Gezondheid boven water in Zeeland. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2008

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gezondheid boven water in Zeeland. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2008"

Transcriptie

1 Gezondheid boven water in Zeeland Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2008

2

3 Gezondheid boven water in Zeeland Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2008 K.L.H.M. Vriends A.D. Bergstra H.J. Bos P.J.C. van Kooten M.J.J.C. Poos I. van der Tak J.A.M. van Oers GGD Zeeland Postbus 345, 4460 AS Goes Telefoon: (0113)

4 Ontwerp omslag: Grafisch Bedrijf Pitman, Goes. Vormgeving binnenwerk: Uitgeverij RIVM Tekstcorrecties: Leonore Pulleman (Tekstpartners) Drukker: OTB-Den Haag Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt door financiering van de Provincie Zeeland in het kader van het Beleidsprogramma Sociale Zorg Een publicatie van de GGD Zeeland Postbus AS Goes Telefoon: (0113) Auteursrecht voorbehouden GGD Zeeland, Goes, 2008 Aan de totstandkoming van deze uitgave is de uiterste zorg besteed. Voor informatie die nochtans onvolledig of onjuist is opgenomen, aanvaarden redactie, auteurs en uitgever geen aansprakelijkheid. Voor eventuele verbeteringen van de opgenomen gegevens houden zij zich gaarne aanbevolen. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de GGD Zeeland. Voorzover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikel 16b Auteurswet 1912 juncto het Besluit van 20 juni 1974, Stb. 351, zoals gewijzigd bij het Besluit van 23 augustus 1985, Stb. 471, en artikel 17 Auteurswet 1912, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht, Postbus 882, 1180 AW Amstelveen. Voor het overnemen van gedeelten uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16 Auteurswet 1912) dient men zich tot de uitgever te wenden. ISBN:

5 voorwoord Voorwoord Gezondheid is een kostbaar goed. Daar moeten we ook in Zeeland zuinig op zijn. Goed zorgen voor de eigen gezondheid is natuurlijk een taak en verantwoordelijkheid van elke individuele burger. Maar juist daar waar burgers kwetsbaar zijn en de eigen inspanningen ontoereikend, dient de overheid haar burgers te beschermen en helpt zij mee hun gezondheid te bevorderen. Dit doet zij mede vanuit haar verantwoordelijkheid voor de openbare gezondheidszorg en de volksgezondheid in het algemeen. Zowel de gemeentelijke als de provinciale overheid spelen in gezondheidsbevordering en -bescherming een belangrijke rol. Gemeenten zorgen voor preventieve voorzieningen en de afstemming daarvan met de zorg. Daar waar gezondheid en gezondheidszorg raken aan de leefbaarheid en duurzaamheid van de Zeeuwse samenleving als geheel pakt ook de Provincie een regisserende, stimulerende en innovatieve rol op. Voor goed onderbouwd gezondheidsbeleid is goede en betrouwbare informatie nodig over de gezondheidstoestand van de bevolking op zowel regionaal als landelijk niveau. In deze eerste Zeeuwse regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) treft u de op dit moment beschikbare informatie aan, gebundeld en in samenhang gepresenteerd in één rapport. Het gaat om de in 2008 beschikbare informatiebronnen van GGD, RIVM, Scoop, Provincie Zeeland en enkele zorginstellingen. In de komende jaren zal deze informatie verder aangevuld en uitgediept moeten worden. Deze regionale VTV is dan ook geen eindpunt, maar de start van een continue cyclus van gegevensverzameling, waarbij aanscherping en verdieping plaatsvindt in overleg met gemeenten en provincie en op basis van voortschrijdend inzicht. De uitdaging voor gemeenten en haar partners bij preventie en zorg is om voor de toekomst informatie nog meer systematisch en waar mogelijk volgens landelijke standaarden te verzamelen. Daarmee kan het Zeeuwse gezondheidsbeleid steeds beter onderbouwd worden. Voor u ligt het samenvattende regionale rapport voor Zeeland. Het beschrijft de huidige gezondheidstoestand van de Zeeuwse bevolking, de trends uit het verleden en verwachte toekomstige ontwikkelingen. Het rapport gaat in op de levensverwachting van Zeeuwen, maar ook op factoren die hun gezondheid beïnvloeden, zoals ongezond gedrag en de omgeving waarin mensen wonen. Er wordt ingegaan op de stand van zaken in preventie en zorg en de rol die de gemeenten en provincie daarin spelen. Naast dit rapport krijgt elke Zeeuwse gemeente een lokale rapportage waarin de lokale gezondheidssituatie wordt gepresenteerd met kernboodschappen voor het lokale gezondheidsbeleid. Voor beleidsmakers en uitvoerders is er het Regionaal Kompas Volksgezondheid, een website met informatie over het voorkomen van gezondheidsproblemen en mogelijkheden voor preventief beleid. De informatie op deze website kan regelmatig geactualiseerd worden. Zo kunnen gemeenten en andere belanghebbenden ook tijdens de uitvoering van hun beleid vinger aan de pols houden. 5

6 GEzondheid boven water in zeeland Dit rapport over de gezondheidstoestand in Zeeland is tot stand gekomen door de inspanning van de GGD Zeeland in nauwe samenwerking met Scoop en RIVM. Zij hebben de beschikbare informatie systematisch geordend en beschreven. Ik hoop dat u er goed gebruik van zult kunnen maken. Bij de totstandkoming van deze regionale VTV Zeeland is dankbaar gebruik gemaakt van de ervaringen van de GGD en Hart voor Brabant en West-Brabant met het maken van hun regionale VTV. Veel dank gaat ook uit naar de provincie Zeeland die de uitwerking van deze eerste Zeeuwse VTV financieel mogelijk heeft gemaakt. Ik dank allen die hieraan hebben bijgedragen voor hun inzet. Cees Liefting Voorzitter dagelijks bestuur GGD Zeeland 6

7 inhoudsopgave Inhoudsopgave VOORWOORD 5 INHOUDSOPGAVE 7 KERNBOODSCHAPPEN ZEELAND 9 1 DE REGIONALE VOLKSGEZONDHEID TOEKOMST VERKENNING Een regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning voor Zeeland Het VTV-model als uitgangspunt 18 2 KENMERKEN VAN DE ZEEUWSE BEVOLKING Zeeland, een provincie apart Sociaaleconomische status Kerk en religie Toerisme 30 3 HOE STAAT HET MET DE GEZONDHEID IN ZEELAND? Levensverwachting en sterfte Fysieke gezondheid en letsels Psychische gezondheid Sociale gezondheid Kwaliteit van leven en ziektelast Trends in ziekten en aandoeningen 65 4 DETERMINANTEN VAN GEZONDHEID Ingewikkelde relaties tussen ziekten en oorzaken Stand van zaken belangrijke determinanten Verschillen in voorkomen van determinanten De bijdrage van determinanten aan ziektelast 98 5 HOE STAAT HET MET PREVENTIE EN ZORG IN ZEELAND? Preventie Vaccinaties en screening Gezondheidszorg in Zeeland Maatschappelijke ondersteuning en care 130 7

8 1 GEzondheid boven water in zeeland 6 DE ROL VAN GEMEENTEN EN PROVINCIE IN GEZONDHEIDSBELEID Collectieve preventie als bestuurlijke verantwoordelijkheid van rijk, provincie en gemeente Regierol Zeeuwse gemeenten steeds belangrijker De provincie Zeeland signaleert, agendeert, stimuleert en regisseert Afstemming en regie van gezondheidsbevordering in Zeeland De zorg voor goede zorg WAT BRENGT DE TOEKOMST IN ZEELAND? Veranderingen in de bevolkingsomvang en -samenstelling Toekomstverkenning gezondheid Zeeland tot Toekomstverkenning zorggebruik Zeeland tot Toekomstscenario s voor gezondheidsbeleid Toekomst voor een regionale VTV Zeeland 167 LITERATUUR, GEGEVENSBRONNEN EN WEBSITES 171 SAMENSTELLING STUURGROEP EN BEGELEIDINGSCOMMISSIE 182 SAMENSTELLING PROJECTTEAM EN AUTEURS 183 LIJST VAN AFKORTINGEN 184 BIJLAGEN Taken vanuit de Wet publieke gezondheid Sterfte voor een aantal belangrijke ziekten in Nederland en in Zeeland Regionale verschillen in gezondheid, determinanten en preventie Ernstige verkeersslachtoffers in Zeeland Associaties tussen determinanten en het ontstaan van ziekten en aandoeningen Het Preventie Effectiviteitsinstrument Wettelijk basistakenpakket Jeugdgezondheidszorg Infectieziekten waartegen het RVP beschermt Aantal tandartsen in de gemeenten in de provincie Zeeland Capaciteit van verpleeg- en verzorgingshuizen per gemeente Verwachte verandering in het zorggebruik in Zeeland

9 kernboodschappen zeeland kernboodschappen Zeeland Zeeland, een provincie apart Zeeland heeft ruim inwoners en is daarmee een dunbevolkte provincie. Bovendien is Zeeland vergrijsd, al zijn de verschillen tussen regio s en gemeenten groot. De vergrijzing zal de komende jaren nog meer toenemen. Mede daardoor zal het aantal eenpersoonshuishoudens toenemen en zal de beroepsbevolking vanaf afnemen. Ook het aantal basisschoolleerlingen daalt de komende 15 jaar. Er wonen in Zeeland weinig niet-westerse allochtonen en relatief veel westerse allochtonen. De sociaaleconomische verschillen zijn minder groot dan elders in Nederland, er is relatief minder armoede. Maar nog steeds leven zo n huishoudens al langer dan drie jaar onder de armoedegrens. Ten opzichte van Nederland heeft Zeeland een laagopgeleide beroepsbevolking. Zeeland wordt ook gekenmerkt door de vele toeristen die er vooral in de zomermaanden verblijven. Eveneens typerend zijn de verschillende geloofsovertuigingen binnen Zeeland. Zo zijn er gemeenten waarvan de inwoners veelal streng gereformeerd zijn, maar ook gemeenten waarvan inwoners grotendeels katholiek zijn of juist geen geloofsovertuiging hebben. Zeeland is een gezonde plattelandsregio De Zeeuwse bevolking doet het op verschillende gezondheidsaspecten beter dan de Nederlandse bevolking als geheel. Zeeland heeft de hoogste levensverwachting van alle plattelandsregio s. Als alle GGD-regio s in ogenschouw worden genomen staat Zeeland voor wat betreft levensverwachting op de vijfde plaats. De levensverwachting in Zeeland is voor mannen 77 en voor vrouwen 82 jaar. Dat is voor zowel mannen als vrouwen één jaar langer dan het Nederlands gemiddelde. De gezonde levensverwachting (in goed ervaren gezondheid) is voor mannen hoger en voor vrouwen vrijwel gelijk aan het Nederlands gemiddelde. De levensverwachting zonder lichamelijke beperkingen en in goede geestelijke gezondheid is in Zeeland voor zowel mannen als vrouwen hoger dan landelijk. Vrouwen leven weliswaar langer dan mannen, maar niet langer in goede gezondheid. Dat geldt voor ervaren gezondheid, lichamelijke beperkingen en geestelijke gezondheid en voor zowel Zeeuwse als Nederlandse vrouwen. In Zeeland zijn hart- en vaatziekten en psychische stoornissen de belangrijkste gezondheidsproblemen Het ziektepatroon in Zeeland wijkt niet af van het Nederlandse beeld. Ziekten en aandoeningen met de grootste ziektelast in Zeeland zijn coronaire hartziekten, angststoornissen, beroerte, depressie en chronische longziekten (COPD). De sterfte in Zeeland is lager dan in Nederland. Hart- en vaatziekten en kanker zijn ook voor Zeeland de belangrijkste doodsoorzaken. Coronaire hartziekten, artrose en diabetes zijn op basis van zorgregistraties de meest voorkomende ziekten in Zeeland. 9

10 GEzondheid boven water in zeeland Zeeuwen hebben volgens gezondheidsenquêtes vaker artrose en iets minder vaak diabetes dan gemiddeld in Nederland. De meest voorkomende zelfgerapporteerde aandoening bij jongeren (van 14 en 15 jaar) is allergie, bij volwassenen ernstige rugaandoeningen en bij ouderen hoge bloeddruk. De algemene psychische ongezondheid in Zeeland wijkt niet af van het gemiddelde in Nederland. De ervaren psychische ongezondheid is vooral hoog onder Zeeuwse 75-plussers (25%). Van de 65-plussers is 10% (zeer) ernstig eenzaam. Niet alleen bij volwassenen en ouderen, maar ook bij jongeren komen veel psychosociale problemen voor. Door de groei van de bevolking en vooral het aantal ouderen is het aantal mensen met ziekten toegenomen in Nederland. Los van deze veranderingen in omvang en samenstelling van de bevolking is het aantal mensen met diabetes, gezichtsstoornissen, depressie, astma en beroerte sterk gestegen. Op basis van alleen toekomstige veranderingen in de bevolkingssamenstelling zal de prevalentie van coronaire hartziekten, artrose en diabetes mellitus in Zeeland het meeste stijgen. Ook Zeeland heeft volop kwetsbare burgers die extra aandacht nodig hebben Kwetsbare burgers hebben een verhoogde kans op sociale (maatschappelijke) uitsluiting. Volgens schattingen maakt tussen de 0,7 en de 1,0% van de Zeeuwse bevolking deel uit van de groep mensen waarbij reeds sprake is van een proces van maatschappelijke uitsluiting. Sociale uitsluiting betekent voor de betreffende persoon verlies van eigenwaarde en toekomstperspectief. In het uiterste geval leidt sociale uitsluiting tot thuis- en dakloosheid. In Zeeland zijn minimaal 300 daklozen, waarvan ruim een vijfde tussen 15 tot 25 jaar. Naar schatting hebben mensen in Zeeland met meerdere problemen tegelijk te maken (sociaal isolement, verwaarlozing, geweld, vervuiling, schulden, psychische en verslavingsproblematiek), terwijl ze zelf geen hulpvraag stellen. Het aantal meldingen van huiselijk geweld een belangrijke risicofactor voor sociale uitsluiting nam tussen 2006 en 2007 toe met tien meldingen per inwoners. Deze toename is waarschijnlijk toe te schrijven aan de grotere bekendheid van het meldpunt dat in 2006 is opgericht. Het aantal aangezegde en geëffectueerde huisuitzettingen een mogelijke aanleiding voor sociale uitsluiting bleef tussen 2006 en 2007 nagenoeg gelijk met 33 aanzeggingen en 9 ontruimingen per huishoudens. Te veel Zeeuwen gedragen zich ongezond Chronische aandoeningen op latere leeftijd worden voor een deel veroorzaakt door ongezond gedrag eerder in het leven. Leefstijlfactoren als overmatig alcoholgebruik, lichamelijke inactiviteit en ongezonde voeding dragen in belangrijke mate bij aan de ongezondheid. Een aantal leefstijlfactoren ontwikkelt zich gunstig bij volwassenen: roken, overmatig alcoholgebruik en lichamelijke inactiviteit lijken niet toe te nemen en de consumptie van te veel verzadigd vet neemt af. Toch gedragen zich nog veel Zeeuwen ongezond. 10

11 kernboodschappen zeeland Bijna drie op de tien volwassenen in de Oosterschelderegio rookt en ongeveer net zoveel volwassenen voldoen niet aan de norm voor verantwoord alcoholgebruik. Ruim een derde van de volwassenen en ouderen beweegt te weinig en de meesten eten onvoldoende groente (respectievelijk 74 en 70%) en fruit (respectievelijk 68 en 45%). Het percentage mensen met overgewicht is ook in Zeeland de afgelopen decennia toegenomen. Ongeveer de helft van de volwassenen en iets meer dan de helft van de ouderen heeft overgewicht (inclusief obesitas). In Zeeland wordt minder vaak tot zes maanden borstvoeding gegeven aan zuigelingen dan elders in Nederland. Borstvoeding beschermt zowel moeder (bijvoorbeeld tegen borstkanker) als kind (bijvoorbeeld tegen astma). Leefstijl jongeren baart zorgen De gezondheid van de jongeren is over het algemeen goed. Maar veel jongeren gedragen zich ongezond. Ze drinken steeds meer alcohol en worden dikker. Ongezonde leefstijl van jongeren kan leiden tot ongezondheid op korte termijn, maar vooral ook op latere leeftijd. Eén op de zeven Zeeuwse 14- en 15-jarigen rookt. Vier op de vijf Zeeuwse derdeklassers heeft wel eens alcohol gedronken en 45% van alle derdeklassers is een bingedrinker: minimaal vijf glazen alcohol per gelegenheid. Een tiende van de 14- en 15-jarigen heeft recentelijk softdrugs gebruikt. Landelijk ligt dat iets hoger. Net als in Nederland gebruikte 4% van de Zeeuwse 14- en 15-jarigen recent harddrugs. Driekwart van de 14- en 15-jarigen voldoet niet aan de beweegnorm. Van de seksueel actieve jongeren in Zeeland (26%) gebruikt één op de zes geen condoom. Van de (bijna) 4-jarigen heeft 8% (ernstig) overgewicht en dit neemt toe tot 14% bij de 13-jarigen. Fysieke omgeving Zeeland vereist dijkbewaking Verkeer en industrie maar ook bronnen binnenshuis (zoals bouwmateriaal en afvoerloze geisers) brengen schadelijke stoffen in de lucht. Hierdoor worden mensen blootgesteld aan niveaus van luchtverontreiniging waarbij nadelige gezondheidseffecten kunnen optreden zoals luchtwegklachten, hart- en vaatziekten en voortijdige sterfte. Een meerderheid van de woningen en scholen in Zeeland kampt met problemen in het binnenmilieu (bijvoorbeeld vocht en schimmel). In meer dan de helft van de woningen in de Oosterschelderegio wordt onvoldoende geventileerd. Dit geldt ook voor scholen in Zeeland. Goed ventileren van ruimtes is belangrijk voor de gezondheid. In een goed geventileerde en niet te warme klas leren en presteren kinderen beter. Zeeland heeft veel zware industrie (onder andere petrochemische industrie). In gebieden met veel industrie zoals Vlissingen-Oost en in de kanaalzone ZeeuwsVlaanderen is meer dan drie keer zo veel geluids- en geurhinder als gemiddeld in Nederland. Er is geen goed beeld van de gezondheidseffecten door de uitstoot van de industrie in Zeeland. Er zijn weliswaar concentratiekaarten in Zeeland, maar deze kaarten 11

12 GEzondheid boven water in zeeland geven geen beeld van de mate van luchtverontreiniging (in woongebieden) in de buurt van bijvoorbeeld industrie. De provincie Zeeland staat op de tweede plaats in Nederland voor wat betreft het aantal risicovolle objecten (waaronder een kerncentrale). Ook vindt er veel transport van gevaarlijke stoffen plaats. De benodigde geneeskundige hulpcapaciteit is, net als in andere veiligheidsregio s, veel groter dan de beschikbare capaciteit. Pro-actie en preventie (bijvoorbeeld gevaarlijke stoffen vervangen door minder gevaarlijke stoffen) kan de geneeskundige hulpvraag verminderen. Gezondheidsverschillen vragen ook in Zeeland om een gerichte aanpak Mensen met een lage sociaaleconomische status hebben een slechtere gezondheid dan mensen uit de hogere sociaaleconomische lagen van de bevolking. Ook is er verband tussen etnische herkomst of (streng) religieuze overtuiging en gezondheid. Laagopgeleiden leven in Nederland gemiddeld vier jaar korter dan hoogopgeleiden. Preventie kan zich richten op factoren, die een relatie hebben met gezondheidsachterstand, in de sociale omgeving (zoals tegengaan van armoede en eenzaamheid) en in het onderwijs (tegengaan van leerachterstanden en risicogericht werken). Net als elders in Nederland hebben laagopgeleide mensen in Zeeland vaker een ongezonde leefstijl. Laagopgeleide jongeren en volwassenen roken vaker, eten ongezonder en zijn vaker te dik. Laagopgeleide jongeren drinken vaker overmatig, maar vrijen wel vaker veilig. Laagopgeleide volwassenen zijn minder vaak lid van een sportclub, maar voldoen wel vaker aan de norm voor gezond bewegen. Ouderen met een laag inkomen in Zeeland zijn vaker te dik, bewegen minder en eten ongezonder. Ook worden ze meer beperkt in hun zelfredzaamheid. Op verschillende gebieden is er een samenhang tussen religieuze en culturele achtergrond en gezondheidskenmerken. Zo blijft de vaccinatiegraad in orthodoxbevindelijke kringen achter en hebben leerlingen van reformatorisch basisonderwijs vaker gebitsproblemen. Zeeland kan voorsprong in gezondheid behouden door effectievere preventie Zeeland is op een aantal gebieden gezonder dan Nederland maar moet die voorsprong wel zien te behouden. Met preventie is nog een aanzienlijke gezondheidswinst te boeken, vooral via het bevorderen van gezond gedrag en vroegtijdige signalering en aanpak van problemen, maar ook met gezondheidsbeschermende maatregelen en ziektepreventie. De landelijke speerpunten voor gezondheidsbeleid op gebied van roken, overmatig alcoholgebruik, overgewicht, diabetes en depressie zijn ook voor Zeeland van belang. In Zeeland vinden al veel preventieactiviteiten plaats op gebied van alcoholgebruik, overgewicht en onvoldoende beweging, maar de samenhang kan beter. Belangrijke doelgroepen in Zeeland zijn ouderen, jongeren en groepen met een lage sociaaleconomische status. De vaccinatiegraad in Zeeland neemt langzamerhand toe. Toch ligt de vaccinatiegraad in een aantal gemeenten onder de norm voor groepsimmuniteit van 90%. Objectieve voorlichting over de noodzaak van vaccineren blijft nodig. 12

13 kernboodschappen zeeland Sociaaleconomische gezondheidsverschillen vragen ook in Zeeland om de inzet van een breder beleidsinstrumentarium op verschillende beleidsterreinen. Wijkgerichte en risicogerichte benaderingen hebben goede kans van slagen. Om mensen te stimuleren zich gezond te gedragen, moeten de fysieke en sociale omgeving daar optimaal toe uitnodigen. Zo kan de inrichting van een wijk bijdragen aan gezondheid van burgers. De aanleg van fietspaden, het vestigingsbeleid van snackbars en de aanwezigheid van groenvoorzieningen zijn van invloed op het gedrag van burgers; een toegankelijke, veilige wijk nodigt uit tot meer bewegen en minder valongevallen bij ouderen. Het gezin is de plek waar vroeg in de ontwikkeling een goede leefstijl kan worden aangeleerd. Via monitoring en advisering door consultatiebureaus, scholen (Jeugdgezondheidszorg en de Zorg- en Adviesteams) en de toekomstige Centra voor Jeugd en Gezin is er ruimte voor zowel algemene preventie als specifieke aanpak van risicovolle situaties. De effectiviteit van preventie kan ook in Zeeland worden verhoogd door de inzet van bewezen effectieve interventies, een planmatige aanpak en systematische evaluatie. Overzicht van het preventieaanbod is nog onvoldoende aanwezig, maar is nodig om beter af te kunnen stemmen en te ontdekken waar nog witte vlekken zitten. Dit vereist een goede registratie van preventieprojecten in de landelijke I-database. Bereikbaarheid en beschikbaarheid van zorgvoorzieningen in Zeeland een blijvend punt van aandacht Door de geringe bevolkingsdichtheid van Zeeland en het uitgestrekte gebied zijn beschikbaarheid en bereikbaarheid van zorgvoorzieningen een voortdurend aandachtspunt in de provincie. Vooralsnog zijn er geen nijpende tekorten op het gebied van curatieve zorg. Verwachte veranderingen in de samenstelling van de bevolking (meer ouderen, afname van de beroepsbevolking) maakt anticiperen op de toekomstige zorg nodig. In Zeeland zijn relatief minder huisartsen en verloskundigen en evenveel fysiotherapeuten en tandartsen beschikbaar in vergelijking met Nederland. Met name de ontevredenheid over de aanwezigheid van tandartsen valt op. Veel inwoners van Zeeland maken gebruik van zorg buiten de provincie, in Nederland en België. Zeeuwse ziekenhuizen werken samen met ziekenhuizen elders om kwaliteit en continuïteit van hun zorg te waarborgen. Zeeland heeft het hoogste percentage inwoners van Nederland dat buiten de zogenaamde 15-minutengrens voor ambulances woont (14% tegenover 3% landelijk). Dit betekent dat de ambulance daar niet binnen de normtijd van 15 minuten ter plaatse kan zijn. Het aanbod van maatschappelijke opvang sluit nog niet (altijd) aan op de behoeften. Betere samenwerking tussen betrokken partijen, evenredige spreiding van de voorzieningen en betere informatie over de omvang en (gezondheids)situatie van kwetsbare Zeeuwse burgers kunnen zorgen voor een betere afstemming tussen vraag en aanbod. Als de trend van extramuralisering doorzet, zal de groep mensen die voor ondersteuning een beroep doet op de Wmo naar verwachting toenemen. Dat geldt zowel voor zorg voor ouderen als zorg voor mensen met een beperking. In Zeeland doen 13

14 GEzondheid boven water in zeeland nog altijd meer mensen een beroep op de professionele zorg dan op mantelzorg en vrijwilligerszorg. Door de toenemende vergrijzing neemt de druk op de zorg sterk toe, vooral de vraag naar verzorging, verpleging en thuiszorg (ongeveer 15% in de periode ). Maar ook de vraag naar huisartsenzorg, fysiotherapie, mantelzorg en ziekenhuiszorg zal toenemen (ongeveer 5%). Op basis van trends uit het verleden is de verwachting dat de vraag naar huisartsenzorg nog iets meer zal toenemen dan op basis van demografische ontwikkelingen verwacht wordt. Regierol van gemeenten steeds belangrijker Gemeenten zijn bestuurlijk verantwoordelijk voor de collectieve preventie en de verbinding daarvan met de curatieve zorg. Zeeuwse gemeenten pakken die regierol veelal in regionaal verband op. Zij kunnen deze rol nog krachtiger inzetten. De Provincie Zeeland is ook een belangrijke speler op het terrein van gezondheids(zorg)beleid in Zeeland. De Provincie agendeert, initieert en ondersteunt met onderzoek en innovatieve projecten verdere beleidsontwikkeling. Om hun regierol nog beter in te vullen dienen Zeeuwse gemeenten hun doelstellingen voor gezondheidsbeleid meer concreet en evalueerbaar (SMART) te formuleren en financiële middelen toe te wijzen ter realisering ervan. Integraal werken, waaronder het afstemmen met Wmo-beleid en het inzetten van een breder beleidsinstrumentarium, vergroot de effectiviteit van beleid. Zeeuwse gemeenten dienen de mogelijkheden van integraal gezondheidsbeleid actief te onderzoeken. Zeeuwse gemeenten kunnen de effectiviteit van preventie vergroten door meer te sturen op samenwerking tussen preventieaanbieders en afstemming van hun aanbod, en door voorwaarden te stellen ten aanzien van evaluatie en registratie van de interventies. De invloed van gemeenten op de preventiezorgketen is met de komst van de Wmo vergroot. Gemeenten staan nu zowel aan het begin (preventie) als aan het einde van de keten (zorg). Ook zijn ze verantwoordelijk voor de opvang van kwetsbare doelgroepen die buiten deze preventiezorgketen (dreigen te) vallen. Het oppakken van de regierol is daarom essentieel. De verbinding tussen collectieve preventie, curatieve zorg en verzorging wordt door Zeeuwse gemeenten nog nauwelijks gelegd, maar biedt eveneens kansen voor effectief gezondheidsbeleid. Kwetsbare groepen ontstaan niet zomaar. Om dat in beeld te brengen is de OGGZladder van uitval en herstel ontwikkeld. Hierin valt te zien dat maatschappelijke uitval kan worden voorkomen door verergering van situaties tegen te gaan. Het wordt de grote uitdaging voor gemeenten om in een zo vroeg mogelijk stadium ernstigere problematiek te voorkomen. Door de kleinschaligheid van Zeeland wordt veel samengewerkt door gemeenten en provincie, bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van Wmo-beleid. Gezien het belang van een integrale benadering van gezondheid dient de afstemming tussen verschillende platforms op regionaal en provinciaal niveau te verbeteren. Gemeenten zouden hierbij nadrukkelijker het voortouw kunnen nemen. 14

15 de regionale volksgezondheid Toekomst Verkenning 1 1 De regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 1.1 Een regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning voor Zeeland Epidemiologische analyse als basis voor gezondheidsbeleid Vaak merken mensen pas hoe belangrijk gezondheid is op het moment dat ze iets mankeren. Wie gezond is, staat niet altijd stil bij het feit dat gezond zijn een basisvoorwaarde vormt voor geluk en onafhankelijkheid. Gezonde mensen doen mee; ze leveren een bijdrage aan de samenleving. Ook vanuit het perspectief van de overheid is gezondheid uiterst belangrijk. Een goede gezondheid is een voorwaarde voor een welvarend Nederland. Helaas heeft Nederland in dit opzicht zijn toppositie in Europa verloren. De levensverwachting van de bevolking is een belangrijke graadmeter voor de volksgezondheid. Hiernaar gekeken behoort Nederland hooguit tot de middenmoot van de EU-landen. Daarom streeft het ministerie van VWS er naar om qua volksgezondheid weer bij de top van Europa te gaan horen. Werken aan volksgezondheid is in Nederland een wettelijke taak van de overheid. Een van de belangrijkste grondslagen hiervoor is de Wet collectieve preventie volksgezondheid (Wcpv, ). Volgens deze wet hebben gemeenten specifieke taken op het gebied van gezondheidsbescherming, ziektepreventie en gezondheidsbevordering. In 2002 is in de Wcpv de verhouding tussen landelijke en lokale overheid vastgelegd in een vierjarige preventiecyclus (figuur 1.1). In deze cyclus stelt de rijksoverheid eens per vier jaar beleidsprioriteiten vast, die de kaders vormen waarbinnen gemeenten verantwoordelijk zijn voor de ontwikkeling en uitvoering van lokaal beleid. De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) toetst aan dit beleid de stand van zaken van de openbare gezondheidszorg (OGZ). Het resultaat daarvan is te lezen in de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) van het RIVM. De VTV bevat tevens epidemiologische analyses met kernboodschappen gericht aan het ministerie van VWS en vormt zo de basis voor het landelijke volksgezondheidsbeleid. Met de komst van de preventiecyclus in 2002 zijn gemeenten wettelijk verplicht om een lokale nota gezondheidsbeleid te maken. De nota dient een epidemiologische analyse te bevatten van de gezondheidstoestand van de bevolking. Het ziet er naar uit dat de nieuwe Wet publieke gezondheid (Wpg) vanaf januari 2009 de Wcpv gaat vervangen. Ook in deze nieuwe wet is het maken van een epidemiologische analyse opgenomen (zie bijlage 1.1). 15

16 1 GEzondheid boven water in zeeland VTV 2006: Zorg voor gezondheid Gefaseerd en gelaagd toezicht vanaf 2007 IGZ 2005 Openbare Gezondheidszorg 2005 VTV 2002: Gezondheid op koers? Preventiecyclus Wet Collectieve Preventie Volksgezondheid Gemeentelijke nota s Rijksnota 2003 Langer gezond leven Rijksnota 2006 Kiezen voor gezond leven Gemeentelijke nota s Figuur 1.1: De vierjarige preventiecyclus voor Nederlands gezondheidsbeleid. Monitoren van gezondheidsbeleid in Zeeland komt op gang De GGD Zeeland verzamelt in opdracht van de betrokken gemeenten informatie over verschillende doelgroepen en hun gezondheidstoestand. Hiervoor gebruikt de GGD gezondheidsenquêtes en verrichtingenregistraties van onder andere jeugdgezondheidszorg en infectieziektebestrijding. Deze informatie is terug te vinden op de GGD Gezondheidsatlas Zeeland (www.ggdgezondheidsatlas.nl). Hier zijn ook resultaten van andere Zeeuwse en landelijke onderzoeken en registraties te vinden, zoals die van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Systematische monitoring is in Zeeland nog niet volledig ingevoerd. De inzet van gezondheidsenquêtes gebeurde tot voor kort op ad hoc basis. Per Zeeuwse regio verschilde dit in frequentie en doelgroep. Ook verschilden vragenlijsten, waardoor het vaststellen van trends nu niet mogelijk is. In 2005 werd bij de volwassenenenquête in de Oosterschelderegio voor het eerst gewerkt met een landelijke, gestandaardiseerde vragenlijst. In 2007 vond vervolgens de eerste Zeeuwse ouderenmonitor plaats. Periodieke en provinciebrede monitoring met standaard vragenlijsten is noodzakelijk om inzicht te krijgen in lokale, regionale en provinciale gezondheidstrends en -verschillen. Zo kan de Zeeuwse situatie ook vergeleken worden met die in andere GGD-regio s. De VTV als voorbeeld van goede afstemming onderzoek en beleid In 2006 bracht het RIVM voor de vierde keer de nationale Volksgezondheid Toekomst Verkenning uit (De Hollander et al., 2006). Als onderdeel van de preventiecyclus verschijnt deze iedere vier jaar. De cijfers en analyses geven inzicht in diverse aspecten van de gezondheidstoestand van Nederlanders, zoals de: (vermijdbare) oorzaken van gezondheidsverlies; ontwikkeling in de behoefte aan zorg evenals het gebruik en de kosten daarvan; 16

17 de regionale volksgezondheid Toekomst Verkenning 1 mogelijkheden voor verbetering van de gezondheid door preventie/zorg en de kosten daarvan; kansen, bedreigingen en de dilemma s in de toekomst. Een continue verzameling, bewerking en actualisering van gezondheidsinformatie vormt de basis van het VTV-rapport. De resultaten daarvan zijn tevens terug te vinden in het Nationaal Kompas Volksgezondheid en de Nationale Atlas Volksgezondheid (www.nationaalkompas.nl en De VTV sluit steeds beter aan bij de beleidsvragen van de overheid, zoals te zien is in de preventienota Kiezen voor gezond leven (VWS, 2006). Dit succes is mede te danken aan de goed gedefinieerde rol en positie van de VTV binnen de preventiecyclus. De aansluiting is ook verbeterd door een goede interactie tussen de RIVM en de diverse onderzoeksgroepen en beleidsmakers tijdens het realiseren van de VTV. Een regionale VTV voor Zeeland: meer samenhang en afstemming In samenwerking met het RIVM hebben GGD Hart voor Brabant en GGD West-Brabant het concept van de regionale VTV ontwikkeld (Van Bon-Martens et al., 2006a, 2006b). Ook over de GGD-regio Midden-Holland is door het RIVM een integrale rapportage over gezondheid en zorg uitgebracht (Treurniet et al., 2006). Deze rapportages werden door gemeenten en zorgaanbieders goed ontvangen. Ze ondersteunen hen bij het maken van strategische beleidskeuzes (Jeeninga et al., 2008). Verschillende andere GGD-regio s maken plannen voor regionale VTV s. Het RIVM stimuleert de totstandkoming hiervan door het aanbieden van adviezen en een toolkit (www.toolkitvtv.nl). Ook Zeeland heeft ervoor gekozen om een regionale VTV te maken om hiermee de aansluiting van gezondheidsinformatie en -beleid in Zeeland te verbeteren. Zeeuwse gemeenten hebben behoefte aan integrale rapportages op basis waarvan ze afgewogen beleidsprioriteiten kunnen stellen. De VTV-aanpak zorgt ervoor dat de beschikbare gegevens over gezondheid, zorg, preventie en beleid in samenhang gepresenteerd worden, waarmee het maken van beleidskeuzes beter ondersteund wordt. Daarnaast is de verwachting dat de resultaten uit de regionale VTV richting kunnen geven aan een meer systematische aanpak van de gezondheidsenquêtes en kunnen leiden tot een betere afstemming van de onderzoeksagenda op de beleidscyclus. De regionale VTV Zeeland 2008 is gemaakt door GGD Zeeland samen met het RIVM, Scoop (Zeeuws instituut voor sociale en culturele ontwikkeling), gemeenten en de provincie Zeeland. Het project is uitgevoerd in opdracht van het GGD-bestuur, met subsidie van de provincie. Op basis van een evaluatie zal worden besloten of het vierjaarlijks opstellen van een regionale VTV een structurele inbedding krijgt in Zeeland. 17

18 1 GEzondheid boven water in zeeland Beleid Beleid andere terreinen Gezondheids(zorg)beleid Externe ontwikkelingen Determinanten van gezondheid Demografie Omgeving Preventie Fysiek Gezondheidsbescherming Sociaal Gezondheidsbevordering Economie Preventie en zorg Ziektepreventie Sociaal-culturele ontwikkelingen Zorg Leefstijl Interventies cure/care Technologie Ruimte Persoonsgebonden factoren Gebruik Kosten Gezondheidstoestand Ziekten en aandoeningen Functioneren en kwaliteit van leven Mortaliteit Gezonde levensverwachting Figuur 1.2: Het uitgewerkte conceptuele model van de volksgezondheid (Bron: De Hollander et al., 2006). 1.2 Het VTV-model als uitgangspunt Opbouw regionale VTV volgens VTV-model Bij de totstandkoming van de regionale VTV van GGD Zeeland is dankbaar gebruik gemaakt van de eerdergenoemde toolkit en van informatie uit de door andere GGD en uitgebrachte publicaties. Uiteraard is deze informatie waar nodig aangepast aan de Zeeuwse situatie. 18

19 de regionale volksgezondheid Toekomst Verkenning 1 In het VTV-model van het RIVM wordt de gezondheidstoestand opgevat als de uitkomst van een multicausaal proces met diverse determinanten (bepalende factoren). Dit model is een uitwerking van het model van de Canadese minister Marc Lalonde (Lalonde, 1974) dat de volksgezondheid centraal stelt te midden van vier groepen van determinanten: 1) endogene of persoonsgebonden eigenschappen (genetisch, biologisch); 2) leefstijl; 3) de fysieke en sociale omgeving; 4) de gezondheidszorg (inclusief preventie). Het VTV-model geeft meer expliciet de verschillende (causale) relaties weer, zoals de interacties tussen de determinantgroepen en de verschillende soorten preventieve interventies. Figuur 1.2 toont dit model. Hierin is ook weergegeven dat de gezondheidstoestand van invloed is op zorggebruik en kosten. Het model rekent demografische, economische, technologische en sociaal-culturele ontwikkelingen tot autonome ontwikkelingen van buiten het domein van de volksgezondheid. Dit model structureert ook de informatie die in deze regionale VTV is opgenomen. Het kan daarbij zowel gaan om kwalitatieve als kwantitatieve informatie. Zo worden de noodzaak van infectieziektebestrijding en de stand van zaken op gebied van gezondheidsbevordering en -beleid kwalitatief beschreven. Voorbeelden van typisch kwantitatieve informatie zijn: de incidentie of prevalentie van een bepaalde aandoening (Gezondheidstoestand); het percentage mensen met voldoende lichamelijke activiteit (Determinanten van gezondheid); het percentage gevaccineerde kinderen (Preventie en zorg). Keuze voor indicatoren: een praktische insteek Bij het vullen van het VTV-model voor Zeeland is gekozen voor een praktische insteek. Hierbij zijn de indicatoren gebruikt: 1) uit de regionale VTV van GGD en Hart voor Brabant en West-Brabant; 2) uit de nationale VTV; 3) indicatoren die in Europees verband zijn vastgesteld om de volksgezondheid in Europa te monitoren. Hierbij zijn de Brabantse indicatoren gestoeld op die van de nationale VTV, die weer deels gebaseerd zijn op de Europese indicatoren. Laatstgenoemde zijn weergegeven in de ECHI-lijst (European Community Health Indicators). Aanvullend is met medewerking van professionals, beleidsmedewerkers en bestuurders de typisch Zeeuwse gezondheidsproblematiek geïnventariseerd om deze mee te nemen bij de samenstelling van de indicatoren. Ook is gewerkt met beschikbare gegevens uit regionale, provinciale en landelijke onderzoeken en registraties, waarvan de bronnen zijn vermeld in de literatuurlijst. Uit de evaluatie zal blijken of en op welke manier de keuze voor indicatoren moet worden aangepast. 19

20 1 GEzondheid boven water in zeeland Een regionale VTV ook voor de ondersteuning van het Wmo-beleid? Bij de ontwikkeling van de regionale VTV Zeeland is gekeken of ook informatie ter ondersteuning van het Wmo-beleid kon worden ingepast. Gezondheidsbeleid en Wmobeleid liggen immers in elkaars verlengde. Volgens de definitie van de World Health Organisation (WHO) is gezondheid een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn en niet slechts de afwezigheid van ziekte en andere lichamelijke gebreken. Uitgaande van deze brede definitie zijn gezondheid en maatschappelijke participatie onlosmakelijk met elkaar verbonden (Walg, 2006). Informatie voor gezondheidsbeleid bevat daarom ook informatie voor Wmo-beleid en omgekeerd. Dit heeft geleid tot het toevoegen van de beschikbare informatie over kwetsbare burgers en gebruik van zorgvoorzieningen in de care. Regionale VTV Zeeland heeft drie eindproducten De regionale VTV Zeeland bestaat uit drie eindproducten: 1. Een regionaal (= provinciaal) samenvattend rapport met de huidige gezondheidstoestand in Zeeland (met referentie naar externe ontwikkelingen, determinanten van gezondheid, preventie en zorg), een vergelijking van nationale, provinciale en lokale gezondheidscijfers, de betekenis van epidemiologische bevindingen voor het beleid en waar mogelijk verwachte toekomstige ontwikkelingen. 2. Een rapportage per Zeeuwse gemeente met de belangrijkste gezondheidsproblemen, de belangrijkste oorzaken van ongezondheid, het huidige beleid in de betreffende gemeente en de mogelijkheden voor verbetering en interventies. 3. Een Regionaal Kompas Volksgezondheid: een website waarop de grootte van specifieke gezondheidsproblemen wordt aangegeven op regionaal en nationaal niveau, en waarop gezocht kan worden naar mogelijkheden voor passend beleid en beschikbare, effectieve interventies. Het Regionaal Kompas is een aanvulling op de Gezondheidsatlas (www.ggdgezondheidsatlas.nl). In de Atlas staan de gegevens die als basis dienen voor het Regionaal Kompas. Het samenvattende rapport en de gemeentelijke boekjes met kernboodschappen zijn vooral belangrijk voor het strategische beleid, zoals in de lokale gezondheidsnota s. De hieraan gekoppelde websites voorzien gemeenten en andere beleidsmakers op uitvoerend niveau van actuele beleidsinformatie (www.regionaalkompas.nl en Leeswijzer Deze regionale VTV is opgebouwd volgens het VTV-model. Achtereenvolgens komen aan bod: De gezondheidstoestand van de Zeeuwse bevolking (hoofdstuk 3). De factoren die direct van invloed zijn op die gezondheidstoestand, zoals de leefstijl en de sociale en fysieke leefomgeving van de Zeeuwen (hoofdstuk 4). Hoe op de gezondheidstoestand kan worden ingespeeld (en hoe dit al gebeurt) via preventie en zorg (hoofdstuk 5). De mogelijkheden die gemeenten en provincie hebben om te komen tot effectief gezondheidsbeleid (hoofdstuk 6). 20

Gezondheid boven water in Zeeland

Gezondheid boven water in Zeeland Goes 2008 Zeeland Gezondheid boven water in Zeeland Zeeland is een gezonde plattelandsregio. Dit is een van de kernboodschappen van het rapport Gezondheid boven water in Zeeland. Hierin is landelijke,

Nadere informatie

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013 Samenvatting Twente Versie 2, oktober 2013 Twente varieert naar stad en platteland In Twente wonen 626.500 mensen waarvan de helft woont in één van de drie grote steden. Tot 2030 zal de Twentse bevolking

Nadere informatie

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar speerpuntennotitie? Wat doen/deden we al? Welke gezondheidsproblemen

Nadere informatie

Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020. Workshop 18 februari 2016

Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020. Workshop 18 februari 2016 Lokaal gezondheidsbeleid 2016-2020 Workshop 18 februari 2016 Programma 9.30 uur Welkom Toelichting VTV 2014 en Kamerbrief VWS landelijk gezondheidsbeleid Concept Positieve Gezondheid Wat is integraal gezondheidsbeleid?

Nadere informatie

deelrapport Levensverwachting en sterfte

deelrapport Levensverwachting en sterfte deelrapport Levensverwachting en sterfte Regionale Volksgezondheid Toekomstverkenning Zeeland 2012 Inhoud Kernboodschappen 3 Inleiding 4 Levensverwachting en sterfte in Zeeland 5 Wat brengt de toekomst?

Nadere informatie

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Borgele en Platvoet Deventer

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Borgele en Platvoet Deventer IJsselland Wijkgezondheidsprofiel Deventer Januari 2015 Wijkgezondheidsprofiel Dit wijkgezondheidsprofiel bestaat uit gegevens afkomstig van diverse bronnen, registraties en (bewoners)onderzoeken. Voor

Nadere informatie

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN

INFOKAART OUDEREN EN ROKEN INFOKAART OUDEREN EN ROKEN Roken Roken is de risicofactor die de meeste sterfte en het meeste gezondheidsverlies met zich brengt en zodoende ook zorgt voor veel verlies aan kwaliteit van leven (1). Vijftien

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Levensverwachting en sterftecijfers. Referent: Drs. M.J.J.C. Poos, R.I.V.M.

Regionale VTV 2011. Levensverwachting en sterftecijfers. Referent: Drs. M.J.J.C. Poos, R.I.V.M. Regionale VTV 2011 Levensverwachting en sterftecijfers Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Levensverwachting en sterftecijfers Auteurs: Dr. M.A.M. Jacobs-van

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Ziekten in de toekomst. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Ziekten in de toekomst

Regionale VTV 2011. Ziekten in de toekomst. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Ziekten in de toekomst Regionale VTV 2011 Ziekten in de toekomst Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Ziekten in de toekomst Auteurs: Dr. M.A.M. Jacobs-van der Bruggen, GGD Hart voor

Nadere informatie

Gezond meedoen in Sittard-Geleen. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Sittard-Geleen. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Sittard-Geleen Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen

Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen Kernboodschappen Gezondheid Dinkelland & Tubbergen De GGD Twente verzamelt in opdracht van Noaberkracht Dinkelland Tubbergen epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Noaberkracht

Nadere informatie

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Voorstad Deventer

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Voorstad Deventer IJsselland Wijkgezondheidsprofiel Deventer Januari 2015 Wijkgezondheidsprofiel Dit wijkgezondheidsprofiel bestaat uit gegevens afkomstig van diverse bronnen, registraties en (bewoners)onderzoeken. Voor

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. WPG / Ouderen. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport WPG / Ouderen

Regionale VTV 2011. WPG / Ouderen. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport WPG / Ouderen Regionale VTV 2011 WPG / Ouderen Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport WPG / Ouderen Auteurs: Drs. L. de Geus, GGD West-Brabant M. Spermon, GGD Brabant-Zuidoost

Nadere informatie

Gezond meedoen in Stein. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Stein. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Stein Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk op gezondheid

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Hengelo

Kernboodschappen Gezondheid Hengelo Kernboodschappen Gezondheid Hengelo De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Hengelo epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Hengelo en de factoren die hierop van invloed

Nadere informatie

Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen

Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen Kernboodschappen Gezondheid Haaksbergen De GGD Twente verzamelt in opdracht van de gemeente Haaksbergen epidemiologische gegevens over de gezondheid van de bevolking in Haaksbergen en de factoren die hierop

Nadere informatie

Gezondheid op Peil. in Zuid-Holland West. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010

Gezondheid op Peil. in Zuid-Holland West. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010 Gezondheid op Peil in Zuid-Holland West Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010 GEZONDHEID OP PEIL IN ZUID-HOLLAND WEST Gezondheid op Peil in Zuid-Holland West Regionale Volksgezondheid Toekomst

Nadere informatie

Gezondheid boven water in Vlissingen

Gezondheid boven water in Vlissingen De gezondheid van de inwoners in Vlissingen is goed maar kan beter. Dat is de conclusie van het rapport Gezondheid boven water in Vlissingen. Hierin is landelijke, regionale en lokale informatie samengebracht

Nadere informatie

Toekomstbestendige zorg in Noord-Brabant: Voorlopige resultaten. Dung Ngo MSc 15 december 2010

Toekomstbestendige zorg in Noord-Brabant: Voorlopige resultaten. Dung Ngo MSc 15 december 2010 Toekomstbestendige zorg in Noord-Brabant: Voorlopige resultaten Dung Ngo MSc 15 december 2010 Achtergrond van het onderzoek Levensverwachting in NL laatste jaren met >2 jaar toegenomen Echter, vergeleken

Nadere informatie

Gezondheid InZicht Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning Zuid-Holland Zuid

Gezondheid InZicht Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning Zuid-Holland Zuid Gezondheid InZicht Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning Zuid-Holland Zuid J.J.M.F. Wagemakers, I. Avotina, E. Joosten-van Zwanenburg, A.C. Mellaard, F.L. Sanavro, M. Schutten, J.J. van Veelen,

Nadere informatie

Gezondheidsprofiel Boxtel Oost

Gezondheidsprofiel Boxtel Oost Gezondheidsprofiel Boxtel Oost Verbinden preventie-curatie Presentatie wijkteam 6 februari 2014 Marije Scholtens (GGD Hart voor Brabant), Nicole de Baat (Robuust) Programma 16.00 16.05 welkom en voorstelrondje

Nadere informatie

Gezond meedoen in Nuth. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Nuth. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Nuth Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk op gezondheid

Nadere informatie

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen Ouderenmonitor 2011 Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen De Ouderenmonitor is een onderzoek naar de lichamelijke, sociale en geestelijke

Nadere informatie

Samenvatting Losser. 2 van 5 Twentse Gezondheids Verkenning Losser. Versie 1, oktober 2013

Samenvatting Losser. 2 van 5 Twentse Gezondheids Verkenning Losser. Versie 1, oktober 2013 Samenvatting Losser Versie 1, oktober 2013 Lage SES, bevolkingskrimp en vergrijzing punt van aandacht in Losser In de gemeente Losser wonen 22.552 mensen; 11.324 mannen en 11.228 vrouwen. Als we de verschillende

Nadere informatie

Najaar 2012. Voorbeeldrapportage Wijkscan

Najaar 2012. Voorbeeldrapportage Wijkscan Najaar 2012 Voorbeeldrapportage Wijkscan Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1 Gebiedsindeling... 4 2. Demografie... 5 2.1 Jeugd: 0 tot 14-jarigen... 6 2.2 Ouderen: 65-plussers... 6 2.3 Sociaal economische

Nadere informatie

Een gezonde kijk op. Zuid-Limburg. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning

Een gezonde kijk op. Zuid-Limburg. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning Een gezonde kijk op Zuid-Limburg Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010 Zuid-Limburg Beek Brunssum Eijsden Gulpen-Wittem Heerlen Kerkrade Landgraaf Maastricht Margraten Meerssen Nuth Onderbanken

Nadere informatie

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd

oinleiding 1 c oovergewicht en ernstig overgewicht (obesitas) in Nederlandd oinleiding 1 c Gewichtsstijging ontstaat wanneer de energie-inneming (via de voeding) hoger is dan het energieverbruik (door lichamelijke activiteit). De laatste decennia zijn er veranderingen opgetreden

Nadere informatie

Lokale Verkenning Gemeente Amersfoort 2011

Lokale Verkenning Gemeente Amersfoort 2011 Lokale Verkenning Gemeente Amersfoort 11 Met deze Lokale Verkenning biedt de GGD Midden-Nederland u inzicht in uw lokale gezondheidssituatie. U treft cijfers aan over gezondheidsspeerpunten en risicogroepen.

Nadere informatie

Noord gezond en wel?

Noord gezond en wel? Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 gezond en wel? Meer dan twee derde van de inwoners van heeft een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse Gezondheidsmonitor

Nadere informatie

Gezondheid boven water in Terneuzen

Gezondheid boven water in Terneuzen Kernboodschappen voor lokaal gezondheidsbeleid Gezondheid boven water in Terneuzen JMJ van Schaik AD Bergstra HJ Bos LM de Bruijne KLHM Vriends d Veere Middelburg Vlissingen Goes Borsele Kapelle Reimerswaal

Nadere informatie

Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012

Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Zuid gezond en wel? Van de inwoners van Zuid heeft 81% een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse Gezondheidsmonitor

Nadere informatie

Samenvatting Noaberkracht Dinkelland Tubbergen

Samenvatting Noaberkracht Dinkelland Tubbergen Samenvatting Noaberkracht Dinkelland Tubbergen Versie 1, oktober 2013 Bevolkingskrimp en vergrijzing punt van aandacht in Noaberkracht Dinkelland Tubbergen In Noaberkracht Dinkelland Tubbergen wonen 47.279

Nadere informatie

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad

Raadsvergadering, 29 januari 2008. Voorstel aan de Raad Raadsvergadering, 29 januari 2008 Voorstel aan de Raad Nr: 206 Agendapunt: 8 Datum: 11 december 2007 Onderwerp: Vaststelling speerpunten uit de conceptnota Lokaal Gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011

Nadere informatie

Groeien in Gezondheid II. Gezondheid en zorg in Midden-Holland, nu en in de toekomst

Groeien in Gezondheid II. Gezondheid en zorg in Midden-Holland, nu en in de toekomst Groeien in Gezondheid II Gezondheid en zorg in Midden-Holland, nu en in de toekomst Boskoop Waddinxveen Reeuwijk inxveen Reeuwijk Vlist Gouda Nieuwerkerk aan den IJssel Schoonhoven oordrecht Ouderkerk

Nadere informatie

Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011

Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011 Raadsvergadering, 31 januari 2012 Voorstel aan de Raad Onderwerp: Verlengen nota Lokaal gezondheidsbeleid Wijk bij Duurstede 2008-2011 Nr.: 483 Agendapunt: 11 Datum: 31 januari 2012 Onderdeel raadsprogramma:

Nadere informatie

Bestuursopdracht Raad

Bestuursopdracht Raad Bestuursopdracht Raad Natuurlijk: gezond! Uitgangspunten notitie lokaal gezondheidsbeleid Naam ambtenaar: P.M. Veldkamp Datum: 18 april 2008 1. Aanleiding. Gemeenten zijn verplicht om iedere vier jaar

Nadere informatie

Gezondheid in beeld. in Zuid-Holland Noord

Gezondheid in beeld. in Zuid-Holland Noord Gezondheid in beeld in Zuid-Holland Noord ut Waddinxveen Reeuwijk Zevenhuizen- Gouda Moerkapelle Moordrecht Vlist Nieuwerkerk aan den IJssel Schoonhoven Bergambacht Kaag en Braassem Ouderkerk Nederlek

Nadere informatie

Diversiteit en Gezondheid: Geslacht, SES, Etniciteit

Diversiteit en Gezondheid: Geslacht, SES, Etniciteit Diversiteit en Gezondheid: Geslacht, SES, Etniciteit Prof. Dr. Walter Devillé Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg UvA Vluchtelingen en Gezondheid OMGEVING POPULATIE KENMERKEN GEZONDHEIDS-

Nadere informatie

Demografische gegevens ouderen

Demografische gegevens ouderen In dit hoofdstuk worden de demografische gegevens van de doelgroep ouderen beschreven. We spreken hier van ouderen indien personen 55 jaar of ouder zijn. Dit omdat gezondheidsproblemen met name vanaf die

Nadere informatie

Een gezonder Nederland VTV-2014. De Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014. Nancy Hoeymans, Jeanne van Loon, Casper Schoemaker

Een gezonder Nederland VTV-2014. De Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014. Nancy Hoeymans, Jeanne van Loon, Casper Schoemaker Een gezonder Nederland VTV-2014 Nancy Hoeymans, Jeanne van Loon, Casper Schoemaker, en vele anderen De Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 1 Nancy Hoeymans, Jeanne van Loon, Casper Schoemaker 24 juni

Nadere informatie

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Wolbert (PvdA) over kinderen van allochtone afkomst die overgewicht hebben (2014Z07817).

Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van het Kamerlid Wolbert (PvdA) over kinderen van allochtone afkomst die overgewicht hebben (2014Z07817). > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 2008 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 255 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Nieuw-West gezond en wel?

Nieuw-West gezond en wel? Factsheet Amsterdamse Gezondheidsmonitor 2012 Nieuw-West gezond en wel? Twee derde van de inwoners van Nieuw-West heeft een positief oordeel over de eigen gezondheid, zo blijkt uit de gegevens van de Amsterdamse

Nadere informatie

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030

Kwetsbaar alleen. De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Kwetsbaar alleen De toename van het aantal kwetsbare alleenwonende ouderen tot 2030 Cretien van Campen m.m.v. Maaike

Nadere informatie

Themarapport. Gezonde Leefstijl. Voortgezet onderwijs. april 2008. Inleiding. Roken

Themarapport. Gezonde Leefstijl. Voortgezet onderwijs. april 2008. Inleiding. Roken Themarapport Voortgezet onderwijs NR Gezonde Leefstijl april 008 De Jeugdmonitor Zeeland is een samenwerkingsverband van de Provincie Zeeland, de 13 Zeeuwse gemeenten en verschillende instellingen die

Nadere informatie

Gezondheid dichtbij. Samenvatting landelijke nota gezondheidsbeleid 2011

Gezondheid dichtbij. Samenvatting landelijke nota gezondheidsbeleid 2011 Gezondheid dichtbij Samenvatting landelijke nota gezondheidsbeleid 2011 Auteur: team Lokaal Gezondheidsbeleid DMS: 92576 Titel: Gezondheid dichtbij Versie: 1 Datum: 26 mei 2011 GGD West-Brabant Inleiding

Nadere informatie

3 De WMO in zicht in de regio Gelre-IJssel

3 De WMO in zicht in de regio Gelre-IJssel 3 De WMO in zicht in de regio Gelre-IJssel SAMENVATTING Voor een goede ontwikkeling van beleid op het gebied van de WMO alsmede voor evaluatie van gevoerd beleid, zijn cijfers onontbeerlijk. De afdeling

Nadere informatie

Onze gezondheid vandaag en morgen

Onze gezondheid vandaag en morgen Onze gezondheid vandaag en morgen Regionale gezondheidsverkenning 2007-2010 Zaanstreek-Waterland Januari 2012 Drs. M. Mulder J.C.M. Plat, Msc J.J.M. Graaman, Msc Drs. S.A. Bleeker E.H. Versteeg, Msc verklaring

Nadere informatie

Lokale en Nationale Monitor Gezondheid. Door uniform onderzoek gerichter gezondheidsbeleid

Lokale en Nationale Monitor Gezondheid. Door uniform onderzoek gerichter gezondheidsbeleid Lokale en Nationale Monitor Gezondheid Door uniform onderzoek gerichter gezondheidsbeleid Inleiding Hoe ging het vroeger? Om goed gezondheidsbeleid te maken, is inzicht nodig in de gezondheid en gezondheidsbeleving

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Gezondheidsbeleid. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Gezondheidsbeleid

Regionale VTV 2011. Gezondheidsbeleid. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Gezondheidsbeleid Regionale VTV 2011 Gezondheidsbeleid Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Gezondheidsbeleid Auteurs: Drs. J. Piek, GGD Hart voor Brabant, Drs. Th.J.M. Kuunders,

Nadere informatie

Bijlage 3 Jaarprogramma gemeente Meerssen 2008 (inclusief Jeugdgezondheidszorg)

Bijlage 3 Jaarprogramma gemeente Meerssen 2008 (inclusief Jeugdgezondheidszorg) Bijlage 3 Jaarprogramma gemeente Meerssen 2008 (inclusief Jeugdgezondheidszorg) Deze bijlage is een eerste aanzet. Aan de hand van het nieuwe productenboek van de GGD Zuid - Limburg zal het jaarprogramma

Nadere informatie

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven

Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Verslag regionale werkconferenties kiezen voor gezond leven Aanleiding voor de werkconferenties Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) brengt in het najaar van 2006 een tweede Preventienota

Nadere informatie

=CONCEPT= Startnotitie nota volksgezondheid Drimmelen

=CONCEPT= Startnotitie nota volksgezondheid Drimmelen =CONCEPT= Startnotitie nota volksgezondheid Drimmelen Doel: vaststellen speerpunten & procedure 1. Inleiding Op basis van de Wet collectieve preventie volksgezondheid (hierna: Wcpv) zijn gemeenten verplicht

Nadere informatie

GEZONDHEID IN BEELD GEMEENTE HORST AAN DE MAAS

GEZONDHEID IN BEELD GEMEENTE HORST AAN DE MAAS GEZONDHEID IN BEELD GEMEENTE HORST AAN DE MAAS Resultaten uit de volwassenen- en ouderenmonitor 2012 INHOUDSOPGAVE INLEIDING: LEESWIJZER... 3 HOOFDSTUK 1: DEMOGRAFISCHE KENMERKEN GEMEENTE HORST AAN DE

Nadere informatie

Welzijnszorg Oosterschelderegio

Welzijnszorg Oosterschelderegio Goes, 28 juni 2012 4g Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio Gemeente Borsele t.a.v. College van B & W Postbus 1 4450 AA Heinkenszand Onderwerp: Behandeld: Bijlage(n): Email: Evaluatie regionaal

Nadere informatie

Beeldvormende vergadering over volksgezondheid van de commissie Sociale Infrastructuur Gemeente Moerdijk

Beeldvormende vergadering over volksgezondheid van de commissie Sociale Infrastructuur Gemeente Moerdijk Beeldvormende vergadering over volksgezondheid van de commissie Sociale Infrastructuur Gemeente Moerdijk Datum: 26 september 2007 Aanwezig: zie presentielijst Welkom en uitleg over beeldvormende vergadering

Nadere informatie

Hoe is het Nederlandse preventiebeleid gestoeld op wetenschappelijke evidentie? VGE-NVTAG Congres/ 210510. Frederiek Mantingh Ministerie van VWS

Hoe is het Nederlandse preventiebeleid gestoeld op wetenschappelijke evidentie? VGE-NVTAG Congres/ 210510. Frederiek Mantingh Ministerie van VWS Hoe is het Nederlandse preventiebeleid gestoeld op wetenschappelijke evidentie? VGE-NVTAG Congres/ 210510 Frederiek Mantingh Ministerie van VWS Policy (To decide: Integrated knowledge) Knowledge (To integrate:

Nadere informatie

GEZONDHEID IN BEELD GEMEENTE BERGEN. Resultaten uit de volwassenen- en ouderenmonitor 2012

GEZONDHEID IN BEELD GEMEENTE BERGEN. Resultaten uit de volwassenen- en ouderenmonitor 2012 GEZONDHEID IN BEELD GEMEENTE BERGEN Resultaten uit de volwassenen- en ouderenmonitor 2012 INHOUDSOPGAVE INLEIDING: LEESWIJZER... 3 HOOFDSTUK 1: DEMOGRAFISCHE KENMERKEN GEMEENTE BERGEN... 4 1.1. Algemene

Nadere informatie

Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten

Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten Zorg in de G4; Verschillen tussen zorg in de G4 en daarbuiten September 2013 Door: N. Rosendaal Introductie Amsterdam (A), Den Haag (DH), Rotterdam (R), en Utrecht (U) vormen samen de vier grootste steden

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

GEZONDHEID IN BEELD GEMEENTE VENRAY

GEZONDHEID IN BEELD GEMEENTE VENRAY GEZONDHEID IN BEELD GEMEENTE VENRAY Resultaten uit de volwassenen- en ouderenmonitor 2012 INHOUDSOPGAVE INLEIDING: LEESWIJZER... 3 HOOFDSTUK 1: DEMOGRAFISCHE KENMERKEN GEMEENTE VENRAY... 4 1.1. Algemene

Nadere informatie

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018

PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 PROGRAMMABEGROTING 2015-2018 Programma 1 : Zorg, Welzijn, Jeugd en Onderwijs 1A Lokale gezondheidszorg Inleiding Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) heeft de gemeente de taak door middel van

Nadere informatie

2e Themasessie Gezondheid. September 2014

2e Themasessie Gezondheid. September 2014 2e Themasessie Gezondheid September 2014 Welkom bij 2 e themasessie Aanleiding Doelstelling Wie aanwezig? Locatie en coproductie Interactie Aan tafels en Digital Voting System In de browser intikken: www.klm.presenterswall.com

Nadere informatie

Maastricht. Een gezonde kijk op. maakt deel uit van. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning

Maastricht. Een gezonde kijk op. maakt deel uit van. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning Een gezonde kijk op Maastricht is onderdeel van de regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) Zuid-Limburg 2010 en geeft een integraal beeld van de gezondheidstoestand in de gemeente Maastricht

Nadere informatie

Sociaal kwetsbare burgers in Eersel. Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris

Sociaal kwetsbare burgers in Eersel. Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris Sociaal kwetsbare burgers in Eersel Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris Prestatievelden Wmo 1. Het bevorderen van sociale samenhang en leefbaarheid dorpen 2. Op preventie gerichte ondersteuning van jeugdigen

Nadere informatie

Omgevingsanalyse Urk 19-11-2013

Omgevingsanalyse Urk 19-11-2013 Omgevingsanalyse Urk 19-11-2013 Programma Onderdeel Tijd Presentatie omgevingsanalyse 18.00-18.45 Interactief deel in twee groepen 18.45-19.30 Plenaire terugkoppeling 19.30-19.45 Afsluiting 19.45-20.00

Nadere informatie

LANDELIJKE EN REGIONALE SCENARIO S VOOR TOEKOMST VAN ZORG EN GEZONDHEID

LANDELIJKE EN REGIONALE SCENARIO S VOOR TOEKOMST VAN ZORG EN GEZONDHEID LANDELIJKE EN REGIONALE SCENARIO S VOOR TOEKOMST VAN ZORG EN GEZONDHEID Momenteel zijn er veel veranderingen op het gebied van zorg en gezondheid. Het is daardoor moeilijk te voorspellen hoe dit veld er

Nadere informatie

Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen.

Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen. Amersfoort, Bussum, Den Haag, 5 april 2007 Bestrijding ongezonde leefstijl hard nodig om forse stijging diabetes, hart- en vaatziekten en nierfalen te voorkomen. Oproep aan de leden van de vaste commissie

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Psychische gezondheid - Depressie

Regionale VTV 2011. Psychische gezondheid - Depressie Regionale VTV 2011 Psychische gezondheid - Depressie Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Psychische gezondheid - Depressie Auteurs: Drs. A. Gietman, GGD Brabant

Nadere informatie

Kinderen in Centrum gezond en wel?

Kinderen in Centrum gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Centrum gezond en wel? 1 Wat valt op in Centrum? Voor Centrum zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van

Nadere informatie

Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant. Aangenaam kennis te maken

Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant. Aangenaam kennis te maken Academische Werkplaats Publieke Gezondheid Brabant Aangenaam kennis te maken Via dit overzicht laten wij u graag nader kennis maken met de medewerkers en activiteiten van de Academische Werkplaats Publieke

Nadere informatie

Gezondheid telt! Kernboodschappen voor lokaal beleid 2006. E.F.M. van den Heuvel E. de Boer M.J.H. van Bon-Martens

Gezondheid telt! Kernboodschappen voor lokaal beleid 2006. E.F.M. van den Heuvel E. de Boer M.J.H. van Bon-Martens Kernboodschappen voor lokaal beleid 2006 E.F.M. van den Heuvel E. de Boer M.J.H. van Bon-Martens Gezondheid telt! in HAAREN Bernheze Boekel Boxmeer Boxtel Cuijk Dongen Gilze en Rijen Goirle Grave Haaren

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Roken. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Roken

Regionale VTV 2011. Roken. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Roken Regionale VTV 2011 Roken Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Roken Auteurs: Drs. I.H.F. van Veggel, GGD Hart voor Brabant Dr. M.A.M. Jacobs-van der Bruggen,

Nadere informatie

Kerkrade. Een gezonde kijk op. maakt deel uit van Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning

Kerkrade. Een gezonde kijk op. maakt deel uit van Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning Een gezonde kijk op Kerkrade is onderdeel van de regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) Zuid-Limburg 2010 en geeft een integraal beeld van de gezondheidstoestand in de gemeente Kerkrade op

Nadere informatie

Gezondheid telt! in Roosendaal. Kernboodschappen voor lokaal beleid

Gezondheid telt! in Roosendaal. Kernboodschappen voor lokaal beleid Kernboodschappen voor lokaal beleid PMF van Mechelen RF Bareman MWE Boverhof MJH van Bon-Martens H Klingenberg PJAM van der Smissen Gezondheid telt! in Roosendaal Aalburg Alphen-Chaam Baarle-Nassau Bergen

Nadere informatie

Sittard-Geleen. Een gezonde kijk op. maakt deel uit van. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning. Een gezonde kijk op Sittard-Geleen

Sittard-Geleen. Een gezonde kijk op. maakt deel uit van. Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning. Een gezonde kijk op Sittard-Geleen Een gezonde kijk op Sittard-Geleen is onderdeel van de regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) Zuid-Limburg 2010 en geeft een integraal beeld van de gezondheidstoestand in de gemeente Sittard-Geleen

Nadere informatie

OInleiding1c Psychische ongezondheid Psychische problemen Ervaren gezondheid Eenzaamheid

OInleiding1c Psychische ongezondheid Psychische problemen Ervaren gezondheid Eenzaamheid OInleiding 1 c Depressie is één van de belangrijkste psychische stoornissen waar met preventie gezondheidswinst is te behalen. Depressie is daarom als landelijk speerpunt gekozen. In deze factsheet zal

Nadere informatie

Gezond omgaan met gewoontes

Gezond omgaan met gewoontes Gezond omgaan met gewoontes Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook antwoord op de vraag hoe

Nadere informatie

Groeien in gezondheid

Groeien in gezondheid Groeien in gezondheid Groeien in gezondheid Gezondheid en zorg in Midden-Holland, nu en in de toekomst HF Treurniet, DCM Fiolet, PED Eysink, MJJC Poos, JAM van Oers Dit onderzoek werd verricht in opdracht

Nadere informatie

Raads informatiebrief

Raads informatiebrief gemeente Eindhoven Raadsnummer O8.R2403.OOI Inboeknummer oybstoa86r Dossiernummer ysr.qr8 8 januari aoo8 Raads informatiebrief Betreft resultaten Ouderenmonitor Gemeentelijke Gezondheidsdienst 1 Inleiding

Nadere informatie

Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006. Grote steden in demografisch perspectief

Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006. Grote steden in demografisch perspectief Bevolkingsvraagstukken in Nederland anno 2006 Grote steden in demografisch perspectief WPRB Werkverband Periodieke Rapportage Bevolkingsvraagstukken WPRB Ingesteld door de minister van OCW Vinger aan de

Nadere informatie

Kinderen in Zuid gezond en wel?

Kinderen in Zuid gezond en wel? GGD Amsterdam Uitkomsten Amsterdamse gezondheidsmonitor basisonderwijs 13-14 Kinderen in Zuid gezond en wel? 1 Wat valt op in Zuid? Voor Zuid zijn de cijfers van de Jeugdgezondheidsmonitor van schooljaar

Nadere informatie

Samen tegen eenzaamheid

Samen tegen eenzaamheid Samen tegen eenzaamheid Van 25 september tot en met 4 oktober is de Week tegen de Eenzaamheid. Het thema dit jaar is: Herken eenzaamheid en handel op tijd. Hoe eerder eenzaamheid wordt gesignaleerd en

Nadere informatie

Heerlen. Een gezonde kijk op. maakt deel uit van Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning

Heerlen. Een gezonde kijk op. maakt deel uit van Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning Een gezonde kijk op Heerlen is onderdeel van de regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) Zuid-Limburg 2010 en geeft een integraal beeld van de gezondheidstoestand in de gemeente Heerlen op basis

Nadere informatie

Utrecht gezond!2008-2013

Utrecht gezond!2008-2013 Utrecht gezond!2008-2013 Utrecht Zuid Wijkgezondheidsprofiel 2010 Asn Actieplan fase 1, 2009-2010 1 2 Inhoud 1 Inleiding Wijkgerichte aanpak 4 Gerichte keuzes 4 Gebruikte gegevens 4 Utrecht Zuid en subwijken

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

November 2008, versie 5 Afdeling Beleidsadvisering & Ondersteuning, GGD Zeeland Beleidsafdeling Volksgezondheid gemeenten Hulst, Sluis en Terneuzen

November 2008, versie 5 Afdeling Beleidsadvisering & Ondersteuning, GGD Zeeland Beleidsafdeling Volksgezondheid gemeenten Hulst, Sluis en Terneuzen Nota Regionaal Gezondheidsbeleid Zeeuws-Vlaanderen 2009 2012 November 2008, versie 5 Afdeling Beleidsadvisering & Ondersteuning, GGD Zeeland Beleidsafdeling Volksgezondheid gemeenten Hulst, Sluis en Terneuzen

Nadere informatie

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

> Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP DEN HAAG T 070 340 79 11 F 070 340 78

Nadere informatie

Het project in fasen. Waarom dit project? Gebiedsgerichte Zorg. Resultaten fase 1 en 2. Dit Zorgbelang Fryslân project wil:

Het project in fasen. Waarom dit project? Gebiedsgerichte Zorg. Resultaten fase 1 en 2. Dit Zorgbelang Fryslân project wil: Waarom dit project? Dit Zorgbelang Fryslân project wil: Gebiedsgerichte Zorg Klaas de Jong & Trees Flapper Burgers meelaten denken in een pracht gebied met veel veranderingen (krimp, belangen e.d.) Hun

Nadere informatie

Zorg voor geest kost nog steeds het meest

Zorg voor geest kost nog steeds het meest Zorg voor geest kost nog steeds het meest Publicatiedatum: 28-11-2013 In is 19,6 miljard euro uitgegeven voor de behandeling van psychische stoornissen, 22% van de totale uitgaven voor zorg en welzijn

Nadere informatie

Factsheet Indicatie zorgvraag Amsterdam 2030 Prognoses van functioneren en chronische aandoeningen 1

Factsheet Indicatie zorgvraag Amsterdam 2030 Prognoses van functioneren en chronische aandoeningen 1 Factsheet Indicatie zorgvraag Amsterdam 2030 Prognoses van functioneren en chronische aandoeningen 1 Inleiding Hoe functioneren mensen en welke chronische aandoeningen hebben ze? Wat willen ze? Wat kunnen

Nadere informatie

Startnotitie gezondheidsbeleid 2016-2019 gemeente Opsterland

Startnotitie gezondheidsbeleid 2016-2019 gemeente Opsterland Startnotitie gezondheidsbeleid 2016-2019 gemeente Opsterland 1 Aanleiding De gemeente Opsterland is op grond van de Wet Publieke Gezondheid (WPG) verplicht om een nieuwe gemeentelijke gezondheidsnota op

Nadere informatie

Feiten en cijfers. Beroerte. Aantal nieuwe patiënten met een beroerte. Definitie. Uitgave van de Nederlandse Hartstichting.

Feiten en cijfers. Beroerte. Aantal nieuwe patiënten met een beroerte. Definitie. Uitgave van de Nederlandse Hartstichting. Feiten en cijfers Uitgave van de Nederlandse Hartstichting November 211 Beroerte Definitie Beroerte (in het Engels Stroke ), ook wel aangeduid met cerebrovasculaire aandoeningen/accidenten/ziekte (CVA),

Nadere informatie

Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen

Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen Groningen, 1 maart 2011 Persbericht nr. 34 Sociaal Rapport en de Jeugdmonitor Provincie Groningen SPECIALE AANDACHT VOOR KRIMPGEBIEDEN EN VOOR JEUGD De Groninger bevolking groeit nog door tot 2020, en

Nadere informatie

Conclusies en aanbevelingen

Conclusies en aanbevelingen Achtergrondinformatie Opvoeding en opvoedingsondersteuning Gezondheid Lichamelijke en leefstijl gezondheid leefstijl en psychosociaal welbevinden Conclusies en aanbevelingen Ouderenmonitor Monitor kinderen

Nadere informatie

JOGG HELLEVOETSLUIS 2014 2016

JOGG HELLEVOETSLUIS 2014 2016 JOGG HELLEVOETSLUIS 2014 2016 Afdeling Samenlevingszaken, november 2013 Inhoud 1. Inleiding... 3 2. Achtergrond... 4 2.1. Gezondheidsbevordering... 4 2.2. Integrale aanpak... 4 3. Probleemstelling... 5

Nadere informatie

NOTA LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID DEURNE 2012-2015

NOTA LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID DEURNE 2012-2015 NOTA LOKAAL GEZONDHEIDSBELEID DEURNE 2012-2015 Deurne, december 2011 Colofon: Portefeuillehouder: Samenstellers: J.P. Ragetlie R. Horbach, GGD Brabant-Zuidoost W. Evers, beleidsmedewerker zorg en volksgezondheid

Nadere informatie