Aanmelding Multicenter Monitorproject Jeugd Resultaten Scoren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Aanmelding Multicenter Monitorproject Jeugd Resultaten Scoren"

Transcriptie

1 Aanmelding Multicenter Monitorproject Jeugd Resultaten Scoren NAW gegevens Instelling: NISPA Naam + functie indiener: Prof. Dr. C.A.J. de Jong, wetenschappelijk directeur NISPA Adres + + telefoonnummer: Montessorilaan 10, 6500 HE Nijmegen ; telefoon: Akkoord directie: Datum: 25 juni 2008 Onderwerp Onderwerp: Het ontwikkelen van een Multicenter Monitor voor Jeugd en Verslaving Korte schets van de huidige stand van zaken op dit onderwerp, relevantie en doelstelling Middelengebruik en -misbruik onder jongeren is wijdverbreid. Het CBS stelt dat van de jarigen 10% als zware drinker [minstens één keer per week 6 glazen of meer] kan worden aangemerkt [CBS, 2003]. Cannabis blijkt onder jongeren in toenemende mate de meest gebruikte illegale drug te zijn (Wittenberg, 2006). Over diagnostiek bij jongeren volgens DSM-IV is echter veel minder bekend. Volgens de NEMESIS studie komt alcoholmisbruik voor bij 5,5% van de jarige meisjes, en bij 14% van de jongens in die leeftijdsgroep. Zeven procent van de jongens van jaar voldoet aan de criteria voor de diagnose alcoholafhankelijkheid [Bijl et al, 1997]. Recenter onderzoek laat zien dat in de groep jarigen bij de mannen 34% en bij de vrouwen 9% voldoet aan de criteria voor probleemdrinken [Van Dijck & Kribbe, 2005]. Cijfers over misbruik en afhankelijkheid van andere middelen zijn niet bekend op nationaal niveau [Matthys et al, 2006]. De risico s op middelenmisbruik en afhankelijkheid onder jongeren worden vergroot in de aanwezigheid van psychiatrische comorbiditeit en met middelengebruik samenhangende sociaal-maatschappelijke problematiek [Wilens et al, 2008]. Comorbide psychiatrische problematiek onder adolescenten met middelengebruik wordt onder andere gevormd door depressie, angst- en gedragsstoornissen en ADHD [Griswold et al, 2008], maar ook de combinatie met cognitieve stoornissen komt voor. Daarnaast zijn er ook beschermende factoren die het risico op verslaving bij jongeren verlagen. Dit zijn met name familie-omstandigheden (stabiele relatie met een ouder, ontvangen van steun), sociaal functioneren (beoefenen van fysieke activiteit en goede sociale competenties), opleidings/ werk niveau en de persoonsgebonden kenmerken (weinig stressvolle levens gebeurtenissen, positieve zelfwaardering, adequate copingvaardigheden) (Wittenberg, 2006). Het belang van het opzetten van aparte voorzieningen voor de geïntegreerde behandeling en begeleiding van jongeren met verslavingsproblematiek en comorbiditeit wordt dan ook in Nederland breed gedragen. Momenteel wordt bij elke instelling voor verslavingszorg een traject uitgezet voor de implementatie van ambulante en klinische programma s, zoals ook bleek op een invitational conference gehouden in april De inhoud van deze programma s staat echter nog volop ter discussie. Er is nog weinig ervaring opgedaan met programma s specifiek gericht op jongeren en weinig interventies zijn evidence based voor deze doelgroep [Smit et al, 2008]. Van de systeeminterventies bij jongeren blijkt m.n. MDFT effectief te zijn (Austin et al, 2005). Door de kleinschaligheid van de meeste voorzieningen zal het lange tijd duren voordat er evidence gevonden kan worden voor de diverse interventies. Om deze reden is het van belang dat er uitwisseling plaatsvindt van kennis en ervaring op instellings- en hulpverlenersniveau. Een benchmark of monitor is daartoe een middel bij uitstek, zoals ook gebleken is in de ervaringen die het NISPA hiermee heeft opgedaan bij de Intramurale Motivatie Centra en Dubbele Diagnose behandelingscentra. In het vervolg van deze aanmelding wordt gesproken van monitoring. Hieronder wordt in deze aanmelding verstaan het systematisch onderzoeken van de prestaties (inclusief de maatschappelijke effecten) en de achterliggende processen en werkwijzen van één of meer toonaangevende referentieorganisaties op een bepaald gebied en het spiegelen van de eigen prestaties en werkmethoden aan deze best practice, met als doel te komen tot een plaatsbepaling en verbetering van de eigen prestaties (Camp, 1992). Monitoring is een middel om te komen tot kwaliteitsverbetering en methodiekontwikkeling 1

2 (Cotton, 2004), alsmede tot transparantie en verantwoording van het handelen. De nieuwe programma s voor de jeugdhulpverlening in de verslavingszorg bieden een kans om van begin af aan een monitor te implementeren in de hulpverlening. Monitoring heeft opbrengsten op vier niveaus: op patiënt-, hulpverleners-, management-, en wetenschappelijk niveau en in vier sectoren: klinische resultaten, kwaliteit van leven, cliënt/patiëntwaardering en kosten. Aan de hand van deze vier sectoren worden de meetinstrumenten gekozen voor de monitoring. Bovenstaande beschrijving geeft de noodzaak aan tot uitwisseling tussen de instellingen. Kennis wordt op deze wijze gebundeld en de instellingen kunnen leren van elkaars ervaringen. De projectperiode is ervoor bestemd te komen tot een structuur waarbinnen dit doel gerealiseerd kan worden. Een voorwaarde hiervoor is, gezien de reeds genoemde diversiteit aan programma s en methodieken, om te komen tot een gedegen en systematische beschrijving en vergelijking van de gebruikte programma s. We realiseren ons dat het opzetten en uitvoeren van een monitor een majeure inspanning vraagt van de projectgroep en de meewerkende instellingen. De Stuurgroep Resultaten Scoren erkent dat en verwacht ons insziens van dit project dat het een eerste goed gefundeerde aanzet biedt voor monitoring. We hechten er daarom aan te benadrukken dat binnen de projectperiode de doelen zoals hierna genoemd niet allemaal gerealiseerd kunnen worden. De monitor biedt de basis en de structuur om in een later stadium te kunnen oogsten. Op grond van bovenbeschreven relevantie stellen NISPA en IVO zich als doel een multicenter monitorproject op te zetten bij de instellingen voor jeugdverslavingszorg met uiteindelijk als subdoelen: 1. Komen tot een beschrijving van de verschillende programma s voor jeugdverslavingszorg. Hiermee wordt gedoeld op de brede jeugdketen: van preventie en assessment, tot behandeling en nazorg; 2. Komen tot gedeelde kennis over en inzicht in kenmerken van de doelgroep en subgroepen daarbinnen en van hun naastbetrokkenen, behoeften ten aanzien van hulpverlening, en de subjectief ervaren en objectief vastgestelde problematiek in de meest brede zin van het woord; 3. Methodiekontwikkeling ten aanzien van de hulpverlening aan jongeren. Deze methodiekontwikkeling vindt vooral plaats door de onderlinge uitwisseling tussen hulpverleners van verschillende instellingen en disciplines die tot stand komt tijdens het proces van monitoring; 4. Kwaliteitsverbetering en transparantie van de hulpverlening; 5. Uitwisseling van kennis en ervaringen van professionals met de hulpverlening aan de doelgroep; 6. Waar mogelijk evaluatie van de effectiviteit en efficiëntie van zowel de assessment als de behandelingsinterventies. Enerzijds kan middels observationele studies binnen het kader van de monitor geanalyseerd worden in welke mate de hulpverlening beantwoordt aan de hulpvraag en kunnen uitspraken worden gedaan over het succes van de interventies in termen van compliance, verbetering van kwaliteit van leven, vermindering van symptomen en andere uitkomstmaten. Anderzijds biedt de monitor een kader waarbinnen RCT s kunnen worden opgezet en uitgevoerd. In het schema, met daarin de eindresultaten en de fasering in de tijd, zijn de concrete stappen van het project opgenomen. Doelgroep Het monitorproject richt zich op alle jongeren en hun naastbetrokkenen - die in contact komen met een van de programma s van de deelnemende instellingen. Gebleken is dat de omschrijving van de doelgroep bij de verschillende instellingen varieert. De ene instelling hanteert een leeftijdsgrens van 12 tot 24 jaar; de andere instelling laat in de praktijk de psychische leeftijd meewegen in de toelatingscriteria. Assessment van psychiatrische comorbiditeit of verstandelijke handicaps dient onderdeel uit te maken van de indicatiestellingsprocedure en inzicht hierover is mede opbrengst van het project. Op basis van de volledige (stepped) assessment zal worden bezien of een nadere onderverdeling op basis van kenmerken van de doelgroep waaronder leeftijd, etniciteit, verslavings- en psychiatrische problematiek zinvol is met het oog op de in te zetten behandeling. Methode beschrijving programma s Voor de systematische beschrijving van de programma s bij de verschillende instellingen worden de behandelingscoördinatoren en afdelingsmanagers van de instellingen benaderd voor een interview. Tijdens dit interview wordt gevraagd naar zowel organisatorische aspecten [verzorgingsgebied, doelgroep, omvang, samenstelling], capaciteit, inbedding in de organisatie, budget, samenstelling en competenties behandelingsteam] als programmatische aspecten [behandelingsvisie, methodieken, betrokkenheid familie (naastbetrokkenen), toepassing evidence based interventies, toepassing andere interventies, fasering 2

3 programma, beoogde uitkomsten]. De interviews worden afgeleid van de Integrated Dual Diagnosis Treatment methode [www.ohiosamiccoe.case.edu]. De IDDT Fidelity Scale wordt hiertoe aangepast aan de sector Jeugd verslavingshulpverlening: de Integrated Adolescents and Family Treatment Fidelity Scale [IAFT, waarbij ook aandacht wordt besteed aan de relatie met jeugdzorg, jeugd GGZ, bemoeizorg en preventie. De interviews worden verwerkt in een verslag dat is geanonimiseerd voor wat betreft respondenten, maar niet wat betreft instelling. Methode monitoring Het monitorproject zal worden opgezet naar voorbeeld van de sinds jaren succesvol verlopende IMC en DD benchmark methodiek ( NISPA) en de evaluatie van de implementatie van de RIOB (NISPA/IVO). In de opvatting van NISPA en IVO gaat een monitor verder dan het meten van patiëntgegevens aan begin en einde van een behandelingstraject. Nadrukkelijk willen wij de monitor inzetten als onderdeel van het proces. Dat wil zeggen dat gegevens direct beschikbaar zijn voor het lopende behandelinsgproces. De monitor zoals we die voorstellen heeft een aantal voordelen: 1. Regelmatig uitgevoerde metingen tijdens de behandeling bieden de mogelijkheid voor hulpverleners om de resultaten hiervan te gebruiken in het contact met de patiënt en het proces van verandering te begeleiden met de resultaten hiervan. 2. De meetinstrumenten zijn een hulpmiddel bij het standaardiseren van behandelingsgesprekken met de patiënt. 3. Voortijdig afhakende patiëntpatiënten zijn over het algemeen niet geneigd bij vertrek alsnog mee te werken aan het invullen van meetinstrumenten. Door regelmatig tijdens de behandeling meetinstrumenten af te nemen is vaak ook van deze voortijdige vertrekkers informatie beschikbaar over [een deel van] het beloop tijdens de behandeling. Tenzij een patiënt heel vroeg in het behandelingsproces al vertrekt. In dat geval is ook de informatie die van ouders/verzorgers verkregen wordt van belang. Concreet betekent dit een aantal meetmomenten tijdens de behandeling. In ieder geval wordt informatie verzameld bij binnenkomst in de hulpverlening, cq bij aangaan van het contact, en bij ontslag en follow-up [drie maanden na ontslag]. Gezien de te verwachten diversiteit in de programma s tussen de verschillende instellingen [hierbij denken we ook aan bijvoorbeeld internetbehandelingen] is het in deze fase lastig om een inschatting te maken van de meest adequate interim-periode voor procesmetingen. Bij IMC- en DD-benchmark zijn goede ervaringen opgedaan met metingen om de vier weken. In ieder geval dient te worden aangesloten bij de fasering van de hulpverlening en de metingen te houden aan het einde van elke fase. Dus bijvoorbeeld na afloop van de intakeperiode, bij de overgang naar een volgende fase tijdens de behandelingsperiode, na de resocialisatiefase. De optimale meetmomenten moeten in overleg met de deelnemende instellingen worden vastgesteld. Meetinstrumenten monitoring Het instrumentarium zal een mix zijn van gegevens uit het Elektronisch Patiënten Dossier [EPD], observationele, diagnostische instrumenten, en door de patiënt en diens familie (naastbetrokkenen) in te vullen vragenlijsten en zal tegemoet komen aan de eis gegegevens te genereren over de problematiek van de patiënten in ruime zin en aan de vier sectoren die betrekking hebben op de resultaten: klinische resultaten, kwaliteit van leven, cliënt/patiëntwaardering en kosten. De meetinstrumenten worden gekozen in overleg met de instellingen. Aangezien voor deze monitor specifieke kennis over jeugdzorg en psychiatrie noodzakelijk is, is samenwerking gezocht en gevonden met onder meer Prof. Dr. R.J. van der Gaag die een vergelijkbare data set verzamelt en analyseert en Prof. Dr. J.W. Veerman die een vergelijkbare monitor procedure uitvoert in de jeugdzorg [zie verder onder samenwerking ]. Het gaat steeds om gevalideerde instrumenten, die toepasbaar zijn of gemaakt worden voor de doelgroep, zoals bijvoorbeeld de jeugdversie van de EuropASI, de in ontwikkeling zijnde jeugdmate en de Jeugdversie van de HONOS. Niet alle patiënten zullen kunnen of willen meewerken aan het totale instrumentarium dat binnen de monitor zal worden gebruikt. Sommige patiënten zijn vanwege hun toestandsbeeld niet in staat vragenlijsten in te vullen of hieraan mee te werken. Andere patiënten komen voor een kort behandelingstraject. Weer anderen vertrekken voortijdig en werken niet mee aan de exitvragenlijsten. Om deze reden onderscheiden wij een minimum en een maximum variant bij de monitor. In de 3

4 minimumvariant wordenalleen de baseline-, outcome en follow-up gegevens verzameld en wordt volstaan met de observationele instrumenten, zoals de HONOS. In de maximumvariant worden naast observationele instrumenten ook vragenlijsten bij patiënten afgenomen. In de intakeprocedure zal de set baseline gegevens worden opgenomen, waardoor van alle aangemelde en in de intake procedure betrokken jeugdigen gegevens bekend zijn. Procedure monitoring NISPA en IVO beschikken over een bestaande organisatie- en communicatiestructuur voor monitoring waarvan voor dit monitorproject gebruik wordt gemaakt, waarbij we verwijzen naar de IMC en DD benchmarkingprojecten en de evaluatie van de implementatie van de RIOB (waarin IVO en NISPA nauw samenwerken. Voor de gegevensverzameling wordt een internetapplicatie toegepast BergOp 3.0 [Praktikon, 2008]. Dit is een flexibel programma waar al gebruik van wordt gemaakt voor de DD- en IMC-benchmark en dat tegemoet komt aan de gestelde eis om op patiënt-, hulpverleners-, management-, en wetenschappelijk niveau te kunnen meten en rapporteren. Met BergOP 3.0 wordt een papiermassa vermeden en kunnen de behandelaren op elk gewenst niveau tussentijds eigen rapportages maken over de vorderingen bij individuele patiënten en de totale doelgroep. In de voorbereidingsfase wordt een goede afstemming gerealiseerd met de mogelijke ontwikkelingen binnen iedere instelling op het gebied van geautomatiseerde gegevensverzameling zoals BergOp 3.0 die biedt. De aanpak met BergOp levert dus mogelijkheden voor Routine Outcome Monitoring [ROM]. ROM is een methode om de resultaten van een behandeling vast te stellen door periodiek de aard en ernst van de klachten van patiënten te meten [De Beurs & Zitman, 2007]. Binnen het monitorproject stelt heeft een procesmanager de taak de voortgang van het monitoren bij die instelling te begeleiden. Hij of zij is de lokale beheerder van de data die in BergOp worden verzameld en bewaakt dat van elke patiënt de gegevens worden ingevuld. Hij stuurt daartoe hulpverleners en therapeuten aan. Voorts zorgt hij ervoor dat de informatie vanuit de ingevulde vragenlijsten wordt opgeslagen in het EPD en zo voor alle behandelaren beschikbaar is. Verder zorgt de procesmanager ervoor dat de resultaten van de monitor worden ingebracht bij patiëntbesprekingen. Een belangrijke taak van de procesmanager ligt in het verzamelen van de exit- en follow-upgegevens bij de patiënt. Dit doet hij met behulp van moderne communicatiemiddelen: indien mogelijk persoonlijk, maar als dat niet kan: telefonisch, per sms, per of eventueel met behulp van een daartoe in te richten chatroom. De gegevens worden vanuit BergOp geanonimiseerd weggeschreven naar een centrale database, van waaruit rapportages zullen worden samengesteld door de projectleider. Dat kan per kwartaal, half jaar of per jaar. De schriftelijke rapportage komt ter beschikking van de deelnemende instellingen en de Raden van Bestuur van deze instellingen. Op basis van de schriftelijke rapportage wordt een jaarlijks congres gepland waarin wordt gediscussieerd over de uitkomsten van de monitor en de betekenis daarvan voor de hulpverlening. Daarnaast wordt veel waarde gehecht aan mondelinge rapportages van de monitorresultaten in de teams. Tijdens deze rapportages kan worden ingegaan op specifieke vragen die bij het team leven en op de betekenis van de cijfers voor dat specifieke team. Organisatiestructuur Er wordt voor dit multicenter project een forse projectstructuur vastgesteld, die bestaat uit: Bestuurlijk verantwoordelijken: Wetenschappelijk directeur NISPA bestuur (Prof. Dr. C.A.J. de Jong) en Inhoudelijk directeur IVO (Prof. Dr. D. van de Mheen) Projectleiding: senior onderzoeker (Dr. G.W. de Weert-van Oene die in nauwe samenwerking met een onderzoeksverpleegkundige (vacature) het project landelijk coördineren Projectcoördinatie op instellingsniveau: lokale procesmanagers Er worden vier overlegvormen ingevoerd, waarin de projectleider de linking pin zal zijn.: 1. Een centraal monitor-overleg. Hieraan nemen deel de directeuren NISPA en IVO, een bestuurlijk verantwoordelijke van één van de NISPA instellingen, projectleider en de landelijk projectcoördinator. 2. Een kerngroep waaraan deelnemen projectleider, projectcoordinator en een aantal behandelingscoördinatoren van instellingen. In dit overleg worden de in het project uitgezette 4

5 beleidslijnen voorbereid en gemonitored en worden de de rapportages en het eindcongres voorbereid. 3. Een procesmanagers-overleg, waaraan deelnemen projectleider, projectcoordinator en alle procesmanagers van de instellingen. Dit overleg is vooral bedoeld voor de bespreking van praktische problemen waar men lokaal tegenaan loopt, voor de onderlinge uitwisseling van ervaringen [over de monitor, maar ook meer algemeen over het werk] en voor korte trainingen over het gebruik van meetinstrumenten. Dit overleg heeft duidelijk het karakter van leren van elkaar. 4. Een overleg van professionals: In dit overleg ontmoeten professionals elkaar en de wetenschappelijke adviseurs; dit overleg is vooral inhoudelijk georiënteerd. Het resultaat van al het overleg is dat er uiteindelijk sprake is van gezamenlijk gedragen keuzes in de zorg voor de patiënten, en tot kwaliteitsverbetering hiervan. Privacy Genoemde internetapplicatie BergOp 3.0 is afdoende beveiligd tegen inbraak.. Alle instellingen krijgen een eigen inlogcode waarmee alleen zij toegang hebben tot de eigen patiëntgegevens. Gegevens worden geanonimiseerd naar een centrale database verzonden. Alleen de wetenschappelijk medewerkers van NISPA en IVO hebben toegang tot deze data. Patiënten worden aan het begin van het behandelingstraject geïnformeerd over doel en opzet van de monitor en tekenen daartoe een informed consent. 5

6 Plan van aanpak op hoofdlijnen De projectfase waarvoor deze aanmelding bedoeld is wordt gebruikt om de monitor, als boven beschreven, op te zetten en hiervoor draagvlak te ontwikkelen. Aan het einde van de projectfase moeten de volgende doelen bereikt zijn: Er ligt een beschrijving van de verschillende programma s die bij de diverse instellingen worden ontwikkeld voor jongeren; 1. Er ligt een set valide meetinstrumenten waarmee gemonitord kan worden; 2. Er is overeenstemming over de wijze van monitoring en de meetmomenten; 3. Er is een pilot gehouden en de resultaten daarvan zijn bekend; 4. Er is voldoende draagvlak in het land bij de instellingen om de monitor ook daadwerkelijk uit te voeren 5. Er ligt een implementeerbaar plan waarmee de monitor ingevoerd kan worden; In grote lijnen onderscheiden wij de projectperiode in de volgende fasen: 1. Voorbereiding. Tijdens deze fase worden de volgende activiteiten uitgevoerd: Uitschrijven van het projectplan; Installatie van de projectgroep; Benaderen en werven voor deelname van instellingen; Benoemen van een procesmanager bij elke instelling; Organiseren van bijeenkomsten met de betrokkenen en experts jeugdzorg en jeugdpsychiatrie om beslissingen te nemen over meetinstrumenten en meetmomenten; Aanpassen van de IDDT methodiek voor toepassing in de jeugd-verslavingszorg en voorbereiden interviews IAFT; Voorbereiden BergOp 3.0 voor toepassing bij de instellingen; Instrueren en trainen procesmanagers en andere betrokkenen. 2. Pilotfase. In deze fase wordt met de ontwikkelde meetinstrumenten volgens het ontwikkelde protocol een pilot uitgevoerd. 3. Evaluatiefase. De pilot wordt geëvalueerd. Punten van evaluatie zijn de verkregen respons bij hulpverleners en bij patiënten, de validiteit van meetinstrumenten voor zover deze nog niet uit de literatuur beschikbaar is voor de doelgroep, de haalbaarheid van en het commitment met de monitor bij de instellingen en individuele hulpverleners. Informatie over deze laatste aspecten wordt verkregen door mondelinge interviews met betrokkenen. De resultaten van de evaluatie worden voorgelegd aan de ingestelde projectgroep. Uit de discussies met de projectgroep volgt een rapportage met aanbevelingen voor het vervolg. Zonder contra-indicaties gaat het monitoren in deze fase door. 4. Rapportagefase. In de laatste fase worden de rapportages voorbereid en aangeboden aan de opdrachtgever. Samenwerking Met welke andere instellingen werkt u samen om tot een nog beter resultaat te komen en waar bestaat die samenwerking uit: Het project wordt uitgevoerd door NISPA en IVO. NISPA is aanvrager en hoofdaannemer. Binnen NISPA werken vier instellingen samen: Tactus, Novadic-Kentron, Iriszorg en Verslavingszorg GGZ Noord en Midden-Limburg. In NISPA zijn door deze instellingen de noodzaak en wenselijkheid van monitoren in de jeugdverslavingszorg programmas reeds eerder zowel mondeling als schriftelijk onderschreven en is er interfacultaire samenwerking met NISPA gestart binnen de Radboud Universiteit. Evenals dit bij de andere benchmarkprojecten het geval is, verwachten wij dat andere instellingen zich hierbij zullen aansluiten. Hiernaar zal ook nadrukkelijk gestreefd worden en hiertoe zal door de Stuurgroep Resultaten Scoren ook een stimulans worden gegeven Het IVO is een landelijk opererend onderzoeks- en adviesbureau. Het onderzoekswerk is onder andere gericht op [kwaliteit van] zorg voor en behandeling van groepen als [gemarginaliseerde] harddruggebruikers, dak- en thuislozen, prostituees, gedetineerden en risicojongeren. NISPA en IVO werken al samen rond de implementatie van de RIOB. Eerder is al aangegeven dat specifieke deskundigheid op het gebied van jeugdzorg en jeugdpsychiatrie er 6

7 samenwerkingsverband is aangegaan met: Prof. Dr. Rutger Jan van der Gaag. Hij heeft als leeropdracht Klinische Kinder- en Jeugdpsychiatrie en is verbonden aan de Faculteit der Medische Wetenschappen en het Donders Centre for Neuroscience. Er is een dataset ontwikkeld met resultaten van alle kinderen en adolescenten die klinisch zijn onderzocht in het Stichting Kinder- & Jeugdpsychiatrie Oost-Nederland. Prof. Dr. Jan Willem Veerman. Hij heeft als leeropdracht Speciale Kinder- en Jeugdzorg en is verbonden aan de Faculteit der Sociale Wetenschappen en het Behavioral Science Institute. Hij is hoofd van Praktikon, een afdeling voor onderzoek en ontwikkeling in de jeugdzorg van De Waarden te Nijmegen en gelieerd aan het Academisch Centrum Sociale Wetenschappen. Binnen Praktikon is BergOp 3.0 ontwikkeld en operationeel. Onder meer van zijn hand verscheen recent een verslag van de ontwikkeling van een monitorsysteem in de Jeugdzorg (Veerman & Ooms, 2008). Prof. Dr. Rutger Engels. Hij heeft als leeropdracht Opvoedings- en gedragsproblemen van kinderen en adolescenten en is verbonden aan de Faculteit der Sociale Wetenschappen en het Behavioural Science Institute. Zijn fundamentele onderzoek draagt bij aan de ontwikkeling van effectieve preventie en interventieprogramma s. Resultaten en evaluatie Het project levert een structuur op waarbinnen de monitoring een plaats krijgt binnen de instellingen. Aan het einde van de projectperiode ligt er een set van gevalideerde en breed gedragen meetinstrumenten, alsmede een gevalideerde procedure gereed [zie ook onder plan van aanpak bij doelstellingen]. Belangrijk is dat in de loop van het projectjaar de instellingen zich uitspreken over de bereidheid tot continuering van de monitoring, zoals ook gesuggereerd wordt door de Stuurgroep Resultaten Scoren.. Dit kan in de vorm van een abonnementsysteem: de instelling abonneert zich op de monitor en levert daartoe een lokale projectcoördinator. Binnen de IMC en DD Benchmarking voldoet deze structuur goed. De projectperiode wordt afgesloten met een eindrapportage aan de opdrachtgever en de deelnemende instellingen en een landelijke conferentie. Naast de resultaten van de pilotperiode bevat de rapportage aanbevelingen voor verdere implementatie van de jeugd monitor. Daarnaast worden publicaties voorbereid in peer-reviewed tijdschriften. Tenminste één publicatie zal worden aangeboden aan een Nederlandstalig tijdschrift, bijvoorbeeld Tijdschrift Verslaving. De projectperiode wordt afgesloten met een evaluatie van het project mede op basis van de eerste presentatie van de data die via de monitoring zijn verworven [naast genoemde inhoudelijke rapportages]. Deze evaluatie wordt verricht door de projectleider en coördinator. Verantwoording wordt afgelegd in deze evaluatie van de activiteiten die in het kader van het project zijn ontplooid. De exacte criteria waaraan geëvalueerd zal worden, zullen in overleg met de projectgroep worden geformuleerd. In deze evaluatie wordt ook opgenomen een mondeling of schriftelijk af te nemen interview met de deelnemende instellingen. Hierin wordt gevraagd naar hun ervaringen met deze monitor, naar sterke en zwakke punten en naar voorwaarden voor voortzetting hiervan. 7

8 Planning Geeft u hier een indicatie van de eindresultaten gekoppeld aan de tijd, inzet van uren en middelen en de cofinanciering vanuit de eigen instelling en samenwerkende partners: Fase Periode Activiteiten Voorbereiding september 08 december 08 Literatuurstudie september 08 december 09 Programma van eisen januari 09 maart 09 Formuleren en toetsen van het protocol maart 09 mei 09 Interne pilot mei 09 augustus 09 Opstellen algemeen implementatieplan Augustus 09 Externe pilot september 09 november 09 In deze fase wordt het projectplan uitgeschreven, doelstellingen geconcretiseerd en van criteria voorzien en worden instellingen benaderd voor deelname. Instellen stuur- en projectgroep. Aanstellen projectleider en coördinator. Uitschrijven onderzoeksvoorstel IAFT. Invitational [working] conference voor deelnemende instellingen. Demonstratie monitoring met BergOp. Updaten literatuur naar effectiviteit van interventies in geïntegreerde hulpverlening voor jeugd met verslavings- psychiatrische en sociaal-maatschappelijke problematiek. Interviews met experts uit het veld. Regelen randvoorwaarden voor uitvoering van de monitor. Overleg stuur- en projectgroep over inhoud meetinstrumenten, en momenten. Overleg in projectgroep over de hoofdlijnen van de monitor. Valideringsconsultatie met experts, patiënten en wetenschappelijke cie s. Concept protocol en toetsing hiervan. Instellen leergroep met instellingsprojectleiders. Ontwikkeling van competentieprofielen en trainingsmateriaal. Trainen instellingen in monitoring. Patiëntinformatie. Patiëntversie 1 concept protocol. Voorbereiden en uitvoeren interne pilot bij de vier NISPA-instellingen. Aan de hand van deze pilot worden opzet en protocol bijgesteld. Nav interne pilot bijstellen projectplan en protocol. Externe instellingen: overleg, informeren, draagvlak creeren en enthousiasmeren. Trainen in monitoring. Informeren patiënten externe instellingen. Voorbereiden en uitvoeren externe pilot bij instellingen die zich daartoe bereid hebben verklaard. Voortzetting bij NISPA instellingen. Evaluatie december 09 Opstellen evaluatierapport nav interne- en externe pilot aan de hand van SMART-criteria. Doelstellingen worden getoetst, samen met stuur- en projectgroep. Interviews met participanten over ervaringen. Opstellen rapportage met bevindingen in de monitor. Schrijven rapportage literatuur- en expertstudie IAFT. Landelijke slotconferentie Implementatie en onderhoud Na januari 2010 Doorlopende monitor Jeugd en Verslaving 1 Wanneer hier gesproken wordt over de patiënt wordt impliciet ook gedoeld op zijn familie en andere naastbetrokkenen. 8

9 Relevante literatuur Referenties Austin, A.M., Macgowan, M.J., Wagner, E.F. Effective Family-Based Interventions for Adolescents With Substance Use Problems: A Systematic Review. Research on Social Work Practice, Vol. 15 No. 2, March Beurs E de & Zitman FG: Routine Outcome Monitoring. Het meten van therapie-effect in de klinische praktijk met webbased software. MGV 62: 13-28, Bijl RV, Zessen G van, Ravelli A: psychiatric morbidity among adults in the Netherlands. The NEMESIS study. II. Prevalence of psychiatric disorders. Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde 141: , Camp R.C., (1992) Benchmarken Het zoeken naar de beste werkmethoden die leiden tot superieure prestaties. Uitgeverij Kluwer, Deventer Centraal Bureau voor de Statistiek: Gezondheid en Welzijn, Jeugd Cijfers en feiten. Voorburg/Heerlen, Cotton J.A., (2004) Implementing continence benchmarks in a primary care. Br. Community Nrs Jun 9, Van Dijck D & Knibbe RA De prevalentie van probleemdrinken in Nederland. Een algemeen bevolkingsonderzoek. Universiteit van Maastricht, februari Griswold KS, Aronoff H, Kernan JB, Kahn LS. Adolescent substance use and abuse: recognition and management. Am Fam Physician. 1;77(3): Matthys W, Vanderschuren LJMJ, Nordquist RE, Zonnevylle-Bender MJS: Factoren die bij kinderen en adolescenten een risico vormen voor gebruik, misbruik en afhankelijkheid van middelen. ZonMW, Praktikon: Internetapplicatie voor BehandelingsEvaluatie- en RegisstratieGegevensOpslag: BergOp 3.0. Nijmegen, Smit E, Verdurmen J, Monshouwer K, Bolier L: Jongeren en verslaving: de effectiviteit van behandelingsinterventies voor jongeren. Trimbos Instituut Utrecht. Publicatienummer Veerman JW, Ooms H. Zicht op effectiviteit: Een kijkej in de keuken van zeven instellingen voor jeugdzorg. Nederlands Jeugdinstituut, Utrecht/Praktikon, Nijmegen. Wilens TE, Biederman J, Adamson JJ, Henin A, Sgambati S, Gignac M, Sawtelle R, Santry A, Monuteaux MC. Further evidence of an association between adolescent bipolar disorder with smoking and substance use disorders: A controlled study. Drug Alcohol Depend. 1;95(3):188-98, Wittenberg S. Cannabis in adolescenten en jongvolwassenen. Jellinek, Innovatie en Preventie,

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen?

Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Beter geïntegreerd! Wat zeggen de richtlijnen? Richtlijnen Casus IDDT Richtlijnen, wat zeggen ze niet! Richtlijnen Dubbele Diagnose, Dubbele hulp (2003) British

Nadere informatie

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010)

Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) AH 740 2010Z13219 Antwoord van staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 9 december 2010) 1 Bent u bekend met nieuw onderzoek van Michigan State University

Nadere informatie

Toegankelijkheid en effectiviteit van de geestelijke gezondheidszorg voor ouderen. Samenvatting

Toegankelijkheid en effectiviteit van de geestelijke gezondheidszorg voor ouderen. Samenvatting Toegankelijkheid en effectiviteit van de geestelijke gezondheidszorg voor ouderen Hoofdstuk 1 is de algemene inleiding van dit proefschrift. Psychische stoornissen komen geregeld voor bij ouderen (65-plus).

Nadere informatie

Dubbele diagnosemonitor

Dubbele diagnosemonitor Dubbele diagnosemonitor Ervaringen met vijf jaar doelgroepenmonitoring Dr. Gerdien de Weert-van Oene Projectleider DD monitor g.weert@iriszorg.nl www.nispa.nl Schema *: DD-monitor De DD monitor naar meetinstrumenten

Nadere informatie

Bijlage 1: Programma van Eisen

Bijlage 1: Programma van Eisen Bijlage 1: Programma van Eisen Functie: Stichting Nijmeegs Kenniscentrum Chronische Vermoeidheid afdeling Jeugd < 18 jaar Toegangscriteria 1. Karakteristieken van het kind: De algemene karakteristieken

Nadere informatie

ROM in de verslavingszorg

ROM in de verslavingszorg ROM in de verslavingszorg Seminar NETQ Healthcare: Innovatie in de Geestelijke Gezondheidszorg Utrecht, 9 juni 2009 Suzan Oudejans, Arkin Academy AIAR Proefschrift Resultaten meten Resultaten van de zorg

Nadere informatie

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ

Beoordelingsformulier projectvoorstellen KFZ sformulier voor de projectvoorstellen. sformulier projectvoorstellen KFZ Callronde: Versie 14-02-13 Instelling: Naam project: 1) Algemeen Het beoordelingsformulier wordt gebruikt om de projectvoorstellen

Nadere informatie

KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar. Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen.

KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar. Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen. KWALITEITSNETWERKEN: leren van elkaar Een methode om de kwaliteit van forensische zorg te verhogen. CONTACT Voor meer informatie over de kwaliteitsnetwerken kunt u contact opnemen met: Diewke de Haen (ddehaen@efp.nl)

Nadere informatie

Onderscheid door Kwaliteit

Onderscheid door Kwaliteit Onderscheid door Kwaliteit 2010 Algemeen Binnen de intensieve overeenkomst fysiotherapie 2010 verwachten wij van u 1, en de fysiotherapeuten vallend onder uw overeenkomst, een succesvol afgeronde toets

Nadere informatie

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling

Studie type Populatie Patiënten kenmerken Interventie Controle Dataverzameling Evidence tabel bij ADHD in kinderen en adolescenten (studies naar adolescenten met ADHD en ) Auteurs, Gray et al., 2011 Thurstone et al., 2010 Mate van bewijs A2 A2 Studie type Populatie Patiënten kenmerken

Nadere informatie

'Integrale zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking en problematisch middelengebruik'

'Integrale zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking en problematisch middelengebruik' 'Integrale zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking en problematisch middelengebruik' Toelichting en handreiking bij het Auditinstrument Het verbeterproject LVB & Verslaving Het Trimbos-instituut

Nadere informatie

Sturen op resultaten. Zijn gestandaardiseerde vragenlijsten bruikbaar?

Sturen op resultaten. Zijn gestandaardiseerde vragenlijsten bruikbaar? Sturen op resultaten Zijn gestandaardiseerde vragenlijsten bruikbaar? Anna van Spanje (Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie) Jan Willem Veerman (Radboud Universiteit, NJi / SEJN) Congres Transformeren

Nadere informatie

Samenvatting Het draait om het kind

Samenvatting Het draait om het kind Samenvatting Het draait om het kind Visie op monitoring in de opvoedingsvariant van pleegzorg Inleiding Aangezien de pleegzorg een onvoldoende geobjectiveerd overzicht heeft van hoe het met de jeugdige

Nadere informatie

Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering

Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR Agendapunt 9A Onderwerp: Risico inventarisatie project rwzi Utrecht Nummer: 604438 In D&H: 22-01-2013 Steller: Drs. J.L.P.A. Dankaart

Nadere informatie

Bijlage Programma van Eisen

Bijlage Programma van Eisen Bijlage Programma van Eisen Functie: Jeugdzorgplus voor Zeer Intensieve Kortdurende Observatie en Stabilisatie Toegangscriteria 1. Karakteristieken van het kind: De algemene karakteristieken van de cliënten

Nadere informatie

Helpt het hulpmiddel?

Helpt het hulpmiddel? Helpt het hulpmiddel? Het belang van meten Zuyd, Lectoraat Autonomie en Participatie Faculteit Gezondheidszorg Dr. Ruth Dalemans, Prof. Sandra Beurskens 08-10-13 Doelstellingen van deze presentatie Inzicht

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

Eerder en Dichtbij. Projectplan

Eerder en Dichtbij. Projectplan Eerder en Dichtbij Projectplan Bussum, augustus september 2012 1. Inleiding De pilot Eerder en Dichtbij is een verlening van de eerste pilot Meer preventie minder zorg. Het doel van de pilot was oorspronkelijk

Nadere informatie

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg

Screening en behandeling van psychische problemen via internet. Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Viola Spek Universiteit van Tilburg Screening en behandeling van psychische problemen via internet Online screening Online behandeling - Effectiviteit

Nadere informatie

top-behandeling training- en onderwijsprogramma voor jonge kinderen verder met autisme dr. leo kannerhuis

top-behandeling training- en onderwijsprogramma voor jonge kinderen verder met autisme dr. leo kannerhuis top-behandeling training- en onderwijsprogramma voor jonge kinderen een aanbod van de polikliniek in Doorwerth in samenwerking met scholengemeenschap De Brouwerij in Oosterbeek maart 2015 centrum voor

Nadere informatie

Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving?

Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving? Wat doen zelfhulp en vroeghulp aan verslaving? Dag van de verslaving 12 oktober 2007 Gerard M. Schippers Academisch Medisch Centrum Universiteit van Amsterdam Tijdschrift sinds 2005 Bohn Stafleu Van Loghum

Nadere informatie

Lectoraat GGZ-Verpleegkunde. LVG en Verslaving. s Heerenloo 30 juni 2010

Lectoraat GGZ-Verpleegkunde. LVG en Verslaving. s Heerenloo 30 juni 2010 Lectoraat GGZ-Verpleegkunde LVG en Verslaving s Heerenloo 30 juni 2010 1 Wat komt aan bod? Overzicht programma LVG en verslaving Prevalentiegegevens Casus Brijder en s Heerenloo Discussie nav casuïstiek

Nadere informatie

ROM Doorbraakprojecten. Gerdien Franx

ROM Doorbraakprojecten. Gerdien Franx ROM Doorbraakprojecten November 2014 Mei 2016 Gerdien Franx Projectleider, Trimbos-instituut The Choluteca bridge, Honduras Donald Berwick: Tijd voor continue vernieuwing Patiënt en hulpverlener gericht

Nadere informatie

LVB EN VERSLAVING INFORMATIEBIJEENKOMST. Welkom en voorstellen Projectteam Trimbos-instituut Adviseurs projectteam Expertgroep Stuurgroep

LVB EN VERSLAVING INFORMATIEBIJEENKOMST. Welkom en voorstellen Projectteam Trimbos-instituut Adviseurs projectteam Expertgroep Stuurgroep LVB EN VERSLAVING INFORMATIEBIJEENKOMST Welkom en voorstellen Projectteam Trimbos-instituut Adviseurs projectteam Expertgroep Stuurgroep Projectteam Trimbos Projectleiding Els Bransen Projectuitvoering

Nadere informatie

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema

Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen. Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Kennissynthese arbeid en psychische aandoeningen Dr. F.G.Schaafsma Dr. H. Michon Prof. dr. J.R. Anema Ernstige Psychische Aandoeningen (EPA) Definitie consensus groep EPA¹ - Sprake van psychische stoornis

Nadere informatie

Welkom op de informatiebijeenkomst over ROM ggz

Welkom op de informatiebijeenkomst over ROM ggz Welkom op de informatiebijeenkomst over ROM ggz Programma 10.00 uur Welkom Steven Makkink, LPGGz 10.15 uur Wat is ROM? Chris Nas, GGZ Nederland 10.30 uur Praktijkvoorbeeld Barbara Schaefer, Dijk en Duin

Nadere informatie

Vaardighedentoets (Portfolio) gezondheidszorgpsycholoog diagnostiek en indicatiestelling (volwassenen en ouderen)

Vaardighedentoets (Portfolio) gezondheidszorgpsycholoog diagnostiek en indicatiestelling (volwassenen en ouderen) Vaardighedentoets (Portfolio) gezondheidszorgpsycholoog diagnostiek en indicatiestelling (volwassenen en ouderen) Doelstelling De volgende twee Kerncompetenties en vaardigheden in de Regeling periodieke

Nadere informatie

Door Cliënten Bekeken voor tandartspraktijken. Informatie en stappenplan

Door Cliënten Bekeken voor tandartspraktijken. Informatie en stappenplan Door Cliënten Bekeken voor tandartspraktijken December 2012 Informatie en stappenplan Door Cliënten Bekeken voor tandartspraktijken is hét traject voor kwaliteitsverbetering van de mond zorg vanuit het

Nadere informatie

Geïntegreerde behandeling van patiënten met schizofrenie en middelengebruik

Geïntegreerde behandeling van patiënten met schizofrenie en middelengebruik Geïntegreerde behandeling van patiënten met schizofrenie en middelengebruik Saskia van Duin - verpleegkundig specialist GGZ Melchiord Ricardo - ervaringsdeskundige Ellen Struik teamleider DD kliniek GGZ

Nadere informatie

Inhoud. Ontgifting en stabilisatie. Observatie en Diagnostiek en Behandeling. Cijfers en Onderzoek. Aanbod Jeugd in Nederland

Inhoud. Ontgifting en stabilisatie. Observatie en Diagnostiek en Behandeling. Cijfers en Onderzoek. Aanbod Jeugd in Nederland Polls drugsweb Kun je op eigen houtje van drugs afkomen Ja: 85% Moeten we minder gaan drinken Ja: 57% Bang om verslaafd te worden Ja: 21% Drugs meenemen naar buitenland Ja: 73% Wiet is een harddrug Ja:

Nadere informatie

Zorgprogramma s, behandelpaden en monitoren: welke resultaten levert dat op? Marguerite Elfrink Projectleider Zorgmonitor Forum GGz Nijmegen

Zorgprogramma s, behandelpaden en monitoren: welke resultaten levert dat op? Marguerite Elfrink Projectleider Zorgmonitor Forum GGz Nijmegen Zorgprogramma s, behandelpaden en monitoren: welke resultaten levert dat op? Marguerite Elfrink Projectleider Zorgmonitor Forum GGz Nijmegen Seminar: Veranderingen in de zorg, NetQ, Centraal Museum 13

Nadere informatie

- Gezamenlijke visie - Algemeen of specifiek - Doelstelling vastgelegd - Doel SMART geformuleerd

- Gezamenlijke visie - Algemeen of specifiek - Doelstelling vastgelegd - Doel SMART geformuleerd Toetsingskader Verantwoorde zorg voor delictplegers met ernstige psychische en/of psychiatrische klachten (Netwerkniveau / Managementniveau); concept, 23 maart 2010 Aspect 1: Doelconvergentie De mate waarin

Nadere informatie

handleiding Veiligheidsplanner voorwoord inleiding De stappen van de Lokale stap 01 profiel stap 02 wat is het probleem? stap 03 wat doen wij al?

handleiding Veiligheidsplanner voorwoord inleiding De stappen van de Lokale stap 01 profiel stap 02 wat is het probleem? stap 03 wat doen wij al? handleiding lokale veiligheidsplanner 1 veiligheid door samenwerking handleiding handleiding lokale veiligheidsplanner 2 Welkom bij de internettoepassing Lokale. Het Centrum voor Criminaliteitspreventie

Nadere informatie

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1

Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014. Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Dr. Hilde Verbeek 15 april 2014 Department of Health Services Research Focusing on Chronic Care and Ageing 1 Doelstelling Nurses on the Move Bijdragen aan verbetering kwaliteit van zorg in verpleeg- en

Nadere informatie

Dubbele Diagnose: leren door monitoring

Dubbele Diagnose: leren door monitoring Dubbele Diagnose: leren door monitoring Vijf jaar evalueren van Dubbele Diagnose klinieken in Nederland Gerdien H. de Weert-van Oene Tom B. Holsbeek Cor A.G. Verbrugge Cor A.J. de Jong -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Interapy Online Psychotherapie 10 jaar Onderzoek & Praktijk. Bart Schrieken

Interapy Online Psychotherapie 10 jaar Onderzoek & Praktijk. Bart Schrieken Interapy Online Psychotherapie 10 jaar Onderzoek & Praktijk Bart Schrieken Presentatie Soorten e-mental health Onderzoek Voorbeelden praktijk Conclusies & aanbevelingen Online aanbod door GGZ in Nederland

Nadere informatie

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial

Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial Cognitive behavioral therapy for treatment of anxiety and depressive symptoms in pregnancy: a randomized controlled trial dr. T. Verbeek arts-epidemioloog Afd. Huisartsgeneeskunde en Epidemiologie 22 januari

Nadere informatie

Bijgevoegde documenten Onderstaand geeft u aan of alle voor de toetsing benodigde informatie is bijgevoegd.

Bijgevoegde documenten Onderstaand geeft u aan of alle voor de toetsing benodigde informatie is bijgevoegd. Checklist Contactgegevens Onderstaand vult u de contactgegevens in van de eerste én tweede contactpersoon voor wanneer er vragen zijn over het instrument(en), de aangeleverde documentatie of anderszins.

Nadere informatie

Verbeterproject GGZ NHN Divisie Langdurende Psychiatrie

Verbeterproject GGZ NHN Divisie Langdurende Psychiatrie Verbeterproject GGZ NHN Divisie Langdurende Psychiatrie Anja Reilman en Saskia van Duin Expertverpleegkundigen Projectleiders implementatie zorgprogramma s schizofrenie & dubbele diagnose GGZ Noord Holland

Nadere informatie

Aanpak: Bijzondere Zorg Team. Beschrijving

Aanpak: Bijzondere Zorg Team. Beschrijving Aanpak: Bijzondere Zorg Team Namens de gemeente Deventer hebben drie netwerkpartners de vragenlijst gezamenlijk ingevuld. Dit zijn Dimence GGZ, Tactus verslavingszorg, en Iriszorg maatschappelijke opvang.

Nadere informatie

Voortgang lopend onderzoek

Voortgang lopend onderzoek Voortgang lopend onderzoek Een helicopterview Anneloes van den Broek Inhoudsopgave: 5 locaties Tilburg Breda Traverse Fontys Eindhoven Tilburg: Project efficiënte gegevensverzameling t.b.v. WO Promovendus:

Nadere informatie

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5

hoofdstuk 3 Hoofdstuk 4 Hoofdstuk 5 SAMENVATTING 117 Pas kortgeleden is aangetoond dat ADHD niet uitdooft, maar ook bij ouderen voorkomt en nadelige gevolgen kan hebben voor de patiënt en zijn omgeving. Er is echter weinig bekend over de

Nadere informatie

Optimaliseren van zorglogistieke processen. YolandaVeerhuis Afdelingsmanager polikliniek Spaarnepoort

Optimaliseren van zorglogistieke processen. YolandaVeerhuis Afdelingsmanager polikliniek Spaarnepoort Optimaliseren van zorglogistieke processen YolandaVeerhuis Afdelingsmanager polikliniek Spaarnepoort Inhoud Beschrijving afdeling en doelgroep Doel: Grip op proces houden Doelstellingen project Stuurgroep

Nadere informatie

Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010

Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010 Jaargang 2 nummer 1 16 dec 2010 Inhoudsopgave: Inleiding Minisymposium LVG en Verslaving De belangrijkste problemen volgens hulpverleners De ervaringen van cliënten De ervaringen van verwanten Vervolgstappen

Nadere informatie

Richtlijn ADHD en middelengebruik bij adolescenten. Voor screening, diagnostiek en behandeling van jeugdigen in de jeugd-ggz en jeugdverslavingszorg

Richtlijn ADHD en middelengebruik bij adolescenten. Voor screening, diagnostiek en behandeling van jeugdigen in de jeugd-ggz en jeugdverslavingszorg Richtlijn ADHD en middelengebruik bij adolescenten Voor screening, diagnostiek en behandeling van jeugdigen in de jeugd-ggz en jeugdverslavingszorg Drs. Maureen van Oort Wetenschappelijk medewerker www.nispa.nl

Nadere informatie

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen

Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Verstandelijke Beperking en Psychiatrie; praktijk richtlijnen Congres Focus op Onderzoek, 22 juni 2015 Gerda de Kuijper, AVG/senior senior onderzoeker CVBP/UMCG Dederieke Festen AVG/senior onderzoeker

Nadere informatie

Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9. Samenvatting

Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9. Samenvatting Chapter 9 Samenvatting CHAPTER 9 Samenvatting 155 Chapter 9 Samenvatting SAMENVATTING Richtlijnen en protocollen worden ontwikkeld om de variatie van professioneel handelen te reduceren, om kwaliteit van

Nadere informatie

A CLIENTSYSTEEM. 1 Intake

A CLIENTSYSTEEM. 1 Intake 1 Intake A CLIENTSYSTEEM De arts oriënteert zich op (claim-aan)vragen, weet vraagstellingen te formuleren, kan adequaat verwijzen en weet op hoofdlijn consequenties te schetsen binnen verschillende verzekeringssystemen.

Nadere informatie

Projectplan MKB Roadmaps 3.0

Projectplan MKB Roadmaps 3.0 Projectplan MKB Roadmaps 3.0 In 2013 is MKB Roadmaps voor het eerst opgestart, met als doelstelling om (aspirant) ondernemers te helpen om de zakelijke kant van hun innovatie te ontwikkelen. Wegens succes

Nadere informatie

Oncologische Revalidatie:

Oncologische Revalidatie: Oncologische Revalidatie: Verleden Heden - Toekomst dr. Jan Paul van den Berg, revalidatiearts Meander MC Doelstelling Oncologische Revalidatie Het verbeteren van de kwaliteit van leven van patiënten met

Nadere informatie

Workshop Verbinden van onderzoek, praktijk en beleid

Workshop Verbinden van onderzoek, praktijk en beleid Workshop Verbinden van onderzoek, praktijk en beleid Congres Jeugd in Onderzoek 19 maart 2012 Anna Lichtwarck-Aschoff (Inside-Out) Lucienne van Eijk (C4Youth) Marlie Cerneus (AWJTwente) Programma Academische

Nadere informatie

PROFILES infrastructuur voor (online) data verzameling. Lonneke van de Poll-Franse

PROFILES infrastructuur voor (online) data verzameling. Lonneke van de Poll-Franse PROFILES infrastructuur voor (online) data verzameling Lonneke van de Poll-Franse Eindhoven Cancer Registry (ECR) Onderdeel van de Nederlandse Kankerregistratie* Gebied van 2,4 miljoen inwoners 10 ziekenhuizen

Nadere informatie

specialistische hulp kleinschalig dichtbij

specialistische hulp kleinschalig dichtbij P R A K T I S C H E I N F O R M A T I E specialistische hulp kleinschalig dichtbij De Hoofdlijn De menselijke maat in hulpverlening Doorverwijzing Als u bent doorverwezen naar De Hoofdlijn, meestal door

Nadere informatie

Stichting Benchmark GGZ

Stichting Benchmark GGZ Stichting Benchmark GGZ Beter worden door te leren van vergelijken - Hoe verzamelt GGZ uitkomst gegevens? - Hoe worden die teruggekoppeld? - Wat is er nodig om beter te worden? Gegevens Bazaar, 28 januari

Nadere informatie

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers

s-gravenhage, 14 januari 2000 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E. Borst-Eilers Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal s-gravenhage, 14 januari 2000 Onderwerp: Beleidsvisie landelijk kennis/behandelcentrum eetstoornissen Hierbij doe ik u een mijn «beleidsvisie voor

Nadere informatie

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen

Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Systematic Reviews Dr. Hester Vermeulen Amsterdam School of Health Professionals / HvA Amsterdam Kwaliteit en Proces Innovatie / AMC Amsterdam Goede zorg Effectief Doelmatig Veilig Tijdig Toegankelijk

Nadere informatie

Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010

Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010 Plan van aanpak Centrum Jeugd en Gezin BMWE-gemeenten Februari 2010 1. Aanleiding De BMWE-gemeenten willen zoveel mogelijk gezamenlijk het Centrum Jeugd en Gezin realiseren. Dit plan van aanpak is hierop

Nadere informatie

Meten van uitkomsten van behandelingen in de jeugdzorg

Meten van uitkomsten van behandelingen in de jeugdzorg Meten van uitkomsten van behandelingen in de jeugdzorg Inspectie Jeugdzorg Utrecht, juni 2013 Samenvatting Het is van wezenlijk belang dat zorgaanbieders de uitkomsten van de door hen geboden behandelingen

Nadere informatie

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen

Achtergrondinformatie. Man 2.0. Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen Achtergrondinformatie Man 2.0 Programma ter bevordering van emancipatie en participatie van sociaal geïsoleerde mannen April 2010 1 Inleiding Het is het Oranje Fonds gebleken dat veel maatschappelijke

Nadere informatie

Verslaving en comorbiditeit

Verslaving en comorbiditeit Verslaving en comorbiditeit Wat is de evidentie? Dr. E. Vedel, Jellinek, Arkin 18 november 2014 Comobiditeitis hot 1 Jellinek onderzoek comorbiditeit Verslaving & persoonlijkheid, 1997 Verslaving & ADHD,

Nadere informatie

De rol van de gedragskundige. LVB en Verslaving Workshopronde 1 Slotbijeenkomst Trimbos 16-04-2013

De rol van de gedragskundige. LVB en Verslaving Workshopronde 1 Slotbijeenkomst Trimbos 16-04-2013 De rol van de gedragskundige LVB en Verslaving Workshopronde 1 Slotbijeenkomst Trimbos 16-04-2013 Spin in het web? Agenda Korte uiteenzetting LVB en verslaving Functie-eisen Rol gedragskundige Discussie

Nadere informatie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie

Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier. Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie Interventie: Families First Deelcommissie: 1 Erkenningscommissie Interventies Beoordelingsformulier Datum vergadering: 11 april 2014 Eindoordeel van de erkenningscommissie over de interventie De commissie

Nadere informatie

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis

Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Zorgprogramma voor mensen met gerontopsychiatrische problematiek in het verpleeghuis Anne van den Brink Specialist Ouderengeneeskunde Onderzoeker Pakkende ondertitel Inhoud presentatie Inleiding Aanleiding

Nadere informatie

De behandeling van chronische angst en depressie (resultaten van de ZemCAD studie)

De behandeling van chronische angst en depressie (resultaten van de ZemCAD studie) Improving Mental Health by Sharing Knowledge De behandeling van chronische angst en depressie (resultaten van de ZemCAD studie) Jan Spijker, Annemein Kemps, Henny Sinnema VGCT najaarscongres 2013 INHOUD

Nadere informatie

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK

1. FORMAT PLAN VAN AANPAK INHOUDSOPGAVE 1. FORMAT PLAN VAN AANPAK 1.1. Op weg naar een kwaliteitsmanagementsysteem 1.2. Besluit tot realisatie van een kwaliteitsmanagementsysteem (KMS) 1.3. Vaststellen van meerjarenbeleid en SMART

Nadere informatie

Uitwerking drie scenario's voor Monitor Maatschappelijk Resultaat

Uitwerking drie scenario's voor Monitor Maatschappelijk Resultaat Uitwerking drie scenario's voor Monitor Maatschappelijk Resultaat Datum 24 september 2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Scenario 1: Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de vulling van de monitor, met aanvullingen

Nadere informatie

Visie op de Jeugd GGZ in de regio Groot Amsterdam 2015 2016

Visie op de Jeugd GGZ in de regio Groot Amsterdam 2015 2016 Visie op de Jeugd GGZ in de regio Groot Amsterdam 2015 2016 Versie 1, april 2015 SIGRA Netwerk Jeugd GGZ INHOUDSOPGAVE 1. Doelstelling 2. Psychische aandoeningen bij de jeugd in cijfers 3. Jeugd GGZ binnen

Nadere informatie

Samenwerking in academisch netwerkenrken

Samenwerking in academisch netwerkenrken Home no. 3 Juni 2015 Juridische aspecten Eerdere edities Verenso.nl Samenwerking in academisch netwerkenrken Goed gedrag in wetenschappelijk onderzoek Dr. Anke Persoon, coördinator UKON, afdeling ELG,

Nadere informatie

Succesvol implementeren

Succesvol implementeren Succesvol implementeren Waarom begeleiding bij implementeren? Idealiter wordt een verandering op een school ingezet vanuit de onderwijsvisie. Deze veranderingen zijn veelal geformuleerd in het schoolplan

Nadere informatie

FUMO deelnemersonderzoek 2015

FUMO deelnemersonderzoek 2015 FUMO deelnemersonderzoek 2015 FUMO Projectgroep Tevredenheidsonderzoek 5 november 2015 1 Inleiding Om te achterhalen op welke wijze de deelnemers aankijken tegen de prestaties van de FUMO, heeft de directie

Nadere informatie

Arbo- en Milieudeskundige

Arbo- en Milieudeskundige Arbo- en Milieudeskundige Doel Ontwikkelen van beleid, adviseren, ondersteunen en begeleiden van management, medewerkers en studenten, alsmede bijdragen aan de handhaving van wet- en regelgeving, binnen

Nadere informatie

FACT: van organisatiemodel naar effectieve interventies

FACT: van organisatiemodel naar effectieve interventies FACT: van organisatiemodel naar effectieve interventies Bauke Koekkoek & Karin van Montfoort-de Rave Lectoraat Sociale en Methodische Aspecten van Psychiatrische zorg, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen

Nadere informatie

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018

Erkenning van interventies. Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 Erkenning van interventies Criteria voor gezamenlijke kwaliteitsbeoordeling 2015-2018 1 Algemeen De erkenningscommissie kan een interventie op de volgende niveaus erkennen: 1. Goed onderbouwd 2.1 Effectief

Nadere informatie

PROs in de praktijk; wat doen we er mee? dr. Leo D. Roorda

PROs in de praktijk; wat doen we er mee? dr. Leo D. Roorda PROs in de praktijk; wat doen we er mee? dr. Leo D. Roorda Inleiding Even voorstellen Reade Centrum voor revalidatie en reumatologie Meten veel in de dagelijkse praktijk Rollen Zorg revalidatiearts Onderzoek

Nadere informatie

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement

FUNCTIEFAMILIE 5.3 Projectmanagement Doel van de functiefamilie Leiden van projecten en/of deelprojecten de realisatie van de afgesproken projectdoelstellingen te garanderen. Context: In lijn met de overgekomen normen in termen van tijd,

Nadere informatie

Informare. voor introductie van de Informare in het Netwerk Palliatieve Zorg. Handleiding

Informare. voor introductie van de Informare in het Netwerk Palliatieve Zorg. Handleiding Informare Handleiding voor introductie van de Informare in het Netwerk Palliatieve Zorg Prof. Dr. G.A. Lindeboom Instituut Centrum voor medische ethiek Utrechtse weg 1a, 3811 NA Amersfoort (033) 4647779

Nadere informatie

Energie management Actieplan

Energie management Actieplan Energie management Actieplan Conform niveau 3 op de CO 2 -prestatieladder 2.2 Auteur: Mariëlle de Gans - Hekman Datum: 30 september 2015 Versie: 1.0 Status: Concept Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Doelstellingen...

Nadere informatie

Procesevaluatie Effectief Actief 2013. Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof

Procesevaluatie Effectief Actief 2013. Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof Procesevaluatie Effectief Actief 2013 Drs. L. Ooms Dr. C.Veenhof VOORWOORD Effectief Actief (EA) is een programma geïnitieerd door het Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen (NISB). Het heeft als doel

Nadere informatie

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf

Plan van Aanpak Format. Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Plan van Aanpak Format Pilot functiecreatie gemeente/provincie SW bedrijf Inhoudsopgave 1 Naar een inclusieve arbeidsorganisatie met functiecreatie. 1 2 Plan van aanpak pilot functiecreatie... 2 3 Projectstructuur

Nadere informatie

Informatie voor ouders

Informatie voor ouders Informatie voor ouders Zo gewoon mogelijk, speciaal waar het moet Entrea biedt specialistische hulp en opvoedingsondersteuning aan kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar en hun ouders of opvoeders. Voor

Nadere informatie

Energiemanagement Actieplan

Energiemanagement Actieplan 1 van 8 Energiemanagement Actieplan Datum 18 04 2013 Rapportnr Opgesteld door Gedistribueerd aan A. van de Wetering & H. Buuts 1x Directie 1x KAM Coördinator 1x Handboek CO₂ Prestatieladder 1 2 van 8 INHOUDSOPGAVE

Nadere informatie

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut.

Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. Samenvatting Rapport 833 Derriks, M., & Kat, E. de. (2020). Jeugdmonitor Zeeland Amsterdam: Kohnstamm Instituut. De Jeugdmonitor Zeeland De Jeugdmonitor Zeeland is een plek waar allerlei informatie bij

Nadere informatie

ROUTINE OUTCOME MONITORING: BEHANDELINHOUD EN ORGANISATIE KOMEN SAMEN!

ROUTINE OUTCOME MONITORING: BEHANDELINHOUD EN ORGANISATIE KOMEN SAMEN! ROUTINE OUTCOME MONITORING: BEHANDELINHOUD EN ORGANISATIE KOMEN SAMEN! INLEIDING Dit artikel gaat in op Routine Outcome Monitoring (ROM). ROM betekent kort gezegd: het periodiek verzamelen van gegevens

Nadere informatie

14-12-2011. Programma. Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB. Alcohol- en drugsgebruik bij LVB. Definitie LVB

14-12-2011. Programma. Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB. Alcohol- en drugsgebruik bij LVB. Definitie LVB Problematisch middelengebruik voorkomen bij mensen met LVB Marijke Dijkstra Trimbos instituut Focus op onderzoek Utrecht, 2 december 2011 Improving Mental Health by Sharing Knowledge Programma Middelengebruik

Nadere informatie

24 e Symposium Gezinsonderzoek Radboud Universiteit Nijmegen

24 e Symposium Gezinsonderzoek Radboud Universiteit Nijmegen 24 Symposium Gezinsonderzoek Donderdag 22 november 2007 Ochtend: Jeugd- en gezinsbeleid: Visie en uitwerking Middag: Psychopathologie bij ouders en aanpak probleemgedrag Vrijdag 23 november 2007 Ochtend:

Nadere informatie

Consortium Effectieve Behandeling Gedragsproblemen LVG in het kader van het ZonMw-programma Onderzoek voor mensen met een verstandelijke beperking.

Consortium Effectieve Behandeling Gedragsproblemen LVG in het kader van het ZonMw-programma Onderzoek voor mensen met een verstandelijke beperking. Begeleiders in Beeld Consortium Effectieve Behandeling Gedragsproblemen LVG in het kader van het ZonMw-programma Onderzoek voor mensen met een verstandelijke beperking. Inleiding Begeleiders van mensen

Nadere informatie

Energiemanagement actieplan. Baggerbedrijf West Friesland

Energiemanagement actieplan. Baggerbedrijf West Friesland Baggerbedrijf West Friesland Gebruikte handelsnamen: Baggerbedrijf West Friesland Grond & Cultuurtechniek West Friesland Andijk, februari-mei 2014 Auteurs: M. Komen C. Kiewiet Geaccordeerd door: K. Kiewiet

Nadere informatie

Onderzoeksvoorstel voor wetenschappelijk onderzoek in het kader van de Onderzoeksagenda Veteranenzorg Defensie

Onderzoeksvoorstel voor wetenschappelijk onderzoek in het kader van de Onderzoeksagenda Veteranenzorg Defensie Onderzoeksvoorstel voor wetenschappelijk onderzoek in het kader van de Onderzoeksagenda Veteranenzorg Defensie Dit formulier moet in het Nederlands worden ingevuld 1. Registratiegegevens 1a. Gegevens hoofdaanvrager

Nadere informatie

Plan van Aanpak Digitaal Doorstroom Dossier schooljaar (DDD) 2014-2015. Inleiding

Plan van Aanpak Digitaal Doorstroom Dossier schooljaar (DDD) 2014-2015. Inleiding Plan van Aanpak Digitaal Doorstroom Dossier schooljaar (DDD) 2014-2015 Inleiding In het Regionaal VSV Activiteitenplan van VSV Stedendriehoek is het voornemen opgenomen om de doorstroom van VO leerlingen

Nadere informatie

Congres 01-04-2009. lex pull 23-03-2009 1

Congres 01-04-2009. lex pull 23-03-2009 1 ADHD EN VERSLAVING Congres 01-04-2009 lex pull 23-03-2009 1 ADHD EN VERSLAVING PREVALENTIE VERKLARINGSMODELLEN DIAGNOSTIEK BEHANDELING lex pull 23-03-2009 2 prevalentie 8-Tal studies SUD bij ADHD: Life-time

Nadere informatie

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303

Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Functieprofiel: Adviseur Functiecode: 0303 Doel (Mede)zorgdragen voor de vormgeving en door het geven van adviezen bijdragen aan de uitvoering van het beleid binnen de Hogeschool Utrecht kaders en de ter

Nadere informatie

gegeven met informatie over risico, complexiteit, duur, ernst en een doorverwijzingsadvies.

gegeven met informatie over risico, complexiteit, duur, ernst en een doorverwijzingsadvies. Geachte, Pearson start een onderzoek naar Innerview. Innerview is een beslissingsondersteunend instrument (BOI) voor doorverwijzing in de geestelijke gezondheidszorg en is uniek in zijn soort als het gaat

Nadere informatie

oudertraining contact & communicatie

oudertraining contact & communicatie oudertraining contact & communicatie gebaseerd op de Pivotal Respons Treatment (PRT) methode een aanbod van de Polikliniek in Doorwerth en de Polikliniek in Amsterdam februari 2013 centrum voor autisme

Nadere informatie

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod

Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod Persoonlijkheidsstoornissen Kortdurend Behandelaanbod U bent niet de enige Een op de tien Nederlanders heeft te maken met een persoonlijkheidsstoornis of heeft trekken hiervan. De Riagg Maastricht is gespecialiseerd

Nadere informatie

Onderwerp: Borging en coördinatie van Triple P na 2014

Onderwerp: Borging en coördinatie van Triple P na 2014 Onderwerp: Borging en coördinatie van Triple P na 2014 Inleiding Bij de start van de regionale invoering van Triple P in 2010 1 als integrale werkmethodiek bij opvoedingsondersteuning hebben gemeenten

Nadere informatie

ROM de antwoorden op de meest gestelde vragen vanuit het cliëntenperspectief

ROM de antwoorden op de meest gestelde vragen vanuit het cliëntenperspectief ROM de antwoorden op de meest gestelde vragen vanuit het cliëntenperspectief GGZ Nederland/LPGGz d.d. 5 oktober 2010 Verantwoording GGZ Nederland en de cliënten-/familieorganisaties LPGGz, LOC werken samen

Nadere informatie

Quick scan Ambulant begeleid wonen. Rapport naar aanleiding van het onderzoek van de Inspectie jeugdzorg bij Kompaan

Quick scan Ambulant begeleid wonen. Rapport naar aanleiding van het onderzoek van de Inspectie jeugdzorg bij Kompaan Quick scan Ambulant begeleid wonen Rapport naar aanleiding van het onderzoek van de Inspectie jeugdzorg bij Kompaan Inspectie jeugdzorg September 2006 Inleiding De Inspectie jeugdzorg wil een inschatting

Nadere informatie

Project Focus op standaarden in Examinering.

Project Focus op standaarden in Examinering. Project Focus op standaarden in Examinering. Deelprojectplan 3 Opdrachtgever Projectleider Focus op standaarden in examinering Projectaannemer deelproject 3 Projectleider deelproject 3 Kostenmodel examinering

Nadere informatie