NAH bij Kinderen en Jongeren. Dr. Eric Hermans

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "NAH bij Kinderen en Jongeren. Dr. Eric Hermans"

Transcriptie

1 NAH bij Kinderen en Jongeren Dr. Eric Hermans

2 Vilans Kennisinstituut voor de langdurende zorg (Vooral: gehandicaptenzorg, ouderenzorg, chronisch zieken) Ontwikkelen van vernieuwende, praktijkgerichte kennis door: Onderzoek en ontwikkeling Implementatie en borging Netwerken en uitwisseling Informatie en advies

3 NAH: incidentie SEH Ziekenhuizen: traumatische NAH s per jaar in leeftijd 0-24 jaar (Meerhoff et al 2000) Buiten ziekenhuizen:?? Vermoedelijk 4 á 5 maal dit aantal (Gordon & Brown 2004) Niet traumatisch NAH (tumor, encefalitis, meningitis, e.d): p.j (nog niet gepubliceerd onderzoek door dr. C. Catsman Berrevoets, kinderneuroloog Sophia Kinderziekenhuis/ Erasmus MC)

4 Gradaties 85 % licht (Glasgow Coma Scale 13-15) 10% matig (9-12) 5% ernstig (=< 8) Hiervoor genoemd aantal van omvat alle gradaties. Indien GCS 15: ook bewustzijnsverlies (ongeacht duur)

5 NAH: gevolgen Vooral cognitief (aandacht, geheugen), gedragsmatig, en sociaal-emotioneel Tot 2004: Licht NAH bij kinderen vrijwel altijd zonder gevolgen (Caroll et al 2004) Onjuist! Licht NAH niet altijd zonder gevolgen: 10 á 15% houdt/ krijgt (ernstige) gevolgen Bij ernstig NAH vrijwel altijd lange termijngevolgen

6 Gevolgen Gevolgen hoeven bij kinderen niet direct aansluitend aan het letsel te ontstaan: growing into deficits Gevolgen vaak niet herkend, vooral als het letsel langer geleden is. Veel verkeerde etiketten (ADHD) en behandeltrajecten

7 Gezinsproblematiek na NAH NAH bij een kind: bron van ernstige morbiditeit in gezin Ponsford et al (2003): stress, angst, depressie, emotionele problematiek Wade et al (2003): disfunctioneren van gezin Anderson et al (2006): vooral moeders en sociaal zwakke gezinnen worden getroffen McMahon et al (2001): minder zelfrespect, meer gedragsproblemen en depressieve symptomen bij brusjes Swift et al (2002): minder contact van brusjes met kind met NAH Taylor et al (2001): NAH-problematiek kind en gezinsproblematiek beïnvloeden elkaar negatief spiraliserend

8 Gezinsproblematiek na NAH Wat we verder zien in de internationale literatuur: Weinig hulpvraag en laag zorggebruik door gezin, vooral in eerste jaar/ jaren na NAH Opvallend verschil met professionals: deze signaleren juist grote zorgbehoefte (dit komt overeen met Nederlandse praktijkervaring: wanneer hulp wordt ingeroepen is het gezin volledig gederailleerd) Vooral gedragsverandering zeer krachtige voorspeller van ontstaan van gezinsproblematiek

9 Performance Traumatic brain injury without Bond Chapman, 2006 intervention Growing Up

10 Behandelaanbod voor gezinnen World Congress on Brain Injury (tweejaarlijks) Lissabon 2008: - Veel gezinsproblematiek - Wereldwijd gebrek aan interventies - Oproep om hulpaanbod te ontwikkelen

11 Behandelaanbod voor gezinnen Ontwikkeld door Vilans in zesjarig project ( ) in samenwerking met 14 landelijk gespreide zorgaanbieders, waaronder InteraktContour Een Richtlijn: wat is goede behandeling van gezin met een kind met NAH? 12.pdf Een Toolkit: wat zijn behandelmethodes en instrumenten die succesvol ingezet kunnen worden?

12 Evaluatie Ontwikkelde aanbod toegepast en geëvalueerd in 42 gezinnen met een kind met NAH: - 25 jongens (59,5%), 17 meisjes - Gemiddeld 11,9 jaar (range 3-22) - Iets meer non-traumatisch dan traumatisch NAH - Aanvang hulp: gemiddeld ruim 6 jaar na ontstaan NAH - Evaluatie gemiddeld 60 weken na start behandeling

13 Hulpvragen Gedragsproblematiek Op orde brengen van gezinsleven Informatie over NAH en gevolgen Opvoedingsondersteuning Verduidelijken mogelijkheden van het kind Hulp bij participatie

14 Evaluatie: Oordeel ouders Kwaliteit aanbod 8,0 Deskundigheid begeleider 8,3 Beschikbare tijd 7,8 Aansluiting op hulpvraag 7,7 Effect in dagelijks leven 7,2 (op tien punts schaal)

15 Evaluatie: Afname in zorgen We maten de zorg die ouders hadden over een aantal aspecten vooraf en bij evaluatie. We vonden een significante afname van zorgen op de volgende aspecten: Vooraf Zorg over het gedrag van het kind Zorg gevolgen van het NAH in de toekomst Zorg over de zorg a/d andere kinderen Zorg over de uitvoering van huiselijke taken Zorg over invloed NAH op toekomst van u zelf, partner en andere kinderen Zorg over emotionele acceptatie van het NAH Zorg over het vinden van tijd voor andere dingen Evaluatie (Burgess et al 1999: Family Burden of Injury Interview: instrument dat zorgen van ouders meet op 26 aspecten (vijf punts schaal)

16 Citaten ouders Er moet meer bekendheid worden gegeven aan het bestaan van deze vorm van gezinsondersteuning. Deze is bij ons te laat ingezet, we hebben 4,5 jaar alleen in het diepe gezwommen Dit is voor ons gezin dé hulp geweest om rechtop te blijven staan Er is meer begrip ontstaan voor het gedrag van onze zoon. De andere gezinsleden weten hier beter mee om te gaan, hetgeen positief doorwerkt in de onderlinge relaties

17 Citaten De gezinsondersteuning heeft geholpen om te overleven. Hiervoor had ik het gevoel op mijn laatste benen te lopen Ik ervaar meer rust. Niet zozeer in situaties thuis want escalaties zijn er nog steeds. Maar meer in mijn hoofd: ik schrik minder van escalaties en weet er beter mee om te gaan. We hebben meer kennis over wat NAH inhoudt. We kunnen daardoor beter omgaan met de problemen die het gevolg zijn.

18 Round Up Veel onwetendheid over NAH bij getroffenen en professionals Wissel die getrokken wordt op gezinnen is groot Gezinnen wachten te lang met inroepen van hulp Hulp wérkt Ontwikkelde hulpaanbod nog onbekend Signalerende en verwijzende rol voor de huisarts

19 Nog vragen? Dank voor uw aandacht

NAH BIJ EEN KIND ONTREGELT HET HELE GEZIN. ÉN LANG!

NAH BIJ EEN KIND ONTREGELT HET HELE GEZIN. ÉN LANG! NAH BIJ EEN KIND ONTREGELT HET HELE GEZIN. ÉN LANG! Eric Hermans VILANS SYMPOSIUM NAH. EN DAN? Maandag 13 december READE AMSTERDAM Traumatic brain injury without Bond Chapman, 2006 intervention Normal

Nadere informatie

NAH bij kinderen en jongeren: plasticiteit en herstel Caroline van Heugten

NAH bij kinderen en jongeren: plasticiteit en herstel Caroline van Heugten NAH bij kinderen en jongeren: plasticiteit en herstel Caroline van Heugten Universiteit Maastricht c.vanheugten@np.unimaas.nl Inhoud presentatie Plasticiteit van het brein Hersenletsel Schade en herstel

Nadere informatie

Niet Aangeboren Hersenletsel

Niet Aangeboren Hersenletsel Niet Aangeboren Hersenletsel diagnostiek en behandeling door de revalidatiearts Wie ben ik? Opleiding (neuro)psychologie in Utrecht (afgerond 2001) Opleiding geneeskunde in Utrecht Opleiding tot revalidatiearts

Nadere informatie

Snel en op maat. Sandra te Winkel Martine Kapitein. Ketenzorgproject voor licht hersenletsel bij kinderen. C3 Sandra te Winkel & Martine Kapitein

Snel en op maat. Sandra te Winkel Martine Kapitein. Ketenzorgproject voor licht hersenletsel bij kinderen. C3 Sandra te Winkel & Martine Kapitein C3 Snel en op maat Ketenzorgproject voor licht hersenletsel bij kinderen Sandra te Winkel Martine Kapitein 1 Even voorstellen Martine Kapitein GZ-psycholoog, coördinator Brein Support, de Onderwijsspecialisten

Nadere informatie

BrainSTARS: een verbindende schakel voor kinderen en jongeren met NAH. Rianne Gijzen Suzanne Lambregts 16 april 2015

BrainSTARS: een verbindende schakel voor kinderen en jongeren met NAH. Rianne Gijzen Suzanne Lambregts 16 april 2015 BrainSTARS: een verbindende schakel voor kinderen en jongeren met NAH Rianne Gijzen Suzanne Lambregts 16 april 2015 Inhoud Incidentie & Oorzaken Gevolgen & Prognose Film: gevolgen van NAH Signaleren van

Nadere informatie

niet-aangeboren hersenletsel (NAH) bij kinderen en jongvolwassenen Arend de Kloet

niet-aangeboren hersenletsel (NAH) bij kinderen en jongvolwassenen Arend de Kloet niet-aangeboren hersenletsel (NAH) bij kinderen en jongvolwassenen Arend de Kloet Lectoraat Revalidatie Onderzoeksgroep (vanaf 9/2008) Participatie: >snappen, meten, beinvloeden Zorginnovatieve projecten

Nadere informatie

Expertisecentrum Hersenletsel Limburg. Caroline van Heugten

Expertisecentrum Hersenletsel Limburg. Caroline van Heugten Expertisecentrum Hersenletsel Limburg Caroline van Heugten Over wie gaat dit verhaal? 130.000 nieuwe getroffenen per jaar: 85.000 traumatisch hersenletsel 45.000 CVA 10.000 andere diagnoses Acute medische

Nadere informatie

Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle  holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/29658 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Kloet, Arend Johannes de Title: Participation of children and youth with acquired

Nadere informatie

voor organisaties en professionals die betrokken zijn bij de behandeling en begeleiding van gezinnen met een kind met NAH

voor organisaties en professionals die betrokken zijn bij de behandeling en begeleiding van gezinnen met een kind met NAH Richtlijn voor organisaties en professionals die betrokken zijn bij de behandeling en begeleiding van gezinnen met een kind met NAH Eric Hermans Judith Zadoks Rianne Gijzen Postbus 8228, 3503 RE Utrecht

Nadere informatie

Ongemerkt problematisch. Marieke Zwaanswijk (onderzoeker NIVEL) Marijke Lutjenhuis (huisarts)

Ongemerkt problematisch. Marieke Zwaanswijk (onderzoeker NIVEL) Marijke Lutjenhuis (huisarts) Ongemerkt problematisch Marieke Zwaanswijk (onderzoeker NIVEL) Marijke Lutjenhuis (huisarts) Kijk, als een kind zich opzettelijk uit de auto gooit, dan is het vrij duidelijk dat er iets mis is. Dan heb

Nadere informatie

Gewikt en gewogen. Evaluatie van de toepassing van een Richtlijn en een Toolkit voor behandeling en begeleiding van gezinnen met een kind met NAH

Gewikt en gewogen. Evaluatie van de toepassing van een Richtlijn en een Toolkit voor behandeling en begeleiding van gezinnen met een kind met NAH Gewikt en gewogen Evaluatie van de toepassing van een Richtlijn en een Toolkit voor behandeling en begeleiding van gezinnen met een kind met NAH Dr. Eric Hermans Drs. Rianne Gijzen Postbus 8228, 3503 RE

Nadere informatie

7/11/2016. HersenletselCongres B7 - Iedereen is anders: aandacht voor de persoonlijke factoren na hersenletsel. Succes Marlou van Rhijn?

7/11/2016. HersenletselCongres B7 - Iedereen is anders: aandacht voor de persoonlijke factoren na hersenletsel. Succes Marlou van Rhijn? Disclosure belangen sprekers B7 - Iedereen is anders: aandacht voor de persoonlijke factoren na hersenletsel Caroline van Heugten & Ieke Winkens (Potentiële) belangenverstrengeling De betrokken relaties

Nadere informatie

Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar)

Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar) 3a Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar) Deze factsheet beschrijft de resultaten van de gezondheidspeiling najaar 2005 van volwassenen tot 65 jaar in Zuid-Holland Noord met betrekking tot de geestelijke

Nadere informatie

Tekst: Rianne Gijzen & Eric Hermans

Tekst: Rianne Gijzen & Eric Hermans Veel kinderen en jongeren met nietaangeboren hersenletsel (NAH) hebben begeleiding en aanpassingen nodig op school. Maar hoe doe je dat als docent of begeleider als je niet bent opgeleid in onderwijs aan

Nadere informatie

HersenletselCongres 2017

HersenletselCongres 2017 HersenletselCongres 2017 6-11-2017 A2a Kinderen met traumatisch hersenletsel; een stille epidemie? Maayke Hunfeld Neuroloog, kinderneuroloog Erasmus Medisch Centrum en Sophia kinderziekenhuis (potentiële)

Nadere informatie

Naar de middelbare school; Puberteit, ieder kind komt er een keer doorheen, ook met een NAH

Naar de middelbare school; Puberteit, ieder kind komt er een keer doorheen, ook met een NAH Cluster B Naar de middelbare school; Puberteit, ieder kind komt er een keer doorheen, ook met een NAH René Steinmann Pubertijd: Van de basisschool naar het voortgezet onderwijs Eindelijk naar de middelbare

Nadere informatie

Kinderen en jongeren met NAH. Annet Wielemaker Hersenstichting Rianne Gijzen - Vilans

Kinderen en jongeren met NAH. Annet Wielemaker Hersenstichting Rianne Gijzen - Vilans Kinderen en jongeren met NAH Annet Wielemaker Hersenstichting Rianne Gijzen - Vilans NAH: Incidentie Elk jaar 19.000 in ziekenhuizen 15.000 traumatisch NAH 4.000 niet-traumatisch NAH En nog heel veel

Nadere informatie

Autisme in het gezin. Geerte Slappendel, psycholoog en promovenda Jorieke Duvekot, psycholoog en promovenda

Autisme in het gezin. Geerte Slappendel, psycholoog en promovenda Jorieke Duvekot, psycholoog en promovenda Autisme in het gezin Geerte Slappendel, psycholoog en promovenda Jorieke Duvekot, psycholoog en promovenda Disclosure belangen spreker Achtergrond Problemen in de sociale ontwikkeling: belangrijk kenmerk

Nadere informatie

Perspectief voor gezinnen met autisme

Perspectief voor gezinnen met autisme psychiatrische Gezinsbehandeling Autisme (pga): Perspectief voor gezinnen met autisme Cisca Aerts 13 november 2012 Congres: Diagnostiek en behandeling van autisme bij (jonge) kinderen pga Project Dr. Leo

Nadere informatie

Professionele hulp voor kinderen en jongeren

Professionele hulp voor kinderen en jongeren Professionele hulp voor kinderen en jongeren Ik heb het leuker en gezelliger met mama. Lijn5 is er voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen die hulp nodig hebben in moeilijke fases van hun leven. Door

Nadere informatie

Eenzaamheid bij Ouderen. Dr. Martin G. Kat Psychiater-psychotherapeut MCAlkmaar/Amsterdam psykat@hetnet.nl

Eenzaamheid bij Ouderen. Dr. Martin G. Kat Psychiater-psychotherapeut MCAlkmaar/Amsterdam psykat@hetnet.nl Eenzaamheid bij Ouderen Dr. Martin G. Kat Psychiater-psychotherapeut MCAlkmaar/Amsterdam psykat@hetnet.nl Eenzaamheid: definitie Het gevoel dat de contacten met anderen in aard en/of intensiteit minder

Nadere informatie

Niet aangeboren hersenletsel Van patiënt naar werknemer. Ageeth Bruinsma Revalidatie arts MCA

Niet aangeboren hersenletsel Van patiënt naar werknemer. Ageeth Bruinsma Revalidatie arts MCA Niet aangeboren hersenletsel Van patiënt naar werknemer Ageeth Bruinsma Revalidatie arts MCA Gemini Ziekenhuis in Den Helder Kennemer Gasthuis in Haarlem Medisch Centrum Alkmaar in Alkmaar Waterlandziekenhuis

Nadere informatie

Doelgroepanalyse Centrum voor Trauma en Gezin

Doelgroepanalyse Centrum voor Trauma en Gezin Doelgroepanalyse Centrum voor en Gezin Efua Campbell & Inez Berends December 2013 PI Research is gevraagd om voor het Centrum voor en Gezin van de Bascule een doelgroepanalyse uit te voeren. Aan de hand

Nadere informatie

Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken. multi.

Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken. multi. Werkt Guided Care in jouw huisartsenpraktijk? Resultaten van een pilot bij vijf Nederlandse huisartsenpraktijken multi morbiditeit Nieuwe werkwijze voor mensen met meerdere chronische aandoeningen Werkt

Nadere informatie

Lange termijn effecten prehospitaal handelen: De kater komt later. Hennie Knoester Kinderarts-intensivist, Intensive Care Kinderen EKZ/AMC

Lange termijn effecten prehospitaal handelen: De kater komt later. Hennie Knoester Kinderarts-intensivist, Intensive Care Kinderen EKZ/AMC prehospitaal handelen: De kater komt later Hennie Knoester Kinderarts-intensivist, Intensive Care Kinderen EKZ/AMC RS infectie, 10 dagen oud Meningococcen infectie, 1 jaar Asystolie bij cardiomyopathie,

Nadere informatie

Hulp na kindermishandeling

Hulp na kindermishandeling Hulp na kindermishandeling Ingrid ten Berge, Marjolein Knaap, Ilona Meuwissen, Cora Bartelink 27 september 2012 Jonge kinderen in de knel (2001) Systematische scholing en training van beroepskrachten Investeren

Nadere informatie

GGZ aanpak huiselijk geweld

GGZ aanpak huiselijk geweld GGZ aanpak huiselijk geweld Wat is er nodig en wat helpt Jeannette van Borren Mei 2011 Film moeder en zoon van Putten Voorkomen van problemen is beter en goedkoper dan genezen Preventieve GGZ interventies

Nadere informatie

TSCYC Ouderversie. Vragenlijst over traumasymptomen bij jonge kinderen. Jeroen de Groot. ID 256-18 Datum 24.12.2014. Informant:

TSCYC Ouderversie. Vragenlijst over traumasymptomen bij jonge kinderen. Jeroen de Groot. ID 256-18 Datum 24.12.2014. Informant: TSCYC Ouderversie Vragenlijst over traumasymptomen bij jonge kinderen ID 256-18 Datum 24.12.2014 Informant: Mieke de Groot-Aerts moeder TSCYC Inleiding 2 / 10 INLEIDING De TSCYC is een vragenlijst die

Nadere informatie

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest.

Dit proefschrift presenteert de resultaten van het ALASCA onderzoek wat staat voor Activity and Life After Survival of a Cardiac Arrest. Samenvatting 152 Samenvatting Ieder jaar krijgen in Nederland 16.000 mensen een hartstilstand. Hoofdstuk 1 beschrijft de achtergrond van dit proefschrift. De kans om een hartstilstand te overleven is met

Nadere informatie

Zorgstandaard licht traumatisch hersenletsel

Zorgstandaard licht traumatisch hersenletsel Zorgstandaard licht traumatisch hersenletsel Disclosure Disclosure belangenspreker (potentiële) Belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven1 Sponsoring of onderzoeksgeld2

Nadere informatie

arbo 42 11-10-2013 17:27:30

arbo 42 11-10-2013 17:27:30 arbo 42 11-10-2013 17:27:30 e brengen een hoge werkdruk vaak in verband met een breed scala aan gezondheids- en veiligheidsrisico s, variërend van vermoeidheid en fysieke klachten tot hartziekten of ongelukken

Nadere informatie

coping en emotionele aanpassing na NAH

coping en emotionele aanpassing na NAH Het venijn zit in de staart 29 maart historic perspective: the 1980s decade of the severe TBIs introduction of the concept golden hour coping en emotionele aanpassing na NAH Dr. S.Z. Stapert Neuropsycholoog

Nadere informatie

Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. huiselijkgeweldwb.nl. 0900 126 26 26 5 cent per minuut

Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. huiselijkgeweldwb.nl. 0900 126 26 26 5 cent per minuut Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26 Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld Kinderen die getuige zijn van geweld tussen hun

Nadere informatie

Goed pijnmanagement op de SEH, belangrijk voor zowel acute als chronische pijn!

Goed pijnmanagement op de SEH, belangrijk voor zowel acute als chronische pijn! Goed pijnmanagement op de SEH, belangrijk voor zowel acute als chronische pijn! Jorien Pierik -Minisymposium pijnbestrijding van A tot Z- 1 Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling

Nadere informatie

IOG NAH BeHANdelING IN Het GezIN. Voor kinderen en jongeren met een Niet-Aangeboren Hersenletsel

IOG NAH BeHANdelING IN Het GezIN. Voor kinderen en jongeren met een Niet-Aangeboren Hersenletsel IOG NAH BeHANdelING IN Het GezIN Voor kinderen en jongeren met een Niet-Aangeboren Hersenletsel INteNsIeVe OrtHOPedAGOGIscHe GezINsBeHANdelING BIj NAH uw kind blijft thuis wonen door hulp aan huis Vertoont

Nadere informatie

Nationale Dyslexie Conferentie 3 april 2013. Dyslexie, Emotioneel welbevinden en Schoolverzuim handvatten voor signalering, diagnostiek en begeleiding

Nationale Dyslexie Conferentie 3 april 2013. Dyslexie, Emotioneel welbevinden en Schoolverzuim handvatten voor signalering, diagnostiek en begeleiding Nationale Dyslexie Conferentie 3 april 2013 Dyslexie, Emotioneel welbevinden en Schoolverzuim handvatten voor signalering, diagnostiek en begeleiding Nouchka Tick 1 Thea Vogelaar 2 1 Senior Onderzoeker,

Nadere informatie

naar netwerken Sandra te Winkel

naar netwerken Sandra te Winkel Gluren naar netwerken Sandra te Winkel Voorstellen Sandra te Winkel-Witlox kinderrevalidatiearts Klimmendaal aandachtsgebieden: NAH, SOLK, VSO s.tewinkel@klimmendaal.nl 13-10-2016 Sandra te Winkel pagina

Nadere informatie

Kinderen met hersenletsel: hoe verder? Sterker in de samenleving.

Kinderen met hersenletsel: hoe verder? Sterker in de samenleving. Kinderen met hersenletsel: hoe verder? Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Bram valt van de schommel en is vijftien minuten buiten bewustzijn. Na een opname in het ziekenhuis keurt een arts hem

Nadere informatie

Richtlijn. voor behandelaars en begeleiders van gezinnen van een ouder met niet-aangeboren hersenletsel (NAH)

Richtlijn. voor behandelaars en begeleiders van gezinnen van een ouder met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) Richtlijn voor behandelaars en begeleiders van gezinnen van een ouder met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) Richtlijn voor behandelaars en begeleiders van gezinnen van een ouder met niet-aangeboren hersenletsel

Nadere informatie

Ervaren problemen door professionals

Ervaren problemen door professionals LVG en Verslaving Lectoraat GGZ-Verpleegkunde Ervaren problemen door professionals Kennisdeling 11 november 2010, Koos de Haan, deel 2 1 Wat komt aan bod? Onderzoek naar problemen door professionals ervaren

Nadere informatie

Handreiking signalering en begeleiding GGZ-problematiek bij diabetes

Handreiking signalering en begeleiding GGZ-problematiek bij diabetes Handreiking signalering en begeleiding GGZ-problematiek bij diabetes September 2017 Handreiking signalering en begeleiding GGZ-problematiek tgv diabetes 1 Vooraf Patiënten met diabetes kampen met veel

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 134 Nederlandse samenvatting De inleiding van dit proefschrift beschrijft de noodzaak onderzoek te verrichten naar interpersoonlijk trauma en de gevolgen daarvan bij jongeren in

Nadere informatie

Hoe nu verder? Voorgenomen landelijke aanpak voor kinderen, jongeren en jong volwassenen met NAH

Hoe nu verder? Voorgenomen landelijke aanpak voor kinderen, jongeren en jong volwassenen met NAH Hoe nu verder? Voorgenomen landelijke aanpak voor kinderen, jongeren en jong volwassenen met NAH Tot nu toe Initiatiefgroep 2000-2010 Pedagogen/psychologen, revalidatieartsen, onderwijs, Eric Hermans VILANS,

Nadere informatie

Totaaloverzicht Zorgaanbod. Individueel Relatie Gezin Groepen Zakelijk Volwassenen Jongeren Kinderen

Totaaloverzicht Zorgaanbod. Individueel Relatie Gezin Groepen Zakelijk Volwassenen Jongeren Kinderen Totaaloverzicht Zorgaanbod Individueel Relatie Gezin Groepen Zakelijk Volwassenen Jongeren Kinderen Ons aanbod op een rijtje 1 Titel Pagina Individueel: 3 Individuele coaching Individuele therapie Psychologisch

Nadere informatie

Doelgroep. Programma onderdelen. Duur/frequentie

Doelgroep. Programma onderdelen. Duur/frequentie Onderwijs-Zorg Arrangementen 8 Doelgroep Jongeren vanaf 12-18 jaar en hun gezinnen, die al langere tijd ernstig zijn vastgelopen op school en waar sprake is van uitval uit het reguliere onderwijs of waar

Nadere informatie

De huid en het brein. Multidisciplinaire expertise bij ontwikkeling, leren en gedrag van kinderen en jongeren met neurofibromatose type 1

De huid en het brein. Multidisciplinaire expertise bij ontwikkeling, leren en gedrag van kinderen en jongeren met neurofibromatose type 1 De huid en het brein Multidisciplinaire expertise bij ontwikkeling, leren en gedrag van kinderen en jongeren met neurofibromatose type 1 Het Centrum voor Neurologische Leer- en ontwikkelingsstoornissen

Nadere informatie

Samenvatting Zorgmodule Intensief ambulant verblijf (en behandeling)

Samenvatting Zorgmodule Intensief ambulant verblijf (en behandeling) Samenvatting Zorgmodule Intensief ambulant verblijf (en behandeling) Zorgaanspraak: jeugdhulp thuis Zorgaanbieder: Pactum jeugd- en opvoedhulp Doelgroep Deze module is bedoeld voor de ouder(s) en/ of verzorger(s)

Nadere informatie

Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet?

Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet? Stijging criminaliteit meisjes Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet? Anne-Marie Slotboom Vrije Universiteit Amsterdam 1 BRISBANE 2010 - Steeds meer jonge meisjes tussen tien en veertien

Nadere informatie

Niet alleen, wel eenzaam

Niet alleen, wel eenzaam De partner leren omgaan met de gevolgen van hersenletsel Voor Het NAH Netwerk Zuidoost Brabant Door Peter Vrancken, docent van AXON leertrajecten Niet alleen, wel eenzaam De partner leren omgaan met de

Nadere informatie

De effectiviteit van preventieve. voorlichting aan migrantenouders in. Rotterdam over ggz problematiek en. licht verstandelijke beperking

De effectiviteit van preventieve. voorlichting aan migrantenouders in. Rotterdam over ggz problematiek en. licht verstandelijke beperking Nuray Dogan Nadia el Gharnati Erasmus Universiteit 19-11-2015 De effectiviteit van preventieve voorlichting aan migrantenouders in Rotterdam over ggz problematiek en licht verstandelijke beperking De Rotterdamse

Nadere informatie

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement

3 FASEN MODEL. Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement 3 FASEN MODEL Inhoud: - Introductie - Fase 1 - Fase 2 - Fase 3 - Verbeteren Zelfmanagement INTRODUCTIE Het aanmoedigen van chronisch zieke patiënten door zorgverleners in het nemen van dagelijkse beslissingen,

Nadere informatie

Behandeling van ouderen in de eerste lijn

Behandeling van ouderen in de eerste lijn Behandeling van ouderen in de eerste lijn Lucinda Meihuizen, GZ psycholoog Bestuurslid sectie ouderenpsychologen NIP Zorgpartners Midden-Holland en Samenwerkende psychologen Alphen a/d Rijn Agenda workshop

Nadere informatie

PREVENTIE VOOR POH-GGZ

PREVENTIE VOOR POH-GGZ PREVENTIE VOOR POH-GGZ ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ INDIGO BIEDT

Nadere informatie

Lange termijn functioneren en participatie bij jongeren met chronische pijn en vermoeidheid. Tessa Westendorp

Lange termijn functioneren en participatie bij jongeren met chronische pijn en vermoeidheid. Tessa Westendorp Lange termijn functioneren en participatie bij jongeren met chronische pijn en vermoeidheid Tessa Westendorp 24 januari 2014 Hoofdthema s binnen mijn onderzoek: Revalidatiebehandeling Jongeren met chronisch

Nadere informatie

Ontwikkelingspsychologie en psychopathologie

Ontwikkelingspsychologie en psychopathologie Ontwikkelingspsychologie en psychopathologie Dr. Martine F. Delfos PICOWO Algemene informatie voor de cursus Ontwikkelingspsychologie en psychopathologie op de vrijdagen 10 en 24 juni 2011; 8 juli, 9 en

Nadere informatie

Experiment Woonzorgwijzer Zuid - Holland Workshop Gemeente Delft

Experiment Woonzorgwijzer Zuid - Holland Workshop Gemeente Delft Experiment Woonzorgwijzer Zuid - Holland W Workshop Gemeente Delft Tirza Kouwenberg, gemeente Delft Johan van Iersel, partner / senior-onderzoeker Rigo 1 Agenda Welkom Wonen en zorg in Delft: acties en

Nadere informatie

llochtone meiden en vrouwen in-zicht

llochtone meiden en vrouwen in-zicht 2010 PROJECTEN Nieuwsbrief INHOUD Allochtone meiden & vrouwen in-zicht (Vervolg project) Kinderen aan zet (Onderzoek naar de gevolgen voor kinderen van het hebben van een moeder die seksueel misbruikt

Nadere informatie

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij preventie ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. mentale ondersteuning direct en dichtbij Indigo biedt niet alleen

Nadere informatie

Minor head injury, a minor problem? Crispijn van den Brand SEH-arts MCH-Bronovo. Crispijn van den Brand Emergency Physician

Minor head injury, a minor problem? Crispijn van den Brand SEH-arts MCH-Bronovo. Crispijn van den Brand Emergency Physician Minor head injury, a minor problem? Crispijn van den Brand SEH-arts MCH-Bronovo Crispijn van den Brand Emergency Physician 1 Inhoud Definitie en epidemiologie LTH/TBI Risicostratificatie licht traumatisch

Nadere informatie

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz mr.dr. Lieke van Domburgh Onderzoeker Vumc, afd. Kinder- en Jeugdpsychiatrie Hoofd afdeling O&O Intermetzo prevalentie problemen: etniciteit en gender (Zwirs 2006)

Nadere informatie

Triple P (Positive Parenting Program): effectief bij gedragsproblemen?

Triple P (Positive Parenting Program): effectief bij gedragsproblemen? 21/11/11 Triple P (Positive Parenting Program): effectief bij gedragsproblemen? Inge Glazemakers Dirk Deboutte Inhoud Het probleem Oplossingen: de theorie Triple P Het project De eerste evaluatie - - -

Nadere informatie

Ontwikkelingspsychologie en psychopathologie. Dr. Martine F. Delfos PICOWO

Ontwikkelingspsychologie en psychopathologie. Dr. Martine F. Delfos PICOWO Ontwikkelingspsychologie en psychopathologie Dr. Martine F. Delfos PICOWO Informatie voor de cursus op de vrijdagen 18 december 2009; 8 en 22 januari; 12 en 26 februari en 12 maart 2010 1 1 Algemene informatie

Nadere informatie

WAT WERKT BIJ DE AANPAK VAN ARMOEDE?

WAT WERKT BIJ DE AANPAK VAN ARMOEDE? WAT WERKT BIJ DE AANPAK VAN ARMOEDE? WAT WE KUNNEN LEREN VAN EMPOWERMENT 16 MAART 2016 Werkconferentie Sint Laurensfonds: Kinderen en armoede - naar een gerichte inzet Dr. Jurriaan Omlo ROTTERDAM IS DE

Nadere informatie

Naar een nieuw perspectief. M.A.Gelsing GZ-psycholoog behandelcoördinator

Naar een nieuw perspectief. M.A.Gelsing GZ-psycholoog behandelcoördinator Naar een nieuw perspectief M.A.Gelsing GZ-psycholoog behandelcoördinator Naar een nieuw perspectief Vragen naar aanleiding van Casus Omar Behandelvisie: perspectief van de jongere en doelrealisatie Doelgroeponderzoek

Nadere informatie

Onderlegger Licht Diagnostisch Instrument tbv bepaling van het gezinsprofiel. 1. Psychische en/of psychiatrische problemen van de ouder(s)

Onderlegger Licht Diagnostisch Instrument tbv bepaling van het gezinsprofiel. 1. Psychische en/of psychiatrische problemen van de ouder(s) A. Ouderfactoren: gegeven het feit dat de interventies van de gezinscoach en de nazorgwerker gericht zijn op gedragsverandering van de gezinsleden, is het zinvol om de factoren te herkennen die (mede)

Nadere informatie

en jongeren Oolgaardt lezing 24 juni 2008 Ireen de Graaf Trimbos-instituut 2008 1

en jongeren Oolgaardt lezing 24 juni 2008 Ireen de Graaf Trimbos-instituut 2008 1 Depressie bij kinderen en jongeren Oolgaardt lezing 24 juni 2008 Ireen de Graaf Trimbos-instituut 2008 1 Welbevinden ebe van Nederlandse kinderen Nederlandse kinderen het gelukkigst in Europa 92% 12-24

Nadere informatie

Jonge mantelzorger. kinderen van chronisch zieke ouders. Anne Visser-Meily

Jonge mantelzorger. kinderen van chronisch zieke ouders. Anne Visser-Meily Jonge mantelzorger kinderen van chronisch zieke ouders Anne Visser-Meily Zorg Patiënt cliënt revalidant focust Van patiënt naar gezin Van kind naar gezin 2 Family centered care ICF model disease functioning

Nadere informatie

Dementie op jonge leeftijd

Dementie op jonge leeftijd Dementie op jonge leeftijd Stand van zaken in de wetenschap 357 hits PubMed presenile young onset early onset dementia Wat zijn de ervaren problemen en behoeften van jonge dementerenden en hun familie

Nadere informatie

Dichter bij elkaar. Strategie 2015-2019

Dichter bij elkaar. Strategie 2015-2019 Dichter bij elkaar Strategie 2015-2019 De zorg verandert. Vrijwilligers veranderen. De wensen van families veranderen. De maatschappij verandert. Ronald McDonald Huis Sophia Rotterdam wil klaar zijn voor

Nadere informatie

ZELFMANAGEMENTONDERSTEUNING IN DE CHRONISCHE ZORG COMPETENTIES BIJ (STUDENT)VERPLEEGKUNDIGEN

ZELFMANAGEMENTONDERSTEUNING IN DE CHRONISCHE ZORG COMPETENTIES BIJ (STUDENT)VERPLEEGKUNDIGEN ZELFMANAGEMENTONDERSTEUNING IN DE CHRONISCHE ZORG COMPETENTIES BIJ (STUDENT)VERPLEEGKUNDIGEN Veerle Duprez Prof. dr. Ann Van Hecke AANLEIDING Beroeps- & opleidingsprofiel Mensen met chronische aandoening

Nadere informatie

De gordijnen gaan weer open Maart 2011

De gordijnen gaan weer open Maart 2011 De gordijnen gaan weer open Maart 2011 Bij alle beleidnoties, evaluaties e.d. over Multiproblem gezinnen komen de termen als zelfredzaamheid of empowerment altijd sterk naar voren toe. Over het algemeen

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING 143. Nederlandse samenvatting

NEDERLANDSE SAMENVATTING 143. Nederlandse samenvatting NEDERLANDSE SAMENVATTING 143 Nederlandse samenvatting 144 NEDERLANDSE SAMENVATTING De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stelt dat psychische gezondheid een staat van welzijn is waarin een individu zich

Nadere informatie

Wat is niet aangeboren hersenletsel

Wat is niet aangeboren hersenletsel Wat is niet aangeboren hersenletsel Wat zijn de symptomen en de onzichtbare problematiek. Danielle Driessen Revalidatiearts revalidatiecentrum Blixembosch Inhoud 1. Wat is NAH 2. Oorzaken 3. Hoe vaak komt

Nadere informatie

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen)

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen) In opdracht van de Gemeente Amsterdam (Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling) Als ik mijn vader had gehad vanaf mijn jeugd, dan zou ik misschien anders zijn in het leven. (...) Wat ik allemaal wel niet

Nadere informatie

Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? Hulpaanbod

Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? Hulpaanbod Voor wie zijn de kind-jongere trainingen bedoeld? - Normaal begaafde kinderen van 4 tot 13 jaar, woonachtig in de regio Gelderland-Zuid, die in hun gedrag signalen afgeven die mogelijk duiden op een problematische

Nadere informatie

BeMind studie: Mindfulness bij kanker

BeMind studie: Mindfulness bij kanker BeMind studie: Mindfulness bij kanker Een vergelijking tussen online en face to face mindfulness versus standaardzorg Prof. Dr. A.E.M. Speckens, Radboud UMC en Dr. M. van der Lee, Helen Dowling Instituut

Nadere informatie

Chapter 9. Nederlandse samenvatting (Dutch summary)

Chapter 9. Nederlandse samenvatting (Dutch summary) Chapter 9 Nederlandse samenvatting (Dutch summary) Samenvatting Samenvatting Depressie en angst klachten bij Nederlandse patiënten met een chronische nierziekte Het onderwerp van dit proefschrift is depressieve

Nadere informatie

Thuis wonen met ondersteuning Sterker in de samenleving.

Thuis wonen met ondersteuning Sterker in de samenleving. Thuis wonen met ondersteuning Sterker in de samenleving. Powered by Pluryn Woon je zelfstandig of binnen je gezin en heb je daarbij ondersteuning nodig? Dan kun je gebruik maken van de ambulante hulpverlening

Nadere informatie

Signaleringslijst. Voor kinderen en jongeren met hersenletsel

Signaleringslijst. Voor kinderen en jongeren met hersenletsel Signaleringslijst Voor kinderen en jongeren met hersenletsel Augustus 2008 Dr. Sascha M.C. Rasquin (werkzaam bij Vilans tot 01.06.08) Drs. Wilma J.M. Ritzen, Vilans Drs. Ieke Winkens, Vilans Dr. Caroline

Nadere informatie

Pediatrische Medische Stress.

Pediatrische Medische Stress. Pediatrische Medische Stress www.zorgvoorhetziekekind.nl @zorgvhziekekind Medisch traumatische stress Wat is het? Hoe herken je het? Wat kunnen we doen? www.nahetziekenhuis.nl www.hetouderkompas.nl www.opkoersonline.nl

Nadere informatie

AAN HET WERK MET HET NETWERK DE ROL VAN HET SOCIAAL NETWERK IN DE ZORG VOOR MENSEN MET AUTISME

AAN HET WERK MET HET NETWERK DE ROL VAN HET SOCIAAL NETWERK IN DE ZORG VOOR MENSEN MET AUTISME AAN HET WERK MET HET NETWERK DE ROL VAN HET SOCIAAL NETWERK IN DE ZORG VOOR MENSEN MET AUTISME Loes Osinga Lectoraat Levensloopbegeleiding bij autisme PROGRAMMA Lectoraat Levensloopbegeleiding bij autisme

Nadere informatie

Easycare-TOS: identificatie van kwetsbaarheid bij ouderen in de 1ste lijn

Easycare-TOS: identificatie van kwetsbaarheid bij ouderen in de 1ste lijn Easycare-TOS: identificatie van kwetsbaarheid bij ouderen in de 1ste lijn Els Bremer, senior adviseur projectbureau MAAT, sociaal wijkteam Janneke van Kempen, arts-onderzoeker, Geriatrie Marieke Perry,

Nadere informatie

The influence of parental and offspring ASD and ADHD symptoms on family functioning. Daphne J. Vinke- van Steijn

The influence of parental and offspring ASD and ADHD symptoms on family functioning. Daphne J. Vinke- van Steijn The influence of parental and offspring ASD and ADHD symptoms on family functioning Autisme Spectrum Stoornissen (autisme) 1. Sociale interactie 2. Communicatie 3. Starheid en stereotypieën Attention Deficit

Nadere informatie

De (h)erkenning van jongeren met een lichte verstandelijke beperking Dr. M. van Nieuwenhuijzen

De (h)erkenning van jongeren met een lichte verstandelijke beperking Dr. M. van Nieuwenhuijzen De (h)erkenning van jongeren met een lichte verstandelijke beperking Dr. M. van Nieuwenhuijzen ISBN 978 90 8850 154 8 NUR 847 2010 B.V. Uitgeverij SWP Amsterdam Rede (in verkorte vorm) uitgesproken bij

Nadere informatie

Gedragsexpert. Doelgroep

Gedragsexpert. Doelgroep Gedragsexpert De Post-HBO opleiding Gedragsexpert heeft tot doel leraren, intern begeleiders en zorgcoördinatoren zo goed mogelijk toe te rusten met kennis, inzichten en vaardigheden op het gebied van

Nadere informatie

Investeren in opvoeden en opgroeien loont!

Investeren in opvoeden en opgroeien loont! Investeren in opvoeden en opgroeien loont! Kosteneffectiviteit van de preventie van pedagogische, psychosociale en psychosomatische problematiek door de jeugdgezondheidszorg Investeren in opvoeden en opgroeien

Nadere informatie

Wegwijzer voor ouders van een kind met het Sturge-Weber syndroom

Wegwijzer voor ouders van een kind met het Sturge-Weber syndroom Wegwijzer voor ouders van een kind met het Sturge-Weber syndroom In opdracht van: Nederlandse Vereniging voor mensen met een wijnvlek of het Sturge-Weber syndroom Ontwikkeld door: Het Ondersteuningsburo

Nadere informatie

Aanpak kindermishandeling en huiselijk geweld

Aanpak kindermishandeling en huiselijk geweld Op de Aanpak kindermishandeling en huiselijk geweld in de huisartsenzorg De aanpak van kindermishandeling en huiselijk geweld is een complex thema. Omdat het gaat om een kwetsbare groep patiënten en ingewikkelde

Nadere informatie

Praktijk Inge Oud. Hart voor Hersenen

Praktijk Inge Oud. Hart voor Hersenen Praktijk Inge Oud Hart voor Hersenen -Hersenletsel krijg je niet alleen -De impact van hersenletsel op gezinnen -Aanbevelingen Even wat cijfers - 226.000 mensen met een gediagnosticeerde beroerte - 60%

Nadere informatie

Aandachtsklachten en aandachtsstoornissen worden geobserveerd in verschillende volwassen

Aandachtsklachten en aandachtsstoornissen worden geobserveerd in verschillende volwassen SAMENVATTING Aandachtsklachten en aandachtsstoornissen worden geobserveerd in verschillende volwassen klinische populaties, waaronder ook de Aandachtstekortstoornis met hyperactiviteit (ADHD). Ook al wordt

Nadere informatie

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H.

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Leloux-Opmeer Voorwoord Inhoudsopgave Een tijd geleden hebben Stichting Horizon

Nadere informatie

Inhoud 1. Intensieve Ondersteuning Gezin (IOG) Inhoud en doelgroep Beoogd eindresultaat Werkwijze Aanpak

Inhoud 1. Intensieve Ondersteuning Gezin (IOG) Inhoud en doelgroep Beoogd eindresultaat Werkwijze Aanpak Inhoud 1. Intensieve Ondersteuning Gezin (IOG)... 2 1.2 Inhoud en doelgroep... 2 1.3 Beoogd eindresultaat... 3 1.4 Werkwijze... 3 1.5 Aanpak... 3 1.6 Door wie... 4 1.7 Duur... 4 1.8 Waar... 4 1.9 Op welke

Nadere informatie

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel

Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Behandeling voor patiënten met niet-aangeboren hersenletsel Informatie voor (para)medici Zelf en samen redzaam Als betrokken professional kent u uw patiënt. U stelt of kent de diagnose en ziet welke behandeling

Nadere informatie

Specialistische begeleiding voor burgers met niet-aangeboren hersenletsel

Specialistische begeleiding voor burgers met niet-aangeboren hersenletsel Specialistische begeleiding voor burgers met niet-aangeboren hersenletsel Informatie voor gemeenten Zelf en samen redzaam Als gemeente wilt u de zorg en ondersteuning van uw burgers zo goed mogelijk organiseren.

Nadere informatie

Infant Mental Health

Infant Mental Health Infant Mental Health WAIMH Vlaanderen wants you! WAIMH Vlaanderen VZW Draagvlak uitbouwen voor IMH professionals 16 november 2017 20u Antwerpen www.waimh-vlaanderen.be Ik zie u graag Motherhood constellation

Nadere informatie

Pieternel van Giersbergen & Dieke de Koning EENZAAMHEID / 1

Pieternel van Giersbergen & Dieke de Koning EENZAAMHEID / 1 EENZAAMHEID Pieternel van Giersbergen & Dieke de Koning EENZAAMHEID / 1 Partners 'Aanpak eenzaamheid Hatert' EENZAAMHEID / 2 Programma Wat is eenzaamheid? Signalen Omgaan met EENZAAMHEID / 3 Wat is eenzaamheid?

Nadere informatie

Overzichtskaart 3. Opvoedingsondersteuning. voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen

Overzichtskaart 3. Opvoedingsondersteuning. voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen Overzichtskaart 3 Opvoedingsondersteuning voor hulp bij opvoedingsvragen en lichte opvoedproblemen Zelfreflectie-instrument individuele opvoedingsondersteuning Sommige JGZ-professionals zullen al over

Nadere informatie

Informatiesite voor ondersteuning aan ouders met een verstandelijke beperking

Informatiesite voor ondersteuning aan ouders met een verstandelijke beperking - Website van VILANS i.s.m. VU Amsterdam en Werkgezelschap Ouderschap en kinderwens. (www.watwerktvoorouders.nl). Informatiesite voor ondersteuning aan ouders met een verstandelijke beperking Welkom Lopen

Nadere informatie

Gedrag in goede banen leiden: over de rol van executieve functies bij kinderen en pubers

Gedrag in goede banen leiden: over de rol van executieve functies bij kinderen en pubers Gedrag in goede banen leiden: over de rol van executieve functies bij kinderen en pubers Samenvatting presentatie Expertisebijeenkomst Executieve Functies Koers-VO; Capelle a/d IJssel; 3 december 2012

Nadere informatie

Hersenletselcentra. Meerwaarde of kostenpost. Mia Verschaeve Projectleider. 27 juni 2014

Hersenletselcentra. Meerwaarde of kostenpost. Mia Verschaeve Projectleider. 27 juni 2014 Hersenletselcentra Meerwaarde of kostenpost Mia Verschaeve Projectleider 27 juni 2014 Utrecht, Zeeland, Zuid-Holland: Haaglanden, Midden Holland, Rotterdam Rijnmond Initiatiefnemers Patiëntenverenigingen

Nadere informatie