VROEGSIGNALERING VAN RISICOVOLLE OPVOEDINGSSITUATIES WERKVELD ONDERWIJS ONDERZOEKSRAPPORT

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VROEGSIGNALERING VAN RISICOVOLLE OPVOEDINGSSITUATIES WERKVELD ONDERWIJS ONDERZOEKSRAPPORT"

Transcriptie

1 VROEGSIGNALERING VAN RISICOVOLLE OPVOEDINGSSITUATIES WERKVELD ONDERWIJS ONDERZOEKSRAPPORT Het reageren op vragen van ouders, kinderen en jongeren zelf is voor iedere instelling een taak. Dat geldt ook voor het constructief en productief om kunnen gaan met het zogenaamde niet pluis gevoel en signalen van zorgwekkende opvoedingssituaties. Juist in voorzieningen met een hoge contactfrequentie met kinderen en ouders (peuterspeelzalen, kinderopvang, scholen, maar misschien ook wel sport- en andere clubs) zal deze persoonlijke betrokkenheid op kinderen en ouders een belangrijkere bijdrage kunnen leveren aan vroegsignalering dan het af en toe gebruiken van gestandaardiseerde instrumenten. Investeren in vroegsignalering is dan ook op de eerste plaats investeren in competenties van professionals. (Hermanns, Öry & Schrijvers, 2005) Rob Gommans Jaar Deeltijd onverkort Pedagogiek

2 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING DE ZWAKKE SCHAKEL PLAN VAN AANPAK PROBLEEMANALYSE INLEIDING PROBLEEMGEBIEDEN HYPOTHESE VRAAGSTELLING DOEL VAN HET ONDERZOEK ONDERZOEKSVRAAG EN DEELVRAGEN BEGRIPPEN UIT DE ONDERZOEKSVRAAG CONCEPTUEEL MODEL ONDERZOEK INLEIDING RISICOFACTOREN EN RISICOPROCESSEN SIGNALERINGSINSTRUMENTEN DE LEERKRACHT RANDVOORWAARDEN KLAVERTJE VIER RISICOVOLLE OPVOEDINGSSITUATIES EVALUATIE LITERATUURLIJST Rob Gommans januari 2007 Pagina 2 van 22

3 1 INLEIDING 1.1 DE ZWAKKE SCHAKEL Zorgstructuren in en rond de school. Maximaliseren maatschappelijk rendement van onderwijs. Samenhang in voorzieningen voor kinderen van 0 tot en met 12 jaar. Vroegsignalering. Vier van de twaalf thema s van Operatie Jong die direct of indirect betrekking hebben op het onderwijs in Nederland. Voordat ik begon met mij te informeren en te oriënteren op het gekozen onderwerp kon ik mij geen voorstelling maken van de relevantie en actualiteit van het onderwerp. Ik had geen idee van de huidige situatie of van recente ontwikkelingen. Pas bij het uiteindelijk onderzoeken van het probleem werd mij duidelijk hoeveel er al gerealiseerd is en hoeveel er nog moet gebeuren. Het onderwerp dat ik gekozen heb combineert in feite twee werelden: enerzijds de wereld van het onderwijs en anderzijds de wereld van de opvoeding. Voor zover je althans van twee werelden kunt spreken. De verschillen en overeenkomsten tussen onderwijs en opvoeding zijn immers nogal grijs gebied. Beide richten zich op de ontwikkeling van het individu, op de ontwikkeling van het kind. Beide hebben een belangrijke vormende invloed op kinderen. De school onderwijst niet alleen, maar voedt ook op. De ouders voeden niet alleen op, maar onderwijzen ook. Zoals in het Zweedse Model het uitgangspunt is: leren is niet voorbehouden aan de school, noch aan de schoolleeftijd. Er wordt gesproken over lifelong learning : je leert voortdurend, niet alleen op school, maar ook thuis, in het kindercentrum, in de buitenschoolse opvang, in het gastoudergezin en in je vrije tijd (Tavecchio, 2002). De brede omvang van dit aanbod zie je uiteraard ook bij de opvoeding. Als maatschappij hebben we gezamenlijk de verantwoordelijkheid om nieuwe wereldburgers voor te bereiden op (hun rol in) onze maatschappij. We hebben samen de verantwoordelijkheid om hun bijvoorbeeld sociaal competent te maken. De eindverantwoordelijk ligt weliswaar primair bij de ouders, maar ze hebben niet (meer) zoals voorheen het alleenrecht op de inhoud van de normen en waarden die op het kind overgebracht worden en de manier waarop dit gebeurd (Tavecchio, 2002). Die taak is aan ons allen opgedragen en toevertrouwd. Als één van de schakels zwak is moeten de andere schakels in de opvoedingsketen dit opvangen en die verantwoordelijkheid (tijdelijk en/of gedeeltelijk) overnemen. De behoefte aan (meer) begeleiding en ondersteuning in beide werelden (vanuit elkaars werelden) heeft denk ik diversen ontwikkelingen in de afgelopen decennia in gang gezet, zoals de opkomst van meer educatief speelgoed en computerspellen thuis, de opkomst van de Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) of het ontstaan van de sociale vaardigheidstrainingen en het zorgadviesteam (ZAT) op school. Langzamerhand versmelten beide werelden met elkaar. Dat kinderen ook buitenshuis al op zeer jonge leeftijd opgevoed worden is niet nieuw, wel de bewuste keuze voor allerlei brede opvoedingsarrangementen en de explosieve groei ervan in Nederland (Tavecchio, 2002). De sterk gestegen vraag naar socialisatie, opvoeding, beïnvloeding en begeleiding kan volgens Elchardus (2006) ook gezien worden als de belangrijkste voedingsbodem voor de opkomst van de brede school. Ouders hebben in het spitsuur van hun leven meer en meer behoefte aan ondersteuning en aanvulling bij het opnemen van hun opvoedende taak. De brede school komt tegemoet aan deze vraag door een doorlopend aanbod van voorschoolse opvang, onderwijs, opvang tussen de middag en educatieve, culturele en sportieve activiteiten na school aan te bieden. Een flexibel en breed dag-, onderwijs- en opvoedingsarrangement dat aansluit bij de behoeften van ouders en kinderen. Deze verbreding van het opvoedingsmilieu is gunstig voor de ontwikkeling van kinderen, maar brengt ook weer nieuwe uitdagingen met zich mee. Bijvoorbeeld die van de onverantwoordelijkheid van gedeelde verantwoordelijkheid. Samenwerken, verantwoordelijkheden en taken duidelijk afspreken en vastleggen en het aanbod goed op elkaar afstemmen is van essentieel belang om te voorkomen dat kinderen in het enorme aanbod tussen wal en schip raken. Rob Gommans januari 2007 Pagina 3 van 22

4 Een andere uitdaging zit hem in het signaleren van problemen, in het signaleren van bedreigende, risicovolle opvoedingssituaties en zwakke schakels in het opvoedingsmilieu. In het verbreden van het opvoedingsmilieu schuilt het gevaar, bij gebrekkige samenwerking en overdracht, dat kinderen niet gezien worden. Dat hun problemen te laat opgemerkt worden. Door het versnipperde aanbod worden kinderen weliswaar door veel mensen gezien, maar vaak slecht gedurende een korte tijd, waardoor de window of oppurtunity die we krijgen om problemen te signaleren kleiner wordt. Een dergelijke ontwikkeling stelt denk ik steeds hogere kwaliteitseisen aan onze signaleringsmethoden en aan de samenwerking en afstemming tussen de verschillende schakels in het brede opvoedingsmilieu. We moeten er steeds sneller en beter in worden problemen te herkennen. Volgens de Inventgroep (Hermanns, Öry & Schrijvers, 2005), maken sommige professionals bezwaar tegen het signaleren van risicovolle opvoedingssituaties omdat zij menen dat signaleren niet tot hun kerntaak behoort. In het kader van dit onderzoek zouden leerkrachten zich dan moeten beperken tot het geven van onderwijs. De Inventgroep meent echter dat, in het verlengde van de overheidstaak zoals vastgelegd in het IVRK, signaleren en interveniëren bij (dreigende) problemen van gezinnen en kinderen kerntaken zijn voor alle professionals die met kinderen in aanraking komen. De afbrokkeling van de traditionele zuilen in onze maatschappij, de verdere individualisering van onze samenleving, de verbreding van het opvoedingsmilieu, het toenemende aantal voorzieningen dat zich op onze jeugd richt, de toenemende keuzevrijheid in onze meerkeuzemaatschappij laten steeds minder plekken over buiten het gezin waar alle kinderen structureel grote delen van hun tijd doorbrengen en waar dus die window of oppurtunity groot te noemen is. Aangezien alle kinderen en jongeren naar school gaan is school één van de laatste plekken buiten het gezin waar alle kinderen structureel, onder begeleiding van professionals, een groot gedeelte van hun leven doorbrengen. School is daarmee een cruciaal vertrekpunt voor vroegsignalering. School is een belangrijke vindplaats voor ontwikkelingsproblematiek en speelt een belangrijke rol in de signalering, preventie en effectieve interventie bij problemen met kinderen en hun opvoeders (Operatie Jong, 2004). Waar ik mij in dit onderzoek op wil richten is het vroegsignaleren van de zwakke schakel in de opvoedingsketen. En dan in het bijzonder op het vroegsignaleren van een zwakke schakel buiten school, op school, door leerkrachten en ander onderwijsondersteunend personeel. Mijn toekomstige ambities richten zich op het adequaat en effectief ombuigen van risicovolle opvoedingssituaties, bijvoorbeeld in de rol van jeugdbeschermer, ambulante hulpverlener, gezinsvoogd of gezinscoach. Vroegsignalering speelt daar natuurlijk een grote rol bij, ook in het onderwijs. De keuze was dan ook redelijk snel gemaakt om voor dit onderwerp te kiezen. 1.2 PLAN VAN AANPAK Dit onderzoek is een soort van literatuuronderzoek geworden, met op basis van de gelezen literatuur aanbevelingen over hoe naar mijn mening vroegsignalering in het onderwijs op een structurele en methodische wijze zou kunnen. Ik gebruik het woord onderzoek met enig sarcasme, omdat ik mij afvraag in hoeverre we nou echt van een onderzoek mogen spreken. De scope van deze opdracht en het gebrek aan tijd brengt immers enige beperkingen met zich mee voor wat betreft de omvang van dit onderzoek. Als model voor dit rapport heb ik de viersprong uit de reader gebruikt. De bronnen die ik geraadpleegd heb beperken zich tot Nederlandstalige bronnen uit Nederland en België. Ik heb voornamelijk de catalogus van het HAN en het Internet gebruikt om relevante literatuur te zoeken. Daar waar in het rapport kinderen geschreven wordt mag ook jongeren gelezen worden. Daar waar in het rapport over ouders gesproken wordt bedoel ik ook voogden en andere wettelijke vertegenwoordigers van de ouderlijke macht. Onder school en onderwijs versta ik in eerste instantie het (speciaal) basisonderwijs, hoewel sommige punten ook van toepassing (kunnen) zijn op andere onderwijsinstellingen en jeugdvoorzieningen, zoals het voortgezet onderwijs, peuterspeelzalen, kinderdagverblijven en buitenschoolse opvang. Daar waar in het rapport leerkracht geschreven staat wordt ook ander onderwijsondersteunend personeel bedoeld. Rob Gommans januari 2007 Pagina 4 van 22

5 2 PROBLEEMANALYSE 2.1 INLEIDING Een snelle zoektocht op Internet leverde weinig concrete resultaten op. Ik had gehoopt dat het LCOJ of een vergelijkbare instelling er een hele website over geschreven zou hebben, maar helaas. Zo op het eerste oog lijkt het dan weliswaar één van de speerpunten van Operatie Jong te zijn; in de praktijk wordt er blijkbaar nog weinig structureels en methodischs aan vroegsignalering in het onderwijs gedaan. Althans, dat deed het resultaat van mijn initiële zoekopdracht zo op het eerste oog vermoeden. Het is vrij aannemelijk om aan te nemen dat hoe eerder een probleem gesignaleerd wordt, hoe minder ernstig de gevolgen en hoe gunstiger de toekomstvoorspellingen zijn. Als een vertraagde of moeilijk verlopende ontwikkeling of een risicovolle opvoedingssituatie tijdig gesignaleerd wordt, kan de verstoorde ontwikkeling van het kind wellicht bijgestuurd worden. Ook in Operatie Jong wordt het belang van vroegsignalering onderstreept door het als één van de twaalf thema s op te nemen in de Plannen van Aanpak (Operatie Jong, 2004). Het tijdig signaleren van (het ontstaan van) deze problemen en het bieden van de benodigde ondersteuning, hulp of zorg aan kinderen en hun ouders kan vaak voorkomen dat er onnodig menselijk leed en vermijdbare maatschappelijke kosten ontstaan (Hermanns, Öry & Schrijvers, 2005). Dat vroegsignalering van dreigende problemen bij opvoeden en opgroeien verder nog redelijk onontgonnen terrein is blijkt ook uit de oproep van ZonMw om subsidieaanvragen in te dienen voor onderzoeken naar de effecten van vroegsignalering en interventie. Ik denk dat het goed is dat ik nu al een onderscheid maak tussen het vroegsignaleren van een vertraagde of moeilijk verlopende ontwikkeling en het vroegsignaleren van een risicovolle opvoedingssituatie. Volgens de literatuur is er nog veel onduidelijkheid over het langetermijneffect van het vroegsignaleren van een vertraagde of moeilijk verlopende ontwikkeling. Incidenteel treed dan weliswaar een effect op; onduidelijk is vaak nog op welke wijze de interventie effect heeft gehad (Van Aken & Riksen-Walraven, 2002). Is er door de interventie een verandering opgetreden bij het kind, bij de ouders of in de interactie tussen kind, ouder en bredere omgeving? Ook het effect van voor- en vroegschoolse educatieve programma s is relevant, doch bescheiden te noemen. Veel hangt af van de kwaliteit van de interventie, waarbij het dan gaat om o.a. timing, intensiteit, duur, professionaliteit en professional-kindratio (Leseman, 2002). Een dergelijke interventie richt zich dan vaak op het stimuleren van bepaalde kindfactoren of het verbeteren van de ondersteunende rol van de context waarin het kind opgroeit. Een interventie bij een risicovolle opvoedingssituatie richt zich meer op het wegnemen van bedreigende en ongunstige omgevingsinvloeden. Een dergelijk interventie heeft als doel de zwakke schakel in de opvoedingsketen te lokaliseren, om deze vervolgens te vervangen of te versterken. Het doel is het actief verminderen van factoren die een risico zijn voor de ontwikkeling van de jeugdige of juist het versterken van beschermende factoren (Operatie Jong, 2004). Het effect van het vroegsignaleren van een risicovolle opvoedingssituatie kan daarbij volgens mij een veel groter effect hebben op de verdere ontwikkeling van het kind. De hypothese die ik mij vooraf stelde was dat het vroegsignaleren in de praktijk ernstig tekort schiet. Op het gebied van het vroegsignaleren van een vertraagde of moeilijk verlopende ontwikkeling gebeurt voldoende; op het gebied van het vroegsignaleren van een risicovolle opvoedingssituatie te weinig. Direct en indirect heeft een risicovolle opvoedingssituatie natuurlijk effect op de ontwikkeling van het kind, maar het zichtbare van dit effect komt vaak pas veel later aan bod. In ieder geval later dan het ontstaan van de risicovolle opvoedingssituatie. Het vroegsignaleren van een risicovolle opvoedingssituatie kan dan misschien wel als het vroegsignaleren van het vroegsignaleren van een vertraagde of moeilijk verlopende ontwikkeling gezien worden. Rob Gommans januari 2007 Pagina 5 van 22

6 2.2 PROBLEEMGEBIEDEN Om het probleem beter in kaart te brengen heb ik het probleem onderverdeeld in een aantal probleemgebieden. Of en zo ja, in welke mate dit problemen (uitdagingen) in het vroegsignaleren van risicovolle opvoedingssituaties zijn, is nog onduidelijk. De probleemgebieden zijn allemaal gebaseerd op hypotheses. Het uiteindelijke onderzoek moet meer duidelijk geven over wat een probleem is en wat niet. Onduidelijke signalen De signalen van een risicovolle en zorgwekkende opvoedingssituatie zijn moeilijk te zien. De meest voor de hand liggende signalen worden soms gemaskeerd door signalen die minder duidelijk in een bepaalde richting wijzen. De ernst wordt soms onderschat doordat de signalen afzonderlijk niet zo ernstig lijken. De cumulatie van signalen is vaak zorgwekkend, waar de afzonderlijke signalen dit niet of minder zijn. Signalen worden niet herkend door een ogenschijnlijk probleemloze ontwikkeling van het kind. Sommige signalen kunnen op een hele reeks van ontwikkelingsstoornissen wijzen, wat het alleen nog maar moeilijker maakt om een risicovolle opvoedingssituatie te signaleren. Kennis bij professional De professional die met kinderen werkt, bijvoorbeeld de leerkracht in het onderwijs, heeft onvoldoende kennis van de normale ontwikkeling van kinderen en van psychopathologie bij kinderen. Hij is opgeleid om kinderen te onderwijzen. Hij is didactisch sterk onderlegd, maar mist de kennis en vaardigheden om risicovolle opvoedingssituaties of knelpunten in de normale ontwikkeling van kinderen te herkennen. De opleiding tot leerkracht schiet te kort op dit gebied. Tussen de circa 15% (jeugdgezondheidszorg) tot 80% (peuterspeelzaal met VVE) van de professionals vinden zichzelf niet voldoende toegerust om vermoedens van kindermishandeling met ouders te bespreken (Hermanns, Öry & Schrijvers, 2005). Gebrek aan signaleringsinstrumenten Eenvoudige signaleringsinstrumenten om structureel en methodisch kinderen te screenen ontbreken of zijn niet praktisch genoeg. De leercurve om signaleringsinstrumenten te kunnen gebruiken is te hoog. De overdraagbaarheid van de resultaten van signaleringsinstrumenten is te beperkt. Bestaande signaleringsinstrumenten zijn te beperkt om adequaat het brede scala aan problemen te signaleren. Ontbrekende protocollen Protocollen die de professional vertellen wat te doen bij een vermoeden van een risicovolle opvoedingssituatie ontbreken, zijn onvolledig, weinig praktisch of onbekend. Het brede scala aan problemen maakt het erg moeilijk om tot een uniform protocol te komen. Doordat protocollen sturing geven bij incidenten zijn ze onvoldoende ingebed in de dagelijkse praktijk van de professional. Weerstand Bij het signaleren van problemen stuit de professional op weerstand bij zichzelf, bij collega s, bij externe zorginstellingen, bij ouders, et cetera. Overlevingsstrategieën van de professional zoals terugtrekken & distantie (het niet willen zien, bewust of onbewust) of projectie van ontoereikendheid maken het voor de professional lastig om de waarheid te zien (Killén, 1999). Het onder ogen moeten zien van de signalen van een risicovolle opvoedingssituatie roepen misschien ver weggestopte herinneringen bij de professional op uit zijn eigen opvoeding, wat hem belemmert in het signaleren en het rationeel overwegen van mogelijke interventies. Collega s delen de zorg van de professional niet en bagatelliseren de interpretatie van de signalen door de professional. Externe zorginstellingen werken op hun eigen wijze, met hun eigen signaleringsinstrumenten en methodieken en de professional is onvoldoende toegerust om de ernst van de situatie aan de externe zorginstellingen over te dragen. In het onderwijs is een veel gehoorde klacht dat ouders vaak een probleem dat bij hun kind gesignaleerd is niet (willen) erkennen en geen stap naar hulp (willen) zetten (Hermanns, Öry & Schrijvers, 2005). De professional heeft niet het recht, de tijd of de (financiële) middelen om te interveniëren. Rob Gommans januari 2007 Pagina 6 van 22

7 Sociale kaart onbekend De professional is onbekend met de sociale kaart en weet niet waar hij met zijn vermoedens van een risicovolle opvoedingssituatie naar toe moet. De weg naar verdere en meer specifieke zorg en ondersteuning is onduidelijk en lang. Externe zorg en ondersteuning staat te ver weg van de professional. Inadequate zorgstructuur De zorgstructuur die rondom de professional georganiseerd is, is vaak ontoereikend om adequaat op de signalen van de professional te reageren. De zorg heeft vaak te maken met onvoldoende uitvoeringscapaciteit, o.a. door de grote vraag, door lange wachtlijsten en onvoldoende financiële middelen. Door het dynamische karakter van de zorgstructuur, door het natuurlijk personeelsverloop en door de gebrekkige samenwerking en overdracht wordt er geen sluitend netwerk van professional rondom het kind gecreëerd en ontstaan geen doorgaande ontwikkelingslijnen. De zorgstructuur rondom het kind is vaak monodisciplinair, waardoor een goede, multidisciplinaire diagnostiek niet mogelijk is. Professionals wisselen geen informatie uit met een beroep op de privacywetgeving. Met als gevolg een onvolledig beeld van de situatie (Operatie Jong, 2004). 2.3 HYPOTHESE Met de voorgaande lijst van probleemgebieden probeer ik geen volledigheid na te streven. Het zijn slechts een aantal relevante onderwerpen die mogelijk (nog) een probleem vormen bij de vroegsignalering van risicovolle opvoedingssituaties. Zoals ik al eerder schreef wil ik mij in dit onderzoek richten op het vroegsignaleren van risicovolle opvoedingssituaties, op het vroegsignaleren van een zwakke schakel in de opvoedingsketen. En dan in het bijzonder op het vroegsignaleren van een zwakke schakel buiten school, op school, door leerkrachten en ander onderwijsondersteunend personeel. Die zwakke schakel buiten school zijn vaak de ouders of ongunstige omstandigheden binnen het gezin, maar de zwakke schakel kan ook net zo goed een andere persoon zijn buiten het gezin, een (onverwerkte) traumatische gebeurtenis of loverboy-problematiek. Door iets of iemand wordt het kind in zijn normale ontwikkeling bedreigt. De kans die het kind heeft om zichzelf tot het maximum van zijn vermogen te ontwikkelen wordt door omgevingsinvloeden negatief beïnvloed. Wellicht ten overvloede, het gaat in dit onderzoek dus niet over het vroegsignaleren van leerproblemen of het vroegsignaleren van ontwikkelingsstoornissen die grotendeels te herleiden zijn tot kindfactoren. Voor het onderzoek heb ik de volgende hypothese als probleem geformuleerd: Leerkrachten, onderwijsondersteunend personeel en andere professionals die dagelijks met kinderen werken beschikken niet over de benodigde kennis, vaardigheden en middelen om vroegtijdig en adequaat een risicovolle en zorgwekkende opvoedingssituatie te signaleren. In hun opleiding zijn ze onvoldoende voorbereid om deze belangrijke maatschappelijke taak te volbrengen. De structuren en systemen rondom de professional zijn ontoereikend en onvoldoende outreachend, en ze scheppen niet of onvoldoende de noodzakelijke voorwaarden om op een structurele en methodische wijze problemen in het brede opvoedingsmilieu buiten school te kunnen herkennen en erop te kunnen reageren. Bovenstaande hypothese zal in de volgende fase (vraagstelling) als basis dienen voor het formuleren van de onderzoeksvraag, de deelvragen, de definities en het conceptueel model. In de volgende fasen van de viersprong heb ik geprobeerd mij zo veel mogelijk te houden aan de werkwijze zoals die ook voor het project pedagogiek in het eerste studiejaar gold. Rob Gommans januari 2007 Pagina 7 van 22

8 3 VRAAGSTELLING 3.1 DOEL VAN HET ONDERZOEK Het doel van dit onderzoek is het vinden, samenstellen en/of ontwikkelen van een eenvoudig en praktisch signaleringsinstrument die leerkrachten en ander onderwijsondersteunend personeel kunnen gebruiken voor het vroegsignaleren van risicovolle opvoedingssituaties. Daarbij moet ook gedacht worden aan het vinden, samenstellen en/of ontwikkelen van een protocol omtrent het signaleren van en interveniëren bij risicovolle en zorgwekkende opvoedingssituaties. Mogelijk dat uit het onderzoek blijkt dat dergelijke signaleringsinstrumenten en protocollen reeds voorhanden zijn en reeds een adequate oplossing bieden voor het eerder geformuleerde probleem. Vandaar dat in de doelstelling zoals hierboven beschreven ook het vinden en/of samenstellen van signaleringsinstrumenten en protocollen genoemd wordt. De secundaire doelstelling van het onderzoek is dan het informeren van leerkrachten en ander onderwijsondersteunend personeel over mogelijke oplossing voor het eerder geformuleerde probleem. Voor dit onderzoek is géén opdrachtgever gezocht. Als mogelijke opdrachtgever zou een onderwijsadviesdienst kunnen optreden, die o.a. instrumentarium en protocollen ontwikkelt voor scholen. 3.2 ONDERZOEKSVRAAG EN DEELVRAGEN Als we kijken naar het in het vorige hoofdstuk geformuleerde probleem dan komen daarin een aantal aspecten naar voren. Op de eerste plaats de kennis van de leerkracht betreffende relevante signalen (gedragskenmerken, psychosociale problematiek, risicofactoren, et cetera). Op de tweede plaats de vaardigheden van de leerkracht om te signaleren en interveniëren (observeren, bejegening, gespreksvoering met kinderen en ouders, et cetera). En op de derde plaats de middelen die de leerkracht tot zijn of haar beschikking heeft om te signaleren en te interveniëren (signaleringsinstrumenten, protocollen, interne zorgstructuur, et cetera). Deze drie aspecten uit de probleemstelling komen in de onderzoeksvraag aan bod. Alvorens ik de onderzoeksvraag ga formuleren, wil ik eerst eens brainstormen over de deelvragen die we onder andere bij de drie aspecten kunnen bedenken: Kennis Ten aanzien van de kennis van de leerkracht kunnen we een aantal vragen formuleren, zoals: Hoe verloopt de normale ontwikkeling van kinderen? Wat zijn veel voorkomende risicofactoren voor de ontwikkeling van kinderen? Welke beschermende factoren verlagen of verminderen het effect van risicofactoren? Welke signalen en symptomen wijzen mogelijk op een risicovolle opvoedingssituatie? Welke informatie komt de leerkracht per definitie te kort en moet hij/zij dus ergens anders inwinnen om tot een volledig beeld te komen? Welke belemmeringen kunnen er bij de leerkracht (overlevingsstrategieën van de hulpverlener, Killén, 1999) spelen om de signalen goed op hun waarde te kunnen beoordelen? Vaardigheden Ten aanzien van de vaardigheden die de leerkracht nodig heeft om tijdig en adequaat risicovolle opvoedingssituaties te signaleren kunnen we de volgende vragen formuleren: Wat moet de leerkracht kunnen om het gedrag van een leerling op een objectieve, gestructureerde wijze in beeld te brengen? Wat kan de leerkracht extra doen om het gedrag van een leerling te doorgronden? Hoe brengt de leerkracht een vermoeden van een risicovolle opvoedingssituatie ter sprake bij een kind, een ouder, een collega of een (externe) hulpverlener? Wat kan of moet de leerkracht doen bij een vermoeden van een risicovolle opvoedingssituatie? Rob Gommans januari 2007 Pagina 8 van 22

9 Middelen Ten aanzien van de benodigde middelen om tijdig en adequaat risicovolle opvoedingssituaties te kunnen signaleren kunnen we de volgende vragen formuleren: Welke signaleringsinstrumenten kunnen gebruikt worden om een mogelijk risicovolle opvoedingssituatie te signaleren? Welke middelen heeft de leerkracht tot zijn/haar beschikking om tot een goede risico-taxatie te komen? Welke overlegstructuren moeten aanwezig zijn? Hoeveel tijd en financiële middelen heeft de leerkracht nodig om risicovolle opvoedingssituaties te kunnen herkennen? Welke protocollen moeten ontwikkeld worden om de leerkracht te sturen en te ondersteunen bij het signaleren en interveniëren? Onderzoeksvraag en deelvragen De aspecten kennis en vaardigheden kunnen we samenvatten tot de term houding. Als ik dan nader specificeer wat risicovolle opvoedingssituaties zijn, dan kom ik tot de volgende onderzoeksvraag: Welke houding en middelen heeft de professional nodig om oog te hebben voor de risicofactoren en risicoprocessen die de ontwikkeling van kinderen en jongeren negatief beïnvloeden en om vroegtijdig en adequaat risicovolle en zorgwekkende opvoedingssituaties bij kinderen en jongeren te kunnen signaleren, daaronder te verstaan alle vormen van kindermishandeling? Het is onmogelijk om alle deelvragen uit de voorgaande paragrafen binnen de scope van deze opdracht te gebruiken. Ik heb uit elk aspect één of twee deelvragen genomen die ik wil gebruiken in mijn onderzoek. 1. Welke signalen en symptomen wijzen mogelijk op een risicovolle opvoedingssituatie? 2. Hoe breng je het gedrag van een leerling op een objectieve, gestructureerde wijze in beeld? 3. Hoe breng je een vermoeden van een risicovolle opvoedingssituatie ter sprake bij een kind, een ouder, een collega of een (externe) hulpverlener? 4. Welke signaleringsinstrumenten kunnen gebruikt worden om een mogelijk risicovolle opvoedingssituatie te signaleren? 5. Welke sturende en ondersteunende protocollen moeten ontwikkeld worden die als blauwdruk kunnen dienen bij (vermoedens van) risicovolle opvoedingssituaties? 3.3 BEGRIPPEN UIT DE ONDERZOEKSVRAAG Confrontaties met huiselijk geweld Onder confrontaties met huiselijk geweld bedoelen we dat een kind op de een of andere manier getuige is of betrokken is bij geweld in of rond het gezin (Osofsky in Hermanns, Öry & Schrijvers, 2005). De effecten van confrontatie met huiselijk geweld zijn vaak even negatief als de gevolgen van mishandeling van het kind zelf (idem). Fysieke (lichamelijke) mishandeling Fysieke mishandeling is het uitoefenen van geweld tegen kinderen of jongeren. Er is sprake van lichamelijke kindermishandeling als de ouder lichamelijk geweld tegen het kind gebruikt zoals slaan, schoppen, bijten, knijpen, krabben, het toebrengen van brandwonden of laten vallen (Expertisecentrum Kindermishandeling). Er zijn twee bijzondere vormen van lichamelijke kindermishandeling, te weten Shaken baby syndroom en het Münchhousen-by-proxy-syndroom (idem). Houding Met houding wordt het totaal aan kennis, gedrag, meningen, vooroordelen en vooronderstellingen bedoeld van een individu ten aanzien van bijvoorbeeld een bepaald persoon, bepaald gedrag of een bepaalde gebeurtenis. Met het psychologische begrip attitude (= houding) wordt het positieve, negatieve of ambivalente beeld bedoeld dat iemand over een bepaald object kan hebben. (Wikipedia, 2006). Rob Gommans januari 2007 Pagina 9 van 22

10 Jongeren, jeugdigen, adolescenten Binnen de ontwikkelingspsychologie worden met jongeren, jeugdigen en adolescenten alle personen bedoeld in de leeftijdsgroep jaar (Van Beemen, 2001). Kinderen De ontwikkelingspsychologie onderscheidt de ontwikkelingsperiodes baby, peuter, kleuter en schoolkind. Met kinderen worden alle personen in de leeftijdsgroep 0-12 jaar bedoeld (Van Beemen, 2001). Kindermishandeling Volgens de Wet op de Jeugdzorg (2005) is kindermishandeling: 'Elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie de minderjarige in een relatie van afhankelijkheid of van onvrijheid staat, actief of passief opdringen, waardoor ernstige schade wordt berokkend of dreigt te worden berokkend aan de minderjarige in de vorm van fysiek of psychisch letsel' (Expertisecentrum Kindermishandeling). Professionals Met professionals bedoelen we éénieder die dagelijks beroepshalve met kinderen werkt. In het kader van deze opdracht bedoelen we hiermee voornamelijk de leerkrachten in het basisonderwijs, maar ook ander (onderwijsondersteund) personeel binnen of nabij de basisschool (o.a. ook buitenschoolse opvang, kinderdagverblijven, etc.) die op regelmatige basis les of begeleiding geven aan kinderen. Psychische mishandeling Psychische mishandeling is het door gedrag en bejegening beschadigen van de persoonlijkheidsontwikkeling van het kind (Hermanns, Öry & Schrijvers, 2005). Bij psychische mishandeling heeft de ouder een houding tegenover het kind die het kind in angst en onzekerheid doet leven. Die houding uit zich bijvoorbeeld in verbaal geweld: het kind wordt regelmatig uitgescholden, het krijgt herhaaldelijk te horen dat het niet gewenst is of de ouder dicht het kind alleen maar stommiteiten toe (Expertisecentrum Kindermishandeling). Risicofactor Een risicofactor wordt gedefinieerd als een kenmerk van kinderen (bijvoorbeeld een moeilijk temperament), een kenmerk van ouders (geen of zeer weinig opleiding), omstandigheden (bijvoorbeeld leven in armoede) of gebeurtenissen (bijvoorbeeld een traumatische ervaring) waarvan wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond, dat deze een ongunstig effect hebben op de ontwikkeling van mensen, in welke vorm dan ook (Hermanns in Hermanns, Öry & Schrijvers, 2005). Het gaat hierbij steeds om factoren die voorafgaan aan een later probleem, met andere woorden: factoren die een zekere voorspellende waarde hebben ten opzichte van het probleem (idem). De relatie tussen risicofactoren en latere psychische problemen is niet altijd even evident (equifinaliteit en multifinaliteit). Door deze zwakke relaties tussen risicofactoren en latere problemen, kan niet over een eenvoudig oorzaak-gevolg verband (causaliteit) gesproken worden. Verder is het ook belangrijk om te weten dat risicofactoren elkaar kunnen versterken (Van Beemen, 2001). Dit wordt risicocumulatie genoemd. Een toename van de stress binnen een gezin, door een opeenstapeling van risicofactoren, kan ernstige verwaarlozing tot gevolg hebben (idem). Risicoproces Het risicoproces is de ontwikkelingsgang van risicofactor of factoren (bijvoorbeeld armoede) naar probleem (bijvoorbeeld risicovolle opvoedingssituatie). Het risicoproces geeft signalen af die erop wijzen dat er een probleem aan het ontstaan is (Hermanns, Öry & Schrijvers, 2005). Rob Gommans januari 2007 Pagina 10 van 22

Huiselijk Geweld & Kindermishandeling. Daniëlle Kerkhof & José Huis in t Veld

Huiselijk Geweld & Kindermishandeling. Daniëlle Kerkhof & José Huis in t Veld Huiselijk Geweld & Kindermishandeling Daniëlle Kerkhof & José Huis in t Veld Inhoud 1. Wat is kindermishandeling; Quiz 2. De meldcode; 5 stappen 3. AMK werkwijze 4. Signaleren in het basisonderwijs 5.

Nadere informatie

Rapport Kindermishandeling en Huiselijk Geweld. Peiling bij Fysiotherapeuten, Oefentherapeuten en Ergotherapeuten

Rapport Kindermishandeling en Huiselijk Geweld. Peiling bij Fysiotherapeuten, Oefentherapeuten en Ergotherapeuten Rapport Kindermishandeling en Huiselijk Geweld Peiling bij Fysiotherapeuten, Oefentherapeuten en Ergotherapeuten Stichting STUK Door Nicole de Haan en Lieke Popelier 2013 Algemene informatie Uit recent

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling HZ. Gelet op het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling;

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling HZ. Gelet op het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling; Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling HZ Het college van bestuur van de Stichting HZ University of Applied Sciences; Gelet op het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling;

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling 2. Gevolgen van kindermishandeling voor kind en omgeving De emotionele, lichamelijke en intellectuele ontwikkeling van een kind berust op genetische mogelijkheden

Nadere informatie

SOVOR. Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

SOVOR. Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling SOVOR Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Maart 2014 1 Inleiding Het bevoegd gezag van de Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Roosendaal (SOVOR) overwegende dat a. SOVOR verantwoordelijk

Nadere informatie

Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO)

Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO) Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO) Relatie ander beleid: Zorgkinderen Protocol seksueel misbruik door beroepskracht Route bij grensoverschrijdend gedrag tussen

Nadere informatie

NB: Uit deze omschrijving kan worden afgeleid dat onder kindermishandeling ook ernstige verwaarlozing valt.

NB: Uit deze omschrijving kan worden afgeleid dat onder kindermishandeling ook ernstige verwaarlozing valt. Inleiding Dit protocol beschrijft de stappen die een medewerker in de vrouwenopvang behoort te zetten bij (vermoedens van) kindermishandeling van kinderen van cliënten die verblijven in de vrouwenopvang.

Nadere informatie

Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO/gastouder)

Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO/gastouder) Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO/gastouder) Relatie ander beleid: Zorgkinderen Route bij signalen van mogelijk geweld- of zedendelict door een collega jegens een

Nadere informatie

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173

Literatuur 145. Het Nederlands Jeugdinstituut: kennis over jeugd en opvoeding 173 Inhoud Inleiding 7 Deel 1: Theorie 1. Kindermishandeling in het kort 13 1.1 Inleiding 13 1.2 Aard en omvang 13 1.3 Het ontstaan van mishandeling en verwaarlozing 18 1.4 Gevolgen van kindermishandeling

Nadere informatie

MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING Het bevoegd gezag van Pro-8 en SKOB overwegende: dat Pro-8/SKOB verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van de dienstverlening aan

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Datum vaststelling : 12-11-2007 Eigenaar : Beleidsmedewerker Vastgesteld door : MT Datum aanpassingen aan : 20-01-2015 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Doel meldcode Begeleiders een stappenplan

Nadere informatie

dat MENS De Bilt in deze code ook vastlegt op welke wijze zij de beroepskrachten en vrijwilligers bij deze stappen ondersteunt;

dat MENS De Bilt in deze code ook vastlegt op welke wijze zij de beroepskrachten en vrijwilligers bij deze stappen ondersteunt; Inleiding Een Meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling helpt professionals goed te reageren bij signalen van dit soort geweld. Sinds 1 juli 2013 zijn beroepskrachten verplicht zo'n Meldcode

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk Datum: 14 april 2011 Status: Definitief Versie: 1.0 Meldcode huiselijk Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Meldcode... 4 2. Stappenplan bij signalen van huiselijk... 6 Stap 1: In kaart

Nadere informatie

Protocol Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO)

Protocol Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO) Protocol Meldcode bij vermoeden van kindermishandeling en huiselijk geweld (KDV/BSO) Relatie ander beleid: Zorgkinderen Protocol seksueel misbruik door mdw Route bij grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen

Nadere informatie

Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Hoogeveen meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voorlopig vastgesteld door directeur-bestuurder 9 februari 2012 instemming PGMR 8 maart 2012 definitief

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Inhoudsopgave Overeenkomst meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 3 Toelichting meldcode huiselijk

Nadere informatie

2011/12. Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Montessori College Oost Polderweg 3 1093 KL Amsterdam

2011/12. Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Montessori College Oost Polderweg 3 1093 KL Amsterdam 2011/12 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Montessori College Oost Polderweg 3 1093 KL Amsterdam Inhoudsopgave Protocol meldcode... 3 1. De meldcode... 4 1.1. Waarom een meldcode?... 4 1.2

Nadere informatie

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Geleding Besproken Besluitvorming Directeuren en GMR Jan-mrt 2011 April 2011 Directeuren en GMR Evaluatie mei 2012 Directeuren Evaluatie en update MO 5-3-2013 DB 26 maart 2013 Directeuren Evaluatie DB

Nadere informatie

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Het bevoegd gezag van Virenze 1 Overwegende dat de Virenze verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van de dienstverlening aan zijn

Nadere informatie

MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING Stappenplan voor het handelen bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Het bevoegd gezag van cbs Eben Haezer te Menaam, Overwegende

Nadere informatie

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Het bevoegd gezag van de Stichting Het Rijnlands Lyceum Overwegende dat de Stichting Het Rijnlands Lyceum verantwoordelijk is voor een goede

Nadere informatie

Notitie. Onderwerp. Van: Diana Piek Aan: College van B&W Datum: 29-1-2014 Doorkiesnummer: (0411) 65 5590

Notitie. Onderwerp. Van: Diana Piek Aan: College van B&W Datum: 29-1-2014 Doorkiesnummer: (0411) 65 5590 Van: Diana Piek Aan: College van B&W Datum: 29-1-2014 Doorkiesnummer: (0411) 65 5590 Onderwerp Bijlage 1: Model- Meldcode Huiselijk geweld en Kindermishandeling gemeente Boxtel Het College van Burgemeester

Nadere informatie

Pedagogische kwaliteit in beweging

Pedagogische kwaliteit in beweging Pedagogische kwaliteit in beweging De kinderopvang staat voor grote uitdagingen: kinderen een veilige basis en voldoende uitdaging bieden voor een gezonde ontwikkeling en hen voorbereiden op het basisonderwijs.

Nadere informatie

Handelingsprotocol Meldcode Huiselijk Geweld en kindermishandeling Basisschool Meander

Handelingsprotocol Meldcode Huiselijk Geweld en kindermishandeling Basisschool Meander Handelingsprotocol Meldcode Huiselijk Geweld en kindermishandeling Basisschool Meander Doel van de meldcode: Professionals ondersteunen bij het omgaan met signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Nadere informatie

-dat de Pionier in deze code ook vastlegt op welke wijze zij de beroepskrachten bij deze stappen ondersteunt;

-dat de Pionier in deze code ook vastlegt op welke wijze zij de beroepskrachten bij deze stappen ondersteunt; Protocol meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling kindermishandeling aan het Steunpunt Huiselijk Geweld. De directie van de Pionier Locatie: OBS de Duinroos Floraronde 293, te Velserbroek + OBS

Nadere informatie

MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING september 2013 Meldcode uit het Friese Basismodel Uitvoering: Alie Hooijer, Coördinerend IB er Vastgesteld met instemming van de GMR op 14 november 2013

Nadere informatie

Dr. Xavier M.H. Moonen

Dr. Xavier M.H. Moonen Dr. Xavier M.H. Moonen Orthopedagoog/GZ-psycholoog Bijzonder lector inclusie van mensen met een verstandelijke beperking Zuyd Hogeschool Docent en onderzoeker UvA in het bijzonder voor het vakgebied zorg

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Vroegsignalering van psychosociale problemen

Richtlijn JGZ-richtlijn Vroegsignalering van psychosociale problemen Richtlijn JGZ-richtlijn Vroegsignalering van psychosociale problemen 6. Aanbevolen vroegsignaleringsinstrumenten of -methoden In dit thema worden in het kort de aanbevolen signaleringsinstrumenten (zie

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, Atlas College, versie maart 2014

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, Atlas College, versie maart 2014 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling, Atlas College, versie maart 2014 Het College van Bestuur van het Atlas College Overwegende - dat het Atlas College verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Gemeente Weert

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Gemeente Weert Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Gemeente Weert Het college van Burgemeesters en Wethouders van Weert overwegende: dat de gemeente Weert verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van

Nadere informatie

MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING Het bevoegd gezag van Stichting Tangent Overwegende dat Stichting Tangent verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van de dienstverlening

Nadere informatie

KINDERMISHANDELING EN

KINDERMISHANDELING EN DE TAAK VAN HET ZIEKENHUIS BIJ VERDENKING VAN KINDERMISHANDELING EN HUISELIJK GEWELD Laurentius Ziekenhuis, Roermond S. Potgieter (kinderarts) V. Janssen (Kindermishandelingsfunctionaris) Veldnorm 1 2

Nadere informatie

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling

Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling Meldcode bij een vermoeden van kindermishandeling Versie februari 2012 Je huilde Logisch, je was nog zo klein En wat kon je anders Wanneer er niemand voor je kon zijn? Ik heb het geprobeerd Maar ik was

Nadere informatie

Training Omgaan met Agressie en Geweld

Training Omgaan met Agressie en Geweld Training Omgaan met Agressie en Geweld 2011 Inleiding In veel beroepen worden werknemers geconfronteerd met grensoverschrijdend gedrag, waaronder agressie. Agressie wordt door medewerkers over het algemeen

Nadere informatie

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang

af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang Grensoverschrijdend gedrag Klik Kinderopvang wijst alle vormen van grensoverschrijdend gedrag af. Met dit protocol, in haar handelen en in haar beleid wil Klik Kinderopvang grensoverschrijdend gedrag voorkomen

Nadere informatie

Protocol voor het handelen bij (een vermoeden van) huiselijk geweld en kindermishandeling Christelijke Scholengemeenschap Walcheren

Protocol voor het handelen bij (een vermoeden van) huiselijk geweld en kindermishandeling Christelijke Scholengemeenschap Walcheren Protocol voor het handelen bij (een vermoeden van) huiselijk geweld en kindermishandeling Christelijke Scholengemeenschap Walcheren Dit protocol heeft tot doel jeugdigen die te maken hebben met een vorm

Nadere informatie

Inspectierapport Buitenschoolse Opvang Combisport Delft. Naderonderzoek

Inspectierapport Buitenschoolse Opvang Combisport Delft. Naderonderzoek rapport bso Combiwerk 2010 Inspectierapport Buitenschoolse Opvang Combisport Delft Naderonderzoek Toezichthouder: Mw. A. Stassen Datum inspectiebezoek: 8 maart 2010 GGD Zuid-Holland West Buitenschoolse

Nadere informatie

Presentatie Huiselijk Geweld

Presentatie Huiselijk Geweld Definitie: Huiselijk geweld is geweld dat door iemand uit de huiselijke- of familiekring van het slachtoffer wordt gepleegd. Hieronder vallen lichamelijke en seksuele geweldpleging, belaging en bedreiging

Nadere informatie

Welkom. Pedagogische verwaarlozing anno 2013. Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl

Welkom. Pedagogische verwaarlozing anno 2013. Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl Welkom Pedagogische verwaarlozing anno 2013 Bron: Haren de Krant d.d. 22 april 2010 1 2 Het Kind Eerst (juni 2013) www.hetkindeerst.nl Vraagstelling n.a.v. twitterbericht d.d. 12-06-2013 van Chris Klomp

Nadere informatie

stelt de volgende Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, uitgewerkt in een stappenplan en geldend voor alle agogische medewerkers, vast:

stelt de volgende Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, uitgewerkt in een stappenplan en geldend voor alle agogische medewerkers, vast: Het bevoegd gezag van Stichting Welzijnswerk Hoogeveen, overwegende, - dat Stichting Welzijnswerk Hoogeveen verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van de dienstverlening aan zijn cliënten en dat

Nadere informatie

Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld

Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld Wat te doen bij kindermishandeling en/of huiselijk geweld Als er binnen Stad & Esch een vermoeden bestaat van kindermishandeling en/of huiselijk geweld, dan zal Stad & Esch handelen in de volgende stappen:

Nadere informatie

Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding Meldcode Meldcode/Richtlijn

Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding Meldcode Meldcode/Richtlijn Inhoudsopgave Inhoudsopgave 2 Inleiding 3 Wat is misbruik en mishandeling? 3 Wat is huiselijk geweld? 4 Meldcode 5 Meldcode/Richtlijn 6 Wie gaat het gesprek voeren? 6 Mogelijke gevolgen Fout! Bladwijzer

Nadere informatie

Protocollen: Meldcode huiselijk geweld en Kindermishandeling. Protocol: Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling

Protocollen: Meldcode huiselijk geweld en Kindermishandeling. Protocol: Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Protocol: SPECIAAL BASISONDERWIJS Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling 0. Doel van het protocol Het protocol Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling is een concreet stappenplan. Instellingen

Nadere informatie

De vijf stappen van de meldcode worden ook beschreven op de website van ZorgOog-jeugd en gezin Achterhoek: www.zorgoogachterhoek.nl.

De vijf stappen van de meldcode worden ook beschreven op de website van ZorgOog-jeugd en gezin Achterhoek: www.zorgoogachterhoek.nl. Verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling De wet Verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling treedt 1 juli 2013 in werking. De meldcode is bedoeld om professionals sneller

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling Groenhorst. Aantal bijlagen: 2 Vastgesteld: 19-09-2013

Meldcode huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling Groenhorst. Aantal bijlagen: 2 Vastgesteld: 19-09-2013 Meldcode huiselijk geweld en (kinder-)mishandeling Groenhorst Aantal bijlagen: 2 Vastgesteld: 19-09-2013 1 Inhoud 1 TOEPASSINGSGEBIED... 3 2 DEFINITIES... 3 3 ACHTERGROND... 4 4 UITVOERING... 4 5 VERANTWOORDELIJKHEDEN...

Nadere informatie

SKOEM e.o. Stichting Katholiek Onderwijs Echt-Maasbracht e.o.

SKOEM e.o. Stichting Katholiek Onderwijs Echt-Maasbracht e.o. SKOEM e.o. Stichting Katholiek Onderwijs Echt-Maasbracht e.o. Ingrijpende gebeurtenissen Geldig t/m 31/07/2017 INHOUD Samenvatting : Protocol ingrijpende gebeurtenissen Stichting Katholiek Onderwijs Echt

Nadere informatie

Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling

Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling Protocol Huiselijk geweld en Kindermishandeling Onderstaand protocol is opgesteld in verband met de wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling die met ingang van 1 juli 2013 van kracht is geworden.

Nadere informatie

Redactie M.M. Wagenaar-Fischer, N. Heerdink-Obenhuijsen, M. Kamphuis, J. de Wilde

Redactie M.M. Wagenaar-Fischer, N. Heerdink-Obenhuijsen, M. Kamphuis, J. de Wilde Samenvatting van de JGZ Richtlijn secundaire preventie kindermishandeling. Handelen bij een vermoeden van kindermishandeling Samenvatting voor het management Redactie M.M. Wagenaar-Fischer, N. Heerdink-Obenhuijsen,

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de besturen en scholen die vallen onder het SWV 25.05 primair onderwijs 2012 M E L D C O D E H U I S E L I J K G E W E L D E N K I N D E R M I S H A

Nadere informatie

Inspectierapport Stichting Protestants Christelijke Peuterspeelzaal "Het Visje" (PSZ) Oosthoef 7 2804ST GOUDA

Inspectierapport Stichting Protestants Christelijke Peuterspeelzaal Het Visje (PSZ) Oosthoef 7 2804ST GOUDA Inspectierapport Stichting Protestants Christelijke Peuterspeelzaal "Het Visje" (PSZ) Oosthoef 7 2804ST GOUDA Toezichthouder: GGD Hollands Midden Datum inspectiebezoek: 03-12-2012 In opdracht van gemeente:

Nadere informatie

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008

Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008 Risicomanagement bij onder toezicht gestelde kinderen Een notitie naar aanleiding van onderzoek van de Inspectie jeugdzorg oktober 2008 Inleiding De veiligheid van het kind is een van de belangrijkste

Nadere informatie

Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. huiselijkgeweldwb.nl. 0900 126 26 26 5 cent per minuut

Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. huiselijkgeweldwb.nl. 0900 126 26 26 5 cent per minuut Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26 Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld Kinderen die getuige zijn van geweld tussen hun

Nadere informatie

De effectiviteit van de meldcode kindermishandeling in de kinderopvang

De effectiviteit van de meldcode kindermishandeling in de kinderopvang De effectiviteit van de meldcode kindermishandeling in de kinderopvang Een verkennend kwalitatief onderzoek naar het gebruik van de meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld in de kinderopvang regio

Nadere informatie

Overeenkomst ter gebruik van de Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling BSO Herpen

Overeenkomst ter gebruik van de Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling BSO Herpen Overeenkomst ter gebruik van de Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling BSO Herpen Onderdeel van: Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling voor de branche kinderopvang Branche Kinderopvang:

Nadere informatie

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking

Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Model Beroepsprofiel Cliëntondersteuner voor mensen met een beperking Het doel van deze beschrijving is om enerzijds houvast te geven voor het borgen van de unieke expertise van de cliëntondersteuner voor

Nadere informatie

MELDCODE HUISELIJK GEWELD

MELDCODE HUISELIJK GEWELD MELDCODE HUISELIJK GEWELD status Definitief 11 februari 2014 pagina 1 van 7 Het bevoegd gezag van SPO de Liemers; overwegende dat SPO De Liemers verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van de dienstverlening

Nadere informatie

Informatie voor gezinnen over Jeugdbescherming

Informatie voor gezinnen over Jeugdbescherming Informatie voor gezinnen over Jeugdbescherming Wat is Jeugdbescherming? Jeugdbescherming heette vroeger Bureau Jeugdzorg Agglomeratie Amsterdam. Wij dragen bij aan de bescherming van kinderen en daardoor

Nadere informatie

doordat er op dat moment geen leeftijdsgenootjes aanwezig zijn. Als ze iets mochten veranderen gaven ze aan dat de meeste kinderen iets aan de

doordat er op dat moment geen leeftijdsgenootjes aanwezig zijn. Als ze iets mochten veranderen gaven ze aan dat de meeste kinderen iets aan de SAMENVATTING Er is onderzoek gedaan naar de manier waarop kinderen van 6 8 jaar het best kunnen worden geïnterviewd over hun mening van de buitenschoolse opvang (BSO). Om hier antwoord op te kunnen geven,

Nadere informatie

Logopedie en Kindermishandeling. Toelichting op de Meldcode en het Stappenplan

Logopedie en Kindermishandeling. Toelichting op de Meldcode en het Stappenplan Logopedie en Kindermishandeling Toelichting op de Meldcode en het Stappenplan Nederlandse Vereniging voor Logopedie en Foniatrie (NVLF) Juni 2009 Inleiding Omgaan met (vermoedens van) kindermishandeling

Nadere informatie

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling.

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het bevoegd gezag van de Rehobothschool te Geldermalsen, overwegende dat de Rehobothschool te Geldermalsen verantwoordelijk is voor een

Nadere informatie

Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling. Stappenplan voor het handelen bij signalen van. februari 2012

Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling. Stappenplan voor het handelen bij signalen van. februari 2012 Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling februari 2012 Stappenplan voor het handelen bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Voorwoord Het bevoegd gezag van Stichting INITIA Overwegende

Nadere informatie

Kindermishandeling, hoe gaan pedagogisch medewerkers het tegen? Onderzoek in opdracht van e-academy The Next Page, onderdeel van de Augeo-Foundation

Kindermishandeling, hoe gaan pedagogisch medewerkers het tegen? Onderzoek in opdracht van e-academy The Next Page, onderdeel van de Augeo-Foundation Kindermishandeling, hoe gaan pedagogisch medewerkers het tegen? Onderzoek in opdracht van e-academy The Next Page, onderdeel van de Augeo-Foundation Student: Nynke Dijkstra Studentnummer S1032406 Student:

Nadere informatie

Meldcode. Huiselijk Geweld en Kindermishandeling

Meldcode. Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Bij het opstellen van de meldcode voor Het Schip is, met toestemming, gebruik gemaakt van de meldcode van het Twents Carmel College in N.O. Twente. November

Nadere informatie

Trainingen, workshops en coaching

Trainingen, workshops en coaching Trainingen, workshops en coaching Aanbod 2015-2016 professionals en gemeenten Beschermen & Versterken Trainingen, workshops en coaching De Jeugd- & Gezinsbeschermers zet zich in voor de bescherming van

Nadere informatie

Protocol Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld binnen de zorgstructuur van het Karel de Grote College Nijmegen.

Protocol Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld binnen de zorgstructuur van het Karel de Grote College Nijmegen. Protocol Meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld binnen de zorgstructuur van het Karel de Grote College Nijmegen. Sinds juli 2013 is het onderwijs wettelijk verplicht om op scholen met de Meldcode

Nadere informatie

Pedagogisch Beleid. Nanny Association

Pedagogisch Beleid. Nanny Association Pedagogisch Beleid Nanny Association Rijen, juni 2006 Inhoud Inleiding 1. Nanny Association 2. Profiel nanny 3. Functie- en taakomschrijving 4. Accommodatie en materiaal 5. Ouderbeleid 6. Pedagogische

Nadere informatie

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders

Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Kwaliteitsvisie kinderopvang voor pedagogisch medewerkers en gastouders Visie De pedagogische kwaliteiten van medewerkers bepalen voor een zeer groot deel de kwaliteit van de kinderopvang, passend bij

Nadere informatie

MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING TYTSJERKSTERADIEL

MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING TYTSJERKSTERADIEL MELDCODE BIJ SIGNALEN VAN HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING TYTSJERKSTERADIEL Stappenplan voor het handelen bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling in de Gemeente Tytsjerksteradiel

Nadere informatie

Meldcode kindermishandeling voor beroepskrachten

Meldcode kindermishandeling voor beroepskrachten Meldcode kindermishandeling voor beroepskrachten Basiselementen voor door instellingen en beroepsgroepen vast te stellen richtlijnen voor het handelen in situaties en bij vermoedens van kindermishandeling.

Nadere informatie

Inspectierapport Gastouderbureau Saartje. d.d. 12 november 2010. GGD Hart voor Brabant Toezichthouder: W. Vandeberg

Inspectierapport Gastouderbureau Saartje. d.d. 12 november 2010. GGD Hart voor Brabant Toezichthouder: W. Vandeberg Inspectierapport d.d. 12 november 2010 GGD Hart voor Brabant Toezichthouder: W. Vandeberg Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 3 Inleiding... 5 Algemene gegevens gastouderbureau... 7 Algemene gegevens gastouderbureau...

Nadere informatie

Onderlegger Licht Diagnostisch Instrument tbv bepaling van het gezinsprofiel. 1. Psychische en/of psychiatrische problemen van de ouder(s)

Onderlegger Licht Diagnostisch Instrument tbv bepaling van het gezinsprofiel. 1. Psychische en/of psychiatrische problemen van de ouder(s) A. Ouderfactoren: gegeven het feit dat de interventies van de gezinscoach en de nazorgwerker gericht zijn op gedragsverandering van de gezinsleden, is het zinvol om de factoren te herkennen die (mede)

Nadere informatie

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling

Sociale omgeving. 1. Kindermishandeling 1. Kindermishandeling Kindermishandeling is 'elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte

Nadere informatie

IV.Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling

IV.Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling IV.Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Het bevoegd gezag van Stichting sociale teams Borger-Odoorn Overwegende dat Stichting sociale teams Borger-Odoorn verantwoordelijk is

Nadere informatie

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling

Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Richtlijn JGZ-richtlijn Kindermishandeling Onderbouwing Opvoedingsondersteuning in de JGZ De JGZ-medewerker heeft een taak bij het schatten van de opvoedingscompetentie en opvoedingsonmacht van ouders.

Nadere informatie

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling

Rotterdamse Meldcode. huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 2 Waarom een meldcode? De Rotterdamse Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is een stappenplan voor professionals en instellingen bij

Nadere informatie

Samenvatting Inleiding Onderzoeksaanpak

Samenvatting Inleiding Onderzoeksaanpak 1 2 1. Samenvatting Inleiding Kinderen hebben recht op bescherming tegen kindermishandeling, zo staat in het VN- Kinderrechtenverdrag (IVRK). Toch komt kindermishandeling in Nederland nog steeds op grote

Nadere informatie

Vluchtelingenjeugd Centraal

Vluchtelingenjeugd Centraal pilot cursus Vluchtelingenjeugd Centraal Trainerspool VWMN april 2012 Programma Introductie Uitleg project en cursus Informatie over vluchtelingenjeugd ~ korte pauze ~ Rol VluchtelingenWerk Houding, tips

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Informatie voor professionals 0900 1 26 26 26 5 cent per minuut Signaleren en samen aanpakken Wat is huiselijk geweld en wat is kindermishandeling? Verplicht

Nadere informatie

openbare Cees Wilkeshuisschool

openbare Cees Wilkeshuisschool openbare Cees Wilkeshuisschool Deventer 2013 Meldcode Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling is een stappenplan dat gebruikt kan worden als er vermoedens

Nadere informatie

Kindermishandeling. Voor de minderjarige bedreigende of gewelddadige interactievan fysieke, psychische of seksuele aard,

Kindermishandeling. Voor de minderjarige bedreigende of gewelddadige interactievan fysieke, psychische of seksuele aard, Presentatie Kindermishandeling Is elke vorm van: Voor de minderjarige bedreigende of gewelddadige interactievan fysieke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie

Nadere informatie

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Het bevoegd gezag van Stichting Het Assink Lyceum, Overwegende -verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van de dienstverlening aan

Nadere informatie

Inspectierapport Het kleine huis aan het plein. Kinderdagverblijf. Incidenteel onderzoek

Inspectierapport Het kleine huis aan het plein. Kinderdagverblijf. Incidenteel onderzoek Inspectierapport Het kleine huis aan het plein Kinderdagverblijf Incidenteel onderzoek Toezichthouder: GGD Amsterdam, Mw. M. Hollander Opdrachtgever: Stadsdeel Zuid Datum: 21 januari 2013 Inhoudsopgave

Nadere informatie

MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING MELDCODE HUISELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING Het bevoegd gezag van Stichting Catent, Overwegende - dat Catent verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit van de dienstverlening aan leerlingen/hun ouders/verzorgers

Nadere informatie

MELDCODE HUISHOUDELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING

MELDCODE HUISHOUDELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING MELDCODE HUISHOUDELIJK GEWELD EN KINDERMISHANDELING Inhoud Inhoud... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Voorwoord... 2 Enkele begrippen... 3 Stappenplan bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling...

Nadere informatie

(potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven. Geen

(potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven. Geen (potentiële) Belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld Honorarium of andere (financiële) vergoeding Aandeelhouder Andere relatie, namelijk

Nadere informatie

Minor Psychiatrie van het jonge kind ( 0-3 jaar)

Minor Psychiatrie van het jonge kind ( 0-3 jaar) Minor Psychiatrie van het jonge kind ( 0-3 jaar) 1. Administratieve gegevens 1.1 Naam van het minorpakket psychiatrie van het jonge kind : The first Years last forever 1.2 Penvoerende Schooldirecteur Marij

Nadere informatie

Vakken TOP IB-opleiding. Onderwijsbegeleiding

Vakken TOP IB-opleiding. Onderwijsbegeleiding Vakken TOP IB-opleiding Onderwijsbegeleiding : Kennis van de verschillende probleemgebieden waarin een onderwijsbegeleider functioneert en inzicht in handelingsopties die hij heeft. Inzicht in de actuele

Nadere informatie

Inspectierapport De Geheime Tuin (BSO) Kwikstaartlaan 11 3704GS ZEIST

Inspectierapport De Geheime Tuin (BSO) Kwikstaartlaan 11 3704GS ZEIST Inspectierapport De Geheime Tuin (BSO) Kwikstaartlaan 11 3704GS ZEIST Toezichthouder: GGD Midden-Nederland Datum inspectiebezoek: 25-06-2012 In opdracht van gemeente: ZEIST Inhoudsopgave Inleiding... 3

Nadere informatie

Inspectierapport Het Nannybureau (GOB) Schoutenveld 502 7327BV APELDOORN

Inspectierapport Het Nannybureau (GOB) Schoutenveld 502 7327BV APELDOORN Inspectierapport Het Nannybureau (GOB) Schoutenveld 502 7327BV APELDOORN Toezichthouder: GGD Gelre-IJssel Datum inspectiebezoek: 13-02-2012 In opdracht van gemeente: APELDOORN Inhoudsopgave Inleiding...3

Nadere informatie

voor- en vroegschoolse educatie Convenant uitvoering Boxtels model

voor- en vroegschoolse educatie Convenant uitvoering Boxtels model Convenant uitvoering Boxtels model Impuls kwaliteit VVE beleid Boxtel 6 juli 2011 Aanleiding en doelstelling bestuurlijk convenant Met ingang van de Wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie krijgt

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld. en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld. en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam-Rijnmond en kindermishandeling 2 Waarom een meldcode De Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Rotterdam- Rijnmond is een stappenplan

Nadere informatie

Zorgen voor de veiligheid van pleegkinderen: Hertoets bij Pactum

Zorgen voor de veiligheid van pleegkinderen: Hertoets bij Pactum Zorgen voor de veiligheid van pleegkinderen: Hertoets bij Pactum Inspectie jeugdzorg Utrecht, januari 2010 2 Inspectie jeugdzorg p~ãéåî~ííáåö= Naar aanleiding van de uitkomsten van een eerder pleegzorgonderzoek

Nadere informatie

Meldprotocol 1 kindermishandeling en huiselijk geweld

Meldprotocol 1 kindermishandeling en huiselijk geweld Meldprotocol 1 kindermishandeling en huiselijk geweld Inleiding Tot op heden geldt voor mediators evenmin als voor andere beroepsgroepen een wettelijke verplichting om kindermishandeling of huiselijk geweld

Nadere informatie

Meldcode Huiselijk Geweld Kindermishandeling Ouderenmishandeling en/of Verwaarlozing Regio Haaglanden

Meldcode Huiselijk Geweld Kindermishandeling Ouderenmishandeling en/of Verwaarlozing Regio Haaglanden Meldcode Huiselijk Geweld Kindermishandeling Ouderenmishandeling en/of Verwaarlozing Regio Haaglanden regionale ambulance voorziening haaglanden protocol 1 protocol regionale ambulance voorziening haaglanden

Nadere informatie

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling 2014000336 Meldcode bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling Het College van Bestuur van Saxion Hogeschool Overwegende: dat het College van Bestuur verantwoordelijk is voor een goede kwaliteit

Nadere informatie

Het College van Bestuur van Hogeschool ipabo,

Het College van Bestuur van Hogeschool ipabo, Het College van Bestuur van Hogeschool ipabo, Gelet op het Besluit verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling; Gelet op het bepaalde in art. 1.21 van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk

Nadere informatie

R.K. BASISSCHOOL DE ESTER St. Machutusweg 2a 0486-472256 5364 RB Escharen info@de-ester.nl

R.K. BASISSCHOOL DE ESTER St. Machutusweg 2a 0486-472256 5364 RB Escharen info@de-ester.nl R.K. BASISSCHOOL DE ESTER St. Machutusweg 2a 0486-472256 5364 RB Escharen info@de-ester.nl Zelf denken, samen doen! www.de-ester.nl Protocol meldcode kindermishandeling Sinds 1 juli 2013 zijn alle beroepskrachten

Nadere informatie