BEOORDELINGSRAPPORT. Beperkte opleidingsbeoordeling. hbo-bacheloropleiding Werktuigbouwkunde voltijd Werktuigbouwkunde, Ad-programma voltijd

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BEOORDELINGSRAPPORT. Beperkte opleidingsbeoordeling. hbo-bacheloropleiding Werktuigbouwkunde voltijd Werktuigbouwkunde, Ad-programma voltijd"

Transcriptie

1 BEOORDELINGSRAPPORT Beperkte opleidingsbeoordeling hbo-bacheloropleiding Werktuigbouwkunde voltijd Werktuigbouwkunde, Ad-programma voltijd Saxion Hogeschool

2

3 Lange Voorhout ED Den Haag T (070) F (070) I E BEOORDELINGSRAPPORT Beperkte opleidingsbeoordeling hbo-bacheloropleiding Werktuigbouwkunde voltijd Werktuigbouwkunde, Ad-programma voltijd Saxion Hogeschool CROHO nr (bachelor) (Ad) Hobéon Certificering BV Datum 22 september 2011 Auditteam ir. A.T. de Bruijn, voorzitter ing. J.B.W. Mosman, werkvelddeskundige ir. M. Rijkeboer, vakdeskundige L. van Leeuwen,student-lid Secretaris drs. B. Verstegen

4

5 INHOUDSOPGAVE 1. BASISGEGEVENS 1 2. SAMENVATTEND OORDEEL Karakteristiek van de opleiding 5 3. OORDELEN PER STANDAARD 7 4. ALGEMENE CONCLUSIE AANBEVELINGEN 29 BIJLAGE I Scoretabel 31 BIJLAGE II Opleidingsspecifieke eindkwalificaties 33 BIJLAGE III Schematisch overzicht opleidingsprogramma 35 BIJLAGE IV Locatiebezoek 37 BIJLAGE V Lijst geraadpleegde documenten 41 BIJLAGE VI Overzicht auditteam 43

6

7 1. BASISGEGEVENS Bachelor NAAM INSTELLING status instelling (bekostigd of rechtspersoon voor hoger onderwijs) resultaat instellingstoets kwaliteitszorg NAAM OPLEIDING (zoals in croho) Domein / sector croho Saxion Hogeschool Bekostigd Instellingstoets moet nog plaatsvinden Werktuigbouwkunde Techniek registratienummer croho oriëntatie opleiding (hbo wo) hbo niveau opleiding bachelor (associatedegree bachelor master) aantal studiepunten (EC s) 240 afstudeerrichtingen locatie(s) variant(en) Integrated Product Development Enschede Voltijd relevante lectoraten Duurzame Energievoorziening Productie- en Procesinnovatie in-, door- en uitstroomgegevens van -zo mogelijk- de laatste 6 cohorten cohort instroom voltijd instroom deeltijd instroom duaal cohort propedeuserendement (in %) na 2 jaar - voltijd deeltijd - duaal cohort uitstroom (in %) na 5 jaar - voltijd deeltijd - duaal gerealiseerde docent student ratio voltijd 1:26 deeltijd duaal contacturen 1 e jaar 2 e jaar 3 e jaar 4 e jaar gemiddeld aantal per week ,5 2 1, 2 Het derde jaar is een volledig stagejaar terwijl het vierde jaar voor de helft uit stage bestaat. Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie 1.0 1

8 Ad-programma NAAM INSTELLING status instelling (bekostigd of rechtspersoon voor hoger onderwijs) resultaat instellingstoets kwaliteitszorg NAAM OPLEIDING (zoals in croho) Domein / sector croho Saxion Hogeschool Enschede Bekostigd Instellingstoets moet nog plaatsvinden Werktuigbouwkunde Techniek registratienummer croho oriëntatie opleiding (hbo wo) hbo niveau opleiding Associate degree (associatedegree bachelor master) aantal studiepunten (ec s) 120 afstudeerrichtingen - locatie(s) variant(en) Enschede voltijd relevante lectoraten - in-, door- en uitstroomgegevens van -zo mogelijk- de laatste 6 cohorten cohort instroom voltijd instroom deeltijd instroom duaal cohort propedeuserendement (in %) na 2 jaar - voltijd nvt nvt nvt nvt - deeltijd - duaal cohort uitstroom na 5 jaar - voltijd nvt nvt nvt nvt - deeltijd - duaal gerealiseerde docent student ratio voltijd deeltijd duaal contacturen 1 e jaar 2 e jaar 3 e jaar 4 e jaar gemiddeld aantal per week nvt nvt Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie 1.0 2

9 2. SAMENVATTEND OORDEEL Standaard 1, beoogde eindkwalificaties: voldoende Het opleidingsprofiel is afgeleid van het in 2006 landelijk vastgestelde profiel voor de bachelor of Engineering voor werktuigbouwkundige opleidingen. Hierin zijn internationale standaarden (Dublin Descriptoren) gebruikt om het niveau vast te stellen. De opleiding heeft in het opleidingsprofiel de opleidingscompetenties eind 2009 beschreven op basis van de landelijk vastgestelde domeincompetenties. De opleidingscompetenties staan in het kader van de werktuigbouwkundige productcyclus: bedenken, verkopen, creëren, ontwikkelen, vervaardigen, onderhouden en tot slot recyclen. Het panel constateert dat de opleiding nauw samenwerkt met de beroepenveldcommissie en dat er een goede aansluiting met het regionale beroepenveld is. De opleiding heeft de eindcompetenties op een professionele wijze geconcretiseerd en uitgewerkt in indicatoren. Het panel is van mening dat de opleiding niet genoeg aandacht besteedt aan verkenning van de toekomst. De ontwikkeling van competenties op het gebied van internationalisering heeft de opleiding niet geoperationaliseerd. Alleen studenten die daarvoor kiezen ontwikkelen competenties op het gebied van internationalisering. Het panel vindt dit te vrijblijvend. Doordat internationalisering en, in mindere mate, het toekomstbeeld nog verder ontwikkeld moeten worden komt het panel met een voldoende als eindoordeel voor standaard 1. Het Ad-programma sluit volgens het panel goed aan bij de beroep passende eindkwalificaties. Omdat het Ad-programma in alle opzichten meelift met de bachelor komt het panel tot hetzelfde oordeel als voor de bachelor: voldoende voor standaard 1. Standaard 2, onderwijsleeromgeving: voldoende In lijn met de eindkwalificaties, die in termen van competenties zijn geformuleerd, verzorgt de opleiding competentiegericht onderwijs. Hierin hebben projecten een belangrijke plaats. Deze projecten hebben tot doel in aansluiting op de beroepspraktijk aandacht te besteden aan integratie van vakgebieden. Het panel vindt dit model zeer geschikt om competenties te verwerven. De samenhang is op verschillende manieren vorm gegeven. Ten eerste hanteert de opleiding het 2+2 model. Dit houdt in dat er in de eerste twee jaren de basis gelegd wordt en in de laatste twee jaren verdieping en/of specialisatie volgt. Het derde jaar beslaat twee stages terwijl het vierde jaar de minor en de afstudeerstage omvat. Ten tweede heeft de opleiding leerlijnen gedefinieerd. In de leerlijnen sluiten programmaonderdelen op elkaar aan en bouwen op elkaar voort. Het panel vindt dat het programma een sterke samenhang heeft waarin naast structuur ook keuzevrijheid voor de student aanwezig is. Ook voor de consistente manier waarop de relatie tussen eindtermen en leerdoelen uitgewerkt is en voor de consequente verwerking van leerdoelen in toetsmatrijzen heeft het panel veel waardering. Daarnaast constateert het panel dat de opleiding als geheel gedegen is maar dat de vernieuwing van het curriculum aandacht behoeft. Daar waar docenten met recente bedrijfservaring instromen is deze vernieuwing al gerealiseerd. Het panel verwacht dat de opleiding de komende jaren de vernieuwing over de volle breedte realiseert. Het cohortrendement na 5 jaar van de opleiding ligt iets onder de 60 %. Voor een technische studie is dit gebruikelijk. Het tweejarig propedeuse rendement ligt rond de 35 %. Het panel is, met de opleiding, van mening dat het propedeuserendement laag is. Het panel heeft geconstateerd dat de opleiding al een aantal maatregelen getroffen heeft om het studiegedrag van studenten positief te beïnvloeden. Het rendement is in 2009 naar 46 % gestegen. Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie 1.0 3

10 Over de kwaliteit van docenten is het panel positief. Uit de CV s van de docenten concludeert het panel dat ongeveer 80 % van de docenten een achtergrond in het beroepenveld heeft. Docenten maakten een gemotiveerde en gedreven indruk op het panel. De resultaten van het studenttevredenheidsonderzoek STO en de gesprekken met studenten onderschrijven deze indruk. Daarnaast lost de opleiding op een proactieve manier knelpunten in de bemensing op. De beleefde hoge werkdruk is echter een probleem. Dit laatste heeft de aandacht van het management maar is nog steeds actueel. Minder positief is het panel over de onderzoeksvaardigheden en de informatievoorziening. De koppeling van onderzoeksvaardigheden aan de ontwerpcyclus leidt niet bij alle studenten tot het gewenste niveau wat betreft analytisch vermogen. Het panel ziet hier een rol voor de lectoraten om mee te werken aan realisatie van het gewenste niveau. De informatievoorziening aan studenten is onder de maat en moet op korte termijn op orde zijn. Dit punt is ook tijdens de vorige accreditatie geconstateerd. Gezien de vele goede bevindingen van het panel (als docenten, didactisch model, samenhang van het programma, uitwerking leerdoelen) leek de opleiding op weg naar een goed voor deze standaard. Door de minder positieve bevindingen (propedeuse rendement, actualiteit van het programma, informatievoorziening) komt het panel toch op een voldoende voor standaard 2 uit. Het Ad-programma heeft een sterke verwevenheid met de eerste twee jaar van de bachelor. Over rendementen valt gezien de geringe instroom weinig te zeggen. Het gerealiseerd niveau is ruimschoots voldoende, afgaand op het werk van slechts één kandidaat. Zodoende komt het oordeel van het panel op deze standaard overeen met het oordeel betreffende de bachelor: voldoende. Standaard 3, toetsing en gerealiseerde eindkwalificaties: voldoende Toetsing is gegrondvest op de piramide van Miller en via toetsmatrijzen uitgewerkt. Het panel, dat toetsing een belangrijk item vindt, is van oordeel dat de toetsing professioneel opgezet en uitgevoerd is. De formele kant van de toetsing, die via de examencommissie loopt, kan en moet doorontwikkeld worden. Het panel heeft, gezien het geleverde werk, de plannen en de steun van het management vertrouwen in de examencommissie. Het niveau van de afstudeerders vindt het panel als geheel voldoende. Het positieve oordeel van werkveldvertegenwoordigers en alumni weegt hierin mee. De begeleiding van de afstudeerders en de manier waarop de eindwerken beoordeeld worden moet verder aangescherpt worden. Met name de scheidslijn tussen wel/niet voldoende moet scherper geformuleerd worden waardoor de bandbreedte in kwaliteit van eindwerkstukken met een zes smaller wordt. Beoordeling en begeleiding moeten gescheiden worden. Als totaal geeft het panel een voldoende voor standaard 3. Het Ad-programma maakt gebruik van dezelfde toetsen en examencommissie als de bachelor. Het eindoordeel voor standaard 3 is voldoende. Algemene conclusie: Een gedegen opleiding die studenten aflevert waar het (regionale) bedrijfsleven behoefte aan heeft. Didactisch model en leerlijnen zijn op een consistente manier vorm gegeven en de toetsing is professioneel opgezet en uitgevoerd. De kwaliteit van de docenten is goed. Docenten ervaren echter een hoge werkdruk. Op punten als informatievoorziening aan studenten, ontwikkelen van onderzoeksvaardigheden en beoordeling en begeleiding van afstudeerders moet de opleiding verbeteren. Datum 22 september 2011 ir. A.T. de Bruijn (voorzitter) drs. B. Verstegen (secretaris) Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie 1.0 4

11 2.1. Karakteristiek van de opleiding De opleiding Werktuigbouwkunde van Saxion heeft van oudsher een sterke band met het regionale werktuigbouwkundige bedrijfsleven. Kenmerkend voor veel van deze bedrijven is dat ze een eigen (toelever)product hebben, zodat engineering (al dan niet uitbesteed) een belangrijk aspect is van de werkzaamheden. Tegen deze achtergrond is het goed te verklaren dat de opleiding een aantal jaren geleden gekozen heeft om de productvoortbrengingscyclus als uitgangspunt te nemen bij de ontwikkeling van het curriculum. De gehele opleiding staat in het teken van de productvoortbrengingscyclus. Projecten, die een belangrijke plaats in het programma innemen, staan dan ook in het teken van systematisch ontwerpen/construeren, energietechniek, technische automatisering, kunststoffen en bedrijfsorganisatie en logistiek. In de projecten wordt gefaseerd aandacht besteed aan een systematische aanpak van het ontwerpproces, waarbij de complexiteit van de te ontwerpen producten in de loop van de tijd toeneemt en de mate van voorstructurering van de projecten juist afneemt. In een latere fase komt de nadruk te liggen op het zelf opstellen van een programma van eisen (PVE) van een te ontwerpen product en het op basis daarvan genereren van concepten en het uitwerken van een gekozen concept tot een voorlopig ontwerp. De ontwikkelingen op ontwerp- en productieprocessen in de werktuigbouwkundige omgeving zijn de afgelopen jaren gedomineerd door brede toepassing van steeds geavanceerdere softwaretools. De opleiding heeft er dan ook voor gekozen om deze softwaretools zoveel mogelijk in het curriculum te integreren. Daarnaast heeft de opleiding in de zomer van 2009 een interne verbouwing uitgevoerd. Het doel was om de studenten van de opleiding een eigen ruimte (OTSWO: Open Transparante Stimulerende Werk Omgeving) te geven waar ze al dan niet in groepen kunnen werken aan opdrachten en projecten. Na overleg met de beroepenveldcommissie heeft de opleiding een bewuste keuze gemaakt om de twee stageperiodes in het derde jaar te handhaven, omdat het heel nuttig is om studenten de mogelijkheid te bieden om verschillende bedrijfsomgevingen te leren kennen. Tijdens stageen afstudeeropdrachten blijkt dat studenten hierdoor ook in de bedrijven in staat zijn om zelfstandig ontwerpprojecten uit te voeren en dat dan vooral dankzij de aangeleerde methodische aanpak. Een aantal oud-studenten van de opleiding Werktuigbouwkunde heeft een eigen bedrijf opgericht, waaronder Voortman, actief in staalbouw en technische automatisering, en Erma Sport, leverancier van sportveld inrichtingen. In 2006 is, na intensief overleg met de Metaalunie, een aanvraag voor het 2 jarige programma Associate degree Werktuigbouwkunde gedaan die, na toekenning, in 2007 van start is gegaan. Uit onderzoek bleek dat er behoefte was aan afgestudeerden op Ad-niveau. Werkvoorbereiding en engineering komen uit dit onderzoek naar voren als de functie waarvoor verreweg de grootste belangstelling bestaat. Naar schatting bestaat er binnen het functiegebied werkvoorbereider en engineering in de regio een behoefte aan ruim 2000 Ad- opgeleiden. Naar aanleiding van de vorige accreditatie heeft de opleiding een aantal verbetermaatregelen genomen. Zo is de minor/major structuur ingevoerd en zijn stage- en afstudeerprocedures aangescherpt met als doel een betere sturing te kunnen geven aan stage en afstuderen. De begeleidende handleidingen en formulieren zijn herzien. Twee jaar geleden is gestart met een herziening van de leerlijnen van het curriculum, te beginnen met de leerlijn energietechniek omdat de studieresultaten tegenvielen. Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie 1.0 5

12 Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie 1.0 6

13 3. OORDELEN PER STANDAARD Beoogde eindkwalificaties Standaard 1 De beoogde eindkwalificaties van de opleiding zijn wat inhoud, niveau en oriëntatie geconcretiseerd en voldoen aan internationale eisen. Toelichting NVAO: De beoogde eindkwalificaties passen wat betreft niveau (bachelor master) en oriëntatie (hbo wo) binnen het Nederlands kwalificatieraamwerk. Zij sluiten bovendien aan bij de actuele eisen die in internationaal perspectief vanuit het beroepenveld en het vakgebied worden gesteld aan de inhoud van de opleiding. Bevindingen Bachelor De beoogde eindkwalificaties Het opleidingsprofiel is afgeleid van het in 2006 landelijk vastgestelde Profiel voor de bachelor of Engineering voor werktuigbouwkundige opleidingen. De opleiding heeft in het opleidingsprofiel de opleidingscompetenties eind 2009 beschreven op basis van het landelijk vastgestelde domeincompetenties. De opleiding sluit aan bij het regionale bedrijfsleven en beschrijft de opleidingscompetenties in het kader van de werktuigbouwkundige productcyclus: bedenken, verkopen, creëren, ontwikkelen, vervaardigen, onderhouden en tot slot recyclen. De opleiding maakt onderscheid tussen vijf beroepsspecifieke opleidingscompetenties en zes opleidingscompetenties op het terrein van persoonlijke effectiviteit. Beroepsspecifieke competenties: 1. Commerciële activiteiten; ondernemen (inkoop, marketing, verkoop, advisering, ondernemingsactiviteiten); 2. Het ontwikkelen van producten (apparaten en systemen); innovatie; 3. Het vervaardigen van producten (apparaten en systemen); productie; 4. In bedrijfstellen, onderhoud, troubleshooting van machines en productiesystemen; 5. Het verrichten van onderzoek. Opleidingscompetenties op het gebied van persoonlijke effectiviteit: 1. Analytische en probleemoplossende vaardigheden; kritische oordeelsvorming; 2. Plan- en projectmatig werken; 3. Instrueren / begeleiden /managen; 4. Communicatie; 5. Leervaardigheden; eigen ontwikkeling binnen het vakgebied; 6. Zelfregie (in samenhang met maatschappelijke verantwoordelijkheid); persoonlijke ontwikkeling. De opleidingscompetenties zijn vastgesteld in vergadering van de werkveldcommissie (opleidingscommissie + beroepenveldcommissie) van 12 november De beroepenveldcommissie bestaat uit vertegenwoordigers van internationaalgeoriënteerde bedrijven (als Thales Nederland B.V. en Power-Packer) en vertegenwoordigers uit het middenen kleinbedrijf. In gesprekken van het panel met vertegenwoordigers de beroepenveldcommissie en alumni bleek duidelijk de instemming met zowel de eindkwalificaties als de keuze voor de brede bachelor. Het auditpanel onderschrijft dit positieve oordeel voor zowel de eindkwalificaties als de keuze voor een brede bachelor. Concretisering De opleiding heeft de eindkwalificaties verder geconcretiseerd in verdere (beheers)aspecten. Zo is bijvoorbeeld Het ontwikkelen van producten geconcretiseerd in vier stappen: Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie 1.0 7

14 Het opstellen van de productdefinitie en het projectplan; De generatie van concepten en keuze van het definitief concept; Het uitwerken in detail van het gekozen concept; Het bouwen van een prototype en het testen hiervan. Ook deze vier stappen zijn verder geconcretiseerd. Zo is de stap het opstellen van de productdefinitie en het projectplan verder uitgewerkt in: Een marktverkenning en behoefteonderzoek en indien nodig haalbaarheidsstudies uit te voeren; Een goede diagnose, analyse en evaluatie op te leveren; Op basis van de klanteneisen en wensen en/of op basis van de resultaten van een markt erkenning te komen tot een voorlopig programma van eisen en wensen; Het effectief bespreken van het opgestelde programma van eisen/wensen met de klant; rekening houdend met gemaakte afspraken en toegevoegde eisen weten te onderscheiden van overeengekomen eisen en wensen; o Een goede vertaling te kunnen maken naar afgebakende eisen (specificeren); te komen tot een (min of meer) definitief programma van eisen/ wensen; daarbij rekening houdend met prijzen en levertijd; o Een plan van aanpak (projectplan) te maken. Het panel is van oordeel dat de opleiding de eindkwalificaties op een goede manier verder uitgewerkt en geconcretiseerd heeft. Internationale eisen en internationalisering Internationale eisen De opleiding heeft zich aangesloten bij de landelijk geformuleerde eindkwalificaties. In deze eindkwalificaties zijn de Dublin Descriptoren gebruikt om aan te geven hoe het gewenste eindniveau tot stand moet komen. Internationalisering Integratie van internationale ontwikkelingen in het curriculum vindt de opleiding van belang gezien de aard van het beroepenveld, dat mondiaal georiënteerd en georganiseerd is. Beleid van de opleiding is dat moduleverantwoordelijke docenten, door gebruikmaking van internationale vakliteratuur, software en standaarden, borgen dat internationale ontwikkelingen zijn opgenomen in de opleiding. Stage en afstuderen vindt plaats in het werkveld dat veelal internationaal georiënteerd is. De opleiding ondersteunt studenten die in het buitenland een stage of afstudeeropdracht willen doen of in het buitenland verder willen studeren. Met de Fachhochschule Saarbrücken is een samenwerking gerealiseerd waarbij studenten samenwerken tijdens de international projectweek. Het beleid van de Hogeschool Saxion om 30 EC s te besteden aan internationalisering heeft binnen de opleiding nog geen formele invulling gekregen. In het gesprek van het panel met management stelde het management dat de opleiding wat internationalisering betreft niet voorop loopt omdat ze bang is instroom te verliezen. Uit gesprekken van het panel met de beroepenveldcommissie bleek dat deze de opstelling van de opleiding hierin steunt. Het panel is van mening dat de opleiding op voldoende wijze aansluit bij de internationale eisen door via de Dublin descriptoren te gebruiken bij de bepaling van het eindniveau. De ontwikkeling van competenties op het gebied van internationalisering heeft de opleiding niet geoperationaliseerd. De manier waarop de opleiding internationalisering vorm geeft vindt het panel te vrijblijvend. Het panel vraagt de opleiding te beschrijven welke competenties studenten op dit terrein moeten verwerven en deze beschrijving te implementeren in het curriculum. Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie 1.0 8

15 Contacten met het werkveld De opleiding heeft naast de vergaderingen met de beroepenveldcommissie ook contact met het beroepenveld via stage- en afstudeerbegeleiding, deelname in kenniscentra, contacten met alumni, bezoek aan congressen, symposia, vakbeurzen en via bestudering van vakliteratuur. Beroepenveldcommissie en curriculumcommissie samen vormen het gremium waarin belangrijke curriculumwijzigingen besproken en vastgesteld worden. In het gesprek van het panel met de beroepenveldcommissie gaf deze aan voldoende invloed op het curriculum te kunnen uitoefenen. De verslagen van de vergaderingen en de daaruit volgende acties bevestigen dit. Een voorbeeld van de invloed van de beroepenveldcommissie is de totstandkoming van de verdiepende minor Engineering. Het panel concludeert uit de gesprekken met de vertegenwoordiging van de beroepenveldcommissie en uit verslagen en notulen dat de opleiding in goede samenwerking met de beroepenveldcommissie opereert. Het panel heeft geconstateerd dat er ook een scala aan andere contacten (zoals bedrijfsbezoeken, beursbezoeken, contacten met bedrijfsbegeleiders) met het beroepeneveld is. Het panel merkt op dat een bundeling van deze informatie ontbreekt waardoor een systematische doorwerking niet plaatsvindt. Het panel suggereert de opleiding om de bundeling van informatie systematisch aan te pakken. Het Ad-programma De beoogde eindkwalificaties De eindkwalificaties van het Ad-programma vormen een deelverzameling van de eindkwalificaties van de hbo-bacheloropleiding. In het Ad-programma staat eveneens de productvoortbrengingscyclus centraal. Binnen de cyclus moet een bachelor afgestudeerde een gehele omgevingsanalyse uit kunnen voeren en deze kunnen vertalen in productspecificaties. Vervolgens moet hij het productieproces kunnen ontwerpen, voorbereiden en aansturen. Tenslotte moet een bachelor-afgestudeerde de resultaten weer kunnen verantwoorden ten opzichte van diverse interne en externe omgevingsfactoren. De Ad-afgestudeerde moet dit totale proces kunnen begrijpen en hanteren, maar alleen de binnencyclus (productiecyclus) kunnen uitvoeren. Het niveau waarop Ad- en bachelor afgestudeerden projecten uitvoeren wordt bepaald door een drietal factoren: de mate van voorstructurering, de complexiteit, diepgang van het project en de mate en aard van de begeleiding. Daarin verschilt met name het Ad-niveau van het bachelor-niveau. Vanwege het verschil in complexiteit en diepgang ontbreken enkele theoretische onderdelen die gericht zijn op modelvorming en complexere onderzoeksmethoden en analyses. Ook de opleidingseisen van het Ad-programma zijn vastgesteld in de vergadering van 12 november 2009 van de curriculumcommissie met de beroepenveldcommissie. Concretisering en beroepsbeeld De eindkwalificaties voor het Ad-programma zijn op exact dezelfde manier geconcretiseerd als die van de bachelor. Om de arbeidsmarktrelevantie van de opleiding vast te stellen en te waarborgen is in 2006 samengewerkt met de Koninklijke Metaalunie. Uit onderzoek bleek toen dat er een behoefte was aan afgestudeerden op Ad-niveau met name op het gebied van werkvoorbereiding en engineering. Uit dat onderzoek bleek verder dat de functies die bedrijven op Ad-niveau hebben worden vervuld door Mbo+ ers (Mbo 4 met 3 tot 4 jaren werkervaring en aanvullende cursussen). Bedrijven gaven aan dat upgrading van dat niveau wenselijk is. Het gaat om functies waarvoor: qua theoretische kennis het volledig hbo-niveau van 4 jaar niet noodzakelijk is; qua werk- en denkniveau hbo-niveau nodig is (het vermogen tot anticiperen, signalerend en oplossend vermogen, communicatieve vaardigheden e.d.) Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie 1.0 9

16 Het panel onderschrijft de concretisering van de eindkwalificaties en het beroepsbeeld van het Ad-programma en is van oordeel dat de eindkwalificaties goed passen bij de functies van werkvoorbereider en engineering. Weging en Oordeel (voldoende) Bachelor Weging Door aan te sluiten bij de landelijk geformuleerde domeinkwalificaties vallen de beoogde eindkwalificaties van de opleiding wat niveau en oriëntatie betreft binnen het Nederlandse kwalificatieraamwerk. De opleiding sluit aan bij de behoeften van het regionale bedrijfsleven en heeft deze behoefte vertaald naar het programma van een brede bachelor. Het regionale beroepenveld, vertegenwoordigd in de beroepenveldcommissie, is het met deze keuze geheel eens. De beroepenveldcommissie is betrokken bij het vaststellen van de eindkwalificaties en de actualisering daarvan. Het panel waardeert de betrokkenheid en samenwerking met de beroepenveldcommissie en onderschrijft de visie op het beroep van de opleiding en de keuze de productvoortbrengingscyclus centraal te stellen. Het panel is van mening dat de opleiding de eindkwalificaties goed geconcretiseerd heeft in beheersaspecten en indicatoren. Het panel constateert ook dat de opleiding weliswaar goed in kaart heeft wat het beroepsbeeld nu moet zijn maar minder aandacht besteedt aan verkenning van de toekomst. De enigszins pragmatische opstelling van de beroepenveldcommissie versterkt dit. Het panel raadt de opleiding aan om academie breed toekomstverkenningen uit te voeren met bijvoorbeeld vertegenwoordigers van hightech bedrijven, docenten en lectoren en op grond van hiervan keuzes te maken voor de toekomst. Naast deze toekomstverkenningen ziet het panel ook een rol door academiebrede expertteams die toekomstige ontwikkelingen signaleren en op grond daarvan keuzes maken op vakgebieden als bijvoorbeeld regeltechniek. Het panel is van mening dat de opleiding voldoet aan internationale eisen. Internationalisering behoeft echter aandacht daar het huidige programma niet geformaliseerd is. Het panel adviseert de opleiding een visie te ontwikkelen op internationalisering inclusief de competenties die een student op dit gebied behoort te hebben en deze visie te implementeren. Oordeel De aansluiting bij de landelijke eindtermen en internationale eisen, de goede samenwerking met de beroepenveldcommissie en de goede aansluiting met het regionale beroepenveld vindt het panel belangrijk. Doordat internationalisering (en in mindere mate het toekomstbeeld) achterlopen komt het panel met een voldoende als eindoordeel voor standaard 1. Ad-programma Weging en oordeel De eindtermen van het Ad-programma zijn direct afgeleid van de bachelor. Het verschil zit in het beheersingsniveau. Het panel waardeert het eigen beroepsbeeld. Het panel is van oordeel dat de eindkwalificaties goed overeenstemmen met de functies waarvoor het Ad-programma opleidt. Verder constateert het panel dat het Ad-programma in alle opzichten (formulering en uitwerking eindkwalificaties, contacten met het werkveld, beroepenveld, etc) meelift met de bachelor en komt tot hetzelfde oordeel als voor de bachelor: voldoende voor standaard 1. Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie

17 Onderwijsleeromgeving Standaard 2: Het programma, het personeel en de opleidingsspecifieke voorzieningen maken het voor de instromende studenten mogelijk de beoogde eindkwalificaties te realiseren. Toelichting NVAO: De inhoud en vormgeving van het programma stellen de toegelaten studenten in staat de beoogde eindkwalificaties te bereiken. De kwaliteit van het personeel en van de opleidingsspecifieke voorzieningen is daarbij essentieel. Programma, personeel en voorzieningen vormen een voor studenten samenhangende onderwijsleeromgeving. Bevindingen Bachelor Didactisch model In lijn met de eindkwalificaties, die in termen van competenties zijn geformuleerd, verzorgt de opleiding competentiegericht onderwijs. De productvoortbrengingscyclus staat centraal zodat studenten beroepsproblemen leren op te lossen via het ontwikkelen van beroepsproducten. Voor de concrete inrichting van het curriculum betekent dit dat in ieder kwartiel van het binnenschools curriculum een project wordt gedefinieerd waarin aandacht wordt besteed aan één of meerdere aspecten van het productvoortbrengingsproces. Deze projecten hebben tot doel in aansluiting op de beroepspraktijk (zoveel mogelijk gebaseerd op bedrijfscases) aandacht te besteden aan integratie van vakgebieden, het werken in teamverband, planning, taakverdeling enzovoort. Zo staan in de propedeuse het project energietechniek, het project beroepsoriëntatie en communicatie, het project technisch tekenen en de projectweek 1e jaar, waarin een opdracht uit het bedrijfsleven uitgevoerd wordt, op het programma. De projecten kennen een opbouw waarbij eerst gewerkt wordt aan relatief eenvoudige opdrachten met veel ondersteuning. De opdrachten worden steeds complexer en leerlingen moeten steeds zelfstandiger werken. Deze opbouw is in overeenstemming met het concept van concentrisch leren waarin de niveaubeheersing van de competenties gekoppeld is aan de toename van de complexiteit. Zowel studenten als alumni gaven in gesprekken met het panel aan de mix van lessen en projecten zeer te waarderen. Daarnaast stelden studenten dat deze mix ook het leren van elkaar bevorderde: studenten met een vwo- of havo achtergrond helpen studenten die vanuit het mbo instromen met wis- en natuurkunde terwijl andersom de mbo-ers de havisten en vwoers helpen met practica en constructies. Alumni stelden dat het centraal stellen van de productvoortbrengingscyclus een goede basis vormt voor een loopbaan in het werktuigbouwkundig domein (zie ook standaard 3). Het panel onderschrijft deze mening omdat door de projecten de beroepspraktijk tot leven komt. Het panel vindt het door de opleiding gehanteerde didactisch model met de belangrijke plaats voor projecten zeer geschikt om de eindkwalificaties te bereiken. Structuur en vormgeving programma Het programma van de bachelor kent 240 EC en heeft een major/minor structuur. De major beslaat 210 EC en de vrije minor 30 EC. Naast algemene Saxion minoren kunnen studenten kiezen uit verdiepende minoren van de opleiding. De verdiepende minoren zijn engineering, automatisering, duurzame energievoorziening en industrial management. Het grootste deel van de studenten kiest minoren die door de opleiding aangeboden worden. De minor duurzame energievoorziening is tot stand gekomen in samenwerking met het lectoraat duurzame energievoorziening. Het programma kent een propedeutisch en een hoofdfase deel en is uitgewerkt in leereenheden met daaraan verbonden studiebelastinguren. In de propedeuse nemen oriëntatie op de opleiding en op het latere beroepenveld een belangrijke plaats in. De oriëntatie vindt plaats via projecten (zie ook didactisch model). Zo geeft het project beroepsoriëntatie studenten via bedrijfsbezoeken en interviews met oudstudenten een scherper beeld van de werkzaamheden van een beginnend hbo- Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie

18 werktuigbouwkundige en het geeft daarmee de student extra informatie wat betreft de studiekeuze. Studenten zijn volgens het STO 2010 tevreden (3,5 op een schaal van 5 punten) over de beroepsoriëntatie in de propedeuse. De samenhang is op verschillende manieren vorm gegeven. Ten eerste hanteert de opleiding het 2+2 model. Dit houdt in dat er in de eerste twee jaren de basis gelegd wordt en in de laatste twee jaren verdieping en/of specialisatie volgt. Het derde jaar beslaat twee stages terwijl het vierde jaar de minor en de afstudeerstage omvat. De horizontale en verticale samenhang van het programma wordt via leerlijnen verankerd. Het onderwijsprogramma kent vakinhoudelijke en didactische leerlijnen. In de leerlijnen sluiten programmaonderdelen op elkaar aan en bouwen op elkaar voort, waarbij de complexiteit en diepgang van de leerinhoud en activiteiten toeneemt. Vakinhoudelijke leerlijnen De leerlijn construeren/ontwerpen vormt de rode draad in het curriculum en is gerelateerd aan de productvoortbrengingscyclus. De leerlijnen wiskunde & modelvorming, toegepaste mechanica, materiaalkeuze en productietechnieken zijn ondersteunend voor de centrale lijn. Informatievaardigheden en communicatieve vaardigheden vallen in de categorie algemene leerlijnen. Bedrijfskunde, besturings- en regeltechniek en (duurzame) energietechniek betreffen leerlijnen met modulen die voorbereiden op specialisaties en die tevens ondersteunend zijn voor de projecten. Didactische leerlijnen In de cognitieve leerlijn (kennisleerlijn) maakt de student zich basiskennis (concepten en theorieën uit de werktuigbouwkunde, natuurkunde, wiskunde enz.) en bijbehorende vaardigheden op het cognitieve/analytische vlak eigen. Bij deze leerlijn staat de praktische uitwerking van de Dublin Descriptor 1 (kennis en inzicht) centraal. In de toepassingsgerichte leerlijn (praktijk leerlijn) worden praktische vaardigheden geleerd in relatie tot de werktuigbouwkundige basiskennis. (Dublin Descriptor 2, toepassen van kennis en inzicht ) In de integratieve leerlijn wordt de student wordt gevraagd het geleerde uit de conceptuele en praktijk leerlijn te integreren in een complexe omgeving waardoor ook een beroepshouding wordt ontwikkeld. Deze integratieve leerlijn komt naar voren in projecten, stages en afstudeerfase en wordt, met name in de avondopleiding, ondersteund met reflectieverslagen. In deze leerlijn zijn de praktische uitwerkingen van de Dublin Descriptoren 3 en 4 verwerkt. Persoonlijke leerweg Binnen de strategische visie van Saxion is de persoonlijke leerweg een hulpmiddel om de student meer verantwoordelijkheid te laten nemen voor zijn eigen studie. Bij werktuigbouwkunde is dit als volgt uitgewerkt. Het programma is zo ingericht dat de eerste twee leerjaren gericht zijn op het verwerven van competenties op basisniveau. De laatste twee leerjaren bieden de student meer keuzemogelijkheden. De docentrol is in deze twee jaren een coachende. Verder wordt vanaf de eerste dag veel tijd besteed aan het leren kennen van het beroep, en de mogelijkheden en kansen die het beroep biedt aan de individuele student. Studie Loopbaan Begeleiding (SLB) speelt een belangrijke rol in dit concept. Studenten houden gedurende de studie dezelfde studieloopbaanbegeleider. Studenten uitten tijdens de gesprekken met het panel hun tevredenheid over studieloopbaanbegeleiding en de samenhang van het programma. Ook uit het STO 2010 (SLB: 3,4 en samenhang 3,5) blijkt deze waardering. Het panel is van mening dat de samenhang in het programma via de leerlijnen op een goed doordachte wijze is aangebracht en dat er, naast structuur, ook voldoende keuzemogelijkheden aangeboden worden. Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie

19 Relatie tussen programma en eindkwalificaties De opleiding heeft de eindkwalificaties verder geconcretiseerd en uitgewerkt (zie ook standaard 1). Per module wordt beschreven welke aspecten van de eindkwalificaties bij de betreffende module beheerst moeten worden. Zo komen bijvoorbeeld bij het Project Ontwerp & Construeren 3 de eindkwalificaties het ontwikkelen van producten, het vervaardigen van producten, communicatie en plan- en projectmatig werken aan bod. Van de eindkwalificatie het ontwikkelen van producten betreft het de indicatoren het opstellen van de productdefinitie en het projectplan ; de generatie van concepten en keuze van het definitief concept en het uitwerken in detail van het gekozen concept. Per module is er een toetsmatrijs die beschrijft wat (feiten,begrippen, reproductieve- en productieve vaardigheden) getoetst wordt en de onderlinge verhouding vaststelt (zie ook standaard 3). De uitwerking van de competenties in beheersaspecten en indicatoren is volgens het panel op een doordachte manier gedaan (zie standaard 1). Het panel constateert dat deze uitwerking zowel bij de opzet van het programma in de vorm van leerdoelen als bij de toetsing in de vorm van criteria en voorwaarden terugkomen. De opleiding zelf noemt dit het V-model. Het panel heeft waardering voor deze consistente aanpak (zie ook standaard 3). Ontwikkeling onderzoeksvaardigheden De opleiding heeft het ontwikkelen van onderzoeksvaardigheden als aparte competentie opgevoerd. Zij heeft deze competentie gekoppeld aan het ontwerpproces en verder onderverdeeld in: een probleemstelling definiëren en vertalen naar een onderzoeksplan; een onderzoeksplan systematisch op zetten; de opzet en uitvoering van (laboratorium) testen en testen op locatie; simulatiemodellen gebruiken om systeemgedrag te kunnen voorspellen; een analyse, samenvatting en evaluatie van de resultaten van een onderzoek of experiment maken en op grond daarvan het doen van aanbevelingen en als laatste onderverdeling; vakliteratuur en andere relevante informatie selecteren en gebruiken voor het uitvoeren van onderzoek. De student ontwikkelt onderzoeksvaardigheden in de projecten. In totaal voert de student minimaal 12 projecten uit. Het panel heeft geconstateerd dat de opleiding een opklimmende moeilijkheidsgraad voor ogen heeft, waarbij de complexiteit toeneemt en de sturende rol van de docent afneemt in de loop van de jaren. Op deze wijze zorgt de opleiding ervoor dat de rol van de student binnen de projecten verandert van geleid in het eerste jaar, naar zelfstandig en sturend in de daarop volgende jaren. Dit proces wordt ondersteund door de zelfregie leerlijn. In het derde jaar lopen studenten twee stages. Stagegroepen van 4 of 5 studenten worden begeleid door een docent. Tijdens de stageperiode komt iedere groep twee keer in een bedrijf bij elkaar voor voortgangsrapportage en onderlinge feedback. Een rondleiding door het bedrijf is onderdeel van deze bijeenkomsten. Aan het eind van de stageperiode vindt een derde bijeenkomst op school plaats met presentaties en bespreking van de stageverslagen. Ook in het vierde studiejaar werken de studenten mee aan onderzoeks- en ontwerpprojecten, zowel binnen de afstudeerfase als (indien van toepassing) binnen de minors. Doordat het ontwikkelen van onderzoeksvaardigheden aan de ontwerpcyclus is gekoppeld worden naar het oordeel van het panel - de analytische onderzoeksvaardigheden niet in de volle breedte ontwikkeld. Zo missen bijvoorbeeld zeker de analytisch wat minder ontwikkelde studenten het onderscheid tussen hoofd- en bijzaken. Dit was te merken bij de afstudeerwerken (zie standaard 3).Het panel heeft waardering voor de manier waarop de opleiding de stages in het derde jaar vorm gegeven heeft. Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie

20 Actualiteit van het programma De curriculum commissie bewaakt in samenspraak met de beroepenveld de consistentie van en stelt grotere veranderingen in het curriculum voor. Het management stelt het definitieve curriculum vast. Voor actualisering van grote delen van het curriculum stelt de curriculumcommissie werkgroepen in. Zo zijn momenteel de werkgroepen mechanica en wiskunde ingesteld en wordt gewerkt aan de herziening van de leerlijn productietechnieken. De werkgroepen rapporteren aan de curriculumcommissie. Kleinere wijzingen op moduleniveau worden door de docent(en) die bij de uitvoering betrokken is (zijn) voorgesteld en doorgevoerd. Uit gesprekken tussen panel en docenten trekt het panel de conclusie dat vooral die leerlijnen en modulen, waar recentelijk nieuw personeel aangenomen is, vernieuwd zijn. De nieuw aangenomen docenten vonden de presentatie van de lesstof op onderdelen soms gedateerd. Studenten bevestigden dit beeld. De onderwerpen kloppen wel maar presentaties en inhoud zijn soms gedateerd. Het panel vindt meer aandacht voor eigentijds aanschouwelijk ondersteunend studie materiaal om ook de interesse van studenten vast te houden wenselijk. Het panel heeft geconstateerd dat, daar waar docenten met recente bedrijfservaring instromen, deze vernieuwing is gerealiseerd. Het panel spreekt zijn waardering uit voor de omvangrijke inspanning die het opzetten van de nieuwe studierichting mechatronica met zich meegebracht geeft. Deze geslaagde actie bewijst dat de opleiding tot omvangrijke vernieuwing in staat is. Instromende studenten De reguliere instroom wordt gevormd door havo of vwo studenten met een NT of NG profiel en mbo 4 studenten. Daarnaast is er een instroom van uitvallers van de Universiteit Twente. De afgelopen jaren heeft de opleiding intensief overleg gevoerd met het toeleverende ROC van Twente. Dit heeft geresulteerd in een februari-instroom van 15 studenten werktuigbouw van het ROC, die een doorlopende leerroute volgen. Mbo-studenten toonden in gesprekken tevredenheid over de leerroute, maar vonden de aansluiting wat natuur- en wiskunde betreft niet optimaal. Studenten van met name de havo gaven aan dat de studie wel te doen is, maar dat je vanaf het begin veel harder moet werken dan tijdens de havo opleiding. Veel studenten lukt het niet om, ondanks de inspanningen van de opleiding op dit gebied, tijdig hun gedrag aan te passen. Het voltijdse onderwijs kent ook een avondopleiding voor studenten die minimaal twee jaar relevante werkervaring hebben. Na de intake volgen deze studenten een aangepast programma. Studenten verwerven op hun werkplek competenties. Via een portfolio dat onder andere reflectieverslagen en verslagen van speciaal geselecteerde, op het werk uitgevoerde projecten bevat wordt de competentiegroei gemeten. Aan de werkplek en de begeleiding vanuit het bedrijf worden eisen gesteld. Het panel heeft zowel reflectieverslagen als projectverslagen, werkplekbeoordelingen en overeenkomsten met de werkplekbegeleider gezien. Op grond hiervan heeft het panel vertrouwen in de uitvoering van de avondopleiding maar constateert ook, dat de transparantie en de borging nog verbetering behoeven. Studenten met grote taaldeficiënties worden doorverwezen naar de taalwinkel, waar zij extra begeleiding krijgen. Duitse studenten, die 2% van de instroom vertegenwoordigen, moeten aan het eind van de propedeuse aantonen dat zij voldoen aan niveau 5 met betrekking tot de Nederlandse taal. Studenten met een functiebeperking kunnen extra begeleiding of andere faciliteiten aanvragen (als extra tijd bij tentamens) De studieloopbaanbegeleider draagt zorg voor de begeleiding, de communicatie tussen de student, opleiding en alles daar omheen en ziet erop toe dat de gemaakte afspraken in de praktijk effectief worden uitgevoerd. Studenten met meervoudige beperkingen worden begeleid door een expert. Het panel is van oordeel dat de instroom op een voldoende manier wordt bediend. Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie

21 Bindend negatief studie advies De opleiding maakt gebruik van het bindend negatief studieadvies. De examencommissie baseert het bindend negatief studieadvies op twee gronden: de foto en de film. De foto geeft de stand van zaken weer aan het eind van het eerste jaar. Als de student 40 EC of meer gehaald heeft komt er een positief studieadvies. Indien de student minder dan 40 EC gehaald heeft kijkt de examencommissie naar de film: waren er speciale omstandigheden en hoe heeft de student zich gedurende het eerste jaar ontwikkeld ofwel: wat is het perspectief op succesvolle afronding van de studie? Tijdens gesprekken van het panel met het managementteam kwam naar voren dat het managementteam graag een verhoging van de norm naar 48 EC s ziet. Dit kan volgens het management mogelijk tot een hoger propedeuserendement leiden. Het panel vindt het baseren van het studieadvies op foto en film een goede manier van beoordelen. Het panel is verder van mening dat de opleiding met het vaststellen van nieuwe maatregelen zich moet richten op `evidence based` maatregelen. Binnen Saxion is een grote ervaring met het bindend studie advies. Het panel geeft de opleiding de suggestie om een aantal van de te behalen punten te relateren aan de modules van bijvoorbeeld wiskunde of mechanica. Rendementen Het cohortrendement na 5 jaar van de opleiding ligt voor de cohorten 2001 / 2005 rond de 58 %. Cohort 2005 is met een rendement van 46 % een uitzondering in die reeks. Het tweejarig propedeuse rendement ligt voor de cohorten 2003 / 2007 rond de 35 %. Het cohort 2008 vormt met een rendement van 46 % hierop een positieve uitzondering. De opleiding is van mening dat het propedeuserendement laag is. De opleiding wijt een groot deel van de problematiek aan de werkhouding van de instromende studenten die (nog) niet gewend zijn huiswerk te maken. Om studenten te helpen hun studiehouding aan te passen is besloten om in de eerste twee kwartielen twee extra uren wiskunde en mechanica te plannen, waar studenten begeleid huiswerk maken. Uit recente analyse van de exit enquêtes bleek dat het ontbreken van een adequaat beroepsbeeld aan het begin van de studie de meest genoemde (50%) reden was. Studenten stelden tijdens gesprekken met het panel dat de opleiding te doen is als je meteen fors aan de slag gaat. Mbo studenten merkten echter op dat de parallelle programmering van de eerste twee wiskundemodules (de mbo instroom krijgt een aansluitingsmodule) in het eerste kwartiel leidt tot studievertraging omdat de modules opvolgend zijn. Het ontbreken van een adequaat beroepsbeeld bij aanvang van de studie werd herkend door studenten als een belangrijke factor voor de uitval. Studenten waren ook van mening dat de opleiding voldoende doet om studenten hun studiegedrag te laten veranderen. Het panel is met de opleiding van mening dat het propedeuserendement te laag is. Het rendement van 2008 is echter een positieve uitschieter. Over de effecten van de in 2010 genomen maatregel om extra uren begeleiding in te zetten zijn nog geen cijfers beschikbaar. Het panel is van mening dat de opleiding het probleem van de parallelle programmering zo snel mogelijk moet oplossen. Naast het probleem van de werkhouding is het panel van mening dat ook het ontbreken bij een groot deel van de afvallende studenten van een adequaat beroepsbeeld een van de oorzaken van het lage propedeuse rendement is. Extra voorlichting op de meest toeleverende scholen kan een oplossing zijn. Lectoraten De lectoraten Duurzame Energie en Proces-en Productinnovatie hebben een duidelijke invloed op de opleiding. Naast de totstandkoming van de minor duurzame energievoorziening hebben de lectoraten invloed op de invulling van het curriculum via de kenniskring, projecten en onderzoeksopdrachten. Zo is er bijvoorbeeld het door studenten uitgevoerde project waarin de energiehuishouding van een papierfabriek geanalyseerd en geoptimaliseerd wordt. Voor de uitvoering van dit project zijn vaardigheden analytische vaardigheden op systeemniveau een vereiste. Theoretisch georiënteerde vakken als stromingsleer zijn daarvoor noodzakelijk. Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie

22 Tijdens het gesprek van het panel met de lector duurzame energievoorziening stelde de lector dat, hoewel hij in de curriculumcommissie zit, de directe kruisbestuiving tussen lectoraat en opleiding nog versterkt kan worden. Als voorbeeld noemde hij het opstellen van toekomstverkenningen met een tijdshorizon groter dan 10 jaar. Tussen de 5 en 10 studenten werktuigbouw volgen jaarlijks de minor duurzame energie. Het panel is van mening dat op zich er sprake is van een goede samenwerking tussen lectoraten en de opleiding. Deze samenwerking kan echter nog verder ontwikkeld en geïntensiveerd worden. Het panel ziet directe mogelijkheden op het terrein van de ontwikkeling van onderzoeksvaardigheden en het opstellen van toekomstverkenningen. Personeel Kwaliteit In het formatieplan academie Lifescience, Engineering en Design (LED), waar de opleiding Werktuigbouwkunde deel van uitmaakt, staat dat 70 % van de docenten wetenschappelijk opgeleid moet zijn. De opleiding haalt deze norm nu (nog) niet; 12 docenten (60%) hebben momenteel het masterniveau. De opleiding laat 3 docenten een masteropleiding volgen zodat deze norm wel gehaald wordt. Het panel heeft de CV s van de docenten gezien en heeft geconstateerd dat ongeveer 80 % van de docenten een achtergrond in het beroepenveld heeft. De opleiding heeft in het opleidingsprofiel de leerlijnen weergegeven. Hieruit komen de kwaliteitseisen aan docenten voor de uitvoering van het onderwijs voort. Een tweede instrument waarmee de opleiding werkt is de zogenaamde skills lijst. Hierin worden de leereenheden gekoppeld aan de beschikbare kwaliteiten van het onderwijsgevend personeel. De lijst heeft vijf niveaus: expert, ervaren, geschikt, basis en nul. Ook bevat de lijst het ambitieniveau van een medewerker om een bepaalde taak uit te voeren. Combinatie van beide documenten geeft de benodigde kwaliteiten om het onderwijs naar behoren uit te voeren. Vakken waar knelpunten zitten worden zichtbaar. Zo werd duidelijk dat volgend cursusjaar de module eindige elementen methode een knelpunt dreigde te worden. Via de skillslijst werd niet alleen het probleem gesignaleerd maar ook de opvolging makkelijk gevonden. Dit jaar loopt de opvolger de lessen mee zodat komend jaar probleemloos de module gegeven kan worden. Scholing komt aan de orde tijdens de gesprekcyclus. Hierin worden afspraken gemaakt over de te volgen scholing. In de teamopleidingsplannen zijn de scholingsbehoefte en de gevolgde scholing zichtbaar gemaakt. Docenten participeren voor 3,5 FTE in het onderzoek dat binnen het lectoraat duurzame energie plaatsvindt. Studenten geven aan in gesprekken met het panel tevreden zijn over de docenten. De cijfers van het STO onderschrijven dit (STO 2010). De bereikbaarheid van docenten scoort 3,4; de betrokkenheid 3,6; de didactische kwaliteit 3,4; de inhoudelijke deskundigheid 3,7 en de kwaliteit van de begeleiding 3,4. Op grond van bestudering van de cv s en de gesprekken met docenten op de auditdag is het panel van oordeel dat de docenten voldoende binding met de beroepspraktijk hebben om een relatie te leggen tussen theorie en praktijk. In de gesprekken met het panel maakten de docenten een gedreven en gemotiveerde indruk. Studenten onderschrijven deze indruk. Het panel oordeelt positief over de kwaliteit van de docenten. Het panel is van oordeel dat de skillslijst een goed instrument is om kwaliteit en kwantiteit op een proactieve manier te monitoren en te matchen. Hobéon Certificering Rapportage BOB hbo-bacheloropleiding en Ad-programma Werktuigbouwkunde voltijd, Saxion Hogeschool, versie

luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Human Resource Management van de Saxion Hogeschool

luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Human Resource Management van de Saxion Hogeschool m a o v nederlands - ulaamse accreditatieorganisatie luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Human Resource Management van de Saxion Hogeschool datum 31

Nadere informatie

Kritische reflectie voor de beperkte opleidingsbeoordeling. (naam opleiding) (naam Academie) Avans Hogeschool. Colofon

Kritische reflectie voor de beperkte opleidingsbeoordeling. (naam opleiding) (naam Academie) Avans Hogeschool. Colofon Kritische reflectie voor de beperkte opleidingsbeoordeling (naam opleiding) (naam Academie) Avans Hogeschool Colofon datum. schrijver status. ii Kritische Reflectie (naam opleiding) (maand + jaar) Avans

Nadere informatie

Beoordelingskader Kader voor de beperkte toets nieuw Associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt. 2014, nr 9832).

Beoordelingskader Kader voor de beperkte toets nieuw Associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt. 2014, nr 9832). nvao w nederlands -vlaa m se accreditatieorganisatie sluit Besluit strekkende tot een oordeel voldoende van een aanvraag toets nieuw Associate-degreeprogramma Juridisch medewerker van de Hogeschool van

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool NAO nederlands- vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bewegingstechnologie van De Haagse Hogeschool Datum: 1 oktober

Nadere informatie

Beoordelingskader Kader voor de beperkte toets nieuw associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt. 2014, nr 9832).

Beoordelingskader Kader voor de beperkte toets nieuw associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt. 2014, nr 9832). nvao r nederlands - vlaamse accreditatieorganisatie Besluit datum 28 april 2017 onderwerp Besluit TN Ad-programma Online Marketing en Sales van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (005058) uw kenmerk

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor Psychobiologie van de Universiteit van Amsterdam

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor Psychobiologie van de Universiteit van Amsterdam }nvao r n e d e rlcw d s- vlaam se a ccre d ita tie o rg a n is a tie les Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor Psychobiologie van de Universiteit van Amsterdam

Nadere informatie

Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Chemie van de Hogeschool Drenthe

Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Chemie van de Hogeschool Drenthe College van Bestuur Hogeschool Drenthe Postbus 2080 7801 CB EMMEN Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Chemie van de Hogeschool

Nadere informatie

PEER REVIEWS. Managementgroep Interactum September 2014

PEER REVIEWS. Managementgroep Interactum September 2014 PEER REVIEWS Managementgroep Interactum September 2014 Met peer review wordt een systeem bedoeld waarbij de betreffende opleidingen structureel gebruik maken van elkaars deskundigheid en elkaars critical

Nadere informatie

juli juli 2015

juli juli 2015 ,mao w n e d e rla n d s- vlaam se a ccre d ita tie o rg a n is a tie Besluit strekkende tot een oordeel voldoende van een aanvraag toets nieuw Associate-degreeprogramma Integraal Bouwmanagement van de

Nadere informatie

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase

Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase Accreditatiekader bestaande opleidingen hoger onderwijs [hbo-bachelor]: uitwerking voor Associate degree-programma s tijdens de pilotfase 11 februari 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Accreditatiekader, toegespitst

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bestuurskunde/Overheidsmanagement van de NHL Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bestuurskunde/Overheidsmanagement van de NHL Hogeschool ,nvao r nederlands-vlaam se accreditatie organisatie S uif Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bestuurskunde/Overheidsmanagement van de NHL Hogeschool datum

Nadere informatie

Handreiking bij het beoordelingskader voor het bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs

Handreiking bij het beoordelingskader voor het bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs Handreiking bij het beoordelingskader voor het bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs 12 november 2012 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Handreiking voor specifieke invulling van de standaarden

Nadere informatie

Bijlage A Competenties van de opleiding

Bijlage A Competenties van de opleiding Bijlage A Competenties van de opleiding A.1 Curriculum opleiding Werktuigbouwkunde Bouwstenen Stenden Hogeschool heeft de strategische keuze gemaakt om al haar opleidingen op te bouwen met behulp van (deels

Nadere informatie

Naam/Datum/Versie document advies/verbeterpunten. Avans documenten

Naam/Datum/Versie document advies/verbeterpunten. Avans documenten Document / Informatie P = Prettig ; N = Noodzakelijk Algemene input voor schrijven zelfevaluatie 1. (P) Interne rapport tussentijdse audit op onderwijskwaliteit/accre-ditatiewaardigheid Suggesties NQA

Nadere informatie

Beoordelingskader Kader voor de beperkte toets nieuw Associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt. 2014, nr 9832).

Beoordelingskader Kader voor de beperkte toets nieuw Associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt. 2014, nr 9832). ,nvao w nederlands -vlaam se accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot een oordeel voldoende onder voorwaarden van een aanvraag toets nieuw Associate-degreeprogramma Zorg en technologie van

Nadere informatie

hbo-bachelor Sociaal-Juridische Dienstverlening (240 ECTS) 22 oklober 2012 voltijd, deeltijd

hbo-bachelor Sociaal-Juridische Dienstverlening (240 ECTS) 22 oklober 2012 voltijd, deeltijd se a ccr editati eorgani sati e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor SociaalJuridische Dienstverlening van de Hanzehogeschool roningen datum 7 mei2013

Nadere informatie

Protocol TNO Educatieve Master

Protocol TNO Educatieve Master Protocol TNO Educatieve Master NVAO 14 maart 2016 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Werkwijze toets nieuwe opleiding educatieve master (womaster) 4 3 Toelichting op het beoordelingskader beperkte toets nieuwe opleiding

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-master Social Work van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-master Social Work van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen ,nvao F nederlands - ulaamse accreditatieorganisatie Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-master Social Work van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen datum 31 juli

Nadere informatie

Protocol beoordeling experimenten flexibilisering. Uitwerking voor de experimenten leeruitkomsten en nieuwe onvolledige opleidingen.

Protocol beoordeling experimenten flexibilisering. Uitwerking voor de experimenten leeruitkomsten en nieuwe onvolledige opleidingen. Protocol beoordeling experimenten flexibilisering Uitwerking voor de experimenten leeruitkomsten en nieuwe onvolledige opleidingen 14 december 2015 Beoordelingskaders accreditatiestelsel 19 december 2014,

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Fontys Hogescholen

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Fontys Hogescholen ,nvao w nederlands - u/aamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Fontys Hogescholen datum 30 juni

Nadere informatie

BASISGGEVENS. Naam Functie

BASISGGEVENS. Naam Functie 1 BASISGGEVENS Soort aanvraag:: Nieuwe opleiding De startdatum van de Ad opleiding is gepland per 1 september 2018. Hiermee is te verwachten dat deze nieuwe opleiding valt onder de nieuwe wetgeving rond

Nadere informatie

Concept Beoordelingskader voor het bijzondere kenmerk residentieel onderwijs

Concept Beoordelingskader voor het bijzondere kenmerk residentieel onderwijs Concept Beoordelingskader voor het bijzondere kenmerk residentieel onderwijs 2 december 2008 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordelingskader 4 pagina 2 1 Inleiding Dit beoordelingskader bevat een aantal facetten

Nadere informatie

OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING

OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING OPSTELLEN EINDKWALIFICATIES OPLEIDING MARIANNE KOK/HERBERT WOLDBERG/HVA Toelichting bij opt opstelellen van eindkwalificaties van een opleiding bij de HvA 1 Het opleidingsprofiel: De beroepspraktijk draagt

Nadere informatie

Beperkte opleidingsbeoordeling

Beperkte opleidingsbeoordeling BEOORDELINGSRAPPORT Beperkte opleidingsbeoordeling hbo-bacheloropleiding Technische Natuurkunde voltijd Saxion Hogeschool Lange Voorhout 14 2514 ED Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Datum locatiebezoek : 29 februari 2016 Datum paneladvies : 18 april 2016 Instellingstoets kwaliteitszorg : ja, positief besluit van 18 februari 2014

Datum locatiebezoek : 29 februari 2016 Datum paneladvies : 18 april 2016 Instellingstoets kwaliteitszorg : ja, positief besluit van 18 februari 2014 ,mmo r n e d e rla n d s- vlaam se a c c re d ita tie o rg a n is a tie Besluit strekkende tot een positief oordeel van een aanvraag toets nieuwe opleiding van de hbo-bachelor Opleiding tot Verpleegkundige

Nadere informatie

hbo-bachelor Engineering, Design and lnnovation (240 ECTS) 16 december2014

hbo-bachelor Engineering, Design and lnnovation (240 ECTS) 16 december2014 n ed erl an ds - v I a a mse a ccreditati eor ga n i s ati e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Engineering, Design and lnnovatíon van de Hogeschool

Nadere informatie

Chemie van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen

Chemie van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen nvao w nederlands-vlaamse accreditatie organisatie ït Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Chemie van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen datum 31 juli 2017

Nadere informatie

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Communicatie van de Hogeschool Rotterdam

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Communicatie van de Hogeschool Rotterdam n ed er I a n d s v I a am se a ccr e ditati eor ga ni sati e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbobachelor Communicatie van de Hogeschool Rotterdam datum 3'l

Nadere informatie

FORMULIER STRATEGISCHE THEMA S OPLEIDING [NAAM]: INSTITUUT: (G)OC: INSTITUUTSDIRECTEUR: DATUM:

FORMULIER STRATEGISCHE THEMA S OPLEIDING [NAAM]: INSTITUUT: (G)OC: INSTITUUTSDIRECTEUR: DATUM: FORMULIER STRATEGISCHE THEMA S OPLEIDING [NAAM]: INSTITUUT: (G)OC: INSTITUUTSDIRECTEUR: DATUM: De (G)OC heeft als formele wettelijke vastgelegde taak het adviseren over de OER en het jaarlijks beoordelen

Nadere informatie

Besluit strekkende tot een positief oordeel van een aanvraag toets nieuw Associatedegreeprogramma

Besluit strekkende tot een positief oordeel van een aanvraag toets nieuw Associatedegreeprogramma ,wao w nederlands - vlaam se accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot een positief oordeel van een aanvraag toets nieuw Associatedegreeprogramma ICT van Zuyd Hogeschool datum 31 augustus

Nadere informatie

hbo-opleiding Engineering - Werktuigbouwkunde

hbo-opleiding Engineering - Werktuigbouwkunde hbo-opleiding Engineering - Werktuigbouwkunde De beste manier om aan goed opgeleid hbo personeel te komen! Informatie en aanvragen Onno Niessen, Programmamanager Vanessa Fleuren, Start People M: 06 13

Nadere informatie

Universiteit van Amsterdam wo-bachelor Biologie (180 EC) 23 maart 2016 Bachelor of Science voltijd Amsterdam

Universiteit van Amsterdam wo-bachelor Biologie (180 EC) 23 maart 2016 Bachelor of Science voltijd Amsterdam ,nvao w nederlands-vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor Biologie van de Universiteit van Amsterdam datum 29 juli 2016

Nadere informatie

BEOORDELINGSRAPPORT. Beperkte opleidingsbeoordeling

BEOORDELINGSRAPPORT. Beperkte opleidingsbeoordeling BEOORDELINGSRAPPORT Beperkte opleidingsbeoordeling hbo-bacheloropleiding Werktuigbouwkunde Voltijd en duaal Hogeschool Utrecht Lange Voorhout 14 2514 ED Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I

Nadere informatie

Addendum beoordeling bestaande experimenten leeruitkomsten. 14 december Beoordelingskaders accreditatiestelsel 19 december 2014, versie 1.

Addendum beoordeling bestaande experimenten leeruitkomsten. 14 december Beoordelingskaders accreditatiestelsel 19 december 2014, versie 1. Addendum beoordeling bestaande experimenten leeruitkomsten 14 december 2015 Beoordelingskaders accreditatiestelsel 19 december 2014, versie 1.1 Inhoudsopgave 1 Addendum experiment leeruitkomsten 4 1.1

Nadere informatie

Datum locatiebezoek(en) : 1 juni 2015 Datum paneladvies : 16 juni 2015 Instellingstoets kwaliteitszorg : ja, positief besluit van 16 april 2015

Datum locatiebezoek(en) : 1 juni 2015 Datum paneladvies : 16 juni 2015 Instellingstoets kwaliteitszorg : ja, positief besluit van 16 april 2015 9nvao w nederlands-vlaamse accreditatieorganisatie es Gewijzigd besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag toets nieuw AD-programma voor het associate-degreeprogramma Officemanagement

Nadere informatie

Deze versie treedt in werking op 1 september 2016 en vervangt alle voorgaande versies.

Deze versie treedt in werking op 1 september 2016 en vervangt alle voorgaande versies. III FACULTEIT COMMUNICATIE EN JOURNALISTIEK Vastgesteld door de faculteitsdirectie op 14 maart 2016. Instemming van de facultaire medezeggenschapsraad op 4 juli 2016. Deze versie treedt in werking op 1

Nadere informatie

Bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs

Bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs Bijzonder kenmerk Kleinschalig en intensief onderwijs 4 november 2011 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordelingskader 4 3 Procedure 6 pagina 2 1 Inleiding Instellingsbesturen kunnen voor opleidingen met kleinschalig,

Nadere informatie

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Pilot Bijzonder Kenmerk Ondernemen 22 november 2011 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 2.1 Uitgangspunten voor de beoordeling van het bijzonder

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor HBO-ICT van Zuyd Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor HBO-ICT van Zuyd Hogeschool m a o r n e d e rla n d s- vlaam se a c c re d ita tie o rg a n is a tie es yit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor HBO-ICT van Zuyd Hogeschool datum 30 juni

Nadere informatie

Beperkte opleidingsbeoordeling. hbo-bacheloropleiding Industrieel Product Ontwerpen voltijd

Beperkte opleidingsbeoordeling. hbo-bacheloropleiding Industrieel Product Ontwerpen voltijd BEOORDELINGSRAPPORT Beperkte opleidingsbeoordeling hbo-bacheloropleiding Industrieel Product Ontwerpen voltijd Saxion Hogeschool Lange Voorhout 14 2514 ED Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870

Nadere informatie

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2015-2016

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2015-2016 10 FACULTAIRE OER: FACULTEIT COMMUNICATIE EN JOURNALISTIEK Vastgesteld door de faculteitsdirecteur op 2 maart 2015 Met nstemming van de facultaire medezeggenschapsraad A. Nadere facultaire invulling van

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus AX AMSTERDAM

Besluit. College van Bestuur. Hogeschool van Amsterdam. Postbus AX AMSTERDAM College van Bestuur Hogeschool van Amsterdam Postbus 931 1000 AX AMSTERDAM Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Media,

Nadere informatie

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor Biologie van de Radboud Universiteit Nijmegen

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor Biologie van de Radboud Universiteit Nijmegen ,m)ao r nederlands -vlaamse accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding wo-bachelor Biologie van de Radboud Universiteit Nijmegen datum 31 augustus

Nadere informatie

es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam

es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam m a o r nederlands - v/aamse accreditatieorganisatie es luit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Toegepaste Wiskunde van de Hogeschool van Amsterdam datum

Nadere informatie

Werkend Leren in de opleiding Werktuigbouw studiejaar 2013-2014

Werkend Leren in de opleiding Werktuigbouw studiejaar 2013-2014 Werkend Leren in de opleiding Werktuigbouw studiejaar 2013-2014 Opleiding Werktuigbouwkunde HAN Auteur: Richard Kaandorp Datum: 23 1-2013 Versie: 1 - - 0 Vooraf De opleiding Werktuigbouw maakt deel uit

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor wao nederlands- vlaamse accreditatieorganisatie Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Engineering van de HZ University of Applied Sciences datum 30 november

Nadere informatie

27 maart en 24 mei 2012 november besluit van 23 juli 2013, looptijd accrediatie van 1 januari 2014 tot en met 31 december 2014

27 maart en 24 mei 2012 november besluit van 23 juli 2013, looptijd accrediatie van 1 januari 2014 tot en met 31 december 2014 Besluit strekkende tot het verlengen van de accreditatietermijn tot in totaal zes jaar van de opleiding hbo-bachelor Social Work van de Hogeschool Zuyd datum Gegevens 29 augustus 2014 Naam instelling onderwerp

Nadere informatie

Informatie werkplekleren

Informatie werkplekleren Informatie werkplekleren Pabo Venlo 2014-2015 Inhoudsopgave Inleiding Blz. 3 Stagedagen Blz. 4 Stageweken Blz. 4 Jaaroverzicht 2014-2015 Blz. 5 Opleidingsprogramma Blz. 6 Propedeusefase Hoofdfase Afstudeerfase

Nadere informatie

Beoordelingskader Beoordelingskader voor de uitgebreide toets nieuw Associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt.2014, nr. 9832).

Beoordelingskader Beoordelingskader voor de uitgebreide toets nieuw Associate-degree (Ad-)programma van de NVAO (Stcrt.2014, nr. 9832). n ed erl a n d s - v I a a m s e a ccr ed t tati eor gani sati e Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag toets nieuw Associate-degreeprogramma Facility Management van

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor rwao w nederlands - viaamse accreditatieorganisatie es Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Docent Muziek van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten datum

Nadere informatie

hbo-bachelor Management in de Zorg (240 ECTS) 20 december 2013 8 juli 2013 22 en 23 oktober 201 3

hbo-bachelor Management in de Zorg (240 ECTS) 20 december 2013 8 juli 2013 22 en 23 oktober 201 3 n ede rl ands - v I aam se a ccre ditati eo rga ni sati e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Management in de Zotgvan de Avans Hogeschool datum 30

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.

INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1. 1 INHOUDSOPGAVE... 2 1. ALGEMEEN... 4 1.1 Aard van dit document... 4 1.2 Informatie en communicatie... 4 1.3 Inwerkingtreding en duur... 4 1.4 Onderwijs- en examenregeling... 4 2. TOELATING TOT DE OPLEIDING...

Nadere informatie

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2014-2015

A. Nadere facultaire invulling van onderstaande artikelen uit de HU-OER 2014-2015 10 FACULTAIRE OER: FACULTEIT COMMUNICATIE EN JOURNALISTIEK Vastgesteld door de faculteitsdirecteur op 27 januari 2014 Instemming van de facultaire medezeggenschapsraad op..2014 A. Nadere facultaire invulling

Nadere informatie

hbo-bacheloropleiding Technische Informatica (voltijd) Associate Degree Technische Informatica (voltijd, duaal)

hbo-bacheloropleiding Technische Informatica (voltijd) Associate Degree Technische Informatica (voltijd, duaal) BEOORDELINGSRAPPORT Beperkte opleidingsbeoordeling hbo-bacheloropleiding Technische Informatica (voltijd) Associate Degree Technische Informatica (voltijd, duaal) Saxion Hogeschool Lange Voorhout 14 2514

Nadere informatie

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek

creating tomorrow Bouwkunde hva techniek creating tomorrow 2013 2014 Bouwkunde hva techniek HVA TECHNIEK bouwkunde 2013-2014 Bouwkunde: studeren in dé bouwplaats van Nederland Bouwkunde studeren in Amsterdam biedt veel uitdagingen. Want als er

Nadere informatie

Associate degree Eventmanager. Bachelor Communicatie (34405)

Associate degree Eventmanager. Bachelor Communicatie (34405) Format samenvatting aanvraag Opmerking vooraf Mocht u de voorkeur geven aan openbaarmaking van de gehele aanvraag in plaats van uitsluitend onderstaande samenvatting dan kunt u dat kenbaar maken bij het

Nadere informatie

Richtlijn beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Positionering van de opleidingen De vergelijking met Vlaanderen

Richtlijn beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Positionering van de opleidingen De vergelijking met Vlaanderen Richtlijn beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Het is aan het beoordelingspanel om te bepalen of deze toelichting relevant is bij de beoordeling van de onderhavige opleiding. Positionering

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Communicatie van de Avans Hogeschool

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Communicatie van de Avans Hogeschool nuao r nederlands - viaamse accreditatieorganisatie Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Communicatie van de Avans Hogeschool datum 31 augustus 2017 onderwerp

Nadere informatie

Besluit strekkende tot een oordeel voldoende van een aanvraag toets nieuw

Besluit strekkende tot een oordeel voldoende van een aanvraag toets nieuw ,r\vao w nederlands-vlaam se accreditatieorganisatie es uit Besluit strekkende tot een oordeel voldoende van een aanvraag toets nieuw Associate degreeprogramma Pedagogische Educatief Medewerker van de

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling

Onderwijs- en examenregeling Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 september 2017 Opleidingsspecifiek deel: Bacheloropleiding: Russische studies Deze onderwijs- en examenregeling is gebaseerd op de Wet op het hoger onderwijs

Nadere informatie

Beperkte opleidingsbeoordeling

Beperkte opleidingsbeoordeling BEOORDELINGSRAPPORT Beperkte opleidingsbeoordeling hbo-bacheloropleiding Elektrotechniek voltijd Saxion Hogeschool Lange Voorhout 14 2514 ED Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

REGELING EXTERNE TOEZICHTHOUDERS BIJ EXAMENS Instituut voor Toegepaste Biowetenschappen en Chemie. studiejaar

REGELING EXTERNE TOEZICHTHOUDERS BIJ EXAMENS Instituut voor Toegepaste Biowetenschappen en Chemie. studiejaar REGELING EXTERNE TOEZICHTHOUDERS BIJ EXAMENS Instituut voor Toegepaste Biowetenschappen en Chemie studiejaar 20172018 Inhoud REGELING EXTERNE TOEZICHTHOUDERS BIJ EXAMENS... 1 1. Positie en benoeming externe

Nadere informatie

De onderwijs- en examenregeling

De onderwijs- en examenregeling De onderwijs- en examenregeling Algemeen In de onderwijs- en examenregeling (OER) wordt informatie gegeven over het onderwijs van een opleiding of een groep van opleidingen. Heeft de OER betrekking op

Nadere informatie

: 120 : 25 april 2016 : 2 mei : 13 mei 2016 : 28 mei 2016

: 120 : 25 april 2016 : 2 mei : 13 mei 2016 : 28 mei 2016 ,nvao r nederlands - vlaamse accreditatieorganisatie Besluit strekkende tot een oordeel voldoende van een aanvraag toets nieuw Associate-degreeprogramma Pedagogisch Professional Kind en Educatie van de

Nadere informatie

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland

Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Toelichting beoordelingskader bij beoordeling postinitiële wo-master opleidingen in Nederland Het is aan het beoordelingspanel om te bepalen of deze toelichting relevant is bij de beoordeling van de onderhavige

Nadere informatie

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor

Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor ,nvao w nederlands-vlaam se accreditatieorganisatie Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Security Management van de Saxion Hogeschool datum 31 augustus

Nadere informatie

Kwaliteit van toetsing

Kwaliteit van toetsing Kwaliteit van toetsing Scholingsdag HAN, 3 oktober 2012 Desirée Joosten-ten Brinke Open Universiteit Fontys Lerarenopleiding Tilburg Programma Kennismaking 9:45 Het borgen van toetskwaliteit Gerealiseerd

Nadere informatie

Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs

Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs Trends en Ontwikkelingen in HBO Onderwijs Saxion Security Management Apeldoorn Rob van Nuland MSec Ontwerp, kwaliteit, continuïteit Waarom Security? De overheid trekt zich steeds meer terug. Bedrijven

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling Hoofdstuk 3 Opleidingsdeel LVO

Onderwijs- en examenregeling Hoofdstuk 3 Opleidingsdeel LVO Onderwijs- en examenregeling Hoofdstuk 3 Opleidingsdeel LVO 2016-2017 Opleidingsdeel voor de bachelor lerarenopleidingen voortgezet onderwijs van Driestar hogeschool (onderdeel van Driestar educatief)

Nadere informatie

Bachelor of Business Administration (MER opleiding)

Bachelor of Business Administration (MER opleiding) Bachelor of Business Administration (MER opleiding) voor decentrale overheden Het Onderwijs De Bachelor of Business Administration voor decentrale overheden (Management, Economie & Recht, MER) wordt aangeboden

Nadere informatie

Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Bouwkunde van de Haagse Hogeschool

Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Bouwkunde van de Haagse Hogeschool College van bestuur Haagse Hogeschool Postbus 13336 2501 EH DEN HAAG Besluit Besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag om accreditatie van de opleiding hbo-bachelor Bouwkunde van

Nadere informatie

Besluit. Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Technische Natuurkunde van Saxion Hogeschool

Besluit. Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Technische Natuurkunde van Saxion Hogeschool se accred tat eorgan satß Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Technische Natuurkunde van Saxion Hogeschool datum 9 december 201 3 onderwerp Besluit

Nadere informatie

BASISGEGEVENS. Naam. Contactpersoon. Dr. E.W.M. Gielen. Portfoliomanager & Organisatieontwikkeling Adacademies. Functie

BASISGEGEVENS. Naam. Contactpersoon. Dr. E.W.M. Gielen. Portfoliomanager & Organisatieontwikkeling Adacademies. Functie 1 BASISGEGEVENS Soort aanvraag: Nieuwe opleiding De startdatum van de Ad opleiding is gepland per 1 september 2018. Hiermee is te verwachten dat deze nieuwe opleiding valt onder de nieuwe wetgeving rond

Nadere informatie

Beperkte opleidingsbeoordeling

Beperkte opleidingsbeoordeling BEOORDELINGSRAPPORT Beperkte opleidingsbeoordeling hbo-bacheloropleiding Informatica voltijd Saxion Hogeschool Lange Voorhout 14 2514 ED Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl E

Nadere informatie

Datum locatiebezoek(en) : 1 juni 2015 Datum paneladvies : 16 juni 2015 Instellingstoets kwaliteitszorg : ja, positief besluit van 16 april 2015

Datum locatiebezoek(en) : 1 juni 2015 Datum paneladvies : 16 juni 2015 Instellingstoets kwaliteitszorg : ja, positief besluit van 16 april 2015 ,nvao w nederlands - vlaamse accreditatieorganisatie es Gewijzigd besluit strekkende tot een positieve beoordeling van een aanvraag toets nieuw AD-programma van het Associate-degreeprogramma Ondernemen

Nadere informatie

Beoordelen in het HBO

Beoordelen in het HBO Beoordelen in het HBO Eef Nijhuis Saxion Joke van der Meer HAN RIZO 12 maart 2013 Competentiegericht leren Competenties bepalen de inhoud van leren en toetsen Leren en beoordeling zijn gericht op effectief

Nadere informatie

Werken met leeruitkomsten. 7 november 2016

Werken met leeruitkomsten. 7 november 2016 Werken met leeruitkomsten 7 november 2016 Wat zijn leeruitkomsten? Een leeruitkomst is een meetbaar resultaat van een leerervaring op basis waarvan vastgesteld kan worden in welke mate, tot op welk niveau

Nadere informatie

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5

DAG VAN DE BEROEPSKOLOM 9 O K TO B E R 20 1 5 DAG VAN DE BEROEPSKOLOM MBO-HBO 9 O K TO B E R 20 1 5 Doelen Kijken wat al goed werkt Nagaan of iets bijdraagt aan de kwaliteit van de aansluiting en doorstroom Aangeven wat kan verder worden uitgewerkt

Nadere informatie

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor

Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor s e a ccr e ditati eo rga n s at e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Bouwmanagement en Vastgoed van de Avans Hogeschool datum 29 augustus 20'14

Nadere informatie

Beperkte opleidingsbeoordeling. hbo-bacheloropleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde voltijd/deeltijd

Beperkte opleidingsbeoordeling. hbo-bacheloropleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde voltijd/deeltijd BEOORDELINGSRAPPORT Beperkte opleidingsbeoordeling hbo-bacheloropleiding Bouwtechnische Bedrijfskunde voltijd/deeltijd Saxion Hogeschool Lange Voorhout 14 2514 ED Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30

Nadere informatie

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen

Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen Beoordelingskader Bijzonder (Kwaliteits)Kenmerk Ondernemen september 2013 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Beoordeling van het bijzonder kenmerk ondernemen 5 3 Beoordeling standaarden 10 pagina 2 1 Inleiding Vanuit

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal Vergaderjaar 0 0 3 88 Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en Wetenschapsbeleid Nr. 304 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter van

Nadere informatie

Studeren aan het hbo. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

Studeren aan het hbo. W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g Studeren aan het hbo Inhoud van de presentatie Kenmerken van het hbo Verschil tussen havo en hbo Verschil hbo en universiteit Opbouw van een hbo-opleiding Studieresultaten en begeleiding Toelating en aanmelding

Nadere informatie

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016 Regeling Externe toezichthouders bij examens Inhoudsopgave 1. Positie en benoeming externe toezichthouders... 3 2. Taak externe toezichthouder

Nadere informatie

Technische Bedrijfskunde

Technische Bedrijfskunde Format samenvatting aanvraag macrodoelmatigheidstoets Associate Degree Technische Bedrijfskunde Algemeen Soort aanvraag (kruis aan wat van toepassing is): Naam instelling Contactpersoon/contactpersonen

Nadere informatie

Handleiding Assessment Startbekwaamheid

Handleiding Assessment Startbekwaamheid Handleiding Assessment Startbekwaamheid Hoofdfase 3, ALO Opleiding Academie voor Lichamelijke Opvoeding Bachelor of Sport and Physical Education Domein Bewegen, Sport en Voeding Februari 2013 Inhoud Introductie

Nadere informatie

Economie en Bedrijfseconomie. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde

Economie en Bedrijfseconomie. Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Economie en Bedrijfseconomie Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde Faculteit der Economische Wetenschappen en Bedrijfskunde ( FEWEB) Opbouw van studie door prof. dr. Henri de Groot (programmadirecteur)

Nadere informatie

hbo-bachelor Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (240 ECTS) 10 december 2013 voltijd, deeltijd Ede 11maatt2014 26 september 2013

hbo-bachelor Maatschappelijk Werk en Dienstverlening (240 ECTS) 10 december 2013 voltijd, deeltijd Ede 11maatt2014 26 september 2013 se a ccre ditati eo rga n sati e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Maatschappelijk Werk en Dienstverlening van de Christelijke Hogeschool Ede datum

Nadere informatie

Handreiking voor het schrijven van een kritische reflectie voor een beperkte opleidingsbeoordeling

Handreiking voor het schrijven van een kritische reflectie voor een beperkte opleidingsbeoordeling Handreiking voor het schrijven van een kritische reflectie voor een beperkte opleidingsbeoordeling September 2015 QANU (Quality Assurance Netherlands Universities) Catharijnesingel 56 Postbus 8035 3503

Nadere informatie

Beperkte opleidingsbeoordeling. hbo-bacheloropleiding Technische Bedrijfskunde voltijd/deeltijd/duaal/associate degree

Beperkte opleidingsbeoordeling. hbo-bacheloropleiding Technische Bedrijfskunde voltijd/deeltijd/duaal/associate degree BEOORDELINGSRAPPORT Beperkte opleidingsbeoordeling hbo-bacheloropleiding Technische Bedrijfskunde voltijd/deeltijd/duaal/associate degree Fontys Hogescholen Lange Voorhout 14 2514 ED Den Haag T (070)

Nadere informatie

Fontys Hogeschool Venlo

Fontys Hogeschool Venlo BEOORDELINGSRAPPORT Beperkte opleidingsbeoordeling hbo-bacheloropleiding Werktuigbouwkunde voltijd Fontys Hogeschool Venlo Lange Voorhout 14 2514 ED Den Haag T (070) 30 66 800 F (070) 30 66 870 I www.hobeon.nl

Nadere informatie

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen

Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Werktuigbouwkunde hbo-bacheloropleiding, voltijd en deeltijd Uitgebreide opleidingsbeoordeling Netherlands Quality Agency (NQA) Augustus 2011 2/73 NQA HAN: hbo-bacheloropleiding

Nadere informatie

Datum locatiebezoek(en) : 31 mei 2017 Datum paneladvies : 21 juni 2017 Instellingstoets kwaliteitszorg : ja, positief besluit van 17 oktober 2013

Datum locatiebezoek(en) : 31 mei 2017 Datum paneladvies : 21 juni 2017 Instellingstoets kwaliteitszorg : ja, positief besluit van 17 oktober 2013 ,nvao w nederlands - vlaamse accreditatieorganisatie es luit Besluit strekkende tot een oordeel positief van een aanvraag toets nieuwe opleiding van de wo-master Commercieel Privaatrecht van de Erasmus

Nadere informatie

Christelijke Hogeschool. Christelijke Hogeschool Windesheim. hbo-bachelor Commerciële Economie (240 ECTS) 30 december 2013 voltijd, deeltijd

Christelijke Hogeschool. Christelijke Hogeschool Windesheim. hbo-bachelor Commerciële Economie (240 ECTS) 30 december 2013 voltijd, deeltijd se a ccr e ditati eor ga n s at e Besluit Besluit strekkende tot het verlenen van accreditatie aan de opleiding hbo-bachelor Commerciële Economie van de Christelijke Hogeschool Windesheim datum 3'l juli

Nadere informatie

De NVAO heeft voor de beoordeling van de aanvraag op 27 oktober 2005 een panel van deskundigen ingesteld. Het panel kende de volgende samenstelling:

De NVAO heeft voor de beoordeling van de aanvraag op 27 oktober 2005 een panel van deskundigen ingesteld. Het panel kende de volgende samenstelling: College van bestuur Universiteit Utrecht Postbus 80125 3508 TC UTRECHT Besluit Besluit strekkende tot positieve beoordeling van een aanvraag Toets nieuwe opleiding wo-master Selective Utrecht Medical Master

Nadere informatie

Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010

Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010 Onderwijs- en examenregeling geldig vanaf 1 September 2010 Opleidingsspecifiek deel Masteropleiding: Nederlandkunde/ Dutch Studies Deze Onderwijs- en examenregeling is opgesteld overeenkomstig artikel

Nadere informatie

Bijlagen 3 t/m 6 bij OER Academie Voor Deeltijd opleiding Communicatie

Bijlagen 3 t/m 6 bij OER Academie Voor Deeltijd opleiding Communicatie Communicatie (COM) Bijlagen 3 t/m 6 bij OER Academie Voor Deeltijd 2016-2017 opleiding Communicatie Bijlage 3: Competenties Competentie overzicht opleiding Communicatie Dit zijn de competenties die de

Nadere informatie

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland

Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland Handreiking aanvraag Toets Nieuwe Opleiding Nederland 17 december 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Wanneer een Toets Nieuwe Opleiding? 4 3 Werkwijze Toets Nieuwe Opleiding 5 4 Aanvraagdossier ten behoeve van

Nadere informatie

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN

Besluit. College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN College van Bestuur van de Hanzehogeschool Groningen Postbus 30030 9700 RM GRONINGEN Besluit datum 19 januari 2005 onderwerp Definitief besluit accreditatie hbo-bachelor Bouwkunde ons kenmerk NVAO/20050113/CT

Nadere informatie