Samen sterker Terug Op Pad

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Samen sterker Terug Op Pad"

Transcriptie

1

2 Samen sterker Terug Op Pad STOP-project Wim De Mey Het STOP-programma, een vroege interventie voor jonge kinderen met gedragsproblemen.

3 Overzicht presentatie Het STOP-project Ontwikkelingsverloop van antisociaal gedrag Effectieve interventies Het STOP-programma Effecten van het STOP-programma

4 Het STOP-project Steunpunt en Trainingscentrum Opvoeding Support and Training Of Parenting

5 Gesubsidieerd door het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, departement Gezin en Welzijn, afdeling bijzondere jeugdbijstand. Telkens voor de periode van één jaar.

6 Een project binnen het VBJK, Expertisecentrum Opvoeding en Kinderopvang, onder leiding van Jan Peeters. Gegroeid uit een onderzoeksproject aan de Universiteit Gent, Vakgroep Ontwikkelings-, Persoonlijkheids- en Sociale Psychologie, vooral gesteund door Prof. Caroline Braet

7 Methodiekontwikkeling Gebaseerd op wetenschappelijke inzichten over de beïnvloedbare factoren in de ontwikkeling van antisociaal gedrag Gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek naar effectieve interventies Gebaseerd op onderzoeks- en klinisch werk van het Oregon Social Learning Center (Gerald Patterson)

8 Methodiekontwikkeling: van onderzoek naar theorievorming naar praktijk naar onderzoek

9 Definitie antisociaal gedrag Antisociaal gedrag is gedrag dat verwijst naar overtredingen van sociale regels of gedrag dat gericht is tegen anderen (Kazdin). = disruptive behavior disorders (ODD + CD + ADHD) DSM-IV

10 Ecologische of transactionele modellen Auteurs: o.a. Bronfenbrenner, Belsky, Dishion, Sameroff Beschouwt vier niveaus: intra-individueel interacties (ouder-kind) (micro) settings (gezin, klas) (meso) gemeenschap en culturele context (macro)

11 macroniveau massamedia economische omstandigheden culturele waarden en normen bredere context: gemeenschap mesoniveau school en klas werk settingen microniveau relaties leerkrachten familie intrapersoonlijke factoren broers en zussen vrienden ouders speelplaats bevolkingsdichtheid speelplein of park gezinsondersteunende diensten behoren tot een ethnische minderheid thuis ontspanningsmogelijkheden buurt werkgelegenheid oorlog/vrede onderwijspolitiek

12 stress veranderingen in gezinssamenstelling monitoring opvoedingsgedrag grootouders disciplineren positief bekrachtigen psychopathologie van de ouders Ontwikkeling kind gedragsproblemen Opvoedingsvaardigheden Contextuele factoren buurt betrokkenheid probleemoplossen partnerrelatie socioeconomische situatie van het gezin

13 De ecologische benadering houdt in dat: een ontwikkeling steeds het resultaat is van een transactie of interactie tussen biologische, psychologische en sociale factoren er rekening gehouden wordt met ontwikkelingsgegevens er ook adaptieve functies (ook van probleemgedrag) en sterktes in rekening worden gebracht

14 De ecologische benadering houdt in dat: de interventies bij voorkeur doorgaan in de natuurlijke omgeving en dat alle settings betrokken worden die invloed hebben (multisetting) ze kost-effectief zijn de focus ligt op preventie en vroege interventies

15 Verschil in prognose tussen vroege en late starters

16 Schema Moffitt: vroege en late starters

17 Vier-fasen-model (Jos Peeters) Moeilijk kind Temperament Fase 1 Basistraining Voorschoolse en Kleuterleeftijd Fase 2 Reactie van de omgeving Lagere school Zwakke ouderlijke Vaardigheden Dwinggedrag Storend gedrag Verworpen door leeftijdsgenoten Falen op school Stressfactoren Verstoring Ouderlijke Discipline Gebrekkige discipline en toezicht Laag zelfwaardegevoel en depressieve stemmingen

18 Vier-fasen-model (vervolg) Fase 2 (vervolg) Fase 3 Evolutie naar delinquentie Adolescentie Fase 4 Antisociale loopbaan als volwassene Gedragsproblemen en zwakke schoolse en sociale vaardigheden Betrokken bij andere probleemjongeren, delinquentie, druggebruik Antisociaal gedrag op werk, in relaties en in contacten met autoriteiten Verdere depressieve ontwikkeling Weinig toezicht op straattijd

19 Het dwingproces (coercive process) Gebaseerd op ontsnappingsleren Een ouder gedraagt zich op een voor het kind negatieve wijze naar een kind (geeft een opdracht, weigert, ) Het kind reageert op een voor de ouder negatieve wijze (wenen, roepen, een driftbui, ) De ouder stopt met de negatieve respons (negatieve bekrachtiging) Het kind stopt zijn negatieve reactie (negatieve bekrachtiging)

20 Dwingproces (voorbeeld) Moeder en kind in een supermarkt Kind vraagt om een snoepje Moeder gaat niet in op de vraag Kind roept of huilt voor het snoepje Moeder geeft nog steeds niet toe Kind krijgt een driftbui Moeder geeft toe Kind wordt rustig De moeder leert haar kind om dwingende strategiëen te gebruiken

21 Moeder weigert het snoepje te geven Kind begint te schreeuwen Moeder geeft nog steeds niet toe Kind krijgt een driftbui Moeder geeft toe Kind wordt rustig Het kind leert zijn moeder toe te geven in dwingende interacties

22 Risicofactoren 1. Kindfactoren genetische kwetsbaarheid en biologische factoren intelligentie geslacht temperament perinatale risico s cognitieve en schoolse ( vooral taal) vaardigheden

23 2. Gezinsfactoren ouderlijke (opvoedings)vaardigheden hechting - conflicten tussen partners 3. Omgevingsfactoren -Aanwezigheid van andere risico-jongeren -socio-economische status van het gezin en de gemeenschap - graad van criminaliteit en geweld in de buurt

24 Een vroege start is de belangrijkste voorspeller voor delinquentie op adolescente leeftijd

25 Protectieve factoren 1. Kindfactoren intelligentie temperament competentie: schoolse competentie, probleem oplossingsvaardigheden, sociale vaardigheden ongewone of uitzonderlijke talenten positief zelfwaardegevoel

26 2. Gezinsfactoren een hoge gezinscohesie - een goede relatie met tenminste één volwassene (ouder) opvoedingsvaardigheden - hechting 3. Omgevingsfactoren - sociale steun - lid zijn van een beweging of organisatie met duidelijke regels en normen

27 Opvoedingsvaardigheden (Patterson) 1. Positieve betrokkenheid 2. Positieve bekrachtiging 3. Interpersoonlijke probleemoplossing 4. Disciplineren 5. Monitoring of toezicht houden

28 Opvoedingsvaardigheden Positieve betrokkenheid door samen aangename aktiviteiten te doen, door gemeende interesse te tonen in de hobby s, interesses en leefwereld van je kind Positief bekrachtigen door het positieve, gewenste gedrag te belonen door complimenten te geven

29 Interpersoonlijke probleemoplossing door samen te zoeken naar oplossingen voor gezinsproblemen disciplineren door duidelijke regels af te spreken; door grenzen te stellen, te sanctioneren bij regelovertredingen of bij storend gedrag; door het rustig gebruik van time-out; door licht storend gedrag te negeren overzicht houden door toezicht te houden op de buitenhuisaktiviteiten van je kind/jongere

30 Opvoedingsvaardigheden De vaardigheden POSITIEVE BETROKKENHEID, POSITIEVE BEKRACHTIGING en SAMEN PROBLEMEN OPLOSSEN zijn belangrijk voor het aanleren van vaardigheden en voor een positieve ontwikkeling

31 De vaardigheden DISCIPLINERING en TOEZICHT HOUDEN (MONITORING) zijn belangrijk in verband met het afbouwen van probleemgedrag

32 Effectieve programma s: ecologische programma s De meest effectieve programma s zijn multimodale en ecologische programma s Voorbeelden: Multisysteemtherapie (Henggeler), LIFT (Patterson), FAST Track (Lochman e.a.), PARTNERS (Webster- Stratton), Minder Boos en Opstandig (Vande Wiele & Matthijs), (Samen sterker Terug Op Pad).

33 Effectieve behandelingen voor antisociaal gedrag Parent management training (oudertraining op sociaal-leertheoretische basis: Patterson en Webster-Stratton) Training in (sociaal-cognitieve) probleemoplossingsvaardigheden op gedragstherapeutische basis

34 Het STOP-programma Samen sterker Terug Op Pad Ecologisch (samen) en positief (sterker terug op pad) Een vroeg interventie- of preventieprogramma: kindtraining oudertraining en huisbezoeken leerkrachttraining en schoolbezoeken (coaching van leerkrachten)

35 Opnamecriteria - kinderen tussen vier en zeven jaar oud; - een klinische score op de Gedragsvragenlijst voor kinderen, versie ouders (CBCL) of versie leerkracht (TRF) wat betreft externaliserende klachten - ADHD of een lichte vorm van autisme spectrum stoornis lijken geen tegenindicatie

36 Het STOP programma Een totaalconcept: ouder én kind én school Groepsprogramma met individuele aanvulling op maat Laagdrempelig: gratis, deels aan huis, vervoer en kinderopvang kunnen geregeld worden

37 Hulpverleningsduur Intensieve training gedurende twee à drie maanden Nazorg gedurende zes maanden We pleiten voor een geregeld nazicht (tandartsmodel) door diensten die langerdurend kinderen kunnen volgen (zoals CLB s)

38 ABC-schema: leertheorie als basis A situatie - vooraf omgeving aanpassen: (meer duidelijkheid en voorspelbaarheid), eenvoudiger, minder eisen, B gedrag aanleren van vaardigheden (gedragsinstructies, ) oefenen C gevolg bekrachtigen van gewenst gedrag negeren of bestraffen van ongewenst gedrag

39 Oudertraining Tien bijeenkomsten/twee uur per bijeenkomst Opvoedingsvaardigheden: observeren en opvolgen van gedrag positieve bekrachtiging: geven van complimenten positieve bekrachtiging: werken met een token economy gebruik van time-out disciplineren: grenzen trekken, huisregels, gebruik van negatieve consequenties probleemoplossing controleren van negatieve gevoelens luisteren naar en praten met kinderen stimuleren van schoolwerk

40 Kindtraining - maximum tien kinderen - tien weken, een volle dag per week - een zeer gestructureerd dagverloop - veel complimenten voor kleine prestaties - vaardigheden die kinderen nodig hebben in sociale contacten en bij schoolwerk (o.a. probleemoplossingsvaardigheden)

41 Kindtraining (vervolg) ingeoefende vaardigheden: gehoorzamen omgaan met gevoelens probleemoplossing zelf controle delen van materiaal op de beurt wachten luisteren samenwerken en -spelen

42 Begeleidershouding Minstens zo belangrijk als de inhoud van de training. Erg gericht op bekrachtiging: veel complimenten. Belang van duidelijkheid en voorspelbaarheid: stevige structuur en weinig, maar consequent gehanteerde regels.

43 Leerkrachttraining Drie of vier sessies (drie uur) theoretische introductie een stimulerend basisklimaat: structuur én aanmoediging positieve bekrachtiging: werken met een token economy gebruik van time-out disciplineren het kindprogramma stimuleren van contact ouder-leerkracht

44 Meerwaarde van een ecologische interventie Vermijden om ouders te beschuldigen Leren door observatie en door te doen Belang van bekrachtiging in de natuurlijke context Invloed van de vriendenkring is erg belangrijk Verandering bij kinderen maakt het ouders makkelijker om op te voeden

45 Vermijden om ouders te beschuldigen Ouders worden vaak als schuldige van de problemen aangewezen door hun omgeving Door de manier waarop onze hulpverlening georganiseerd is, dragen we hier soms onbedoeld toe bij We vertrekken van het kind: dit kind vraagt een meer specifieke aanpak, maar heeft ook baat bij het aanleren van sociale en probleemoplossingsvaardigheden

46 Leren door observatie en door te doen Een kindgroep geeft ouders en leerkrachten de kans om hun kinderen te observeren in interactie met de trainers Deze groep levert ook de mogelijkheid aan ouders om hun vaardigheden in een veilige en stimulerende omgeving te oefenen

47 Belang van bekrachtiging in de natuurlijke context Kinderen zullen in een bepaalde context het (nieuw) geleerde of versterkte gedrag laten zien, als het in die context bekrachtiging oplevert. Zoniet, zullen zij (net als volwassenen) snel hervallen in hun oude patronen, die tot nu toe, regelmatig werden bekrachtigd. Daarom is het erg belangrijk de school te betrekken (speelplaats).

48 Invloed van de vriendenkring Belang van prosociale vaardigheden om aan te sluiten bij een prosociale vriendenkring Belang van de school én het gezin om prosociaal gedrag te stimuleren en bekrachtigen Belang van monitoring door ouders én leerkrachten zodat antisociaal gedrag niet beloond wordt door peers

49 Opvoeden is een interactioneel proces Veranderingen bij kinderen leiden tot veranderingen bij ouders Veranderingen bij ouders leiden tot verandering bij kinderen Door meerdere actoren te betrekken in de hulpverlening is de kans groter dat de veranderingen in positieve richting van blijvende aard zijn: verworven vaardigheden

50 Methodiekontwikkeling Uitschrijven basisprogramma gebaseerd op het LIFT-programma (OSLC) en op het concept van Marlboro House in Swindon (2000) Uitvoeren eerste groep met video-opnames Evaluatie onder supervisie van Pauline Mayes (Swindon) Evaluatie met de ouders

51 Methodiekontwikkeling Bijsturing basisprogramma en vooral trainershouding Uitvoering volgende groepen en bijsturing na evaluatie: toevoeging leerkrachttraining, spreiding van de oudersessies en aanpassing activiteiten kindgroep ( ) Definitieve versie uitgeschreven in een manual en uitgegeven bij SWP (begin 2005)

52 Therapietrouw Effectiviteit hangt ook samen met het getrouw uitvoeren van de beschreven behandeling. Aangeven van de essentiële doelen, activiteiten en houdingen van het programma. Zelf-evaluatieschaal, video-opnames, observatie door programma-ontwikkelaar of onafhankelijke observator.

53 Onderzoek Om effectiviteit aan te tonen. Als bron van evaluatie: bij wie werkt het wel, bij wie onvoldoende, bij wie niet. Multi-method, multi-agent. Doelgedrag en belangrijke mediërende en modererende factoren.

54 Onderzoek Doelgedrag: ongewenst en gewenst gedrag kinderen Mediërende factoren: opvoedingsvaardigheden, kennis en selfefficacy ouders en probleemoplossingsvaardigheden kinderen. Modererende factoren: leeftijd, geslacht, SES, belastende gebeurtenissen, gezinssamenstelling, opleidingsniveau en leeftijd ouders.

55 Verdeling jongens meisjes (N=162) Meisje Jongen

56 Leeftijdsverdeling Percent 0-4jaar 4jaar 5jaar 6jaar 7jaar ouderdom in jaren

57 Leeftijd start gedragsproblemen Percent meer dan maand maand maand maand maand maand 7-12 maand 0-6 maand Leeftijd waarop eerste gedragsstoornissen

58 Onderzoeksinstrumenten Via ouders: CBCL (probleemgedrag kind), SOG (opvoedingsgedrag ouders), PSOC (self-efficacy als ouder), kennistest (kennis van leerprincipes), demografische gegevens, lijst belastende gebeurtenissen Via de leerkracht: TRF (probleemgedrag kind), MESSY (antisociaal en prosociaal gedrag)

59 Onderzoeksinstrumenten Via het kind: Wally (probleemoplossingsvaardigheden) CBCL: child behavior check list TRF: teacher report form SOG: schaal voor opvoedingsgedrag PSOC: parental scale of competence MESSY: Matson Evaluation Scale for Social skills of Youngsters

60 Onderzoeksresultaten op de CBCL is er een significante verandering zowel op agressief gedrag, externaliserende klachten en de totaalscore Op de TRF is er een significante verbetering te zien voor agressief gedrag en externaliserende problemen en de totaalscore Op de Wally (probleemoplossing) is er een significante verbetering te zien voor prosociale antwoorden en categorieën en % prosociale antwoorden

61 Onderzoeksresultaten SOG (opvoedingsvaardigheden): significant minder inconsequent straffen en significant meer positief ouderlijk gedrag PSOC: significant meer competent en voldoening, evenals totaal Kennistest: significant meer kennis

62 Resultaten - CBCL (n=60) Pre Post Totaal Externaliserend

63 Resultaten CBCL (N=60) agressie pre post

64 Resultaten TRF (N=85) totaal extern pre post

65 Onderzoeksresultaten: effectgrootte Groot (0.80): SOG inconsequent disciplineren Moderaat (0.50): CBCL agressie en externaliseren + SOG positief ouderlijk gedrag + kennis + Wally aantal, categorieën en procent prosociale antwoorden

66 Tevredenheid ouders Percent 10 0 ontevreden tevreden redelijk zeer tevreden TEVREDEN

67 Ultiem onderzoeksdesign: met controlegroep Premeting postmeting follow-up Experimentele groep en controlegroep (= wachtlijst) Bevragen van ouders, leerkrachten en kinderen + eigen observaties Gedrag van de kinderen zowel ongewenst als gewenst als gedrag van de ouders

68 Conclusies Resultaten zijn goed voor een klinische praktijksituatie Veel stressfactoren in een gezin drukken de resultaten Hoe meer ouders en leerkrachten iets doen met het geleerde (of dit reeds deden), hoe beter het resultaat ¾ geen verdere hulp of lichte nazorg ¼ verdere hulp; problemen met samenwerking en drempels

69 Dank voor uw aandacht STOP Raas Van Gaverestraat 67a 9000 Gent

STOP 4-7 programma. Samen sterker Terug. Pad

STOP 4-7 programma. Samen sterker Terug. Pad STOP 4-7 programma Samen sterker Terug Op Pad STOP 4-7 PROGRAMMA Samen sterker Terug Op Pad Ecologisch (samen) en positief (sterker terug op pad) Een vroeg interventie- of preventieprogramma: kindtraining

Nadere informatie

Vroegtijdige ecologische aanpak van gedragsproblemen bij jonge kinderen

Vroegtijdige ecologische aanpak van gedragsproblemen bij jonge kinderen Samen sterker Terug Op Pad STOP-project Els Merlevede Vroegtijdige ecologische aanpak van gedragsproblemen bij jonge kinderen Overzicht presentatie Het STOP-project Ecologische visie op antisociaal gedrag

Nadere informatie

Achtergrond. = Samen sterker Terug Op Pad -> Ecologisch. Gegroeid uit onderzoeksproject Universiteit Gent o.l.v. Wim De Mey

Achtergrond. = Samen sterker Terug Op Pad -> Ecologisch. Gegroeid uit onderzoeksproject Universiteit Gent o.l.v. Wim De Mey STOP 4-7 Achtergrond = Samen sterker Terug Op Pad -> Ecologisch Gegroeid uit onderzoeksproject Universiteit Gent o.l.v. Wim De Mey Start Limburg 2007 3 STOP4-7 teams Preventief Gedragstherapeutisch Determinanten

Nadere informatie

Vroege interventie voor kinderen met gedragsproblemen Prof. Dr. Caroline Braet

Vroege interventie voor kinderen met gedragsproblemen Prof. Dr. Caroline Braet Vroege interventie voor kinderen met gedragsproblemen Prof. Dr. Caroline Braet I. CONCEPTUALISERING II. NORMALE ONTWIKKELING VAN AGRESSIE? III. LONGITUDINAAL ONDERZOEK IV. RISICOFACTOREN V. VROEGE INTERVENTIE?

Nadere informatie

STOP 4-7 Samen sterker Terug Op Pad

STOP 4-7 Samen sterker Terug Op Pad STOP 4-7 Samen sterker Terug Op Pad Een trainingsprogramma voor jonge kinderen (tussen de 4 en 7 jaar) met (ernstige) gedragsproblemen. En hun ouder(s) En hun leerkracht Informatie voor professionals:

Nadere informatie

Agressie, gedragsprobemen Ontstaan en behandelingsvormen

Agressie, gedragsprobemen Ontstaan en behandelingsvormen Agressie, gedragsprobemen Ontstaan en behandelingsvormen 2 voorbeelden: Jan Piet Enkele begrippen: - Oppositioneel opstandig gedrag: het kind verzet zich tegen de leiding van volwassenen - Agressief gedrag:

Nadere informatie

Zorgmodule Minder Boos en Opstandig

Zorgmodule Minder Boos en Opstandig Zorgmodule Minder Boos en Opstandig Zorgaanspraak: Zorgaanbieder: Jeugdhulp op accommodatie zorgaanbieder, groep Entreá HULPVRAAG Doelgroep De doelgroep bestaat uit normaal begaafde kinderen tussen de

Nadere informatie

STOP4-7 vermindert gedragsproblemen bij jonge kinderen

STOP4-7 vermindert gedragsproblemen bij jonge kinderen Foto: Martine Sprangers De kracht van combineren van theorie, wetenschap en praktijk STOP4-7 vermindert gedragsproblemen bij jonge kinderen Door Inge Bastiaanssen, Jan Willem Veerman en Wim De Mey 8 Vroegtijdig

Nadere informatie

Samenvatting (Dutch summary)

Samenvatting (Dutch summary) Parenting Support in Community Settings: Parental needs and effectiveness of the Home-Start program J.J. Asscher Samenvatting (Dutch summary) Ouders spelen een belangrijke rol in de ontwikkeling van kinderen.

Nadere informatie

03/07/15' ADHD, ODD, CD? Wat moet ik weten en wat kan ik ermee? Programma. Begripsbepaling: Agressie. Begripsbepaling: ODD, CD en ADHD

03/07/15' ADHD, ODD, CD? Wat moet ik weten en wat kan ik ermee? Programma. Begripsbepaling: Agressie. Begripsbepaling: ODD, CD en ADHD ADHD, ODD, CD? Wat moet ik weten en wat kan ik ermee? Woensdag 29 oktober P. Deschamps Begripsbepaling: ODD, CD en ADHD Begripsbepaling: Agressie Disruptive Behavior Disorders (DBD), Disruptieve Gedragsstoornissen

Nadere informatie

Wacht maar tot ik groot ben!

Wacht maar tot ik groot ben! www.geerttaghon.be Wacht maar tot ik groot ben! Omgaan met agressie bij kleine kinderen Geert Taghon 2013 Ontwikkeling kleine kind De wereld leren kennen en zich hieraan aanpassen (adaptatie) Processen

Nadere informatie

STOP4-7 vermindert gedragsproblemen bij jonge kinderen

STOP4-7 vermindert gedragsproblemen bij jonge kinderen STOP4-7 vermindert gedragsproblemen bij jonge kinderen De kracht van combineren van theorie, wetenschap en praktijk 17 juni 2011 Inge Bastiaanssen, Jan Willem Veerman, Wim De Mey Vroegtijdig ingrijpen

Nadere informatie

Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie

Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie Agressiebehandeling in de forensische kinder- en jeugdpsychiatrie Prof. dr. Chijs van Nieuwenhuizen GGzE centrum kinder- en jeugd psychiatrie Universiteit van Tilburg, Tranzo http://www.youtube.com/watch?list=pl9efc

Nadere informatie

DE AANSCHUIFTAFEL VLAAMSE GEZONDHEIDSDOELSTELLINGEN VOEDING EN BEWEGING 2009-2015

DE AANSCHUIFTAFEL VLAAMSE GEZONDHEIDSDOELSTELLINGEN VOEDING EN BEWEGING 2009-2015 VLAAMSE GEZONDHEIDSDOELSTELLINGEN VOEDING EN BEWEGING 2009-2015 Onderzoeksproject ontwikkeling van methodiek 2 e strategie: gezond bewegen en evenwichtiger eten in de leefomgeving van kinderen en jongeren.

Nadere informatie

DISRUPTIEVE GEDRAGSSTOORNISSEN

DISRUPTIEVE GEDRAGSSTOORNISSEN DISRUPTIEVE GEDRAGSSTOORNISSEN Beheersing van emoties en gedrag Rechten van anderen Conflict met maatschappelijke normen en waarden Indeling Gedragsstoornissen in DSM 5 Oppositioneel-Opstandige Stoornis

Nadere informatie

Implementatie van een effectief CGt programma voor gedragsproblemen op school Spelen leerkrachten een rol?

Implementatie van een effectief CGt programma voor gedragsproblemen op school Spelen leerkrachten een rol? Implementatie van een effectief CGt programma voor gedragsproblemen op school Spelen leerkrachten een rol? Juliette M.Liber, Gerly M. De Boo & Pier J.M. Prins VGCt 2011, Veldhoven Training is effectief,

Nadere informatie

Aandacht voor kinderen met gedragsproblemen.

Aandacht voor kinderen met gedragsproblemen. Aandacht voor kinderen met gedragsproblemen. Kleuters die driftbuien vertonen als ze hun zin niet krijgen, die elkaar kloppen bij conflicten, lagere schoolkinderen die vechten op de speelplaats, die sancties

Nadere informatie

Interventies voor jji en jeugdzorgplus. Leonieke Boendermaker

Interventies voor jji en jeugdzorgplus. Leonieke Boendermaker Interventies voor jji en jeugdzorgplus Leonieke Boendermaker 20 mei 2009 Evident? 1. Problemen doelgroep 2. Interventies die leiden tot vermindering problemen 3. Noodzaak goede implementatie 2 Om wat voor

Nadere informatie

ABC - Ambulant Behandelcentrum

ABC - Ambulant Behandelcentrum ABC - Ambulant Behandelcentrum Als het thuis en/of op school dreigt vast te lopen Informatie voor verwijzers Kom verder! www.ln5.nl Vergroten van sociale competenties. Vergroten zelfbeeld/zelfvertrouwen.

Nadere informatie

Een behandelingsprogramma voor kinderen met ernstige gedragsproblemen

Een behandelingsprogramma voor kinderen met ernstige gedragsproblemen STOP 4-7 Een behandelingsprogramma voor kinderen met ernstige gedragsproblemen Wim DE MEY en Els MERLEVEDE 1 STOP4-7 staat voor Samen sterker Terug Op Pad en is een vroeg behandelingsprogramma voor kinderen

Nadere informatie

SAMENVATTING. Samenvatting

SAMENVATTING. Samenvatting Samenvatting In deze studie is de relatie tussen gezinsfunctioneren en probleemgedrag van kinderen onderzocht. Er is veelvuldig onderzoek gedaan naar het ontstaan van probleem-gedrag van kinderen in de

Nadere informatie

Conflictmanagement : Life Space Crisis Intervention.

Conflictmanagement : Life Space Crisis Intervention. Conflictmanagement : Life Space Crisis Intervention. Dr. Franky D Oosterlinck Directeur OOBC Nieuwe Vaart Gent Academisch consulent U Gent, vakgroep orthopedagogiek Master trainer LSCI frankyd@oobc-nieuwevaart.be

Nadere informatie

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 4: Oplossingsgerichte gesprekken voeren, Aandachtsemmers vullen in jouw klas

Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 4: Oplossingsgerichte gesprekken voeren, Aandachtsemmers vullen in jouw klas Leerlijn Omgaan met ongewenst gedrag Workshop 4: Oplossingsgerichte gesprekken voeren, Aandachtsemmers vullen in jouw klas 17 juni 2015 13.30 16.00 uur Madeleine Vreeburg Miranda Noom Leerlijn Omgaan met

Nadere informatie

Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet?

Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet? Stijging criminaliteit meisjes Criminele meisjes: Specifieke zorg en aandacht of niet? Anne-Marie Slotboom Vrije Universiteit Amsterdam 1 BRISBANE 2010 - Steeds meer jonge meisjes tussen tien en veertien

Nadere informatie

SOVA /AR op Maat Presentatie

SOVA /AR op Maat Presentatie SOVA /AR op Maat Presentatie Doelgroep Sociale Vaardigheden op Maat Jongens en meisjes in de leeftijd van 15-21 jaar Jongeren met probleemgedrag dat o.a. voortkomt uit onvermogen tot zelfstandig en adequaat

Nadere informatie

PBS Positive Behavior Support

PBS Positive Behavior Support PBS Positive Behavior Support 4 juni 2010 Drs. Emilie van Leeuwen methodiekontwikkelaar/ trainer bij PI Research Drs. Inge Reijnders Onderwijskundige GZ psycholoog Opvoeden is van iedereen! Hoe ziet dat

Nadere informatie

Moet mijn kind nog luisteren?

Moet mijn kind nog luisteren? Moet mijn kind nog luisteren? Grenzen stellen in de opvoeding Mauri Met dank aan M. Wysmans Schoolreglement uit 1848 Kaartspelen in de klas Vloeken Alcohol drinken op school Liegen Meisjes spelen met jongens

Nadere informatie

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Infosheet Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Tijdig ingrijpen betekent voorkomen dat een de fout ingaat. Wie wil dat niet? Dat is dan ook precies wat deze infosheet beoogt: inzicht

Nadere informatie

Inleiding. Familiale kwetsbaarheid en geslacht. Samenvatting

Inleiding. Familiale kwetsbaarheid en geslacht. Samenvatting Inleiding Depressie en angst zijn veel voorkomende psychische stoornissen. Het ontstaan van deze stoornissen is gerelateerd aan een breed scala van risicofactoren, zoals genetische kwetsbaarheid, neurofysiologisch

Nadere informatie

Wat Werkt Waarom? Bij het tegengaan van pesten en andere agressie op school

Wat Werkt Waarom? Bij het tegengaan van pesten en andere agressie op school Wat Werkt Waarom? Bij het tegengaan van pesten en andere agressie op school Bram Orobio de Castro Ontwikkelingspsychologie Universiteit Utrecht Overzicht Vormen van agressie Aanpak: Criteria Agressie algemeen

Nadere informatie

Omdat uit eerdere studies is gebleken dat de prevalentie, ontwikkeling en manifestatie van gedragsproblemen samenhangt met persoonskenmerken zoals

Omdat uit eerdere studies is gebleken dat de prevalentie, ontwikkeling en manifestatie van gedragsproblemen samenhangt met persoonskenmerken zoals Gedragsproblemen komen veel voor onder kinderen en adolescenten. Als deze problemen ernstig zijn en zich herhaaldelijk voordoen, kunnen ze een negatieve invloed hebben op het dagelijks functioneren van

Nadere informatie

WAT IS MOEILIJK GEDRAG?

WAT IS MOEILIJK GEDRAG? OMGAAN MET MOEILIJK GEDRAG WAT IS MOEILIJK GEDRAG? Brainstorm An Coetsiers Kinderpsycholoog/gedragtherapeut www.depraatdoos.be IS HET GEDRAG MOEILIJK GEDRAG? Voorbeeld gedragsdagboek Individueel bepaald

Nadere informatie

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H.

Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening. Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Onderzoek naar het cluster 4 onderwijs: kinderen en hulpverlening Drs. R. Stoutjesdijk & Prof. Dr. E.M. Scholte M.m.v. drs. H. Leloux-Opmeer Voorwoord Inhoudsopgave Een tijd geleden hebben Stichting Horizon

Nadere informatie

ADHD-werking binnen C.A.R. Accent

ADHD-werking binnen C.A.R. Accent ADHD-werking binnen C.A.R. Accent ADHD is een ontwikkelingsstoornis waarbij de verwerking van informatie in de hersenen verstoord verloopt. Als gevolg hiervan vertonen kinderen met deze stoornis vooral

Nadere informatie

ETHISCH BEGELEIDEN VAN JEUGDSPORT

ETHISCH BEGELEIDEN VAN JEUGDSPORT ETHISCH BEGELEIDEN VAN JEUGDSPORT Toelichting VUB (onderzoeks)luik Prof. Dr. Kristine De Martelaer Jens De Rycke 2 Inleiding Onze visie en doelstellingen Een te beperkt aanbod van ethische thema s in de

Nadere informatie

Informele en sociale steun bij de opvoeding in Vlaanderen. Modellen van ontmoetingsplaatsen voor jonge kinderen en hun ouders.

Informele en sociale steun bij de opvoeding in Vlaanderen. Modellen van ontmoetingsplaatsen voor jonge kinderen en hun ouders. Informele en sociale steun bij de opvoeding in Vlaanderen. Modellen van ontmoetingsplaatsen voor jonge kinderen en hun ouders. Benedikte Van den Bruel en Sarah Vanden Avenne Inhoud 1. Waarom aandacht naar

Nadere informatie

en jongeren Oolgaardt lezing 24 juni 2008 Ireen de Graaf Trimbos-instituut 2008 1

en jongeren Oolgaardt lezing 24 juni 2008 Ireen de Graaf Trimbos-instituut 2008 1 Depressie bij kinderen en jongeren Oolgaardt lezing 24 juni 2008 Ireen de Graaf Trimbos-instituut 2008 1 Welbevinden ebe van Nederlandse kinderen Nederlandse kinderen het gelukkigst in Europa 92% 12-24

Nadere informatie

Wees zoals je wil zijn (Socrates)

Wees zoals je wil zijn (Socrates) Wees zoals je wil zijn (Socrates) Over jezelf vinden en worden, ook op school elkegovaerts@ppw.kuleuven.be Programma - Verkenning identiteitsontwikkeling - Opbouw kader identiteitsontwikkeling - Resultaten

Nadere informatie

Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie

Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie Mentale Mentale kracht in de Forensische Psychiatrie LFPZ,Zeeland, 11 juni 2009 Jan Auke Walburg Principes van positieve psychologie Bestudering positieve subjectieve ervaringen en constructieve cognities.

Nadere informatie

Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag.

Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag. Effectief vroegtijdig ingrijpen: Een verkennend onderzoek naar effectief vroegtijdig ingrijpen ter voorkoming van ernstig delinquent gedrag. Samenvatting De Top600 bestaat uit een groep van 600 jonge veelplegers

Nadere informatie

Hoofdstuk 6 Theorie sociale vaardigheidstrainingen

Hoofdstuk 6 Theorie sociale vaardigheidstrainingen 71 Hoofdstuk 6 Theorie sociale vaardigheidstrainingen 6.1 Inleiding Iemand die sociaal competent is, heeft een goede balans gevonden tussen zich aanpassen aan zijn omgeving en deze omgeving zelf positief

Nadere informatie

Begeleiders in Beeld Een training voor begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen. Linda Zijlmans Jill van den Akker

Begeleiders in Beeld Een training voor begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen. Linda Zijlmans Jill van den Akker Kennismarkt 26-5-2011 2011 Begeleiders in Beeld Een training voor begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen Linda Zijlmans Jill van den Akker Projectgroep Onderzoek Linda

Nadere informatie

Taakspel binnen PBS. Yvette Laman Barbara Janssens 15 november

Taakspel binnen PBS. Yvette Laman Barbara Janssens 15 november Taakspel binnen PBS Yvette Laman Barbara Janssens 15 november Voor de volgorde van onze presentatie.. wie werkt er met PBS? wie werkt er met Taakspel? wie is met name geïnteresseerd in de inhoud van Taakspel?

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 1 1 DEEL I INVLOEDEN 13

Inhoud. Voorwoord 1 1 DEEL I INVLOEDEN 13 Inhoud Voorwoord 1 1 DEEL I INVLOEDEN 13 1 Het sociale ontwikkelingstraject 1 5 1 Inleiding 1 5 2 Sociale vaardigheden 1 6 3 Aspecten van sociale competentie 1 7 4 Het ik en de ander 1 8 5 Een verwant

Nadere informatie

probleem en stoornis Inhoud van deze presentatie Het NJi Risicofactoren en zo Het Probleem Wat te doen? Erik Jan de Wilde

probleem en stoornis Inhoud van deze presentatie Het NJi Risicofactoren en zo Het Probleem Wat te doen? Erik Jan de Wilde probleem en stoornis Erik Jan de Wilde Inhoud van deze presentatie Het NJi Risicofactoren en zo Het Probleem Wat te doen? 2 1 Wat is/doet het NJi? Voor professionals in de jeugdsector Kenniscentrum, 3

Nadere informatie

PCIT opleidingsinformatie 2011

PCIT opleidingsinformatie 2011 PCIT opleidingsinformatie 2011 PCIT opleiding Inleiding Sinds maart 2007 is in Nederland een effectief aanbod voorhanden voor ouders met kinderen van 2-7 jaar met gedragsstoornissen. Vele ouders en kinderen

Nadere informatie

PBS conferentie Eindhoven Inge Reijnders 14/11/2014 inge.reijnders@yorneo.nl

PBS conferentie Eindhoven Inge Reijnders 14/11/2014 inge.reijnders@yorneo.nl School Wide Positive Behavior Support Yorneo In de school samenwerken met de zorg als alleen groene interventies niet voldoen PBS conferentie Eindhoven Inge Reijnders 14/11/2014 inge.reijnders@yorneo.nl

Nadere informatie

De Verkorte Schaal Ouderlijk Gedrag (VSOG) en STOP 4-7. Klinisch onderscheid en gemeten verandering

De Verkorte Schaal Ouderlijk Gedrag (VSOG) en STOP 4-7. Klinisch onderscheid en gemeten verandering De Verkorte Schaal Ouderlijk Gedrag (VSOG) en STOP 4-7 Klinisch onderscheid en gemeten verandering S. Vonk Sectie Orthopedagogiek: Gezin en Gedrag Radboud Universiteit Nijmegen Begeleider: dr. I. L. W.

Nadere informatie

De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen.

De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen. De JES studie: effecten van huiselijk geweld op de ontwikkeling van kinderen. 1 Symposium Krachtige Kinderen in de opvang. Driebergen, 29 oktober 2012 Mirjam Wouda, kinder- en jeugdpsychiater Mutsaersstichting

Nadere informatie

3. Bouwsteen 3: Evalueren en bijsturen van de persoonlijke leerkrachtstijl

3. Bouwsteen 3: Evalueren en bijsturen van de persoonlijke leerkrachtstijl 3. Bouwsteen 3: Evalueren en bijsturen van de persoonlijke leerkrachtstijl Jo Voets, orthopedagoog, gedragstherapeut en pedagogisch directeur van het Centrum Bethanië (Genk), is al jarenlang een groot

Nadere informatie

Our brains are not logical computers, but feeling machines that think.

Our brains are not logical computers, but feeling machines that think. Drs. Fernando Cunha (Child Support Europe) Ontwikkelingspsycholoog Gezondheidspsycholoog (BIG) Kinder- en Jeugdpsycholoog (NIP) Onderwijsspecialist http://www.child-support-europe.com In dienst van kinderen,

Nadere informatie

HET LAGERE SCHOOLKIND DEEL 2: SCREENING VAN GEDRAGS- EN EMOTIONELE PROBLEMEN

HET LAGERE SCHOOLKIND DEEL 2: SCREENING VAN GEDRAGS- EN EMOTIONELE PROBLEMEN HET LAGERE SCHOOLKIND DEEL 2: SCREENING VAN GEDRAGS- EN EMOTIONELE PROBLEMEN Opleiding Jeugdgezondheiszorg Eline Van Hoecke Medische Psychologie Kinderen en Jongeren UZ Gent 30 maart 2012 1 OVERZICHT 1.

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/77029

Nadere informatie

GGZ aanpak huiselijk geweld

GGZ aanpak huiselijk geweld GGZ aanpak huiselijk geweld Wat is er nodig en wat helpt Jeannette van Borren Mei 2011 Film moeder en zoon van Putten Voorkomen van problemen is beter en goedkoper dan genezen Preventieve GGZ interventies

Nadere informatie

Opvoedingsondersteuning, wat werkt?

Opvoedingsondersteuning, wat werkt? Opvoedingsondersteuning, wat werkt? Wat is er nodig voor een effectieve opvoedingsondersteuning van alle opvoeders in Nederland Bert Prinsen Ede, 4 juni 2010 Onderwerpen: * Visie op opvoeden en opvoedingsondersteuning

Nadere informatie

Omgaan met Gedragsproblemen

Omgaan met Gedragsproblemen Omgaan met Gedragsproblemen FC Leo te Leens 16 april 2012 Introductie en verwachtingen voorstellen stoornissen werkveld UMCG Sportpark Kardinge PAGINA 2 VAN 26 Introductie en verwachtingen Wat zijn uw

Nadere informatie

De Groeifabriek! 3-11-2015. Korte online interventie om jongeren te leren dat ze de potentie hebben om te veranderen!

De Groeifabriek! 3-11-2015. Korte online interventie om jongeren te leren dat ze de potentie hebben om te veranderen! De Groeifabriek! Het ontwikkelen van een groeimindset Dr. Petra Helmond, UvA & Pluryn Fenneke Verberg, MSc, Pluryn Doel De Groeifabriek! Korte online interventie om jongeren te leren dat ze de potentie

Nadere informatie

Richtlijn / info voor ouders. Ernstige gedragsproblemen. Richtlijnen Jeugdzorg aanbevelingen voor de praktijk. NVO, NVMW en NIP

Richtlijn / info voor ouders. Ernstige gedragsproblemen. Richtlijnen Jeugdzorg aanbevelingen voor de praktijk. NVO, NVMW en NIP Richtlijn / info voor ouders Ernstige gedragsproblemen Richtlijnen Jeugdzorg aanbevelingen voor de praktijk NVO, NVMW en NIP 2013 Nederlandse Vereniging van Maatschappelijk Werkers, Nederlands Instituut

Nadere informatie

Doelgroep. Peilers consortium: Consortium Coping LVB. Inhoud. Begeleiders in Beeld. Impact gedragsproblemen

Doelgroep. Peilers consortium: Consortium Coping LVB. Inhoud. Begeleiders in Beeld. Impact gedragsproblemen Begeleiders in Beeld Een training voor begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking en gedragsproblemen Linda Zijlmans Jill van den Akker Doelgroep Begeleiders van mensen met een licht verstandelijke

Nadere informatie

De Groeifabriek. Denken met een groeimindset!

De Groeifabriek. Denken met een groeimindset! De Groeifabriek Denken met een groeimindset! Dr. Petra Helmond & Fenneke Verberg, MSc: Pluryn Research & Development & Universiteit van Amsterdam Prof. Dr. Geertjan Overbeek: Universiteit van Amsterdam

Nadere informatie

Nieuwsbrief. Ouderpraat! Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015

Nieuwsbrief. Ouderpraat! Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015 Nieuwsbrief www.intenzcoaching.nl / info@intenzcoaching.nl / T:0623552198 Wilma Versteegen Pedagogische begeleiding ondersteuning en training December 2015 In deze nieuwsbrief: Avond ouderpraat in Januari.

Nadere informatie

Plannen en organiseren bij adolescenten met ADHD. Prof.dr. Saskia van der Oord klinische psychologie

Plannen en organiseren bij adolescenten met ADHD. Prof.dr. Saskia van der Oord klinische psychologie Plannen en organiseren bij adolescenten met ADHD Prof.dr. Saskia van der Oord klinische psychologie Inhoud v Theoretische verklaringen ADHD v Plannen en organiseren bij ADHD v In het dagelijkse leven?

Nadere informatie

Dr. Barbara van den Hoofdakker, klinisch psycholoog - gedragstherapeut Accare Universitair Centrum Groningen. Lezing GGNet 27 juni 2013 1

Dr. Barbara van den Hoofdakker, klinisch psycholoog - gedragstherapeut Accare Universitair Centrum Groningen. Lezing GGNet 27 juni 2013 1 Dr. Barbara van den Hoofdakker, klinisch psycholoog - gedragstherapeut Accare Universitair Centrum Groningen Lezing GGNet 27 juni 2013 1 Behandelmogelijkheden bij kinderen met ADHD in de basisschoolleeftijd

Nadere informatie

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten

Improving Mental Health by Sharing Knowledge. Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten Improving Mental Health by Sharing Knowledge Effectieve interventies en aanpakken voor opvoeders van adolescenten Alcohol en opvoeding 15 Ouders rond 2008 onderschatten alcoholgebruik van hun kinderen

Nadere informatie

1 e BAG conferentie. Wim Claasen Pedagogisch handelen: voorkomen en ondervangen

1 e BAG conferentie. Wim Claasen Pedagogisch handelen: voorkomen en ondervangen 1 e BAG conferentie Wim Claasen Pedagogisch handelen: voorkomen en ondervangen Voorkomen is beter dan genezen Een eenvoudige waarheid, maar in de praktijk niet vanzelfsprekend. Hebt u wel eens geprobeerd

Nadere informatie

Oudertraining Incredible Years effectief bij gedragsprobleem jong kind

Oudertraining Incredible Years effectief bij gedragsprobleem jong kind Foto: Martine Sprangers Investering in training weegt op tegenkostenprobleemgedrag Oudertraining Incredible Years effectief bij gedragsprobleem jong kind Door Patty Leijten, Maartje A.J. Raaijmakers, Bram

Nadere informatie

Verwachtingen. Gezamenlijke gedragsverwachtingen. Ik ga aan het einde van deze workshop tevreden weg als ik. 10-11-2014.

Verwachtingen. Gezamenlijke gedragsverwachtingen. Ik ga aan het einde van deze workshop tevreden weg als ik. 10-11-2014. SWPBS-congres 14 november 2014 De docent als schakel. Hoe de feedback van docenten bijdraagt aan de effectiviteit Tools4School Henrike van Diest Judy Broer Milou Golbach Henrike van Diest Projectleider

Nadere informatie

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN

LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN LEZINGEN EN WORKSHOPS OPVOEDEN GGD Kennemerland geeft diverse bijeenkomsten voor ouders. Over opvoeding, gezondheid en gedrag bij kinderen. Deze bijeenkomsten kunnen als school, peuterspeelzaal of kinderdagverblijf

Nadere informatie

Echtscheiding en nieuw samengestelde gezinnen. Invloeden op ouderschap en kinderontwikkeling

Echtscheiding en nieuw samengestelde gezinnen. Invloeden op ouderschap en kinderontwikkeling Echtscheiding en nieuw samengestelde gezinnen Invloeden op ouderschap en kinderontwikkeling Cruciale vragen Verschillen in psychisch welbevinden ts. personen uit gescheiden en nietgescheiden gezinnen?

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22989 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Pouw, Lucinda Title: Emotion regulation in children with Autism Spectrum Disorder

Nadere informatie

SWPBS: meer dan behaviorisme? W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g

SWPBS: meer dan behaviorisme? W i n d e s h e i m z e t k e n n i s i n w e r k i n g SWPBS: meer dan behaviorisme? Programma Welkom & intro: de kern Pedagogische kwaliteit: de opdracht & keuzes in de uitvoering Theoretische kaders De functie & kwaliteit van feedback Belonen/ erkennen/

Nadere informatie

Wat wil de leerkracht in 2016? Probleemgedrag aanpakken Zo weinig mogelijk extra tijd Eenvoudig implementeerbaar

Wat wil de leerkracht in 2016? Probleemgedrag aanpakken Zo weinig mogelijk extra tijd Eenvoudig implementeerbaar Wat wil de leerkracht in 2016? Probleemgedrag aanpakken Zo weinig mogelijk extra tijd Eenvoudig implementeerbaar Wat zijn onze criteria? Effectief. Via literatuurstudie op zoek naar evidentie Trainen van

Nadere informatie

Prikkelverwerking bij Gedragsstoornissen

Prikkelverwerking bij Gedragsstoornissen Prikkelverwerking bij Gedragsstoornissen (ODD & CD) Congres Prikkelverwerking 6 november 2014 Dr. M.A.J. Raaijmakers GZ-psycholoog en Universitair Docent UU INTRODUCTIE AGRESSIE! Video:! http://www.youtube.com/watch?v=o00yfkje1fo!

Nadere informatie

Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing

Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing Evidence-based interventies voor agressieregulatie en woedebeheersing Hoe vergelijk je methodieken op basis van welke criteria? Marjolein Oudhof Mariska van der Steege 23 april 2009 Inhoud workshop Werken

Nadere informatie

Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn

Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn Change Your Mindset! Petra Helmond & Fenneke Verberg Research & Development, Pluryn Doel Change Your Mindset! Korte online interventie om jongeren te leren dat ze de potentie hebben om te veranderen! Theoretische

Nadere informatie

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling

Families onder druk. Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen. Drs. Ibrahim Yerden. Probleemstelling Families onder druk Huiselijk geweld binnen Marokkaanse en Turkse gezinnen Drs. Ibrahim Yerden Probleemstelling Hoe gaan Marokkaanse en Turkse gezinsleden, zowel slachtoffers als plegers om met huiselijk

Nadere informatie

Mediaopvoeding & (online) risico s en kansen voor jongeren. Natascha Notten 30 mei 2015 SWR, Leusden

Mediaopvoeding & (online) risico s en kansen voor jongeren. Natascha Notten 30 mei 2015 SWR, Leusden Mediaopvoeding & (online) risico s en kansen voor jongeren Natascha Notten 30 mei 2015 SWR, Leusden Mediaopvoeding, risico s en kansen Mediaopvoeding kan kansen bieden, maar ook een belemmering vormen

Nadere informatie

Doelgroep Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking en gedragsproblemen in de leeftijd van negen tot zestien jaar en hun ouders.

Doelgroep Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking en gedragsproblemen in de leeftijd van negen tot zestien jaar en hun ouders. Interventie Samen stevig staan Samenvatting Doel Het doel van Samen Stevig Staan is het verminderen van gedragsproblemen van jeugdigen met een licht verstandelijke beperking door zowel de opvoedingsvaardigheden

Nadere informatie

2010/2011 BAGAGE KWIJT? ADD ASPERG. De J.H. Donnerschool zoekt met u mee k

2010/2011 BAGAGE KWIJT? ADD ASPERG. De J.H. Donnerschool zoekt met u mee k 2010/2011 BAGAGE KWIJT? TIS AU ME OS D-N PD AD HD ADD O ER ASPERG D D De J.H. Donnerschool zoekt met u mee k J.H. Donnerschool Rudolphlaan 5 3794 MZ De Glind Postadres: Postbus 492, 3770 AL Barneveld T:

Nadere informatie

STOP4-7 Nederland Resultaten 2008-2009

STOP4-7 Nederland Resultaten 2008-2009 STOP4-7 Nederland Resultaten 8-9 Inge Bastiaanssen Jan Willem Veerman STOP4-7 Nederland Resultaten 8-9 Praktikon BV Postbus 914 5 HE Nijmegen www.praktikon.nl tel. 4-1115 praktikon@acsw.ru.nl fax. 4-1115

Nadere informatie

Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. huiselijkgeweldwb.nl. 0900 126 26 26 5 cent per minuut

Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld. huiselijkgeweldwb.nl. 0900 126 26 26 5 cent per minuut Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld huiselijkgeweldwb.nl 0900 126 26 26 Signaleren: kinderen die getuige zijn van huiselijk geweld Kinderen die getuige zijn van geweld tussen hun

Nadere informatie

ODD. Oppositioneel-opstandig gedrag. Pffff, dat doe ik niet voor jou!

ODD. Oppositioneel-opstandig gedrag. Pffff, dat doe ik niet voor jou! 1 Fontys/OSO serie ouderbrochures Module ZO02 ODD Oppositioneel-opstandig gedrag Pffff, dat doe ik niet voor jou! http://www.epimedium.nl/illustraties/agressie%202%20nieuw.gif Randy kan heel lief zijn,

Nadere informatie

Implementatie van LSCI en effectonderzoek in Vlaanderen

Implementatie van LSCI en effectonderzoek in Vlaanderen Implementatie van LSCI en effectonderzoek in Vlaanderen Bram Soenen Sr. Trainer LSCI OOBC Nieuwe Vaart & OC Sint Idesbald Voorstelling Heynsdaele Doelgroep 7 jongens 12-21 jaar GES School Type 3 OV4 Tehuis

Nadere informatie

Perspectief in Pleegzorg:

Perspectief in Pleegzorg: Perspectief in Pleegzorg: hoe lang zoekend en hoe snel biedend? Peter van den Bergh Pleegzorg Laatste 20 jaar populair Verdubbeling van het aantal plaatsingen Weinig onderzoek naar effectiviteit Veel retrospectief

Nadere informatie

Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking en gedragsproblemen in de leeftijd van negen tot zestien jaar en hun ouders.

Jeugdigen met een licht verstandelijke beperking en gedragsproblemen in de leeftijd van negen tot zestien jaar en hun ouders. Interventie Samen Stevig Staan Samenvatting Doel Het doel van Samen Stevig Staan is het verminderen van gedragsproblemen van jeugdigen met een licht verstandelijke beperking door zowel de opvoedingsvaardigheden

Nadere informatie

Child Care Quality in The Netherlands: From Quality Assessment to Intervention K.O.W. Helmerhorst

Child Care Quality in The Netherlands: From Quality Assessment to Intervention K.O.W. Helmerhorst Child Care Quality in The Netherlands: From Quality Assessment to Intervention K.O.W. Helmerhorst Samenvatting en Conclusies Samenvatting van het onderzoeksproject De studies die in dit proefschrift worden

Nadere informatie

zeer jeugdige delinquenten in nederland: een zorgwekkende ontwikkeling? theo doreleijers lieke van domburgh vumc amsterdam

zeer jeugdige delinquenten in nederland: een zorgwekkende ontwikkeling? theo doreleijers lieke van domburgh vumc amsterdam zeer jeugdige delinquenten in nederland: een zorgwekkende ontwikkeling? theo doreleijers lieke van domburgh vumc amsterdam samenwerkingsverband vu medisch centrum amsterdam Prof. Dr Th. Doreleijers, kinder-

Nadere informatie

Deel 1: Positieve psychologie

Deel 1: Positieve psychologie Deel 1: Positieve psychologie Welkom bij: Positieve gezondheid. Jan Auke Walburg 2 Carla Leurs 3 4 Bloei Bloei is de ontwikkeling van het fysieke en mentaal vermogen. Welbevinden en gezondheid Verschillende

Nadere informatie

Evaluatieverslag mindfulnesstraining

Evaluatieverslag mindfulnesstraining marijke markus spaarnestraat 37 2314 tm leiden Evaluatieverslag mindfulnesstraining 06 29288479 marijke.markus@freeler.nl www.inzichtinzicht.nl kvk 28109401 btw NL 079.44.295.B01 postbank 4898261 14 oktober

Nadere informatie

Programma Ouders van Tegendraadse Jeugd Informatie voor verwijzers

Programma Ouders van Tegendraadse Jeugd Informatie voor verwijzers Programma Ouders van Tegendraadse Jeugd Informatie voor verwijzers Ouders en verzorgers spelen vanzelfsprekend een zeer belangrijke rol in de ontwikkeling van het gedrag van hun kind. Uit onderzoek blijkt

Nadere informatie

Emotieregulatie en mindfulness bij adolescenten met ASS. Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven

Emotieregulatie en mindfulness bij adolescenten met ASS. Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven Emotieregulatie en mindfulness bij adolescenten met ASS Annelies Spek Klinisch psycholoog / Senior onderzoeker GGZ Eindhoven Structuur 1. Autisme 2. Emotieregulatie 3. Emotieregulatie en autisme 4. Mindfulness

Nadere informatie

Autisme in het gezin. Geerte Slappendel, psycholoog en promovenda Jorieke Duvekot, psycholoog en promovenda

Autisme in het gezin. Geerte Slappendel, psycholoog en promovenda Jorieke Duvekot, psycholoog en promovenda Autisme in het gezin Geerte Slappendel, psycholoog en promovenda Jorieke Duvekot, psycholoog en promovenda Disclosure belangen spreker Achtergrond Problemen in de sociale ontwikkeling: belangrijk kenmerk

Nadere informatie

Executieve Functies & Agressieve Gedragsproblemen Wat, bij Wie en Waarom?

Executieve Functies & Agressieve Gedragsproblemen Wat, bij Wie en Waarom? Executieve Functies & Agressieve Gedragsproblemen Wat, bij Wie en Waarom? Prof.dr. Bram Orobio de Castro Ontwikkelingspsychologie, Universiteit Utrecht Wie? - overzicht - Agressie & Disruptieve Gedragsstoornissen

Nadere informatie

Betekenis van vaderschap

Betekenis van vaderschap Betekenis van vaderschap Conferentie vader-empowerment G.O.Helberg Kinder-en Jeugdpsychiater Materiaal ontleed aan onderzoek: Prof. dr. Louis Tavecchio Afdeling POWL, Universiteit van Amsterdam Een paar

Nadere informatie

Profiel van de jonge suïcidepoger

Profiel van de jonge suïcidepoger Profiel van de jonge suïcidepoger Eva De Jaegere Eenheid voor Zelfmoordonderzoek Univeristeit Gent Prof. Dr. C. van Heeringen Studiedag Schemerjongeren: schaduw én licht 1. Definitie suïcidepoging 2. Suïcidecijfers

Nadere informatie

ANTISOCIAAL GEDRAG: BELOOP EN CONSEQUENTIES VAN PEUTERTIJD TOT LATE ADOLESCENTIE

ANTISOCIAAL GEDRAG: BELOOP EN CONSEQUENTIES VAN PEUTERTIJD TOT LATE ADOLESCENTIE NEDERLANDSE SAMENVATTING (SUMMARY IN DUTCH) ANTISOCIAAL GEDRAG: BELOOP EN CONSEQUENTIES VAN PEUTERTIJD TOT LATE ADOLESCENTIE Antisociaal gedrag bij kinderen en jongeren vormt een ernstig individueel en

Nadere informatie

BoekStart maakt baby s slimmer. Heleen van den Berg Adriana G. Bus

BoekStart maakt baby s slimmer. Heleen van den Berg Adriana G. Bus BoekStart maakt baby s slimmer Heleen van den Berg Adriana G. Bus BoekStart: Wereldwijd project In: Groot-Brittanië (sinds 1992), Australië, Japan, Taiwan, België, Duitsland Met als doel: Een vroege start

Nadere informatie