Petra van Straaten Eerste begeleider

Nadere informatie

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis.

Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het. Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met. een Psychotische Stoornis. Het Effect van Assertive Community Treatment (ACT) op het Sociaal Functioneren van Langdurig Psychiatrische Patiënten met een Psychotische Stoornis. The Effect of Assertive Community Treatment (ACT) on

Nadere informatie

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten?

Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten? De Modererende rol van Persoonlijkheid op de Relatie tussen Depressieve Symptomen en Overeten 1 Wat is de Modererende Rol van Consciëntieusheid, Extraversie en Neuroticisme op de Relatie tussen Depressieve

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Stop or Go? TerugvalprevenBe training bij het begeleid ahouwen van anbdepressiva in de zwangerschap.

Stop or Go? TerugvalprevenBe training bij het begeleid ahouwen van anbdepressiva in de zwangerschap. Stop or Go? TerugvalprevenBe training bij het begeleid ahouwen van anbdepressiva in de zwangerschap. Promovendi: Drs. Nina Molenaar, arts, Erasmus MC Marlies Brouwer, MSc, psycholoog, UU Projectleiders:

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Alcohol policy in Belgium: recent developments

Alcohol policy in Belgium: recent developments 1 Alcohol policy in Belgium: recent developments Kurt Doms, Head Drug Unit DG Health Care FPS Health, Food Chain Safety and Environment www.health.belgium.be/drugs Meeting Alcohol Policy Network 26th November

Nadere informatie

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven

De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van. Leven De Effecten van de Kanker Nazorg Wijzer op Psychologische Distress en Kwaliteit van Leven The Effects of the Kanker Nazorg Wijzer on Psychological Distress and Quality of Life Miranda H. de Haan Eerste

Nadere informatie

Hechting en Psychose: Attachment and Psychosis:

Hechting en Psychose: Attachment and Psychosis: Hechting en Psychose: Bieden Hechtingskenmerken een Verklaring voor het Optreden van Psychotische Symptomen? Attachment and Psychosis: Can Attachment Characteristics Account for the Presence of Psychotic

Nadere informatie

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten

De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en. proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten De relatie tussen depressie- en angstsymptomen, diabetesdistress, diabetesregulatie en proactieve copingvaardigheden bij type 2 diabetespatiënten The relationship between depression symptoms, anxiety symptoms,

Nadere informatie

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten

Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Verschil in Perceptie over Opvoeding tussen Ouders en Adolescenten en Alcoholgebruik van Adolescenten Difference in Perception about Parenting between Parents and Adolescents and Alcohol Use of Adolescents

Nadere informatie

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere

Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women. Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere Psychological Determinants of Absenteeism at Work by Pregnant Women Psychologische determinanten van uitval uit het arbeidsproces door zwangere vrouwen: Onderzoek naar de relatie tussen angst, depressieve

Nadere informatie

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety

Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1. The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety Running head: BREAKFAST, CONSCIENTIOUSNESS AND MENTAL HEALTH 1 The Role of Breakfast Diversity and Conscientiousness in Depression and Anxiety De Rol van Gevarieerd Ontbijten en Consciëntieusheid in Angst

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken

Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken 1 Hartpatiënten Stoppen met Roken De invloed van eigen effectiviteit, actieplannen en coping plannen op het stoppen met roken Smoking Cessation in Cardiac Patients Esther Kers-Cappon Begeleiding door:

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders

Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy. Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Invloed van Mindfulness Training op Ouderlijke Stress, Emotionele Self-Efficacy Beliefs, Aandacht en Bewustzijn bij Moeders Influence of Mindfulness Training on Parental Stress, Emotional Self-Efficacy

Nadere informatie

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit

The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy. on Sociosexuality. Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie. op Sociosexualiteit The Effect of Gender, Sex Drive and Autonomy on Sociosexuality Invloed van Sekse, Seksdrive en Autonomie op Sociosexualiteit Filiz Bozkurt First supervisor: Second supervisor drs. J. Eshuis dr. W. Waterink

Nadere informatie

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen

Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting. aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinanten en Barrières van Seksuele Patiëntenvoorlichting aan Kankerpatiënten door Oncologieverpleegkundigen Determinants and Barriers of Providing Sexual Health Care to Cancer Patients by Oncology

Nadere informatie

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking

De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking Kenmerken van ADHD en de Theory of Mind 1 De Invloed van Kenmerken van ADHD op de Theory of Mind: een Onderzoek bij Kinderen uit de Algemene Bevolking The Influence of Characteristics of ADHD on Theory

Nadere informatie

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care

The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care The downside up? A study of factors associated with a successful course of treatment for adolescents in secure residential care Annemiek T. Harder Studies presented in this thesis and the printing of this

Nadere informatie

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen.

De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. De relatie tussen intimiteit, aspecten van seksualiteit en hechtingsstijl in het dagelijks leven van heteroseksuele mannen en vrouwen. The Relationship between Intimacy, Aspects of Sexuality and Attachment

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource.

Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: The Manager as a Resource. Open Universiteit Klinische psychologie Masterthesis Emotioneel Belastend Werk, Vitaliteit en de Mogelijkheid tot Leren: De Leidinggevende als hulpbron. Emotional Job Demands, Vitality and Opportunities

Nadere informatie

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Outline Research project Objective writing tests Evaluation of objective writing tests Research

Nadere informatie

Angstige Moeder, Angstig Kind? De Modererende Invloed van Maternale Zelfwaardering en. Sociale Steun

Angstige Moeder, Angstig Kind? De Modererende Invloed van Maternale Zelfwaardering en. Sociale Steun Running head: ANGSTIGE MOEDER, ANGSTIG KIND? Angstige Moeder, Angstig Kind? De Modererende Invloed van Maternale Zelfwaardering en Sociale Steun Anxious Mother, Anxious Child? The Moderating Influence

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

MINDFULNESS, ZELFASPECTEN EN WELZIJN 1. Bewust (wel)zijn? De mediërende rol van het zelf in de relatie tussen mindfulness en psychologisch welbevinden

MINDFULNESS, ZELFASPECTEN EN WELZIJN 1. Bewust (wel)zijn? De mediërende rol van het zelf in de relatie tussen mindfulness en psychologisch welbevinden MINDFULNESS, ZELFASPECTEN EN WELZIJN 1 Bewust (wel)zijn? De mediërende rol van het zelf in de relatie tussen mindfulness en psychologisch welbevinden Mindful (well)being? The mediating role of the self

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG

2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG VOORLOPIG PROGRAMMA 2 E NATIONAAL CONGRES PRECONCEPTIEZORG 18 september 2009 10.00 16.30 uur NBC Nieuwegein INLEIDING Na het succes van het 1 e Nationale Congres Preconceptiezorg in 2008 zal op 18 september

Nadere informatie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie

De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een. Vergelijking met Rusten in Liggende Positie De Effectiviteit van een Mindfulness-gebaseerde Lichaamsscan: een Vergelijking met Rusten in Liggende Positie The Effectiveness of a Mindfulness-based Body Scan: a Comparison with Quiet Rest in the Supine

Nadere informatie

ONDERZOEK. Verloskunde Academie Rotterdam

ONDERZOEK. Verloskunde Academie Rotterdam ONDERZOEK Verloskunde Academie Rotterdam Kennispoort 3 februari 2012 Hanneke Torij & Adja Waelput Inhoud Introductie en achtergrond Academische Werkplaats als organisatiestructuur / platform voor onderzoek

Nadere informatie

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Inhoudsopgave Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Validatie van het EHF meetinstrument tijdens de Jonge Volwassenheid en meer specifiek in relatie tot ADHD Validation of the EHF assessment instrument during Emerging Adulthood, and more specific in relation

Nadere informatie

De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl

De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Stemming met Modererende Invloed van Coping stijl The Relation between Daily Stress and Affect with Moderating Influence of Coping Style Bundervoet Véronique Eerste

Nadere informatie

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport

Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed. van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressieve Klachten bij Adolescenten: Risicofactoren op School en de Invloed van Geslacht, Coping, Opleiding en Sport Depressive Complaints in Adolescents: Risk Factors at School and the Influence of

Nadere informatie

Triple P (Positive Parenting Program): effectief bij gedragsproblemen?

Triple P (Positive Parenting Program): effectief bij gedragsproblemen? 21/11/11 Triple P (Positive Parenting Program): effectief bij gedragsproblemen? Inge Glazemakers Dirk Deboutte Inhoud Het probleem Oplossingen: de theorie Triple P Het project De eerste evaluatie - - -

Nadere informatie

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim.

Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Pesten op het werk en de invloed van Sociale Steun op Gezondheid en Verzuim. Bullying at work and the impact of Social Support on Health and Absenteeism. Rieneke Dingemans April 2008 Scriptiebegeleider:

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Waarom een zorgpad voor zwangeren met sociale risicofactoren:

Waarom een zorgpad voor zwangeren met sociale risicofactoren: Inleiding Zorgpad In Hoogeveen hebben wij een relatief hoog percentage achterstandsgebieden, vergelijkbaar met Rotterdam (60%). Het verschil met Rotterdam is dat het in Hoogeveen gaat om een autochtone

Nadere informatie

Prevalence of Subclinical Psychotic Symptoms in a Normal Nigerian Population, and the Association with Stress and Gender. Margriet Vermeiden-Snijder

Prevalence of Subclinical Psychotic Symptoms in a Normal Nigerian Population, and the Association with Stress and Gender. Margriet Vermeiden-Snijder Prevalence of Subclinical Psychotic Symptoms in a Normal Nigerian Population, and the Association with Stress and Gender Margriet Vermeiden-Snijder Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. N.E. Jacobs

Nadere informatie

Het Welbevinden van Mantelzorgers in Vlaanderen: Relaties tussen Sociale Steun, Sense of Coherence, Bevlogenheid en Welbevinden.

Het Welbevinden van Mantelzorgers in Vlaanderen: Relaties tussen Sociale Steun, Sense of Coherence, Bevlogenheid en Welbevinden. Het Welbevinden van Mantelzorgers in Vlaanderen: Relaties tussen Sociale Steun, Sense of Coherence, Bevlogenheid en Welbevinden. Well-being of Family Caregivers in Flanders: The Relationships between Social

Nadere informatie

Het nagaan van het verloop van borstvoeding bij de pasgeborene

Het nagaan van het verloop van borstvoeding bij de pasgeborene INFANT BREASTFEEDING ASSESSMENT TOOL (IBFAT) Matthews M.K. (1988) Developing an instrument to assess infant breastfeeding behavior in early neonatal period. Midwifery, 4, 154-165. Meetinstrument Afkorting

Nadere informatie

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten

Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten CBM-I bij Faalangst in een Studentenpopulatie 1 Cognitieve Bias Modificatie van Interpretatiebias bij Faalangstige Studenten Cognitive Bias Modification of Interpretation Bias for Students with Test Anxiety

Nadere informatie

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing

Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Date 7-12-2011 1 Multi-disciplinary workshop on Ageing and Wellbeing Prof. Dr. Inge Hutter Demographer, anthropologist Coordinator Healthy Ageing Alpha Gamma RUG Dean Faculty Spatial Sciences Date 7-12-2011

Nadere informatie

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL

Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke van der Scheer ISOQOL Lieke van der Scheer, Department of Philosophy Lieke.vanderScheer@utwente.nl Lieke van der Scheer ISOQOL 14-11-2014 1 De stem van patiënten Elisa Garcia Simone van der Burg (Nijmegen) Lieke van der Scheer

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Handhygiene en gedrag: wat werkt wel en wat werkt niet? Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC

Handhygiene en gedrag: wat werkt wel en wat werkt niet? Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC Handhygiene en gedrag: wat werkt wel en wat werkt niet? Ed van Beeck Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg Erasmus MC De handen: bron en verspreider van microorganismen Met indicatie voor isolatie

Nadere informatie

Het effect van een verkorte mindfulness training bij ouderen op mindfulness, experiëntiële vermijding, self-efficacy in het omgaan met emoties,

Het effect van een verkorte mindfulness training bij ouderen op mindfulness, experiëntiële vermijding, self-efficacy in het omgaan met emoties, Het Effect van een Verkorte Mindfulness Training bij Ouderen op Mindfulness, Experiëntiële Vermijding, Self-Efficacy in het Omgaan met Emoties, Zelftranscendentie, en Quality of Life The Effects of a Shortened

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit

Tahnee Anne Jeanne Snelder. Open Universiteit Effecten van Gedragstherapie op Sociale Angst, Zelfgerichte Aandacht & Aandachtbias Effects of Behaviour Therapy on Social Anxiety, Self-Focused Attention & Attentional Bias Tahnee Anne Jeanne Snelder

Nadere informatie

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek

Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Effectiviteit en economische impact van beweegprogramma s op de werkplek Karin Proper Afdeling Sociale Geneeskunde, EMGO+ Instituut, VUmc, Amsterdam Body@Work, Onderzoekscentrum Bewegen, Arbeid en Gezondheid

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Healthy Pregnancy 4-All 2 Kraamzorg onderzoek

Healthy Pregnancy 4-All 2 Kraamzorg onderzoek Healthy Pregnancy 4-All 2 Kraamzorg onderzoek Dag van de kraamzorg 08-09-2015 drs. J Lagendijk, arts-onderzoeker Inhoud Sociale geneeskunde Het onderzoek Healthy Pregnancy 4 All 1 & 2 Het kraamzorg project

Nadere informatie

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties

Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als. Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Testattitudes van Sollicitanten: Faalangst en Geloof in Tests als Antecedenten van Rechtvaardigheidspercepties Test-taker Attitudes of Job Applicants: Test Anxiety and Belief in Tests as Antecedents of

Nadere informatie

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher

Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Healthy people want everything, sick people want only one thing. would love to see a Hospital Teacher Consultant Education Sick Pupils Educational Service Centre University Medical Centre The Netherlands

Nadere informatie

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior

De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag. The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior De Invloed van Perceived Severity op Condoomgebruik en HIV-Testgedrag The Influence of Perceived Severity on Condom Use and HIV-Testing Behavior Martin. W. van Duijn Student: 838797266 Eerste begeleider:

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Huishoudinkomen, buurtinkomen en depressieve stoornis; de LifeLines studie

Huishoudinkomen, buurtinkomen en depressieve stoornis; de LifeLines studie 1 Huishoudinkomen, buurtinkomen en depressieve stoornis; de LifeLines studie Bart Klijs, Eva Kibele, Lea Ellwardt, Marij Zuidersma, Ronald Stolk, Inge Hutter, Rafael Wittek, Carlos Mendes de Leon, Nynke

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K.

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K. Persoonlijkheid & Outplacement: Wat is de Rol van Core Self- Evaluation (CSE) op Werkhervatting na Ontslag? Personality & Outplacement: What is the Impact of Core Self- Evaluation (CSE) on Reemployment

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

Verschillen in Persoonlijkheidstrekken en Persoonlijkheidsorganisatie tussen Groepen Eetstoornispatiënten.

Verschillen in Persoonlijkheidstrekken en Persoonlijkheidsorganisatie tussen Groepen Eetstoornispatiënten. Verschillen in Persoonlijkheidstrekken en Persoonlijkheidsorganisatie tussen Groepen Eetstoornispatiënten. Differences in Personality Traits and Personality Structure between Groups of Eating Disorder

Nadere informatie

Socio-economic situation of long-term flexworkers

Socio-economic situation of long-term flexworkers Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - secretariaat@seo.nl - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions

Nadere informatie

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld

Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa EU-FP7-IROHLA. NCVGZ April 2013 Andrea de Winter. Jaap Koot & Menno Reijneveld Verbeteren van gezondheidsvaardigheden van ouderen in Europa NCVGZ April 2013 Andrea de Winter EU-FP7-IROHLA Jaap Koot & Menno Reijneveld Omvang en aard van problemen met gezondheidsvaardigheden Doelen

Nadere informatie

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria De Invloed van Religieuze Coping op Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria Ria de Bruin van der Knaap Open Universiteit Naam student:

Nadere informatie

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice

Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de. Fysiotherapie Praktijk. Influence of Movement on Depression in the. Physiotherapy Practice Invloed van Bewegen op Depressieve Klachten in de Fysiotherapie Praktijk Influence of Movement on Depression in the Physiotherapy Practice J.A. Michgelsen Eerste begeleider: dr. A. Mudde Tweede begeleider:

Nadere informatie

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen

De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de. Lichaamsbeweging van Ouderen Running head: ACTIEVE OUDEREN EN BEWEGEN 1 De Invloed van Identificatie met Actieve Ouderen en Welbevinden op de Lichaamsbeweging van Ouderen The Influence of Identification with 'Active Elderly' and Wellbeing

Nadere informatie

Running Head EXECUTIEVE FUNCTIES EN EXTERNALISEREND GEDRAG BIJ ADOLESCENTEN

Running Head EXECUTIEVE FUNCTIES EN EXTERNALISEREND GEDRAG BIJ ADOLESCENTEN 1 Zelf Gerapporteerde Alledaagse Executieve Functies en Externaliserende Gedragsproblemen bij Adolescenten in en buiten de Jeugdhulpverlening Self-reported Everyday Executive Functioning and Externalising

Nadere informatie

De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout. bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs

De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout. bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs De Relatie tussen Existential Fulfilment, Emotionele Stabiliteit en Burnout bij Medewerkers in het Hoger Beroepsonderwijs The Relationship between Existential Fulfilment, Emotional Stability and Burnout

Nadere informatie

Een gezondheidscheck via het werk: wat vinden werknemers ervan?

Een gezondheidscheck via het werk: wat vinden werknemers ervan? Een gezondheidscheck via het werk: wat vinden werknemers ervan? Olga Damman Allard van der Beek Danielle Timmermans -0- Department of Public and Occupational Health Quality of Care EMGO Institute for Health

Nadere informatie

De Rol van Sociale Identiteit in de Effectiviteit van Angstcommunicaties: Invloed op Kwetsbaarheid en Moderatie bij Roken en Alcoholgebruik

De Rol van Sociale Identiteit in de Effectiviteit van Angstcommunicaties: Invloed op Kwetsbaarheid en Moderatie bij Roken en Alcoholgebruik SOCIALE IDENTITEIT IN ANGSTCOMMUNICATIES 1 De Rol van Sociale Identiteit in de Effectiviteit van Angstcommunicaties: Invloed op Kwetsbaarheid en Moderatie bij Roken en Alcoholgebruik The Role of Social

Nadere informatie

Een triagetool: het Kompas Kinder- en Jeugdpsychiatrie. Frits Boer & Frank Verhulst 8 oktober 2015 Ede

Een triagetool: het Kompas Kinder- en Jeugdpsychiatrie. Frits Boer & Frank Verhulst 8 oktober 2015 Ede Een triagetool: het Kompas Kinder- en Jeugdpsychiatrie Frits Boer & Frank Verhulst 8 oktober 2015 Ede Bij vermoeden psychische stoornis is de vraag: Is het nodig Jeugd-GGz/KJP te betrekken? Is het nodig

Nadere informatie

Preventie van gedragsproblemen Maatschappelijke relevantie en beleid

Preventie van gedragsproblemen Maatschappelijke relevantie en beleid Preventie van gedragsproblemen Maatschappelijke relevantie en beleid Hans Koot Vrije Universiteit Relevantie en beleid 1. Voor preventie van gedragsproblemen is de vroege levensfase erg belangrijk 2. In

Nadere informatie

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model)

Quick scan method to evaluate your applied (educational) game. Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation Model) WHAT IS LITTLE GEM? Quick scan method to evaluate your applied (educational) game (light validation) 1. Standardized questionnaires Validated scales from comprehensive GEM (Game based learning Evaluation

Nadere informatie

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers The Influence of Job Demands and Job Resources on Psychological Fatigue and Work Satisfaction

Nadere informatie

VoorZorg: ondersteuning bij zwangerschap, opvoeden en opgroeien. Klaas Kooijman, Nederlands Jeugdinstituut Congres Jeugdzo!

VoorZorg: ondersteuning bij zwangerschap, opvoeden en opgroeien. Klaas Kooijman, Nederlands Jeugdinstituut Congres Jeugdzo! VoorZorg: ondersteuning bij zwangerschap, opvoeden en opgroeien Klaas Kooijman, Nederlands Jeugdinstituut Congres Jeugdzo!, 7 november 2012 (VoorZorg =)Nurse-Family Partnership Goed onderzocht (3 trials),

Nadere informatie

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles

Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen. Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles Verschillen in het Gebruik van Geheugenstrategieën en Leerstijlen tussen Leeftijdsgroepen Differences in the Use of Memory Strategies and Learning Styles between Age Groups Rik Hazeu Eerste begeleider:

Nadere informatie

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety

Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Cognitive self-therapy A contribution to long-term treatment of depression and anxiety Uitgave in de RGOc-reeks, nummer 12 Copyright 2006 Peter C.A.M. den Boer, Groningen Cognitive self-therapy. A contribution

Nadere informatie