Digitale toegankelijkheid in het hoger onderwijs

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Digitale toegankelijkheid in het hoger onderwijs"

Transcriptie

1 Digitale toegankelijkheid in het hoger onderwijs Wat levert het mijn instelling op? Digitale toegankelijkheid: verplicht onderdeel van beoordeling binnen het accreditatiestelsel minder beheerskosten en betere kwaliteit, vindbaarheid en bruikbaarheid voor een groot deel snel en simpel te verbeteren

2 INHOUDSOPGAVE Voorwoord 3 1 Voordelen van digitale toegankelijkheid 4 2 Toegankelijkheid in accreditatie 12 3 Beleidsplan: richtlijnen en tips 16 4 Ondersteuning nodig? 22 5 Handige links 24 1

3 In deze brochure vindt u antwoord op de vragen: 1. Wat is digitale toegankelijkheid en welke voordelen bieden toegankelijke websites, digitale leeromgevingen en studieinformatiesystemen? 2. Wat zijn de nieuwe accreditatie-eisen rondom digitale toegankelijkheid? 3. Hoe voldoet mijn instelling aan deze eisen? Hoe stellen wij hiervoor een goed beleidsplan op? 4. Welke ondersteuning kan mijn instelling hierbij krijgen? 2

4 VOORWOORD Een goede toegankelijkheid en studeerbaarheid zijn essentieel voor een goede basiskwaliteit van het hoger onderwijs. Dat geldt voor alle studenten, mét en zónder functiebeperking. Het is sinds 1 januari 2011 zelfs een eis binnen het accreditatiestelsel. Hierbij gaat het ook om de digitale toegankelijkheid van instellingen voor hoger onderwijs. Websites, digitale leeromgevingen en studie-informatiesystemen zijn toegankelijk als studenten met een functiebeperking ze even effectief kunnen gebruiken als studenten zonder functiebeperking. Ineke van Oldeniel voorzitter van het platformbestuur ICT en Onderwijs SURFfoundation Uit recent onderzoek van Stichting Accessibility, expertisecentrum op het gebied van kwaliteit en toegankelijkheid van ICT, blijkt dat alle instellingen voor hoger onderwijs nog veel kunnen winnen op het gebied van digitale toegankelijkheid. En dat hoeft niet altijd ingewikkeld en kostbaar te zijn. Veel zaken zijn relatief snel en simpel aan te pakken. De voordelen zijn groot. Niet alleen bereikt u alle studenten beter, de website van uw instelling wordt bijvoorbeeld ook beter gevonden in zoekmachines. En ook niet onbelangrijk: u bespaart op beheerskosten met toekomstbestendige toegankelijke systemen. Vanuit onze missie - de kwaliteit van het hoger onderwijs verhogen door ICT-innovatie - informeert SURFfoundation u graag over digitale toegankelijkheid en de vele voordelen daarvan. In deze brochure bieden we u aanknopingspunten voor het beleidsmatig aanpakken van de verbetering van digitale toegankelijkheid zodat u kunt voldoen aan de nieuwe accreditatie-eisen. Voorwoord 3

5 1 VOORDELEN VAN DIGITALE TOEGANKELIJKHEID Toegankelijke websites, digitale leeromgevingen en studieinformatiesystemen zijn zo ontworpen, gebouwd en ingericht dat alle bezoekers ze goed kunnen gebruiken. In alle browsers, op alle platforms en op alle apparaten. De richtlijnen voor toegankelijkheid vormen geen beperking voor de creativiteit, de dynamiek of de interactie. In tegendeel, digitale toegankelijkheid is een directe verbetering van de kwaliteit, vindbaarheid, duurzaamheid en bruikbaarheid van websites, systemen en applicaties voor iedereen. Uw website is beter vindbaar en doorzoekbaar. Een toegankelijke site heeft automatisch een betere indexeerbaarheid en wordt hier door beter gelezen door zoekmachines als Google. Om hoog te scoren in zoekmachines is de enige langetermijnstrategie die werkt: een kwalitatief goede - en dus toegankelijke - website hebben. Toegankelijke digitale leeromgevingen en studie-informatie systemen zijn beter doorzoekbaar via de eigen zoeksystemen. U bespaart kosten. Toegankelijk werken, ontwikkelen, bouwen, schrijven en beheren heeft een duidelijk organisatievoordeel. Toegankelijke websites en systemen zijn toekomstbestendig en beter overdraagbaar. De kosten van onderhoud en beheer zijn lager. De code zit goed in elkaar, waardoor later aanpassen of uitbreiden geen probleem is. In tegenstelling tot de vaak kostbare Wat is digitale toegankelijkheid? Digitale toegankelijkheid betekent toegankelijkheid van digitale informatie en diensten. Websites, digitale leeromgevingen en studie-informatiesystemen zijn toegankelijk als personen met een functiebeperking ze even effectief kunnen gebruiken als personen zonder functiebeperking. Op een goed toegankelijke website zijn bijvoorbeeld de afbeeldingen voorzien van duidelijke beschrijvingen. Tabellen zijn toegankelijk voor mensen met een visuele beperking. En er is een duidelijk contrast tussen tekst- en achtergrondkleur. Ook is het gebruik van een muis niet noodzakelijk op een toegankelijke site. Of een website goed toegankelijk is, zie je niet aan de buitenkant. Het zit m vooral in de achterliggende techniek. 4

6 aanpassingen aan websites met code die niet volgens de standaarden opgebouwd is. Ook kunt u bezuinigen op het inschakelen van expertise op het gebied van zoekmachine-optimalisatie. Een toegankelijke site wordt per definitie beter gevonden door zoekmachines. U bereikt meer mensen uit uw doelgroep. Toegankelijkheid draagt bij aan de juiste werking van hulpmiddelen die websites bijvoorbeeld kunnen omzetten naar vergrote weergave, spraak of braille. Deze hulpmiddelen maken internetgebruik voor mensen met een functiebeperking mogelijk. Mensen met een visuele, auditieve, verstandelijke en motorische handicap, maar bijvoorbeeld ook met kleurenblindheid of dyslexie. Uw website werkt voor iedereen. In alle browsers, op alle platforms en op alle apparaten. In Internet Explorer, maar ook in Google Chrome. Op een oude PC en op uw nieuwe smartphone of tablet. De toegankelijkheidsrichtlijnen optimaliseren de toegankelijkheid voor gebruikers die gebruikmaken van oudere webbrowsers, bepaalde plug-ins niet hebben geïnstalleerd of websites benaderen via mobiele platforms. U toont maatschappelijke betrokkenheid. Een toegankelijke website is een uiting van maatschappelijk verantwoord ondernemen. U laat zien dat u al uw gebruikers serieus neemt en niemand buiten sluit. Uw doelgroep is tevreden. Uw website is snel, goed vindbaar via zoekmachines en werkt voor iedereen naar behoren. Dat zorgt voor tevreden klanten. 1 Voordelen van digitale toegankelijkheid 5

7 Het belang van digitale toegankelijkheid in hoger onderwijs ICT en digitale communicatie zijn niet meer weg te denken uit het onderwijs. Steeds meer informatie en diensten zijn tegenwoordig (uitsluitend) via internet te vinden. Roosters, cijfers, nieuws, tentameninschrijvingen worden vaak digitaal verspreid. Goede toegankelijkheid van websites en andere online omgevingen is daarom van groot belang. Voor alle studenten, en in het bijzonder voor studenten met een functiebeperking. Maar liefst 16,5% van de eerstejaarsstudenten ondervindt hinder van een functiebeperking (zie kader). Voor deze groep is ook het digitaal beschikbaar stellen van niet-digitaal studiemateriaal een belangrijk aspect van toegankelijkheid van het onderwijs. Met toegankelijke websites, onderwijssystemen en studiemateriaal voorkomt u een kloof tussen studenten met en zonder functiebeperking. Deze laatste groep is met toegankelijke digitale informatie veel beter in staat om zelfstandig een studie te volgen. Dat draagt in hoge mate bij aan de studeerbaarheid, en uiteindelijk ook aan de latere zelfredzaamheid en participatie in de samenleving. Hoe toegankelijk is het hoger onderwijs? Uit onderzoek (december 2010) van Stichting Accessibility - expertisecentrum op het gebied van kwaliteit en toegankelijkheid van ICT - blijkt dat geen van de websites, digitale leeromgevingen en studie-informatiesystemen van de 59 onderzochte instellingen toegankelijk is volgens de minimale eisen van het Waarmerk drempelvrij.nl: de Web Content Accessibility Guidelines. Volgens Stichting Accessibility kan een groot deel van de knelpunten vrij snel en met een kleine inspanning verbeterd worden. De belangrijkste aanbeveling: Voegt u nieuwe informatie toe aan uw website? Doe dit op een toegankelijke manier. Schaft u een nieuw digitaal product aan? Stel dan eisen aan de toegankelijkheid. 6

8 Belemmeringen bij ontoegankelijkheid Welke belemmeringen komen studenten met een functiebeperking tegen op ontoegankelijk gebouwde websites, leeromgevingen en studie-informatiesystemen? B l i n d : Blinde mensen gebruiken hun eigen brailleleesregel of voorleessoftware om de inhoud te lezen. Alles wat niet in tekst wordt weergegeven, missen zij (afbeeldingen, tabellen, plaatjes, videobeelden, knoppen, flash-animaties). De website moet ook alleen met het toetsenbord te gebruiken zijn. Een blinde kan geen cursor zien en dus ook geen muis gebruiken. Slechtziend: Slechtziende mensen vergroten de teksten of laten de inhoud voorlezen door een schermlezer. Voor hen is een goed contrast van belang. Voor studenten met kleurenblindheid is het belangrijk dat informatie in tabellen, legenda en grafieken niet afhankelijk van kleuren is. Doof of slechthorend: Voor doven en slechthorenden moet alles wat via geluid wordt gecommuniceerd, ook op een andere manier weergegeven worden. Bij video s bijvoorbeeld via ondertiteling. Voor doofgeborenen is Nederlands niet de moedertaal, dus de begrijpelijkheid van tekst is voor hen heel belangrijk. Autisme, ADHD, cognitieve beperkingen: Bewegende beelden en drukke pagina s leiden af en verstoren de concentratie. Deze studenten zijn gebaat bij rustige webpagina s, duidelijke teksten en een heldere structuur. Dyslexie: Grote stukken tekst zorgen voor problemen bij dyslectici. Zij gebruiken soms voorleessoftware. Ook zijn zij geholpen met koppenmarkering en gebruik van beeld, tabellen en video. Mensen met een motorische beperking: Zij gebruiken het toetsenbord en/of hulpmiddelen om websites te gebruiken. Voor hen is het belangrijk dat navigatie, links en knoppen zonder muis te bedienen zijn. Enkele cijfers Uit onderzoek in opdracht van het ministerie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap uit blijkt dat 16,5% van de onderzochte eerstejaarsstudenten hinder ondervindt van een auditieve, visuele, motorische of cognitieve beperking. 50% van de eerstejaarsstudenten met een functiebeperking ervaart deze als belemmerend tijdens het volgen van een studie. 1 Studeren met een functiebeperking, RISBO, SOER (2009) 1 Voordelen van digitale toegankelijkheid 7

9 Richtlijnen voor toegankelijke websites Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) De WCAG-richtlijnen zijn een internationale standaard voor de opmaak en inhoud van websites, ontwikkeld door het World Wide Web Consortium (W3C). De WCAG-richtlijnen zijn integraal opgenomen in de hierna genoemde Nederlandse webrichtlijnen. Zie: Webrichtlijnen De webrichtlijnen zijn een grotere set richtlijnen, gericht op toegankelijkheid voor mensen en zoekmachines, bouwkwaliteit en gebruiksvriendelijkheid. De internationale WCAG-richtlijnen zijn integraal overgenomen en aangevuld met extra kwaliteitsrichtlijnen voor het ontwerpen, bouwen en beheren van websites. Zie: De webrichtlijnen zijn een officiële overheidsstandaard en staan op de pas toe of leg uit -lijst van het College Standaardisatie. Dit betekent dat alle (semi)overheidsorganisaties - en dus ook het hoger onderwijs - bij nieuwe investeringen in websites en andere webgebaseerde diensten (boven euro) deze richtlijnen moeten volgen. Als dat tot onoverkomelijke problemen leidt, mag de organisatie ervoor kiezen om deze standaard niet te gebruiken. De organisatie moet daarover dan verantwoording afleggen in het jaarverslag. Zie: Waarmerk drempelvrij.nl Websites ontvangen het Waarmerk drempelvrij.nl als na inspectie blijkt dat ze voldoen aan de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) of de Webrichtlijnen. Ze mogen dan het logo op hun website plaatsen dat correspondeert met het behaalde niveau. 8

10 Aanvullende kwaliteitsrichtlijnen EXTRA KWALITEITSEISEN WCAG Aanvullende toegankelijkheidseisen WEB RICHTLIJNEN WEB TOEGANKELIJKHEID WCAG Minimale toegankelijkheidseisen 1 Voordelen van digitale toegankelijkheid 9

11 interview ENKELE TIPS VOOR SEO ÉN GOEDE TOEGANKELIJKHEID: Maak links van relevante woorden in de tekst. Beschrijf een afbeelding in de alt-tekst. Zorg ervoor dat de content bovenin de broncode staat. Zet alle tekst ook echt in tekst, en niet in plaatjes. Voorzie video s van ondertiteling. 10

12 BEHANDEL GOOGLE ALS BLINDE Joost de Valk SEO-specialist, internationaal spreker, eigenaar yoast.com (half miljoen bezoekers per maand). Als consultant onder andere gewerkt voor KPN, KLM, ebay, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. De accessibility, oftewel de toegankelijkheid, van een website heeft veel effect op hoe goed een zoekmachine de site vindt. Zo n 90% van toegankelijk bouwen is namelijk ook goed voor SEO ( search engine optimization ). Je vangt dus twee vliegen in een klap als je je toegankelijkheid goed regelt. Je website wordt beter gevonden door relevante gebruikers, én deze bezoekers kunnen je site op een goede manier gebruiken. Het is eigenlijk heel simpel. Behandel Google maar gewoon als blinde. Als een blinde niks kan vinden op je website, is de kans dat Google het vindt ook heel erg minimaal. Tevreden bezoekers Mijn ervaring is dat hogeronderwijsinstellingen nog wel wat te doen hebben als het gaat om toegankelijkheid en zoekmachineoptimalisatie. Wat het lastig maakt, is dat niet alle webdevelopers deze zaken belangrijk genoeg vinden. Ik vind het heel jammer dat dat nog steeds zo is. Mijn advies aan instellingen is dan ook: Check voordat je met een bouwpartij in zee gaat of het bedrijf voldoende weet over toegankelijkheid en SEO. Los van de verplichting die nu is opgenomen in de accreditatie scheelt het je namelijk heel veel (tevreden) bezoekers! Twee vliegen in een klap Een voorbeeld? Een zoekmachine vindt het heel prettig als de inhoud van een site bovenaan staat in de technische broncode, en zaken als de navigatie onderaan. Ook vanuit accessibility is zo n opbouw van een webpagina wenselijk. Mensen met een screenreader komen zo direct bij de inhoud. De overlap zit m bijvoorbeeld ook in het omgaan met tekst en afbeeldingen op je site. Plaats je tekst als afbeelding op je site, dan kan Google dat niet lezen en mensen met visuele beperkingen ook niet. Houd daar rekening mee en zet alles in tekst en geef afbeeldingen beschrijvingen mee. 11

13 2 TOEGANKELIJKHEID IN ACCREDITATIE Een goede toegankelijkheid en studeerbaarheid voor alle studenten, dus ook voor studenten met een functiebeperking, is een basiskwaliteit van het hoger onderwijs. In de nieuwe Wet op het Hoger onderwijs en Wetenschappelijk onderzoek (WHW) is vastgelegd dat toegankelijkheid en studeerbaarheid voortaan onderdeel is van het accreditatiestelsel. Accreditatie NVAO De Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) heeft de wetswijziging uitgewerkt in de accreditatiekaders. Toegankelijkheid en studeerbaarheid voor studenten met een functiebeperking maakt sinds 1 januari 2011 deel uit van de instellingstoets en de uitgebreide opleidingsbeoordeling van de NVAO. Hierbij gaat het ook om digitale toegankelijkheid, zoals die van websites en digitale leeromgevingen. Daarnaast omvat dit bijvoorbeeld het tijdig digitaal beschikbaar stellen van niet-digitaal studiemateriaal voor studenten met een functiebeperking die daar behoefte aan hebben. De eerdere vrijblijvendheid voor instellingen op dit vlak vervalt hiermee. Beleidsplan vereist Een hogeronderwijsinstelling moet beschikken over adequaat beleid op het gebied van digitale toegankelijkheid voor studenten met een functiebeperking. Een beleidsplan is verplichte documentatie voor de beoordeling door de visitatiecommissie. In het volgende hoofdstuk vindt u richtlijnen en tips voor het opstellen van een beleidsplan over digitale toegankelijkheid. Beoordeling visitatiecommissie De visitatiecommissie controleert met name of het beleidsplan middelen toewijst en tijdspaden uitzet. De commissie kan steekproeven nemen om te controleren op implementatie van het beleidsplan. Belangrijk is dat het college van bestuur en de faculteitsbesturen op de hoogte zijn van de status van de digitale toegankelijkheid en dat is vastgelegd welke acties zij ondernemen bij onvoldoende digitale toegankelijkheid. Instellingen en opleidingen kunnen hun accreditatie niet verliezen als zij alleen slecht scoren op dit onderdeel. Wel kan een slechte score in combinatie met andere factoren van invloed zijn op de totaalbeoordeling van een opleiding of instelling. 12

14 Achtergrond De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte verplicht onderwijsinstellingen tot het aanhouden van een gelijke behandeling voor studenten met een functiebeperking. Deze wet heeft ook betrekking op de toegankelijkheid van digitale informatievoorziening. De onderwijsinspectie publiceert in maart 2010 het rapport Onbelemmerd studeren. Hierin stelt zij minimumvoorwaarden voor toegankelijkheid voor studenten met een functiebeperking voor alle hogeronderwijsinstellingen. De commissie Maatstaf - in 2009 ingesteld door de minister van OCW bouwt voort op het advies van de onderwijsinspectie. Zij adviseert dat de website, digitale leeromgeving en studie-informatiesystemen van onderwijsinstellingen moeten voldoen aan de internationale WCAG-richtlijnen voor toegankelijk internet. De Tweede Kamer gaat op 23 maart 2010 akkoord met de wetswijziging om (digitale) toegankelijkheid op te nemen als onderdeel van het accreditatiestelsel hoger onderwijs. Op 22 juni 2010 neemt de Eerste Kamer de wet aan. 2 Toegankelijkheid in accreditatie 13

15 interview MIJN TIP Ga je een nieuwe website opzetten? Zorg dan vooraf voor expertise op het gebied van toegankelijkheid. Neem dit vanaf het begin mee. Ga je achteraf testen of je voldoet aan de richtlijnen, dan ben je veel meer tijd en geld kwijt aan de aanpassingen. 14

16 WEBSITE HAN INGERICHT VOLGENS WEBRICHTLIJNEN 2 Stefan van den Dungen Gronovius Front-end ontwikkelaar bij de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en eigenaar van DGProductions Onze internationale website en nieuwe homepage han.nl hebben we helemaal heringericht volgens Webrichtlijnen 2. Stichting Accessibility en Universiteit Twente benader- den ons voor een case study. We kregen de mogelijkheid gebruik te maken van hun technische en redactionele ondersteuning bij het toegankelijk maken van onze sites. Deze kans hebben we met beide handen gegrepen. Het is lastig om aan alle webrichtlijnen te voldoen, maar onze aangepaste webonderdelen scoren nu zeer hoog op toegankelijkheid. Een ander winstpunt voor ons is dat techneuten en redacteuren nu veel bewuster nadenken over toegankelijkheid. Veel toegankelijker De voordelen? Het grootste voordeel is er natuurlijk voor de gebruiker. Onze sites zijn stukken toegankelijker geworden. Kleuren hebben bijvoorbeeld een beter contrast, tabellen zijn toegankelijk gemaakt voor blinde personen en alle afbeeldingen zijn voorzien van beschrijvingen. Alle titels zijn aangepast, zodat we niet alleen toegankelijker zijn, maar ook beter vindbaar door zoek machines. Daarnaast zijn onze sites nu ook beter geschikt voor mobiele telefoons, ipads en bijvoorbeeld braillelezers. Tijd en geld besparen Een ander groot voordeel is de besparing in tijd en geld als het gaat om onderhoud. De technische code van onze websites is een stuk netter en dus duurzamer geworden. Het is nu veel makkelijker en goedkoper om wijzigingen aan te brengen, of om een site toegankelijk te maken voor nieuwe apparaten. Ook is het werk veel beter overdraagbaar aan nieuwe ontwikkelaars, doordat alle onderdelen nu op dezelfde manier opgezet zijn. Snel zelf doen Instellingen kunnen een aantal dingen uit de webrichtlijnen vrij snel en simpel aanpakken. De webredacteuren kunnen veel winst behalen door kleine aanpassingen in de content van een website. De webdevelopers kunnen webpagina s controleren met de zogenaamde W3C-validator. Dat is een heel eenvoudige test die laat zien wat er mis is met een webpagina. Ook kunnen instellingen de gratis test op webrichtlijnen.nl doen en de aanbevelingen doorvoeren. Dan ben je er nog niet, maar voldoe je wel gelijk aan een groot deel van de richtlijnen. Een mooi begin! 15

17 3 BELEIDSPLAN: RICHTLIJNEN EN TIPS Nu digitale toegankelijkheid deel uitmaakt van de accreditatiekaders van de Nederlands Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) moet u beschikken over een beleidsplan op dit gebied. Hoe u dit beleidsplan opstelt is aan u. In het beleidsplan moet u aangeven dat én hoe u digitale toegankelijkheid opneemt in uw beleid. De NVAO geeft op hoofdlijnen aan welke onderdelen het plan moet bevatten: 1. Duidelijke doelen ten aanzien van het verbeteren van de digitale toegankelijkheid. 2. Een plan van aanpak waarin staat hoe u deze doelen gaat bereiken. 3. Een overzicht van de in te zetten middelen (geld en menskracht) om deze doelen te bereiken. 4. Een planning voor de komende twee of drie jaar waarbinnen de doelen bereikt gaan worden. U mag de plannen niet op de lange baan schuiven. Wel kunt u aangeven wat u minder belangrijk vindt en later in de tijd oppakt. NVAO: Adequaat beleid veronderstelt concrete doelstellingen die voortvloeien uit visie, en toewijzing van voldoende middelen voor de implementatie van het beleid. Mogelijke invullingen beleidsplan Om te zorgen voor (de controle op) een goede digitale toegankelijkheid kunt u denken aan de volgende invullingen voor het beleidsplan: Stel als doel dat de in gebruik zijnde websites en digitale informatiesystemen moeten voldoen aan de minimale toegankelijk heidseisen van het Waarmerk drempelvrij.nl. Stel bij nieuwbouw van een website of informatiesysteem het doel op een hoger niveau. 16

18 Stel een plan op waarmee u systematisch de toegankelijkheid van de websites en informatiesystemen toetst om aan de ijkpunten te blijven voldoen. Het is niet alleen belangrijk om bij oplevering te voldoen aan de (web)richtlijnen, maar ook om over tools te beschikken die ervoor zorgen dat de website in de toekomst aan de richtlijnen blijft voldoen. Stel voor ieder ijkpunt waaraan u niet voldoet een concreet plan op. Geef hierin aan welke maatregelen binnen welk tijdsbestek u kunt nemen om aan dit ijkpunt te kunnen voldoen. Stel een lijst op met eisen die garanderen dat de toegankelijkheid bij toekomstige ontwikkelingen en aanschaf van digitale voorzieningen meegenomen wordt. Stel een communicatieplan op waarin u vastlegt hoe u alle betrokken - van bestuur tot redacteur op de hoogte houdt van de status van de digitale toegankelijkheid, en de plannen voor de verbetering daarvan. Zorg ervoor dat alle webredacteuren de juiste training en voorlichting krijgen zodat zij content op een toegankelijke manier plaatsen. Maak - bijvoorbeeld per afdeling of faculteit - personen verantwoordelijk voor het in de gaten houden van de digitale toegankelijkheid. Plan controlemomenten in. Laat een onafhankelijke keuringsinstelling jaarlijks de voorzieningen toetsen en zorg dat deze rapportage bij alle betrokkenen terechtkomt. Controleer ook bij alle aanbestedingen of toegankelijkheid opgenomen is. Neem de richtlijnen voor de toegankelijkheid standaard op in de aanbestedingsprocedures en laat ze toetsen bij oplevering. Op vindt u de toolkit voor het aanbesteden van toegankelijke ICT van Stichting Accessibility. Leg vast hoe u studenten met een functiebeperking (op maat) faciliteert bij het studeren, bijvoorbeeld door niet-digitaal studie materiaal als readers en studieboeken tijdig digitaal beschikbaar te stellen. 3 Beleidsplan: richtlijnen en tips 17

19 Voor iedereen en alle digitale diensten Het beleid voor digitale toegankelijkheid geldt voor de gehele organisatie, alle digitale systemen en voor alle elementen daarbinnen. Denk niet alleen aan de instellingswebsite, maar bijvoorbeeld ook aan themasites, roostersites, de huisstijl van alle digitale systemen en last but not least alle digitale content. Webtoegankelijkheid is een essentieel onderdeel binnen de gehele digitale communicatie en een vast element in de werkwijze van de communicatieprofessional. In het rapport van Stichting Accessibility vindt u nog meer aanbevelingen, ook voor docenten, begeleiders en ontwikkelaars. Zie Tip van handicap + studie Vindt u het hoogste niveau van de webrichtlijnen te hoog gegrepen? Dan raden we u aan om de omzetting in stappen te doen. U kunt bij bestaande websites of systemen bijvoorbeeld beginnen bij het minimale toegankelijkheidsniveau en van daaruit verder werken. Een andere optie is om de richtlijnen die gemakkelijk te implementeren zijn als eerste aan te pakken. De richtlijnen die op zichzelf een compleet project vormen, kunt u later aanpakken. Maar het is slim om dat wel alvast te inventariseren en een inschatting te maken van de uren. Neem bij nieuwe producten toegankelijkheid gelijk op een hoger niveau mee. 18

20 3 Beleidsplan: richtlijnen en tips 19

21 interview VOOR ALLE STUDENTEN De meerwaarde van verbeteringen in de toegankelijkheid blijft niet beperkt tot studenten met een functiebeperking. Dit is prettig voor alle studenten. 20

22 PRETTIG VOOR ALLE STUDENTEN Rick Buchter Aankomend hbo-student Bouwkunde en eigenaar Q4D (Quality 4 Dyslexie) Informatie verwerken kost mij door mijn dyslexie veel tijd en energie. Dat maakt studeren geen gemakkelijke opgave. Gelukkig is de computer een goed hulpmiddel om efficiënter te werken. Voorleessoftware De digitale leeromgevingen van onderwijsinstellingen zijn vaak wel in orde voor dyslectici. Veel studie-informatie kan ik als pdfof Word-documenten uit de leeromgeving halen. Deze documenten laat ik dan voorlezen door mijn voorleessoftware. De software laat mij zien welke tekst wordt voorgelezen. Zo kan ik belangrijke alinea s markeren en die later samenvoegen tot een goede samenvatting. Op deze manier pik ik informatie op waar ik normaal overheen zou lezen. Ook websites kan ik laten voorlezen door voorleessoftware. Digitale boeken Helaas heb ik vorig jaar mijn universitaire studie Bouwkunde moeten afbreken. Doordat niet al het onderwijsmateriaal digitaal was, werd de stroom informatie me te groot en liep ik teveel achterstand op. Dit jaar begin ik met een hbo-studie Bouwkunde. Hopelijk kan ik dit lagere niveau beter bolwerken. Als ik vanaf het begin een goede start kan maken met digitale boeken en mijn laptop bij alle colleges mag gebruiken, dan moet dit gaan lukken! Meerwaarde Deze manier van werken vereist wel dat de sites van onderwijsinstellingen goed toegankelijk zijn en de documenten goed opgemaakt worden. Voor mij moet de layout bijvoorbeeld heel overzichtelijk zijn, met duidelijke lettertypes en contrasterende kleuren. De meerwaarde van verbeteringen in de toegankelijkheid blijft niet beperkt tot studenten met een functiebeperking. Dit soort zaken zijn prettig voor alle studenten. 21

23 4 ONDERSTEUNING NODIG? Wilt u aan de slag met uw beleidsplan digitale toegankelijkheid en kunt u hierbij wel wat hulp gebruiken? Diverse organisaties kunnen u op verschillende manieren ondersteunen. Stichting Accessibility Stichting Accessibility, expertisecentrum op het gebied van kwaliteit en toegankelijkheid van ICT, biedt diverse trainingen rondom de kwaliteit en toegankelijkheid van websites: inleidende trainingen en presentaties met veel achtergrondinformatie en praktijkvoorbeelden; beleidsmatige trainingen voor beslissers; technische trainingen voor webbouwers en designers; trainingen voor webredacteuren. De website biedt heel veel handige informatie, tips, toolkits en bijvoorbeeld een lijst met toegankelijke bouwers. U kunt bij Accessibility de precieze onderzoeksgegevens over uw instelling opvragen of uw website laten toetsen. Handicap + studie Onderwijsinstellingen kunnen bij handicap + studie, expertisecentrum voor onderwijs en handicap, terecht voor advies en training op het gebied van digitale toegankelijkheid. Handicap + studie combineert kennis over hoger onderwijs (accreditatie), functiebeperkingen en digitale toegankelijkheid om u zo goed mogelijk te adviseren over dit onderwerp. In samenwerking met organisaties met relevante expertise organiseert handicap + studie diverse activiteiten. Een greep daaruit: informatiemiddagen over digitale toegankelijkheid en over studeren met een functiebeperking in de vernieuwde accreditatie; advies op maat (training, websitetest, begeleiding) over het maken van beleid rondom digitale toegankelijkheid voor studenten met een functiebeperking voor de vernieuwde accreditatie; training toegankelijkheid van digitale voorlichting; traject op maat bij de hervorming of de bouw van een nieuwe website of leeromgeving. 22

24 4 Ondersteuning nodig? 23

25 5 HANDIGE LINKS Richtlijnen voor toegankelijke websites Webrichtlijnen: Web Content Accessibility Guidelines 2.0: nl Waarmerk drempelvrij.nl: Stichting Accessibility: Lijst toegankelijke bouwers: Toolkit voor het aanbesteden van toegankelijke ICT: Onderzoeksrapporten Onderzoek Digitale toegankelijkheid van het hoger onderwijs van Stichting Accessibility: Studeren met een functiebeperking in het hoger onderwijs, advies van de Commissie Maatstaf: (zoek op commissie maatstaf ) Onbelemmerd studeren: (zoek op onbelemmerd ) SURFfoundation handicap + studie studie.nl Nederlands Vlaamse Accreditatieorganisatie Wilt u deze brochure digitaal nalezen? Dat kan op 24

26 colofon (eind)redactie Iacobien Riezebosch Brenda van der Laan Christien Bok Met dank aan Stichting Accessibility, handicap + studie, Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO). Fotografie Ivar Pel Sander Koning ontwerp en opmaak Vrije Stijl, Utrecht Druk Drukkerij Libertas, Bunnik SURFfoundation Oktober 2011 De informatie in deze brochure is met de grootst mogelijke zorg samengesteld, desondanks kunnen aan deze brochure geen rechten worden ontleend. Deze publicatie verschijnt onder de Creative Commons licentie Naamsvermelding 3.0 Nederland.

Belang van toegankelijk gebruiksvriendelijk digitaal educatief Lesmateriaal

Belang van toegankelijk gebruiksvriendelijk digitaal educatief Lesmateriaal Belang van toegankelijk gebruiksvriendelijk digitaal educatief Lesmateriaal Van het EDDA project 2013 naar EliFy 2020 Feiten en cijfers over leerlingen in het basisonderwijs 1.515.000 leerlingen in het

Nadere informatie

Drempelvrij samenwerken

Drempelvrij samenwerken Drempelvrij samenwerken Start ook met drempelvrij samenwerken. Door kennis en informatie te delen op een platform dat aan de webrichtlijnen voldoet kun je met heel Nederland samenwerken. In deze whitepaper

Nadere informatie

WCAG 2.0 en Webrichtlijnen versie 2 door Iacobien Riezebosch 20 juni 2013, Nationaal Congres Digitale Toegankelijkheid

WCAG 2.0 en Webrichtlijnen versie 2 door Iacobien Riezebosch 20 juni 2013, Nationaal Congres Digitale Toegankelijkheid WCAG 2.0 en Webrichtlijnen versie 2 door Iacobien Riezebosch 20 juni 2013, Nationaal Congres Digitale Toegankelijkheid Digitale toegankelijkheid WCAG: Web Content Accessibility Guidelines Internationale

Nadere informatie

Aan de leden van de Vaste Commissie voor BZK in de Tweede Kamer Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de leden van de Vaste Commissie voor BZK in de Tweede Kamer Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Aan de leden van de Vaste Commissie voor BZK in de Tweede Kamer Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Utrecht, 22 maart 2013 Kenmerk: U20130322 Betreft: Een digitale samenleving voor iedereen Geachte mevrouw,

Nadere informatie

Uw website gebruiksvriendelijk, vindbaar en toegankelijk

Uw website gebruiksvriendelijk, vindbaar en toegankelijk Uw website gebruiksvriendelijk, vindbaar en toegankelijk! Training PGOsupport!! 14 april 2014! Jaap van de Putte Programma 10.00-12.30 Kennismaking Usability / Findability / Accessibility 13.15-16.30 Van

Nadere informatie

Webrichtlijnen: waarom ook alweer?

Webrichtlijnen: waarom ook alweer? Webrichtlijnen: waarom ook alweer? Gerrit Berkouwer Webrichtlijnen 1 verplicht bij het bouwen van websites. Al jaren. En we worstelen er behoorlijk mee. Gebaseerd op internationale richtlijnen, maar zijn

Nadere informatie

Checklist voor een knallende website

Checklist voor een knallende website Met deze checklist scan je je bedrijfswebsite op een aantal onderdelen. Ontdek de sterke punten van je website en welke punten je nog kunt verbeteren. De checklist maakt je bewust van de zaken die bepalen

Nadere informatie

SMART- Leerdoel Mathijs de Bok Emotion - RMM42

SMART- Leerdoel Mathijs de Bok Emotion - RMM42 SMART- Leerdoel Mathijs de Bok Emotion - RMM42 Inhoudsopgave 1.0 Inhoudsopgave 1 1.0 Inleiding 2 1.1 Algemeen 2 1.2 Mijn leerdoelen 2 2.0 Beschrijving leerdoel 2 3 2.1 Responsive 3 2.2 Up- to- date HTML&CSS

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking Informatie voor aspirant-studenten 1 Studiesuccescentrum Windesheim Inhoud Studeren met een functiebeperking, informatie voor aspirant-studenten... 1 Studeren met een

Nadere informatie

Websitecheck. Taak en Tekst voor websites die werken. www.jouwsite.nl

Websitecheck. Taak en Tekst voor websites die werken. www.jouwsite.nl Taak en Tekst voor websites die werken www.jouwsite.nl Websitecheck Taak en Tekst, www.taakentekst.nl Buijs Ballotstraat 27A, 2563 ZH Den Haag 06-13935470 1 Websitecheck Website: Eigenaar: Datum: www.jouwsite.nl

Nadere informatie

Studeren met een Functiebeperking

Studeren met een Functiebeperking Studeren met een Functiebeperking Weten hoe jij zo optimaal mogelijk studeert? Maak een afspraak met de studentendecaan om je situatie te bespreken Windesheim zet kennis in werking Inhoud Pag 4 Studeren

Nadere informatie

WIE VOERT DE REGIE? STUDENT OF INSTELLING?

WIE VOERT DE REGIE? STUDENT OF INSTELLING? WIE VOERT DE REGIE? STUDENT OF INSTELLING? handicap + studie Linda Nieuwenhuijsen Nationale dyslexie conferentie 2010 13 oktober 2010 WIE IS VERANTWOORDELIJK? STUDENT, INSTELLING OF OVERHEID? handicap

Nadere informatie

Eric Velleman Martijn Houtepen Iacobien Riezebosch

Eric Velleman Martijn Houtepen Iacobien Riezebosch Digitale toegankelijkheid van het hoger onderwijs Een onderzoek naar de toegankelijkheid van websites, studie-informatiesystemen en mobiele applicaties van het hoger onderwijs Eric Velleman Martijn Houtepen

Nadere informatie

Grafisch ontwerp. Referenties. https://developers.google.com/webmasters/mobile-sites/ http://www.bluetrainmobile.com/mobile-showcase

Grafisch ontwerp. Referenties. https://developers.google.com/webmasters/mobile-sites/ http://www.bluetrainmobile.com/mobile-showcase Mobiel Datanose Op dit moment is mobiel datanose niet goed gedaan; je krijgt gewoon de site te zien zoals je het te zien krijgt op pc's of laptops. Maar vaak heb je het probleem dat je op je mobiel moet

Nadere informatie

Impact EU directive op de toegankelijkheid van (publieke) diensten gemeenten

Impact EU directive op de toegankelijkheid van (publieke) diensten gemeenten Impact EU directive op de toegankelijkheid van (publieke) diensten gemeenten Eric Velleman Stichting Accessibility www.accessibility.nl @AccessibilityNL De hele presentatie in 1 minuut Stichting Accessibility?

Nadere informatie

Toegankelijke documenten op Internet. 20 juni 2013

Toegankelijke documenten op Internet. 20 juni 2013 Toegankelijke documenten op Internet 20 juni 2013 Eisen voor een toegankelijk document Begrijpelijke tekst Snel navigeren door document is mogelijk, bijvoorbeeld door het gebruik van bladwijzers Het contrast

Nadere informatie

nvt wethouder Schreurs Van: R. Snijder Tel nr: 8826 Nummer: 15A.01201 Datum: 10 november 2015 Team: CZ Tekenstukken: Ja Bijlagen: 1 Afschrift aan:

nvt wethouder Schreurs Van: R. Snijder Tel nr: 8826 Nummer: 15A.01201 Datum: 10 november 2015 Team: CZ Tekenstukken: Ja Bijlagen: 1 Afschrift aan: VOORSTEL AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS & BEANTWOORDING ARTIKEL 40 VRAGEN Van: R. Snijder Tel nr: 8826 Nummer: 15A.01201 Datum: 10 november 2015 Team: CZ Tekenstukken: Ja Bijlagen: 1 Afschrift aan: nvt

Nadere informatie

Stappenplan. De ontwikkeling van een interface doorloopt bij Studio Wolf vier stappen. Deze stappen verduidelijken de weg naar het eindresultaat.

Stappenplan. De ontwikkeling van een interface doorloopt bij Studio Wolf vier stappen. Deze stappen verduidelijken de weg naar het eindresultaat. Stappenplan Een interface is in principe alles wat de communicatie tussen de gebruiker en de computer bepaalt of vorm geeft. Het is het deel van de website of webapplicatie dat de interactie met de gebruiker

Nadere informatie

Webrichtlijnen toegankelijkheid in IPROX-4. Augustus 2012 versie 4

Webrichtlijnen toegankelijkheid in IPROX-4. Augustus 2012 versie 4 Webrichtlijnen toegankelijkheid in IPROX-4 Augustus 2012 versie 4 Inhoudsopgave 1. Waarom webrichtlijnen?... 5 2. Wat hebben de redacteuren zelf in de hand?... 6 3. Webrichtlijnen zichtbaar gemaakt in

Nadere informatie

EXPERIMENT (2) DMP - BLIND OP HET INTERNET NAAM: ROEL DE WILDT 450152 MINOR: DIGITAL MEDIA PRODUCTIONS DOCENTE: JACQUELINE RIJKMANS

EXPERIMENT (2) DMP - BLIND OP HET INTERNET NAAM: ROEL DE WILDT 450152 MINOR: DIGITAL MEDIA PRODUCTIONS DOCENTE: JACQUELINE RIJKMANS EXPERIMENT (2) DMP - BLIND OP HET INTERNET NAAM: ROEL DE WILDT 450152 MINOR: DIGITAL MEDIA PRODUCTIONS DOCENTE: JACQUELINE RIJKMANS DATUM: 23/03/2012 VERSIE: 1.0 BLOG: WWW.RPJDEWILDT.NL SAMENVATTING HET

Nadere informatie

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert.

9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. 9 redenen waarom jouw website geen klanten oplevert. Introductie Een goed ingerichte website met een goed uitgevoerde marketingstrategie is het ideale marketing tool voor ondernemers. Een goede website

Nadere informatie

Instroom en studiekeuze

Instroom en studiekeuze Studeren met een functiebeperking Instroom en studiekeuze December 2012 Expertisecentrum handicap + studie Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 1 1. Inleiding... 2 2. Cijfers... 3 2.1. Uitval... 3 2.2. Aanvraag

Nadere informatie

Haal meer boekingen uit uw website! Meer bezoekers, meer boekingen, meer gasten Tommy Bookingsupport & TenZer

Haal meer boekingen uit uw website! Meer bezoekers, meer boekingen, meer gasten Tommy Bookingsupport & TenZer Haal meer boekingen uit uw website! Meer bezoekers, meer boekingen, meer gasten Tommy Bookingsupport & TenZer Wat gaan we doen. Online trends Website ontwikkeling Online boeken Zoekmachine optimalisatie

Nadere informatie

PRESTATIESITE WEBPAKKET

PRESTATIESITE WEBPAKKET PRESTATIESITE WEBPAKKET PRESTATIESITE Wij hebben al onze ervaring gebruikt om een gestandaardiseerd webpakket te ontwikkelen met een lay-out welke de focus heeft op leads en new business. Op deze wijze

Nadere informatie

Het is duidelijk waar je bent en waar je naartoe kunt gaan als je een link aanklikt.

Het is duidelijk waar je bent en waar je naartoe kunt gaan als je een link aanklikt. 1. Webshop Bol.com 1. Herkenbaarheid De site is duidelijk, je ziet linksboven Bol.com staan en er staan ook de speciaal geselecteerde spullen en de aanbiedingen. Je kan alleen niet zien van wie de website

Nadere informatie

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion

Naam: Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) Draaiboek decentrale implementatie PAUW en Tridion Inleiding In het kader van het Programma Aanpak Universitaire Website (PAUW) is afgesproken dat alle decentrale

Nadere informatie

Een website: zelf doen of uitbesteden?

Een website: zelf doen of uitbesteden? Een website: zelf doen of uitbesteden? Whitepaper Websites maken Pagina overzicht Heeft uw bedrijf geen (goede) website, dan is dat een gemiste kans. Als u het goed doet, kunt u via uw website namelijk

Nadere informatie

Creat4u. www.icreat4u.nl COMPLETE WEBSITE. voor ondernemers. 47,50,- per maand zonder opstartkosten. ONZE VOORDELEN! EEN ALL-IN WEBSITE

Creat4u. www.icreat4u.nl COMPLETE WEBSITE. voor ondernemers. 47,50,- per maand zonder opstartkosten. ONZE VOORDELEN! EEN ALL-IN WEBSITE COMPLETE WEBSITE voor ondernemers 47,50,- per maand zonder opstartkosten. Een complete website voor uw onderneming en die ook nog goed vindbaar is, dat is wat we willen! Maar hoe? EEN ALL-IN WEBSITE ONZE

Nadere informatie

Zoekmachine Optimalisatie (SEO)

Zoekmachine Optimalisatie (SEO) Zoekmachine Optimalisatie (SEO) Dit ebook wordt u geheel gratis aangeboden door Usense - Dé Online Marketing Specialist. Zoekmachine Optimalisatie Zoekmachine optimalisatie, oftewel SEO, gaat over het

Nadere informatie

Publishing & Printing Company B.V.

Publishing & Printing Company B.V. STAPPENPLAN WEBSITE Versie 1.3 Publishing & Printing Company B.V. Weth. Sangersstraat 38 (0)46-437 73 11 KVK 140.41959 6191 NA Beek web@pp-company.nl BTW NL 0085.52.861.B01 Algemene voorwaarden www.pp-company.nl

Nadere informatie

Toegankelijkheid als basis

Toegankelijkheid als basis Toegankelijkheid als basis Van Webrichtlijnen naar kwaliteitsbewaking Alexander Fase Product manager webrichtlijnen TYPO3gem congres 15 oktober 2015 Toegankelijkheid Waarom zou je? voor 25% van uw mensen

Nadere informatie

Website Benchmark. Provinciale Statenverkiezingen 18 maart 2015 BENCHMARK ONDERZOEK

Website Benchmark. Provinciale Statenverkiezingen 18 maart 2015 BENCHMARK ONDERZOEK Website Benchmark Provinciale Statenverkiezingen 18 maart 2015 BENCHMARK ONDERZOEK Provinciale Statenverkiezingen 2015 Provinciale Statenverkiezingen betekent: campagnes. Uiteraard van politieke partijen,

Nadere informatie

INFORMATIE VOOR COMMUNICATIEMANAGERS EN WEBMASTERS

INFORMATIE VOOR COMMUNICATIEMANAGERS EN WEBMASTERS INFORMATIE VOOR COMMUNICATIEMANAGERS EN WEBMASTERS BrowseAloud Plus: dé voorleestool op websites! 1 INHOUD Informatie voor communicatiemanagers en webmasters... 1 BrowseAloud Plus: dé voorleestool op websites!

Nadere informatie

Vaardigheden - Internet HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52517

Vaardigheden - Internet HV 1. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52517 Vaardigheden - Internet HV 1 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52517 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Internet Marketing Termen

Internet Marketing Termen Internet Marketing Termen Als beginnend Internet Marketeer ga je veel termen tegen komen, die je in verwarring zullen brengen. Hieronder heb ik een lijst met termen voor je samengesteld om jouw leven als

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking CIJFERS Studeren met een functiebeperking Gebaseerd op het onderzoek Studeren met een functiebeperking 2012 door ResearchNed/ITS in opdracht van het Ministerie van OCW. 1 De 10 meest voorkomende functiebeperkingen

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20011 2500 EA Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG DGBK Burgerschap en Informatiebeleid www.rijksoverheid.nl Uw kenmerk

Nadere informatie

SEO: Hoe komt mijn webshop hoger in Google?

SEO: Hoe komt mijn webshop hoger in Google? SEO: Hoe komt mijn webshop hoger in Google? 1. HOGER IN GOOGLE? SEO staat voor Search Engine Optimization, oftewel in het gewoon Nederlands: zoekmachineoptimalisatie. Het is een onderdeel van zoekmachinemarketing

Nadere informatie

Welkom. Wat komt er terecht van de aanbevelingen (inmiddels accreditatie-eisen) van de Commissie Maatstaf? Nationale Dyslexie Conferentie 2013

Welkom. Wat komt er terecht van de aanbevelingen (inmiddels accreditatie-eisen) van de Commissie Maatstaf? Nationale Dyslexie Conferentie 2013 Welkom Wat komt er terecht van de aanbevelingen (inmiddels accreditatie-eisen) van de Commissie Maatstaf? Nationale Dyslexie Conferentie 2013 Expertisecentrum handicap + studie Lex Jansen www.handicap-studie.nl

Nadere informatie

WEBSITE USABILITY. white-paper

WEBSITE USABILITY. white-paper WEBSITE USABILITY white-paper Alle rechten voorbehouden Het is niet toegestaan deze white-paper aan derden te verstrekken of te verkopen. Het is niet toegestaan de inhoud van deze white-paper elders te

Nadere informatie

Klik om de stijl te 08-12-2014. Digitale toegankelijkheid

Klik om de stijl te 08-12-2014. Digitale toegankelijkheid Welkom Workshop Digitale Toegankelijkheid Marianne Kaufman Consultant handicap + studie Martijn Houtepen onderzoeker en trainer stichting Accessibility Congres Klik om de stijl te Quality bewerken Time

Nadere informatie

Interview verslag! Anouk van Houten 538565. Interview verslag. Naam: Anouk van Houten, 538565 Klas: INF1c Vak: Interviewen Docent: Ellen Leen

Interview verslag! Anouk van Houten 538565. Interview verslag. Naam: Anouk van Houten, 538565 Klas: INF1c Vak: Interviewen Docent: Ellen Leen Interview verslag Naam: Anouk van Houten, 538565 Klas: INF1c Vak: Interviewen Docent: Ellen Leen Inhoudsopgave: Voorwoord -!!!!! blz. 3 Wempe Webdesign -!!!! blz. 4 Opleiding -!!!!!! blz. 4 Beroepskeuze

Nadere informatie

WHITEPAPER. Wat is een. Responsive website? Voordelen van een. Responsive website? Hoe start je met een. Responsive website? RESPONSIVE WEBSITES

WHITEPAPER. Wat is een. Responsive website? Voordelen van een. Responsive website? Hoe start je met een. Responsive website? RESPONSIVE WEBSITES WHITEPAPER RESPONSIVE WEBSITES Wat is een Responsive website? Voordelen van een Responsive website? Hoe start je met een Responsive website? INTRODUCTIE Met het downloaden van deze whitepaper kunnen we

Nadere informatie

301 redirect. 2xCeed BV Brede Englaan 14 1272 GS Huizen 020-7570800

301 redirect. 2xCeed BV Brede Englaan 14 1272 GS Huizen 020-7570800 301 redirect 301 redirect voor behoud SEO ranking Indien je regelmatig aan websites werkt of je website actueel houdt dan kan het voorkomen dat je content van locatie veranderd. Bijvoorbeeld bij het aanmaken

Nadere informatie

Website Conversie Optimalisatie Uitgevoerd voor Bart Nijs Fotografie

Website Conversie Optimalisatie Uitgevoerd voor Bart Nijs Fotografie Website Conversie Optimalisatie Uitgevoerd voor Bart Nijs Fotografie 11-6-2015 Bart Weitering Hogeschool Arnhem & Nijmegen Inhoud Conversie Optimalisatie... 3 Website Analyse... 3 Re-Design... 4 Teampagina...

Nadere informatie

Creative Commons in. Informatie voor projectleiders bij hogeronderwijsinstellingen. CC BY: Creative Commons Mountain View HQ

Creative Commons in. Informatie voor projectleiders bij hogeronderwijsinstellingen. CC BY: Creative Commons Mountain View HQ Creative Commons in SURF-projecten Informatie voor projectleiders bij hogeronderwijsinstellingen CC BY: Creative Commons Mountain View HQ 3 Creative Commons in SURF-projecten Creative Commons in SURF-projecten

Nadere informatie

Wat zijn de doelstellingen van uw. actief zijn? 28-10-2014. Online marketing: het belang van internet en je website. TenZer niet het eerste idee

Wat zijn de doelstellingen van uw. actief zijn? 28-10-2014. Online marketing: het belang van internet en je website. TenZer niet het eerste idee TenZer niet het eerste idee Online marketing: het belang van internet en je website Workshop 27 oktober 2014 Lead to Sale Creative Photostudio Vallen en opstaan En toen.. TenZer Probeer ervaren ondernemers

Nadere informatie

Checkit maakt u vindbaar!

Checkit maakt u vindbaar! Checkit maakt u vindbaar! Neem voor meer informatie vrijblijvend contact op met één van onze Search Engine Marketing professionals of kijk op www.checkit.nl Pagina 2 van 12 Inhoud 1. Over Checkit... 3

Nadere informatie

Websites aanpassen. Voor iedereen.

Websites aanpassen. Voor iedereen. Websites aanpassen. Voor iedereen. Teksten aanpassen en afbeeldingen toevoegen. Links naar andere pagina s of documenten. Pagina s toevoegen, kopiëren en verplaatsen. Ondersteuning voor meerdere talen.

Nadere informatie

Hallo, wij willen je graag voorstellen. aan je nieuwe website:

Hallo, wij willen je graag voorstellen. aan je nieuwe website: Hallo, wij willen je graag voorstellen aan je nieuwe website: Vanwege de op handen zijnde veranderingen in de geestelijke gezondheidszorg, willen wij je een handje helpen met je bereikbaarheid, uitstraling

Nadere informatie

Gratis e-book Checklist Webteksten Door René Greve, Webteksten en SEO, (www.renegreve.nl)

Gratis e-book Checklist Webteksten Door René Greve, Webteksten en SEO, (www.renegreve.nl) Dit is versie 2.1 (april 2009) Kijk voor de nieuwste versie op: www.renegreve.nl/e-books/ Copyright: Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van René Greve verveelvoudigd

Nadere informatie

55 SEO Tips Om Mee Te Scoren!

55 SEO Tips Om Mee Te Scoren! 55 SEO Tips Om Mee Te Scoren! Een goede tip is nooit weg, toch? Ik heb er 55 voor je op een rijtje gezet, waarmee je je website kunt optimaliseren, zodat je hoger scoort in Google, meer bezoekers naar

Nadere informatie

WEBSITE SCAN Vrijblijvend advies

WEBSITE SCAN Vrijblijvend advies WEBSITE SCAN Vrijblijvend advies IBAN: NL57ABNA0479025207 Inleiding: Wij hebben uw website op diverse facetten geanalyseerd en hier een bondig rapport voor geschreven. Door het uitvoeren van onderstaande

Nadere informatie

Bluedesk. 10 tips voor betere vindbaarheid van uw webwinkel. websolutions for your next step

Bluedesk. 10 tips voor betere vindbaarheid van uw webwinkel. websolutions for your next step Bluedesk 10 tips voor betere vindbaarheid van uw webwinkel Over Bluedesk Hét full-service internetbureau uit Noordwest- Holland Gevestigd in Alkmaar Opgericht in 1995 Meer dan 35 medewerkers Specialisaties

Nadere informatie

Wat SEO voor uw onderneming kan betekenen

Wat SEO voor uw onderneming kan betekenen Wat SEO voor uw onderneming kan betekenen Whitepaper Alles wat u moet weten over SEO Pagina overzicht Als ondernemer wilt u een goede website. Een website die voor uw doelgroep makkelijk vindbaar is en

Nadere informatie

De term functiebeperking wordt gebruikt als verzamelbegrip en omvat chronische ziekte, psychische of lichamelijke klachten, dyslexie en dyscalculie.

De term functiebeperking wordt gebruikt als verzamelbegrip en omvat chronische ziekte, psychische of lichamelijke klachten, dyslexie en dyscalculie. Inleiding Deze brochure is bedoeld voor (aspirant) studenten met een functiebeperking. Studeren met een functiebeperking is vaak niet eenvoudig. Zo kan een chronische ziekte vermoeidheid en pijn veroorzaken

Nadere informatie

Verdien model. Affiliate marketing

Verdien model. Affiliate marketing Verdien model Er zijn verschillende manieren om geld te verdienen met je site. Als je slim bent gebruik je alle manieren zo kan je op zo veel mogelijk manieren geld uit je site halen. Al deze manieren

Nadere informatie

Stichting drempelvrij.nl. Jaarverslag 2014

Stichting drempelvrij.nl. Jaarverslag 2014 Stichting drempelvrij.nl Jaarverslag 2014 Inhoud Inleiding 3 Leeswijzer 3 1 Beleidskoers 3 1.1 Statuten en naamswijziging 3 1.2 Handboek 3 1.3 Financiën 4 2 Producten, publiciteit en preferred partners

Nadere informatie

Nieuwe doelgroep. Bereik een... Brochure: Product informatie. Optimera.nl Mallemoolen 23 6901 GS Zevenaar - NL OPTIMALISATIE IN PERFECTIE

Nieuwe doelgroep. Bereik een... Brochure: Product informatie. Optimera.nl Mallemoolen 23 6901 GS Zevenaar - NL OPTIMALISATIE IN PERFECTIE OPTIMALISATIE IN PERFECTIE Bereik een... Nieuwe doelgroep Brochure: Product informatie Optimera.nl Mallemoolen 23 6901 GS Zevenaar - NL Telefoon: +31 (0)316 712 453 Fax: +31 (0)84 725 9405 O E-mail: info@optimera.nl

Nadere informatie

Hoe bouw je een goede website/webshop?

Hoe bouw je een goede website/webshop? Hoe bouw je een goede website/webshop? Een website/blog zit zo in elkaar, maar om er dan een goede, mooie en succesvolle website van te maken is een tweede. Hierbij komt veel meer kijken dan dat men denkt.

Nadere informatie

Een website omzetten naar WordPress

Een website omzetten naar WordPress 1 Een website omzetten naar WordPress Er zijn talloze programma s beschikbaar om websites te maken. In de titels Basisgids Websites maken met WordPress en Websites maken met WordPress voor senioren wordt

Nadere informatie

Meer Weten? Klik Hier!

Meer Weten? Klik Hier! Meer weten? Klik hier! 1 Een onderzoek naar de toegankelijkheid van internetsites en studie-informatiesystemen in het hoger onderwijs Andrea Dekker Stichting Bartiméus Accessibility Zeist, December 2006

Nadere informatie

1. Inleiding Hoe wordt mijn website gemakkelijk gevonden in de verschillende zoekmachines.

1. Inleiding Hoe wordt mijn website gemakkelijk gevonden in de verschillende zoekmachines. Samenvatting In deze whitepaper wordt de vraag beantwoord: Hoe kan ik mijn website beter vindbaar maken in zoekmachines?. Om hier achter te komen wordt eerst achtergrond informatie gegeven over hoe zoekmachines

Nadere informatie

Re-integratie websites 2014. Een globale steekproef van websites, gelet op toegankelijkheid.

Re-integratie websites 2014. Een globale steekproef van websites, gelet op toegankelijkheid. Re-integratie websites 2014 Een globale steekproef van websites, gelet op toegankelijkheid. 1 Index 3. 0 Inleiding en verantwoording. 4. 0.1 Wat is Toegankelijkheid? 5. 0.2 Is Toegankelijkheid iets nieuws?

Nadere informatie

De aanmelding van uw zoon/dochter kan niet doorgaan als wij onderstaande gegevens niet hebben ontvangen.

De aanmelding van uw zoon/dochter kan niet doorgaan als wij onderstaande gegevens niet hebben ontvangen. Aan ouders/verzorgers van leerlingen uit groep 8 Betreft: Aanmelding schooljaar 2015-2016 Geachte ouders/verzorgers, De aanmelding van uw zoon/dochter kan niet doorgaan als wij onderstaande gegevens niet

Nadere informatie

Schoolwebsite.nu. Snel aan de slag met uw website. Versie 4.0

Schoolwebsite.nu. Snel aan de slag met uw website. Versie 4.0 Schoolwebsite.nu Snel aan de slag met uw website Versie 4.0 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1 Inleiding... 3 2 Voor dat u begint... 4 3 Teksten op de website... 6 4 Groepspagina s... 8 5 De groepspagina...

Nadere informatie

Praktische tips voor een geweldige website Irene Ogier - I-webs

Praktische tips voor een geweldige website Irene Ogier - I-webs Praktische tips voor een geweldige website Irene Ogier - I-webs Inhoud E-book Zoekwoorden uitleg 3 Zoekwoorden in je website gebruiken 4 9 tips voor de pagina over jou 6 Tips voor de lancering van je website

Nadere informatie

Online Marketing. Door: Annika Woud ONLINE MARKETING

Online Marketing. Door: Annika Woud ONLINE MARKETING Online Marketing Door: Annika Woud 1 Inhoudsopgaven 1 Wat is online marketing? 2 Hoe pas je online marketing toe op een website? Hoe pas je het toe? SEO Domeinnaam HTML Google Analytics Advertenties op

Nadere informatie

Meer winst uit WordPress. (en online marketing)

Meer winst uit WordPress. (en online marketing) Meer winst uit WordPress (en online marketing) Introductie Martijn Duker 26 jaar Online marketing Pronamic Waarom WordPress? 1. Eenvoudig in beheer 2. Open source community 3. Talloze uitbreidingsmogelijkheden

Nadere informatie

Jouw bedrijf in 3 stappen bovenin Google Whitepaper online vindbaarheid versie augustus 2012

Jouw bedrijf in 3 stappen bovenin Google Whitepaper online vindbaarheid versie augustus 2012 Jouw bedrijf in 3 stappen bovenin Google Whitepaper online vindbaarheid versie augustus 2012 Whitepaper Online vindbaarheid Allebedrijvenin augustus 2012 Pagina 1 Een woord vooraf Je hebt een prachtige

Nadere informatie

AUTEURSRECHTEN IN DE DIGITALE LEEROMGEVING

AUTEURSRECHTEN IN DE DIGITALE LEEROMGEVING AUTEURSRECHTEN IN DE DIGITALE LEEROMGEVING Website http://www.bibliotheek.leidenuniv.nl/onderwijs onderzoek/auteursrechteninformatiepunt/voor docenten/ Vuistregels 1. Linken mag altijd! Linken naar artikelen,

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 11 Nieuwsbrief 12 Introductie Visual Steps 12 Wat heeft u nodig? 13 De website bij het boek 13 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 11 Nieuwsbrief 12 Introductie Visual Steps 12 Wat heeft u nodig? 13 De website bij het boek 13 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 11 Nieuwsbrief... 12 Introductie Visual Steps... 12 Wat heeft u nodig?... 13 De website bij het boek... 13 Hoe werkt u met dit boek?... 14 Uw voorkennis... 15 Toets uw kennis...

Nadere informatie

Proficiat! U staat op het punt om te schitteren op het web.

Proficiat! U staat op het punt om te schitteren op het web. Proficiat! U staat op het punt om te schitteren op het web. Het is goede beslissing om te investeren in een website. Het is namelijk een duurzame manier om uw zaak en uw producten te promoten. Een goede

Nadere informatie

Content is koning, strategie de keizer

Content is koning, strategie de keizer Content is koning, strategie de keizer David Kok in gesprek met Xaviera Ringeling Xaviera is, samen met haar team vrijwilligers, een contentmachine. Elke dag publiceert ze op verschillende weblogs een

Nadere informatie

Stap verder met SEO. Whitepaper Search Engine Optimization (SEO) 2.0

Stap verder met SEO. Whitepaper Search Engine Optimization (SEO) 2.0 Stap verder met SEO Whitepaper Search Engine Optimization (SEO) 2.0 Pagina overzicht Websites vechten om een plekje bij de eerste zoekresultaten van zoekmachines zoals Google. Om een website op zo n felbegeerde

Nadere informatie

Hoewel veel mobiele sites zijn ontworpen met het oog op weergave op mobiele apparaten, zijn ze vaak niet goed toegankelijk via een zoekmachine.

Hoewel veel mobiele sites zijn ontworpen met het oog op weergave op mobiele apparaten, zijn ze vaak niet goed toegankelijk via een zoekmachine. Mobiele websites Een mobiele site is een website die geoptimaliseerd is voor gebruik op een klein scherm en wordt getoond via de browser van een smartphone of tablet. Een mobiele site is niet afhankelijk

Nadere informatie

Benchmark Waterschapsverkiezingen

Benchmark Waterschapsverkiezingen BENCHMARK ONDERZOEK Benchmark Waterschapsverkiezingen 18 maart 2015 Benchmark Waterschapsverkiezingen 18 maart 2015 Op 18 maart vinden de Waterschapsverkiezingen plaats. Met uitgebreide websites die veel

Nadere informatie

Klik&Steen Dashboard. Wat zijn nou interessante statistieken bij websites?

Klik&Steen Dashboard. Wat zijn nou interessante statistieken bij websites? Klik&Steen Dashboard Wat zijn nou interessante statistieken bij websites? Inleiding Dit document dient als onderzoek naar de statistieken die interessant zijn om te laten zien in het dashboard van Klik&Steen.

Nadere informatie

Online digitaal. bladerpdf. Gratis. bladerpdf. Ontwerp uw brochure, boek of folder bij diezijngoed.eu en krijg een gratis bladerpdf!

Online digitaal. bladerpdf. Gratis. bladerpdf. Ontwerp uw brochure, boek of folder bij diezijngoed.eu en krijg een gratis bladerpdf! Online digitaal bladerpdf Gratis bladerpdf Ontwerp uw brochure, boek of folder bij diezijngoed.eu en krijg een gratis bladerpdf! Geschikt voor: Online bladerpdf (bladersysteem) Is uw boek of brochure eindelijk

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking Een student met dyslexie of autisme?! Wat betekent dat voor mij als docent? RU Onderwijsdag 2013 WELKOM! 1 Kennismaking Hanke van Buren Judith Jansen André Baars Jeroen

Nadere informatie

Advies over leven, leren, wonen en werken met een visuele beperking

Advies over leven, leren, wonen en werken met een visuele beperking Advies over leven, leren, wonen en werken met een visuele beperking Visio: voor al uw vragen Ik ben slechtziend, kan ik toch zelfstandig wonen en reizen? Door mijn plotselinge slechtziendheid, kost het

Nadere informatie

Studeren met een. functiebeperking

Studeren met een. functiebeperking Studeren met een functiebeperking OPTIMAAL STUDEREN AAN DE CHE! Vaak heb je geen hulp nodig, maar soms is een duwtje in de rug prettig! 2 Wat is een functiebeperking? Waarschijnlijk denk jij bij het woord

Nadere informatie

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE

10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE 10 WEB DESIGN TIPS VOOR EEN SUCCESVOLLE WEBSITE Is uw website aan vernieuwing toe? Pas deze tips toe en haal meer uit je website De laatste jaren zien we grote veranderingen op het gebied van webdesign.

Nadere informatie

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING

ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING ONDERZOEKSRAPPORT CONTENT MARKETING EEN ONDERZOEK NAAR DE BEHOEFTE VAN HET MKB IN REGIO TWENTE AAN HET TOEPASSEN VAN CONTENT MARKETING VOORWOORD Content marketing is uitgegroeid tot één van de meest populaire

Nadere informatie

Mixed Emotions Digitaal Functioneel ontwerp Datum: 3 april 2014 - Onze referentie: MEO.001-01 - Versie: v1.0

Mixed Emotions Digitaal Functioneel ontwerp Datum: 3 april 2014 - Onze referentie: MEO.001-01 - Versie: v1.0 Mixed Emotions Digitaal Functioneel ontwerp Datum: 3 april 2014 - Onze referentie: MEO.001-01 - Versie: v1.0 Inhoudsopgave Inhoudsopgave Inleiding 2 3 1. Achtergrond 4 2. Structuur 5 3. Inhoud Mixed Emotions

Nadere informatie

Edu-tekstbestanden en schermuitleessoftw

Edu-tekstbestanden en schermuitleessoftw Edu-tekstbestanden en schermuitleessoftw are Handleiding en tips. (versie 1, 13 maart 2015) Inleiding NB: als deze tekst is uitgeprint en bewaard, controleer dan op http://educatief.dedicon.nl op de pagina

Nadere informatie

Wél scoren met je webshop Waardevolle Website & Shop Weetjes: Tips en valkuilen

Wél scoren met je webshop Waardevolle Website & Shop Weetjes: Tips en valkuilen Wél scoren met je webshop Waardevolle Website & Shop Weetjes: Tips en valkuilen Ronald Otto ( ) en Peter Kolster ( ) hebben naar aanleiding van hun presentatie dit document geschreven waarin heel puntsgewijs

Nadere informatie

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht

Een Training Die Een Stap Verder Gaat. Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Donderdag 16 januari 2014, Utrecht Intensieve Training Sociale Media voor marketing-en communicatie professionals in het onderwijs Met 2 interessante praktijkpresentaties van: Ingmar Volmer : Sociale Media

Nadere informatie

Handleiding Website Laatste update: april 2014

Handleiding Website Laatste update: april 2014 Laatste update: april 2014 1. Google Search Tijdens de ontwikkeling van uw website werd er veel aandacht besteed aan optimalisatie voor zoekmachines zoals Google. Dit onder andere door de broncode technisch

Nadere informatie

1.9.4 Release Overzicht

1.9.4 Release Overzicht 1.9.4 Release Overzicht December 2013 www.siteop.mobi Release datum 9 december 2013, tussen 7 en 10:00 uur GMT Inhoudsoverzicht Nieuw... 3 Optie om website logo/afbeelding carousel op subpagina's... 3

Nadere informatie

Toelichting op enkele knoppen: (als u de muis bij een knop houdt, verschijnt een tekst met een korte aanwijzing (tooltip) bij deze knop).

Toelichting op enkele knoppen: (als u de muis bij een knop houdt, verschijnt een tekst met een korte aanwijzing (tooltip) bij deze knop). FAQ Leerlingdossier & handelingsplannen Welke mogelijkheden biedt de online tekstverwerker in ESIS? De online tekstverwerker beschikt over veel mogelijkheden voor het bewerken van tekst. U vindt de online

Nadere informatie

Documentatie WD32. Christine van Woensel M32

Documentatie WD32. Christine van Woensel M32 Documentatie WD32 Christine van Woensel M32 Ontwerpkeuzes per device resolutie Desktop (1025 1600px & 769 1024px): Tablet (481 768px): Smartphone (321 480px & tot 320px): Algemeen: Alle ontwerpen voor

Nadere informatie

WEBSITEANALYSE. www.hollandcasino.nl versie 1.0

WEBSITEANALYSE. www.hollandcasino.nl versie 1.0 WEBSITEANALYSE www.hollandcasino.nl versie 1.0 Auteurs: Lisa Winters, Seline Noteboom, René Marcusse, Rob Maillé en Sjoerd van Hal Datum: 17 September 2013 Studie: Digital communication for businesses,

Nadere informatie

Inzicht krijgen in de bezoekers van uw website. How To

Inzicht krijgen in de bezoekers van uw website. How To Inzicht krijgen in de bezoekers van uw website How To Inhoudsopgave 03 Inloggen 04 Naar uw rapportagepagina 05 Algemene rapportage van uw website bekijken 06 Resultaten over een specifieke periode bekijken:

Nadere informatie

Studeren met een functiebeperking

Studeren met een functiebeperking Studeren met een functiebeperking 1. Vooraf De Inspectie van het Onderwijs en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hebben in de afgelopen jaren onderzoek gedaan naar de toegankelijkheid

Nadere informatie

SEA: een minicursus Google Adwords

SEA: een minicursus Google Adwords SEA: een minicursus Google Adwords : 1. Wat is Google Adwords? 2. Waarom zou je van Adwords gebruikmaken? 3. Hoe werkt Adwords? 3a. Wat is de kwaliteitsscore? 3b. Kwaliteitsscore in stappen 3c. SEA en

Nadere informatie

Zoekmachines hoe laat je ze voor je werken?

Zoekmachines hoe laat je ze voor je werken? WHITEPAPER Zoekmachines hoe laat je ze voor je werken? Auteur: Elsie Hijstek Coördinator Kwaliteit & Informatiebeveiliging Copyright 2013, Zig Websoftware B.V. Samenvatting Het is juli, 30 C het zwembad

Nadere informatie

Informatie vaardigheden

Informatie vaardigheden 0 Boek 77992.indb 0 02-2-09 6:4 Noordhoff Uitgevers bv Informatie vaardigheden Je dient informatievaardig te zijn om snel en grondig digitale informatie te zoeken, te selecteren en te verwerken. In dit

Nadere informatie

Informatie over dyslexie op de OSG Dyslexiecoaches Brugklasleerlingen Mogelijkheden op school

Informatie over dyslexie op de OSG Dyslexiecoaches Brugklasleerlingen Mogelijkheden op school Informatie over dyslexie op de OSG Hieronder vind je tips die je kunt gebruiken wanneer je dyslectisch bent. Ook wordt kort uitgelegd hoe de begeleiding op de OSG is wanneer je dyslexie hebt. Deze informatie

Nadere informatie