Transformatiemodel voor vastgoedorganisaties van care- instellingen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Transformatiemodel voor vastgoedorganisaties van care- instellingen"

Transcriptie

1 Transformatiemodel voor vastgoedorganisaties van care- instellingen ir. R.P.G.C. Mattousch Onderzoek naar een beslissingskader voor bestuurders van care- instellingen voor de invulling van corporate real estate management in de eigen organisatie Augustus 2010

2 Transformatiemodel voor vastgoedorganisaties van care-instellingen Onderzoek naar een beslissingskader voor bestuurders van care-instellingen voor de invulling van corporate real estate management in de eigen organisatie Master Thesis MSRE Amsterdam School of Real Estate Augustus 2010 ir. R.P.G.C. Mattousch Begeleider ASRE: drs. R.E.F.A. Crassee MRE FRICS, Fellow ASRE Begeleider PricewaterhouseCoopers Advisory: mr. ir. W.B. Verschoor MRICS

3 Voorwoord Voorliggende Master Thesis vormt het resultaat van mijn afstudeeronderzoek aan de Amsterdam School of Real Estate in het kader van de MSRE opleiding. De Master Thesis is geschreven voor diegenen die betrokken zijn bij of geïnteresseerd zijn in corporate real estate management (CREM) in het algemeen en CREM in de zorgsector in het bijzonder. In de thesis wordt, op basis van literatuurstudie en een praktijktoets bij vier care instellingen, een beslissingskader geïntroduceerd dat bestuurders van zorginstellingen kan helpen bij het invullen van CREM binnen de organisatie. Graag wil ik eenieder bedanken die mij tijdens het opstellen van deze thesis gemotiveerd heeft en tijd vrij gemaakt heeft voor het beantwoorden van vragen of het doorlezen en beoordelen van stukken. In het bijzonder wil ik mijn begeleider aan de Amsterdam School of Real Estate, Rob Crassee bedanken voor de inhoudelijke discussies en kritische blik. Tevens wil ik mijn begeleider bij PricewaterhouseCoopers, Wendy Verschoor, bedanken voor het klankborden over de inhoud. Tot slot wil ik de vier deelnemende zorginstellingen bedanken voor de participatie in het praktijkonderzoek. Zonder deze inbreng was het voorliggende resultaat niet tot stand gekomen. Rogier Mattousch Amsterdam, augustus 2010 Voorwoord i

4 Samenvatting In 2005 heeft minister Hoogervorst de start gegeven voor de stelselwijziging van de bekostiging van de gezondheidszorg in Nederland. Dit is formeel vastgelegd in de Wet Toelating Zorginstellingen (WTZi). Tot de introductie van de WTZi liepen zorginstellingen geen risico op vastgoedinvesteringen. Met de introductie van de WTZi streeft het kabinet ernaar dat instellingen zelf de afweging gaan maken of een vastgoedinvestering noodzakelijk en/ of gewenst is. Instellingen krijgen te maken met toenemende marktwerking en (vastgoed)risico s. Een toename van deze risico s maakt een professionalisering van de vastgoedorganisatie wenselijk. Instellingen staan daarmee voor de opgave de organisatie zodanig in te richten dat ze in staat zijn de gewenste professionalisering op een adequate wijze te realiseren en te borgen binnen de organisatie. Dit onderzoek gaat in op de vraag hoe care-instellingen de vastgoedorganisatie (verder) kunnen verbeteren en welke afwegingen ze moeten maken zodat het vastgoed maximale toegevoegde waarde creëert en optimaal bijdraagt aan de algehele prestatie van de instelling. Vooralsnog ontbreekt het bestuurders aan concrete ondersteunende instrumenten voor vastgoedorganisaties in de zorgmarkt. Corporate Real Estate Management (CREM) modellen kunnen daarin hulp bieden. Het doel van het onderzoek is het bieden van een beslissingskader aan het bestuur van een care-instelling ten behoeve van het invullen van CREM binnen de organisatie en benoemen welke kritieke succesfactoren hierbij een rol spelen om te komen tot de gewenste situatie. CREM biedt care-instellingen inzicht in spanningsveld voor realiseren van maximale toegevoegde waarde met vastgoed De afgelopen jaren hebben zorginstellingen de slag naar een meer op vastgoedmanagement gerichte organisatie proberen te maken. Onderzoek wijst echter uit dat dit nog niet tot (het gewenste) succes heeft geleid. Het professionaliseren van de (vastgoed)organisatie van een beheerorganisatie naar een vastgoedmanagement organisatie heeft een goede voedingsbodem en kan voor zorginstellingen het verschil bieden in een markt met toenemende marktwerking en risico s. Om de gewenste professionalisering vorm te geven, zijn goede beslissingsondersteunende instrumenten nodig. Aan de hand van het spanningsveld van CREM is het voor bestuurders mogelijk om een indruk te krijgen van de keuzen waar zij voor komen te staan in het streven om de vastgoedorganisatie te professionaliseren en het vastgoed optimaal te laten bijdragen aan de (algehele) zorgprestaties. Samenvatting ii

5 Het model biedt bestuurders echter geen concrete aangrijpingspunten of richtlijn voor de aanpak om tot de gewenste invulling van de vastgoedorganisatie te komen. Het spanningsveld is daarmee als beslissingskader onvoldoende geschikt om concrete veranderingen te realiseren. Transformatiemodel biedt care-instellingen beslissingskader voor professionalisering van vastgoedorganisatie Om bestuurders te faciliteren in het maken van keuzes voor de gewenste professionalisering, is een helder beeld nodig van de huidige inrichting van de vastgoedorganisatie en een (goed) beeld van de gewenste inrichting. Het nieuw ontwikkelde transformatiemodel (zie figuur 1) daar invulling aan. Door het koppelen van concrete vastgoedactiviteiten aan afzonderlijke fasen is het voor zorginstellingen mogelijk om na te gaan in welke fase een vastgoedorganisatie zich bevindt. De activiteiten die de vastgoedorganisatie nu uitvoert zijn daarin leidend. Door de introductie van waardedisciplines is het mogelijk om inzichtelijk te maken wat de gewenste kenmerken van een vastgoedorganisatie minimaal moeten zijn, om bij te dragen aan het onderscheidend vermogen van een instelling en daarmee te kunnen functioneren in concurrerende marktomgeving. Deze kenmerken zijn te relateren aan een fase. Door het introduceren van evolutie - en revolutie -momenten in samenhang met de fasen kan inzichtelijk worden gemaakt wat een vastgoedorganisatie moet doen om de transformatie naar de gewenste fase te realiseren. Evolutiemomenten hebben te maken met een inhoudelijke verdieping waar efficiëntie en effectiviteit een belangrijke rol spelen. Revolutiemomenten hebben te maken met een verbreding van de dienstverlening en activiteiten. Door het koppelen van activiteiten aan de evolutiemomenten en het koppelen van veranderingen aan de revolutiemomenten is het transformatiemodel inhoudelijk concreet. Het transformatiemodel biedt bestuurders van care-instellingen een handvat bij het professionaliseren van de vastgoedorganisatie. Praktijkbevindingen wijzen op toepasbaarheid van het transformatiemodel Toetsing van het transformatiemodel onder vier care-instellingen heeft aangetoond dat de betrokken bestuurders het model kunnen inzetten als beslissingsondersteunend instrument bij de professionalisering van de vastgoedorganisatie. Uit het praktijkonderzoek is ook naar voren gekomen dat de visie, (persoonlijke) rol, betrokkenheid en commitment van de bestuurder een belangrijke kritieke succesfactor is om veranderingen binnen de organisatie (revoluties) te realiseren. Daarnaast is de betrokkenheid van de zorgorganisatie in het transformatieproces noodzakelijk om te borgen dat de belanghebbenden van Samenvatting iii

6 het primaire proces de toegevoegde waarde van het vastgoed als productiemiddel ervaren. Figuur 1: Transformatiemodel vastgoedorganisaties, inclusief evolutie- en revolutiemomenten en waardedisciplines Bron: Mattousch, 2010 Eindconclusies en aanbevelingen Aan de hand van het onderzoek is geconcludeerd dat: een combinatie van diverse (vastgoed- en bedrijfskunde)modellen het mogelijk maakt om inzicht te geven in veranderingen die een vastgoedorganisatie in de zorg doormaakt op weg naar de gewenste professionalisering; de introductie van waardedisciplines een geschikte leidraad is om inzichtelijk te maken wat de minimale kenmerken voor een vastgoedorganisatie moeten zijn om bij te dragen aan het onderscheidend vermogen van een instelling; toevoeging van concrete vastgoedactiviteiten aan het model bestuurders in staat stelt om de gewenste professionalisering te vertalen naar concrete acties en veranderingen; bestuurders het model kunnen inzetten als beslissingsondersteunend instrument bij de professionalisering van de vastgoedorganisatie. Deze mogelijkheden worden met name gezien in: Het bieden van een helder beeld van de huidig vastgoedorganisatie; Het geven van richting voor de gewenste vastgoedorganisatie; Het toevoegen van een hoger realiteitsgehalte in de gestelde ambitie; Het bieden van meer richting voor de besluitvorming. Samenvatting iv

7 Uit het onderzoek volgt dat er enkele belangrijke kritieke succesfactoren zijn voor het toepassen van het transformatiemodel: De organisatie moet beschikken over voldoende inhoudelijke kennis van de activiteiten om de gewenste evolutie binnen een fase te kunnen realiseren; De organisatie moet beschikken over de juiste management kwaliteiten om de gewenste veranderingen ook daadwerkelijk binnen de organisatie te kunnen realiseren; Het betrekken van de zorgorganisatie in het transformatieproces om te borgen dat de belanghebbenden van het primaire proces de toegevoegde waarde van het vastgoed als productiemiddel ervaren; De visie, (persoonlijke) rol, betrokkenheid en commitment van de bestuurder zijn belangrijke kritieke succesfactoren om veranderingen binnen de organisatie (revoluties) te realiseren. Naar aanleiding van het onderzoek naar een beslissingkader voor CREM in de care sector, zijn de volgende aanbevelingen geformuleerd: Een uitbreiding van de omvang van het aantal deelnemende care-instellingen; Het uitwerken van het transformatiemodel tot een implementatiehandboek; Het nader onderzoeken van de relatie tussen de fasebeschrijvingen en de vastgoedactiviteiten per fase; Het nader definiëren van de veranderingen welke ten grondslag liggen aan de revolutiemomenten; Het verbreden van de toepasbaarheid van het transformatiemodel door een de koppeling aan te brengen met de benodigde kennis en competenties. Samenvatting v

8 Inhoud Voorwoord...i Samenvatting...ii Inhoud...vi Inleiding...1 Achtergrond en aanleiding...1 Introductie van de Wet Toelating Zorginstellingen leidt tot wijzigingen in bekostiging van de gezondheidszorg... 1 Huidige ontwikkelingen vragen om verdere professionalisering van vastgoedmanagement bij careinstellingen... 2 Onderzoeksopzet Master Thesis...3 Centrale vraag... 3 Doelstelling en reikwijdte... 4 Relevantie van het onderzoek... 5 Deelvragen en onderzoeksmethode CREM biedt care-instellingen inzicht in spanningsveld voor realiseren van maximale toegevoegde waarde met vastgoed De stelselwijziging verlegt vastgoedrisico s van de overheid naar de zorginstellingen Toename van de risico s maakt een professionalisering van de vastgoedorganisatie bij careinstellingen wenselijk Het spanningsveld van CREM biedt aangrijpingspunten voor professionalisering van de vastgoedorganisatie bij care-instellingen Samenvattende conclusie Transformatiemodel biedt care-instellingen beslissingskader voor professionalisering van vastgoedorganisatie De ontwikkeling van vastgoedorganisatie kent vijf transformatiefasen waarbij de overgang wordt gekenmerkt door een revolutie Vijf transformatiefasen kenschetsen de ontwikkeling van een vastgoedorganisatie Koppeling van transformatiefasen aan spanningsveld CREM Evolutie- en revolutiemomenten bieden inzicht in kritieke succesfactoren voor transformatie naar volgende fase Waardediscipline van de zorginstelling als leidraad voor vaststellen van de gewenste vastgoedorganisatie Drie waardedisciplines om als onderneming onderscheidend te zijn in een concurrerende Inhoud vi

9 marktomgeving Keuze voor waardediscipline biedt instellingen mogelijkheid om onderscheidend te zijn in concurrerende zorgmarkt Waardedimensie zorginstelling leidend voor de invulling van de gewenste vastgoedorganisatie Professionalisering van de vastgoedorganisatie leidt tot veranderingen op het gebied van activiteiten en aansturing Koppeling activiteiten aan fasen biedt basis voor definiëring van evolutiemomenten om professionalisering te realiseren Ontwikkelingen binnen CREM en de zorgmarkt bieden basis voor definiëring van revolutiemomenten om professionalisering te realiseren Samenvattende conclusie Toepasbaarheid van transformatiemodel in de praktijk Praktijkbevindingen wijzen op toepasbaarheid van transformatiemodel Aanscherping transformatiemodel op basis van praktijkbevindingen Samenvattende conclusie Conclusies en aanbevelingen Conclusies onderzoek naar beslissingskader voor bestuurders van care-instellingen Aanbevelingen voor mogelijke vervolgstappen naar aanleiding van het onderzoek...53 Bijlagen A Schematisering van het spanningsveld van CREM...54 B C Vijf transformatiefasen van vastgoedorganisaties volgens Joroff...59 Evolutie en revolutie als organisaties groeien...63 D Vastgoedactiviteiten verdeeld over de vijf fasen van Joroff...69 E Kenmerkende veranderingen bij CREM organisaties en de zorgmarkt...77 F Vragenlijst enquête...80 G Resultaten van het praktijkonderzoek...88 H Definitief transformatiemodel voor vastgoedorganisaties van care-instellingen I Antwoorden op individuele deelvragen J Literatuurlijst Inhoud vii

10 Inleiding Achtergrond en aanleiding Introductie van de Wet Toelating Zorginstellingen leidt tot wijzigingen in bekostiging van de gezondheidszorg In veel brieven en wetsvoorstellen die de bewindslieden van VWS recentelijk aan de Staten- Generaal hebben aangeboden is benadrukt dat belangrijke verbeteringen nodig en mogelijk zijn in de Nederlandse gezondheidszorg. Een systeem van aanbodsturing waarbij de overheid de omvang en de prijs van de geleverde zorg bepaalt, beantwoordt niet meer aan de behoeften van de patiënten en cliënten. [Min. VWS, ] Met deze uitspraak heeft minister Hoogervorst in 2005 de start gegeven voor de stelselwijziging van de bekostiging van de gezondheidszorg. Dit is formeel vastgelegd in de Wet Toelating Zorginstellingen (WTZi). Het doel van het traject van het kabinet in 2005 was het verbeteren van de doelmatigheid van de inzet van financiële middelen, door het geven van meer vrijheden en verantwoordelijkheden aan de intramurale sectoren in de gezondheidszorg. [Min. VWS, ] Onder deze sectoren worden verstaan de curatieve zorg (het behandelen van ziekten, ookwel cure sector genoemd) en de grootschalige AWBZ-zorg (het behandelen van lichamelijke en geestelijke aandoeningen die niet onder de zorgverzekering vallen, ook wel care sector genoemd). Zie tabel 1 voor een schematische weergave van de Nederlandse gezondheidszorg. Tabel 1: Cure en care in de Nederlandse gezondheidszorg Cure Care Sectoren Zelfstandige behandelcentra Ziekenhuizen Geestelijke gezondheidszorg (GGZ) Verpleging en verzorging (V&V) thuiszorg Gehandicaptenzorg (GHZ) Behandeling Minder dan 1 jaar Meer dan 1 jaar Verblijf Ambulant ( binnenlopen ) Intramuraal (combinatie van wonen & zorg) Extramuraal (alleen zorg) Vergoeding Diagnose-behandel-combinatie (DBC) Zorgzwaarte pakket (ZZP) Bron: PricewaterhouseCoopers, 2008 De overheid wenst het verbeteren van de doelmatigheid te bereiken door het introduceren van een prestatiebekostiging op basis van een integrale vergoeding waarbij de vraag naar zorg en niet het aanbod van zorg centraal staat namelijk: [Min. VWS, ] Integrale vergoeding betekent dat de instelling een vastgestelde vergoeding ( p ) per dienst ontvangt waaruit de benodigde uitgaven/ kosten moeten worden gedekt. Voor de cure-sector Inleiding 1

11 zal de vergoeding plaatsvinden op basis van het aantal diagnose-behandel-combinaties dat daadwerkelijk is uitgevoerd. Voor de care-sector zal de vergoeding plaatsvinden op basis van het aantal zorgzwaartepakketten. Prestatiebekostiging betekent dat de totale vergoeding afhankelijke wordt gemaakt van de daadwerkelijke hoeveelheid ( q ) productie. Waar voor de introductie van de WTZi nog een zekerheidsstelling bestond ten aanzien van de dekking van kosten van de instelling, is deze dekking met de introductie van de wet komen te vervallen: de totale omzet van de instelling wordt daarmee afhankelijk van de hoogte van de vergoeding ( p ) en de daadwerkelijk gerealiseerde productie ( q ). Een lagere productie heeft, bij gelijkblijvende kosten, nu een directe invloed op het jaarlijkse resultaat van de instelling. Gelet op het feit dat het kabinet ook de concurrentie binnen de zorgmarkt wil bevorderen door het introduceren van keuzevrijheid bij cliënten en dat dit invloed heeft op de daadwerkelijke productie, maakt het dat de omzet ( p x q ) per jaar kan fluctueren. Een onderdeel van de totale kosten van een instelling zijn de kosten van huisvesting. Vòòr de introductie van de WTZi waren deze kosten (rente en aflossing) op basis van nacalculatie gedekt. Met de introductie van de WTZi valt deze zekerheid weg: uit de integrale vergoeding moeten nu ook de kosten van huisvesting worden gedekt. Door de combinatie met de prestatiebekostiging kan dit, bij dalende omzet, direct tot (financiële) problemen leiden. De kosten van huisvesting zijn op de korte termijn namelijk lastig beïnvloedbaar. Dit maakt het vraagstuk van vastgoed(management) bij zorginstellingen tot een actueel onderwerp. Huidige ontwikkelingen vragen om verdere professionalisering van vastgoedmanagement bij care-instellingen De afgelopen jaren heb ik me als adviseur bij PricewaterhouseCoopers (hierna: PwC) veelvuldig bezig gehouden met het adviseren van care-instellingen inzake vastgoedvraagstukken. Wat mij daarbij opvalt is dat: care-instellingen veelal gericht zijn op individuele investeringsbeslissingen en niet op hoe om te gaan met de totale vastgoedportefeuille. De vraagstukken staan veelal in het teken van wat op de korte termijn te doen in plaats van gericht op de lange termijn. Een werkwijze van het (integraal) managen van de vastgoedportefeuille is veelal onvoldoende of in beperkte mate bij instellingen geborgd. Tevens loopt veelal de professionaliteit van de vastgoedorganisatie achter in vergelijking met andere semipublieke partijen (bijvoorbeeld onderwijssector) die in het verleden met soortgelijke vraagstukken te maken hebben gehad; care-instellingen door de grote mate van politieke onzekerheid (traject en tijdsplanning) onvoldoende aandacht besteden aan het inrichten van de eigen vastgoedorganisatie om tijdig Inleiding 2

12 gereed te zijn om in te kunnen spelen op toenemende risico s van vastgoed binnen de zorg. care-instellingen terughoudend zijn in het aangaan van samenwerking met professionele vastgoedpartijen op het gebied van het invullen van de taken van het vastgoedmanagement. Het lijkt erop dat beide partijen niet dezelfde taal spreken: veelal wordt (door beide partijen!) vastgehouden aan de bestaande denkbeelden zonder echt na te gaan wat partijen voor elkaar kunnen betekenen. Het professionaliseren van de (vastgoed)organisatie van een huisvestingsorganisatie (reactief optreden) naar een vastgoedmanagement organisatie (proactief optreden) kan mijn inziens bij zorginstellingen het verschil maken in een markt met toenemende marktwerking en risico s. De vraag is echter: op basis van welke grondslagen kan een bestuurder van een care-instelling de keuze voor professionalisering van de (vastgoed)organisatie baseren? Onderzoeksopzet Master Thesis Centrale vraag Het onderwerp van deze Master Thesis is: Een onderzoek naar Corporate Real Estate Management (hierna: CREM) bij care-instellingen en de rol die de eigen vastgoedorganisatie hierin kan vervullen. De centrale vraag welke in deze Master Thesis wordt beantwoord is: Hoe kunnen care-instellingen de vastgoedorganisatie (verder) verbeteren en welke afwegingen moeten ze maken zodat het vastgoed maximale toegevoegde waarde creëert en optimaal bijdraagt aan de algehele prestatie van de instelling? Door het veranderen van de bekostigingssystematiek van het vastgoed binnen het Nederlandse gezondheidszorgstelsel en de daaraan gerelateerde (financiële) risico s naar de instellingen, zijn bestuurders genoodzaakt om (strategische) afwegingen te maken. Deze afwegingen kunnen betrekking hebben op 1 : 1. de kwaliteit en inrichting van de vastgoedportefeuille: de eisen die de instelling stelt aan het vastgoed om het in te zetten/ gebruiken als productiemiddel. Dit betreft onder andere concrete uitgangspunten voor het eigendoms-/ huurvraagstuk en de gewenste flexibiliteit en functionaliteit van de gebouwen. 2. de kwaliteit en inrichting van de vastgoedorganisatie: de wijze waarop de instelling invulling geeft aan de inrichting van de vastgoedorganisatie (taken en activiteiten) ten behoeve van het managen van de vastgoedportefeuille. Dit betreft onder andere de gewenste rol binnen de vastgoedketen, de aansturing van de organisatie (proces), de activiteiten en de benodigde kennis en competenties. 1 Acoba betitelen deze afwegingen als (1) Strategic portfolio planning en als (2) Organisational strategic planning. [Acoba et al, 2003] Inleiding 3

13 Dit onderzoek gaat in op de wijze waarop de care-instelling invulling wenst te geven aan haar vastgoedorganisatie (2 e punt) ten behoeve van het vervullen van haar kernactiviteit, namelijk het bieden van zorgdiensten aan cliënten. Dit betekent dat een beeld wordt geschetst van de huidige vastgoedorganisatie binnen de instelling. Verder wordt aan de hand van kenmerken van de instelling een beeld geschetst van de wenselijke vastgoedorganisatie binnen de instelling. Beide situaties worden op basis van een modelmatige benadering in kaart gebracht. Een vergelijking van de huidige en gewenste organisatie zal bestuurders van care-instellingen een handreiking geven bij het vaststellen van de te maken keuzes om te komen tot de gewenste invulling van CREM bij de instelling. Doelstelling en reikwijdte Om te komen tot het beantwoorden van de centrale vraag, is doel van het onderzoek als volgt gedefinieerd: Het bieden van een beslissingskader aan het bestuur van een care-instelling ten behoeve van het invullen van CREM binnen de organisatie en benoemen welke kritieke succesfactoren hierbij een rol spelen om te komen tot de gewenste situatie. Doelgroep van dit onderzoek zijn bestuurders van zorginstellingen en vastgoedprofessionals. De primaire doelgroep is bestuurders van zorginstellingen in de care sector. Het beslissingskader dient ze te helpen bij het maken van keuzes voor de vastgoedorganisatie; Een secundaire doelgroep van deze Master Thesis is de vastgoedprofessionals (beleggers en beheerders). Deze Master Thesis kan hen helpen in de beeldvorming van de vastgoedorganisatie bij care-instellingen. Mogelijk dat deze thesis kan bijdragen aan het vormgeven van toekomstige samenwerkinginitiatieven tussen de publieke en private sector. De reikwijdte van het onderzoek betreft: Het onderzoek richt zich op het management vraagstuk omtrent vastgoed in de gezondheidszorg; De focus in het onderzoek gaat uit naar care-instellingen. Zij hebben - in tegenstelling tot cureinstellingen - veel te maken met een portefeuille vraagstuk; De care-instellingen hebben een minimale vastgoedportefeuille van 25 mln zodat er sprake kan zijn van een vastgoedportefeuille van enige omvang; Het onderzoek richt zich op het maken van keuzes binnen de vastgoedorganisatie ten behoeve van het managen van de vastgoedportefeuille en niet op de afweging van individuele objecten; Het onderzoek richt zich niet op het huur-/ eigendomsvraagstuk binnen een vastgoedportefeuille; Inleiding 4

14 Het onderzoek richt zich niet op de benodigde competenties om veranderingen binnen de vastgoedorganisatie te realiseren. Relevantie van het onderzoek Door de veranderende wet- en regelgeving worden zorginstellingen gedwongen keuzes te maken ten aanzien van de organisatie-inrichting. Tot op de dag van vandaag is weinig onderzoek gedaan naar de betekenis van de impact van de stelselwijziging op de vastgoedorganisatie van de careinstelling. Er zijn veel onderzoeken opgezet vanuit het perspectief van externe partijen (outside in) in plaats van vanuit het perspectief van de instelling (inside out). Daarnaast zijn onderzoeken veelal gericht op de cure sector. [Fritzsche et al, 2005] Tevens heeft onderzoek naar CREM bij andere (semi) publieke sectoren bestuurders handvatten geboden bij het succesvol invullen van het managen van de vastgoedportefeuille ten behoeve van het primaire proces. [Bank, 2004; Kort, 2007] De onderwijs sector (hoger onderwijs) heeft in tien jaar de slag weten te maken van het denken in huisvestingskosten naar het denken in waardecreatie. [Twynstra Gudde, 2009] Als belangrijke succesfactoren wordt geconcludeerd dat inzicht in goede (vastgoed)data en beslissingsondersteunende instrumenten nodig zijn om deze transitie tot stand te brengen. Deelvragen en onderzoeksmethode Voor het beantwoorden van de centrale vraag en het invullen van de doelstelling is een aantal deelvragen geformuleerd: 1. In hoeverre kan de theorie van CREM zorginstellingen helpen bij het optimaal inzetten van vastgoed? (Hoofdstuk 1) 2. Welke modellen kan men gebruiken bij het in kaart brengen van de vastgoedorganisatie bij care-instellingen? (Hoofdstuk 2) 3. Welke afwegingen kan een instelling maken bij het invullen van CREM binnen de eigen organisatie? (Hoofdstuk 2) 4. Welke leidraad kan men hanteren als maatstaf voor het bepalen van de gewenste vastgoedorganisatie? (Hoofdstuk 2) 5. Hoe ziet een beslissingskader eruit dat bestuurders van care-instellingen inzicht geeft in de mogelijkheden voor het invullen van de vastgoedorganisatie binnen de eigen organisatie? (Hoofdstuk 2) 6. In hoeverre is het in hoofdstuk 2 opgestelde beslissingskader toepasbaar bij care-instellingen? (Hoofdstuk 3) 7. Welke kritieke succesfactoren spelen een rol bij het inrichten van de vastgoedorganisatie bij zorginstellingen? (Hoofdstuk 2 en 3) Inleiding 5

15 Voor beantwoording van de centrale vraag zal gebruik worden gemaakt van literatuuronderzoek en van interviews met betrokkenen uit zowel de zorg sector alsook uit de vastgoed sector. De basis van de beantwoording van subvragen 1 tot en met 5 zal worden gelegd door middel van literatuuronderzoek. Doel van het literatuuronderzoek is het scheppen van een theoretisch beslissingskader (antwoord op subvraag 6). Aan de hand van enquêtes en interviews met betrokkenen van care-instellingen zal het theoretisch kader worden getoetst op de haalbaarheid en de toepasbaarheid ten behoeve van de besluitvorming inzake het invullen van CREM binnen de eigen organisatie (antwoord op subvragen 6 en 7). Het literatuuronderzoek en de toetsing door middel van enquêtes en interviews vormen tevens de input voor het benoemen van de kritieke succesfactoren die een rol spelen bij het inrichten van de vastgoedorganisatie conform het op te stellen beslissingskader (antwoord op subvraag 7). De conclusie van de Master Thesis wordt opgesteld op basis van de resultaten van de enquêtes en de interviews. Inleiding 6

16 1 CREM biedt care-instellingen inzicht in spanningsveld voor realiseren van maximale toegevoegde waarde met vastgoed In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de veranderingen in de gezondheidszorg welke een professionalisering van de vastgoedorganisatie wenselijk maakt. Tevens wordt een beeld geschetst van het spanningsveld waarin de vastgoedorganisatie van een care-instelling zich begeeft. 1.1 De stelselwijziging verlegt vastgoedrisico s van de overheid naar de zorginstellingen Tot de introductie van de Wet Toelating Zorginstellingen (WTZi) liepen zorginstellingen geen risico op vastgoedinvesteringen. Het (bekostigings)systeem was namelijk gericht op het vooraf toetsen van het initiatief aan de geldende wet- en regelgeving. Indien een instelling voldeed aan deze toets, werd een vergunning tot investering toegekend. Deze vergunning gaf de instelling voor de levensduur van het gebouw de zekerheid dat, op basis van nacalculatie, vergoeding voor de jaarlijkse kapitaallasten (rente en aflossing) werden bekostigd. Met de introductie van de WTZi streeft het kabinet ernaar dat instellingen zelf de afweging gaan maken of een vastgoedinvestering noodzakelijk en/ of gewenst is. De zekerheid van de vergoeding voor de jaarlijkse kapitaallasten komt hiermee te vervallen. De instellingen worden verantwoordelijk over (toekomstige) kosten die deze initiatieven met zich meebrengen en dienen na te gaan of deze kosten kunnen worden gedekt uit de (te verwachten) omzet ( p x q ). Ze krijgen dus te maken toenemende risico s ten aanzien van onzekere en fluctuerende dekking van de kapitaallasten. Daar staat echter wel tegenover dat instellingen een grotere vrijheid krijgen ten aanzien van het naar eigen inzicht ontwikkelen, inrichten en beheren van het (zorg)vastgoed. Instellingen staan voor de opgave de organisatie zodanig in te richten dat ze in staat zijn (investeringen in) de bestaande en toekomstige vastgoedportefeuille (en de daaraan gerelateerde risico s) op adequate wijze te managen en te borgen binnen de organisatie. De afgelopen jaren is het ministerie van VWS bezig geweest de plannen van de WTZi uit 2005 verder vorm te geven. Dit heeft in 2007 en in 2009 geleid tot enkele contactmomenten met de Tweede Kamer. In 2007 geeft de minister aan dat het beoogde beleid van 2005 verder wordt ingevuld. [Min. VWS, 2007] Er blijft sprake van het (stapsgewijs) opvoeren van het risico voor de instellingen door vast te houden aan integrale tarieven. Tevens wordt melding gemaakt dat het CREM biedt care-instellingen inzicht in spanningsveld voor realiseren van maximale toegevoegde waarde met vastgoed 7

17 vergunningensysteem inderdaad wordt afgeschaft. Voor de cure en care sectoren gelden daarbij andere trajecten. Vanaf 1 januari 2008 vinden binnen de cure sector investeringsbeslissingen voor eigen rekening en risico plaats, en is vanaf 2009 sprake van integrale prijzen en tarieven inclusief kapitaallastenvergoeding. Voor de care sector wordt 1 januari 2009 als beoogde startdatum genoemd. In 2009 geeft de minister aan dat er sprake is van verdere concretisering ten aanzien van de uitgangspunten van de kapitaallasten als onderdeel voor het invoeren van de integrale tarieven. [Min. VWS, 2009] Nader onderzoek is echter nog noodzakelijk. De minister richt zich vooralsnog op het hanteren van de integrale tarieven (voor de care sector) vanaf Uitgaande van het traject dat tot op heden is doorlopen, kan men concluderen dat het doorvoeren van integrale tarieven op den duur zal plaatsvinden. Financiële (vastgoed)risico s worden verlegd naar de zorginstellingen. Instellingen (cure èn care sector) zullen zich dus moeten voorbereiden om op een adequate wijze met de toenemende risico s om te kunnen gaan. Alleen dan kan het vastgoed, net als de andere productiefactoren, waarde toevoegen en meerwaarde bieden bij het realiseren van de strategie en ondernemingsdoelstellingen van een organisatie. [ASRE, 2010] 1.2 Toename van de risico s maakt een professionalisering van de vastgoedorganisatie bij care-instellingen wenselijk Dat instellingen (cure èn care sector) zich verder op het gebied van vastgoedmanagement moeten ontwikkelen wordt in diverse publicaties mede onderschreven. [Rademakers et al, 2008; College bouw zorginstellingen, 2006] Fritzsche geeft in 2005 al aan dat de cure sector een omslag moet maken van het traditionele huisvestingsbeheer naar strategisch vastgoedmanagement, zie tabel 1.1. [Fritzsche et al, 2005] De toenemende vrijheid met daarbij toenemende kansen èn risico s wordt daar als belangrijke reden aangegeven. Tabel 1.1: Professionalisering van het vastgoedmanagement Van traditioneel huisvestingsbeheer naar strategisch vastgoedmanagement Nadruk op nieuwbouw en instandhouding Nadruk op vastgoedstrategie en portefeuillemanagement Eigenaars- en gebruikersrol geïntegreerd Scheiding in eigenaars- en gebruikersrol Vastgoed los van andere bedrijfsmiddelen Huisvesting als technisch of facilitair aandachtsgebied Nauwelijks kostenbewustzijn bij eindgebruiker Alles in eigen beheer (doen) uitvoeren Bestuurlijke aandacht incidenteel bij (nieuw)bouw Bron: Fritzsche et al, 2005, pag. 31, selectie door Mattousch Integrale benadering van vastgoed als strategisch bedrijfsmiddel Strategisch vastgoedmanagement als specifieke discipline Doorbelasting van vastgoedkosten aan eindgebruiker Sourcingstrategie voor vastgoed Structurele bestuurlijke aandacht voor strategisch vastgoedmanagement CREM biedt care-instellingen inzicht in spanningsveld voor realiseren van maximale toegevoegde waarde met vastgoed 8

Transformatiemodel voor vastgoedorganisaties van ondernemingen

Transformatiemodel voor vastgoedorganisaties van ondernemingen www.pwc.nl Transformatiemodel voor vastgoedorganisaties van ondernemingen Een beslissingskader voor bestuurders van ondernemingen voor de invulling van corporate real estate management in de eigen organisatie

Nadere informatie

Vastgoed en zorg. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen.

Vastgoed en zorg. Syllabus. Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Syllabus Vastgoed en zorg Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief artikelen over strategisch vastgoedbeleid in de zorg, investeren in zorgvastgoed

Nadere informatie

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement

ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED. Professioneel beheer voor beter rendement ZORG VOOR MAATSCHAPPELIJK VASTGOED Professioneel beheer voor beter rendement Een veranderende financiële omgeving vraagt om ander vastgoedbeheer Het onderwijsvastgoed, het zorgvastgoed, het gemeentelijk

Nadere informatie

De wereld van de zorg en haar NHC s voor MKW. Bram Baselmans senior adviseur

De wereld van de zorg en haar NHC s voor MKW. Bram Baselmans senior adviseur De NHC s en Woningcorporaties De wereld van de zorg en haar NHC s voor MKW Bram Baselmans senior adviseur Bram Baselmans Bouwkunde TU Eindhoven Vastgoedmanagement AAG vanaf 2002 Financiële vraagstukken

Nadere informatie

Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton. 22 maart 2012

Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton. 22 maart 2012 Asset management Business case: Ipse de Bruggen Roeland Brouns Ipse de Bruggen Bastiaan Roon - Fakton 22 maart 2012 Inhoud Inleiding Ipse de Bruggen en Fakton De noodzaak van professioneel assetmanagement

Nadere informatie

De zorgvastgoedcoöperatie in de care sector

De zorgvastgoedcoöperatie in de care sector De zorgvastgoedcoöperatie in de care sector MRE afstudeeronderzoek over De zorgvastgoedcoöperatie Een dochter voor vele moeders René Middelkoop Directeur Onderzoeker Zorgvastgoedcoöperatie care sector

Nadere informatie

Strategie & omgeving. Bram Baselmans Brenda Meusen-den Ouden

Strategie & omgeving. Bram Baselmans Brenda Meusen-den Ouden IVVU: Leergang innoveren locaties intramurale zorg Strategie & omgeving Bram Baselmans Brenda Meusen-den Ouden Programma leergang Blok 1: Strategie & omgeving Blok 2: Zorg & bedrijfsvoering Blok 3: Wonen

Nadere informatie

Contractmanagement in Nederland anno 2011

Contractmanagement in Nederland anno 2011 Contractmanagement in Nederland anno 2011 Samenvatting Mitopics Theo Bosselaers NEVI René van den Hoven Februari 2012 1 Periodiek onderzoekt Mitopics de professionaliteit waarmee Nederlandse organisaties

Nadere informatie

De uitdagingen rondom zorgvastgoed. Bestuursvergadering 14 juni 2012 (inclusief aanvullingen)

De uitdagingen rondom zorgvastgoed. Bestuursvergadering 14 juni 2012 (inclusief aanvullingen) De uitdagingen rondom zorgvastgoed Bestuursvergadering 14 juni 2012 (inclusief aanvullingen) De elementen van de uitdaging Bekostiging: Normatieve huisverstingscomponent Scheiden wonen en zorg Strategie:

Nadere informatie

CBRE HEaltHCaRE Taking Care of your real estate

CBRE HEaltHCaRE Taking Care of your real estate CBRE Healthcare Taking Care of your Real Estate Met onze kennis en ervaring in zowel de zorg- als de vastgoedsector slaan wij dagelijks bruggen tussen beide werelden. Wij bieden u een onderbouwd advies

Nadere informatie

Financiële sturing. Bijeenkomst vastgoedprofessionals 's-hertogenbosch. Amersfoort 14 oktober 2011 Sidney Mac Gillavry

Financiële sturing. Bijeenkomst vastgoedprofessionals 's-hertogenbosch. Amersfoort 14 oktober 2011 Sidney Mac Gillavry Bijeenkomst vastgoedprofessionals 's-hertogenbosch Amersfoort 14 oktober 2011 Sidney Mac Gillavry Financiële sturing Inleidende vraag: Wat is beter om te hanteren: KPDH of markthuur? De vraag anders gesteld:

Nadere informatie

Waarde creëren met zorgvastgoed

Waarde creëren met zorgvastgoed Waarde creëren met zorgvastgoed Door G.W. Wedding, SDB Groep Vier fundamenten voor een vastgoedstrategie die een betere zorgverlening faciliteert Inleiding De omslag naar een meer marktconforme benadering

Nadere informatie

STRATEGISCH VASTGOEDBELEID

STRATEGISCH VASTGOEDBELEID STRATEGISCH VASTGOEDBELEID Felix van Baal o Sectordirecteur Gezondheidszorg & Wonen HEVO Achtergrond Felix kent de zorgsector van binnen uit, mede vanuit zijn positie als algemeen directeur huisvesting

Nadere informatie

Zorgwonen als beleggingsproduct Het ontwikkelaarsperspectief

Zorgwonen als beleggingsproduct Het ontwikkelaarsperspectief Zorgwonen als beleggingsproduct Het ontwikkelaarsperspectief drs. ing. Bert Krikke Conferentie Scheiden van Wonen en Zorg in een vergrijzende samenleving Delft, 12 juni 2012 Introductie Strategie, advies,

Nadere informatie

Het besluitvormingsproces over gemeentelijk vastgoed

Het besluitvormingsproces over gemeentelijk vastgoed 1 Het besluitvormingsproces over gemeentelijk vastgoed Het besluitvormingsproces binnen de gemeentelijke organisatie tijdens een huisvestingsvraag over beleidsondersteunend vastgoed Timo van den Noort

Nadere informatie

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg

Steenwinkel Kruithof Associates Management en Informatica Consultants. Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Opzetten en inrichten Shared Service Center in de zorg Hoe zet je gezamenlijk een nieuw en succesvol (ICT) Shared Service Center (SSC) op? En hoe zorg je ervoor dat de samenwerking tussen de deelnemende

Nadere informatie

De scanmethode voor het vastgoed in de zorg. Onderzoek naar een methode die de prestatie en flexibiliteit van zorgvastgoed beoordeeld

De scanmethode voor het vastgoed in de zorg. Onderzoek naar een methode die de prestatie en flexibiliteit van zorgvastgoed beoordeeld Onderzoek naar een methode die de prestatie en flexibiliteit van zorgvastgoed beoordeeld Colofon Almelo, augustus 2009 Auteur: M.S.A. Klein Haarhuis Adres: Geermanstraat 7 7678 BC Geesteren Email: marijkeklh@hotmail.com

Nadere informatie

Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector

Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector Het gebruik van wetenschappelijke kennis bij het managen van vastgoed in de gemeentelijke sector 1 Inhoudsopgave Introductie Onderzoekskader Methodologie Resultaten Conclusie Aanbevelingen 2 Introductie

Nadere informatie

-PERSBERICHT- -ZORGINSTELLING ANTICIPEREN OP EFFECTEN SCHEIDEN WONEN EN ZORG-

-PERSBERICHT- -ZORGINSTELLING ANTICIPEREN OP EFFECTEN SCHEIDEN WONEN EN ZORG- -PERSBERICHT- Utrecht, 19 maart 2013 -ZORGINSTELLING ANTICIPEREN OP EFFECTEN SCHEIDEN WONEN EN ZORG- Door de invoer van wonen en zorg transformeert de markt in hoog tempo van aanbodgericht naar vraaggestuurd.

Nadere informatie

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak

Inhuur in de Kempen. Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden. Onderzoeksaanpak Inhuur in de Kempen Eersel, Oirschot en Reusel-De Mierden Onderzoeksaanpak Rekenkamercommissie Kempengemeenten 21 april 2014 1. Achtergrond en aanleiding In gemeentelijke organisaties met een omvang als

Nadere informatie

Whitepaper. www.facto.nl. De regiepiramide ontsluierd

Whitepaper. www.facto.nl. De regiepiramide ontsluierd De regiepiramide ontsluierd Inleiding Regie is een veelgebruikte term voor een vorm van organiseren in het facilitaire werkveld. Toch is het lang niet altijd duidelijk wat er precies onder moet worden

Nadere informatie

van budget naar prestatie

van budget naar prestatie Management accounting & control Transparantie in bekostiging: proces van budget naar prestatie De maatschappij vraagt steeds meer transparantie van organisaties, zeker in de non-profit sector en de gezondheidszorg.

Nadere informatie

Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7

Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7 Regiegemeente Wendbaar met de blik naar buiten. Zichtbaar met de blik naar binnen. Auteur: Daan Platje VeranderVisie Datum: maart 2011 Pagina 1 van 7 Gemeentelijke regie Het Rijk heeft kaders opgesteld

Nadere informatie

Stimulering Kleinschalige Zorg voor dementerenden

Stimulering Kleinschalige Zorg voor dementerenden BELEIDSREGEL Stimulering Kleinschalige Zorg voor dementerenden 1. Algemeen a. Deze beleidsregel is van toepassing op de zorg of dienst als omschreven bij of krachtens de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten

Nadere informatie

Vastgoed met visie. Strategie voor maatschappelijk vastgoed

Vastgoed met visie. Strategie voor maatschappelijk vastgoed Vastgoed met visie Strategie voor maatschappelijk vastgoed Onze adviseurs Samen met u komen wij tot de beste vastgoedstrategie Iedereen heeft bijna dagelijks te maken met maatschappelijk vastgoed. En dat

Nadere informatie

Aan het stuur met zorgvastgoed

Aan het stuur met zorgvastgoed Aan het stuur met zorgvastgoed Vastgoedrisicoscan biedt inzicht en uitkomst maart 2012 www.quintis.nl/risicoscan 1 Inhoud 1. Inleiding 2 1.1 Wat speelt er? 2 1.2 Vastgoed Risicoscan biedt uitkomt 2 1.3

Nadere informatie

Toelichting op de waardering van zorgvastgoed in de jaarrekening 2010 van AWBZ- en GGZ-instellingen

Toelichting op de waardering van zorgvastgoed in de jaarrekening 2010 van AWBZ- en GGZ-instellingen -Wijzer 1 Toelichting op de waardering van zorgvastgoed in de jaarrekening 2010 van AWBZ en GGZ-instellingen -wijzer 1 Toelichting op de waardering van zorgvastgoed in de jaarrekening 2010 van AWBZ- en

Nadere informatie

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming werkt wel André de Waal Prestatiebeloning wordt steeds populairder bij organisaties. Echter, deze soort van beloning werkt in veel gevallen

Nadere informatie

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version

BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version BluefieldFinance Samenvatting Quickscan Administratieve Processen Light Version Introductie Quickscan De financiële organisatie moet, net zo als alle andere ondersteunende diensten, volledig gericht zijn

Nadere informatie

Contractvormen in de curatieve GGZ

Contractvormen in de curatieve GGZ 1 Contractvormen in de curatieve GGZ Drs. Marja Appelman Jan Sonneveld, MSc Drs. Johan Visser Mr. Mirjam de Bruin SiRM Strategies in Regulated Markets Nieuwe Uitleg 24 2514 BR Den Haag Den Haag, 26 februari

Nadere informatie

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

Balanced Scorecard. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Balanced Scorecard Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 9 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER... 3 2 DE

Nadere informatie

NVTG Zorgvastgoed Congres "Begrijpen wij elkaar nog wel"

NVTG Zorgvastgoed Congres Begrijpen wij elkaar nog wel pagina 1 pagina 2 Agenda 1) Voorstellen 2) Onderwerp: Bouwen is meer dan alleen stenen stapelen 3) Positie van de vastgoedportefeuille. 4) Bedrijfswaarde 5) Bouwen doe je samen (cliënt bestuur - zorg vastgoed)

Nadere informatie

Strong Controllership

Strong Controllership Strong Controllership Als ik gemekker wil, koop ik wel een geit Hoe verandert onze functie? Welke competenties zijn er nodig op ons vakgebied gezien de veranderende context? Wat betekent dit voor de inrichting

Nadere informatie

RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES

RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Together you make the difference RISICOMANAGEMENT BIJ WONINGCORPORATIES Deel 1 van een drieluik over het belang van goed risicomanagement in de corporatiesector Auteur Drs. Frank van Egeraat RC. Frank

Nadere informatie

Scheiden van wonen en zorg (SWZ) Technische Briefing Tweede Kamer 7 maart

Scheiden van wonen en zorg (SWZ) Technische Briefing Tweede Kamer 7 maart Scheiden van wonen en zorg (SWZ) Technische Briefing Tweede Kamer 7 maart Inhoudsopgave - Historie - Kabinetsplannen - Huidige bekostiging - Verdieping V&V - Vervolgstappen Historie wonen in de AWBZ 1963

Nadere informatie

Tool voor professionalisering vastgoedbeheer gemeenten DEELS VERTROUWELIJK. Patrick de Kort

Tool voor professionalisering vastgoedbeheer gemeenten DEELS VERTROUWELIJK. Patrick de Kort Beheermonitor GemeentelijkVastgoed Toolvoorprofessionaliseringvastgoedbeheergemeenten DEELSVERTROUWELIJK PatrickdeKort versie Definitief datum September2007 auteur Ir.P.deKort MREjaargang 2004-2006 Begeleiders

Nadere informatie

Slimmer met vastgoed hoe kunnen gemeente de sociale opgave accommoderen in tijden van bezuinigingen?

Slimmer met vastgoed hoe kunnen gemeente de sociale opgave accommoderen in tijden van bezuinigingen? Slimmer met vastgoed hoe kunnen gemeente de sociale opgave accommoderen in tijden van bezuinigingen? van Vliet FAMO Regiobijeenkomsten 2011 April 2011 #1282874 Agenda BNG missie Trends en ontwikkelingen

Nadere informatie

Tegen de achtergrond hiervan zijn de minister van BZK en het dagelijks bestuur van het KBB i.o. het volgende overeengekomen.

Tegen de achtergrond hiervan zijn de minister van BZK en het dagelijks bestuur van het KBB i.o. het volgende overeengekomen. Onderhandelingsakkoord tussen de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het dagelijks bestuur van het Korpsbeheerdersberaad i.o. inzake het pakket aan maatregelen en afspraken in het

Nadere informatie

PRAKTISCHE KENNISBIJEENKOMSTEN (VER)HUUR

PRAKTISCHE KENNISBIJEENKOMSTEN (VER)HUUR PRAKTISCHE KENNISBIJEENKOMSTEN (VER)HUUR 3 BASISTHEMA S 26 maart Huurovereenkomsten en Huurrecht 8 april Huurprijs(beleid) en servicekosten 22 april Fiscale aspecten bij scheiden van wonen en zorg 2 SPECIFIEKE

Nadere informatie

Vastgoed. Plan van Aanpak. Versie: Definitief Bestandsnaam: Datum opgesteld: 20-06-2014 Voor akkoord: Plan van aanpak: Vastgoed.

Vastgoed. Plan van Aanpak. Versie: Definitief Bestandsnaam: Datum opgesteld: 20-06-2014 Voor akkoord: Plan van aanpak: Vastgoed. Vastgoed Plan van Aanpak Plan van aanpak: Vastgoed Bestuurlijk L. van Rekom opdrachtgever L. Mourik opdrachtgever Naam projectleider L. van Hassel Versie: Definitief Bestandsnaam: Datum opgesteld: 20-06-

Nadere informatie

Gemeentelijk Vastgoed Meer inzicht in beheer gemeentelijk vastgoed

Gemeentelijk Vastgoed Meer inzicht in beheer gemeentelijk vastgoed Gemeentelijk Vastgoed Meer inzicht in beheer gemeentelijk vastgoed Professioneel beheer creëert maatschappelijke en financiële meerwaarde 2011 Meer inzicht in beheer gemeentelijk vastgoed Beleid en kenmerken

Nadere informatie

Schaatsen op dun ijs in het nieuwe zorglandschap. Nieuwe financieringsmogelijkheden voor zorgvastgoed - Rotterdam 12 december 2012

Schaatsen op dun ijs in het nieuwe zorglandschap. Nieuwe financieringsmogelijkheden voor zorgvastgoed - Rotterdam 12 december 2012 Schaatsen op dun ijs in het nieuwe zorglandschap Nieuwe financieringsmogelijkheden voor zorgvastgoed - Rotterdam 12 december 2012 Agenda Perspectief zorgsector Het nieuwe zorglandschap Bancaire kredietverstrekking

Nadere informatie

Verbetertraject beheersing grondexploitaties & Optimalisatie Vastgoed Stand van zaken

Verbetertraject beheersing grondexploitaties & Optimalisatie Vastgoed Stand van zaken Verbetertraject beheersing grondexploitaties & Optimalisatie Vastgoed Stand van zaken Commissie Ruimte, Verkeer en Wonen, 2 februari 2015 Agenda Onderwerpen 1. Verbetertraject beheersing grondexploitaties

Nadere informatie

FAQ Update enquête inventarisatie boekwaarde AWBZ

FAQ Update enquête inventarisatie boekwaarde AWBZ FAQ Update enquête inventarisatie boekwaarde AWBZ Met deze vraag en antwoord geven wij een nadere toelichting op het formulier enquête inventarisatie boekwaarde AWBZ. Dit is een update van de FAQ die 26

Nadere informatie

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda

Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda Toeleg Meedoen & Samenwerken in Breda 2012-2013 Inleiding M&S Breda bestaat uit acht organisaties die er voor willen zorgen dat de kwetsbare burger in Breda mee kan doen. De deelnemers in M&S Breda delen

Nadere informatie

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak

Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Leeftijdbewust personeelsbeleid Ingrediënten voor een plan van aanpak Inhoud Inleiding 3 Stap 1 De noodzaak vaststellen 4 Stap 2 De business case 5 Stap 3 Probleemverdieping 6 Stap 4 Actieplan 8 Stap 5

Nadere informatie

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend

Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van. Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en. Rabobank met betrekking tot het Revolverend Intentieovereenkomst tussen het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Rabobank met betrekking tot het Revolverend Fonds Energiebesparing 11 Juli 2013 Betrokken partijen Initiatiefnemer:

Nadere informatie

Regeling gezamenlijke aanlevering ZZP-opgave

Regeling gezamenlijke aanlevering ZZP-opgave REGELING Gezamenlijke aanlevering ZZP-opgave Regeling gezamenlijke aanlevering ZZP-opgave Gelet op de artikelen 61, 62 en 68 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) heeft de Nederlandse Zorgautoriteit

Nadere informatie

Exploitatie van huisvesting

Exploitatie van huisvesting Syllabus Exploitatie van huisvesting Een inspirerende bundeling van theorie en praktijk, tips en ervaringen, kansen en bedreigingen. Inclusief artikelen over investeringen versus exploitatiekosten, vastgoedmanagement

Nadere informatie

Vastgoed, de starter of de stopper van uw onderneming?

Vastgoed, de starter of de stopper van uw onderneming? Vastgoed, de starter of de stopper van uw onderneming? Inhoud Introductie Huidige situatie zorgvastgoed ontwikkeling Welke punten verdienen de aandacht bij het ontwikkelen van zorgvastgoed? Huren of vastgoed

Nadere informatie

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting

Een brede kijk op onderwijskwaliteit Samenvatting Een brede kijk op onderwijskwaliteit E e n o n d e r z o e k n a a r p e r c e p t i e s o p o n d e r w i j s k w a l i t e i t b i n n e n S t i c h t i n g U N 1 E K Samenvatting Hester Hill-Veen, Erasmus

Nadere informatie

Het stuurmodel voor een opdrachtgever

Het stuurmodel voor een opdrachtgever Het stuurmodel voor een opdrachtgever Ir. Derk K. Kremer 1. Inleiding In één van mijn eerdere artikelen heb ik al aangegeven dat de rol van opdrachtgever op zich geen moeilijke rol is. Voor een ervaren

Nadere informatie

STRATEGISCH BELEID EFFICIËNT EN ZICHTBAAR NAAR EEN CENTRUM VOOR REVALIDATIE

STRATEGISCH BELEID EFFICIËNT EN ZICHTBAAR NAAR EEN CENTRUM VOOR REVALIDATIE STRATEGISCH BELEID 2013 2014 NAAR EEN EFFICIËNT EN ZICHTBAAR CENTRUM VOOR REVALIDATIE UMCG Centrum voor Revalidatie Strategisch beleidsplan 2013-2014 Vastgesteld op 1 november 2012 Vooraf Met het strategisch

Nadere informatie

Doet scheiden lijden?

Doet scheiden lijden? Doet scheiden lijden? Extramuralisering na Zorgakkoord en Kamerbrief Jasper Klapwijk Strateeg Espria Woonzorg Nederland Apeldoorn, 30 mei 2013 Extramuralisering voor zorgaanbieders Waar staan we? Zorgakkoord

Nadere informatie

Whitepaper. Omgaan met risico s in vastgoedportefeuilles van zorginstellingen. bbn adviseurs 2013. www.bbn.nl info@bbn.nl

Whitepaper. Omgaan met risico s in vastgoedportefeuilles van zorginstellingen. bbn adviseurs 2013. www.bbn.nl info@bbn.nl Whitepaper Omgaan met risico s in vastgoedportefeuilles van zorginstellingen bbn adviseurs 2013 www.bbn.nl info@bbn.nl Risico s in vastgoedportefeuille Marktwerking, zorgzwaartepakketten, normatieve huisvestingscomponent

Nadere informatie

Investeringsstatuut Stichting Wonen Zuid. Werk in uitvoering

Investeringsstatuut Stichting Wonen Zuid. Werk in uitvoering Investeringsstatuut Stichting Wonen Zuid Werk in uitvoering Vastgesteld door de Bestuurder op 17-06-2014 Goedgekeurd door de Raad van Commissarissen op 26-03-2015 INHOUD INVESTERINGSSTATUUT INLEIDING...

Nadere informatie

ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte

ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte ehealth binnen de thuiszorg van Noorderbreedte De ontwikkeling van de ehealth-koffer Naam : Seline Kok en Marijke Kuipers School : Noordelijke Hogeschool Leeuwarden Opleiding : HBO-Verpleegkunde voltijd

Nadere informatie

College bouw zorginstellingen

College bouw zorginstellingen College bouw zorginstellingen Het College bouw zorginstellingen, kortweg het Bouwcollege genoemd, houdt zich bezig met de huisvesting van de intramurale gezondheidszorg. Daarbij gaat het om ziekenhuizen,

Nadere informatie

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE

Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Workspace Design Onderzoeksopzet voor SOZAWE Datum: 16 december 2010 Ir. Jan Gerard Hoendervanger Docent-onderzoeker Lectoraat Vastgoed Kenniscentrum Gebiedsontwikkeling NoorderRuimte Hanzehogeschool Groningen

Nadere informatie

!7": ZORG 6ERPLEGING EN 6ERZORGING

!7: ZORG 6ERPLEGING EN 6ERZORGING !7": ZORG 6ERPLEGING EN 6ERZORGING )NKOOPBELEID,ANGDURIGE :ORG +LANTVERSIE Uitgangspunten en inkoopdoelen 2015 Verpleging en Verzorging (V&V) U hebt recht op langdurige zorg als dat nodig is. Denk aan

Nadere informatie

Beleggers in gebiedsontwikkeling

Beleggers in gebiedsontwikkeling Beleggers in Incentives en belemmeringen voor een actieve rol van institutionele beleggers bij de herontwikkeling van binnenstedelijke gebieden P5 presentatie april 2015 Pelle Steigenga Technische Universiteit

Nadere informatie

Waarborgen functioneren raden van bestuur en raden van toezicht

Waarborgen functioneren raden van bestuur en raden van toezicht Aan de leden van de vaste commissie voor VWS in de Tweede Kamer der Staten-Generaal t.a.v. de heer drs. A.J.M. Teunissen, griffier Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Oudlaan 4 3515 GA Utrecht Postbus 9696

Nadere informatie

Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management. OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille. Delft, 17 maart 2010

Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management. OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille. Delft, 17 maart 2010 Waar op de kaart? Wim Wensing ING Real Estate Investment Management OTB-studiedag Waardecreatie woningportefeuille Delft, 17 maart 2010 ING Real Estate Investment Management ING REIM verzorgt asset management

Nadere informatie

Nota. 1. Inleiding. Rudi Bakker Sector SQS 11 Februari 2014

Nota. 1. Inleiding. Rudi Bakker Sector SQS 11 Februari 2014 Nota Financiële kengetallen Careinstellingen en zorgzwaarte 2012 Rudi Bakker Sector SQS 11 Februari 2014 1. Inleiding Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft het CBS verzocht om,

Nadere informatie

Visie op crisismanagement in de zorgsector en de toegevoegde waarde van een Integraal Crisisplan. All hazard voorbereid zijn (1 van 3)

Visie op crisismanagement in de zorgsector en de toegevoegde waarde van een Integraal Crisisplan. All hazard voorbereid zijn (1 van 3) Visie op crisismanagement in de zorgsector en de toegevoegde waarde van een Integraal Crisisplan All hazard voorbereid zijn (1 van 3) Versie 1.0 11 november 2014 Voorwoord Zorginstellingen zijn vanuit

Nadere informatie

Wim Wensing. Corporatie Congres - USP 16 mei 2013

Wim Wensing. Corporatie Congres - USP 16 mei 2013 Wim Wensing Corporatie Congres - USP 16 mei 2013 AMVEST: AANDEELHOUDERS, STRUCTUUR EN KLANTEN Aandeelhouders (PfZW en AEGON) Amvest Amvest Development 800 woningen in ontwikkeling (stand 31-12-2012) Development

Nadere informatie

Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken

Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken Beoordelingskader Dashboardmodule Betalingsachterstanden hypotheken Hieronder treft u per onderwerp het beoordelingskader aan van de module Betalingsachterstanden hypotheken 2014-2015. Ieder onderdeel

Nadere informatie

Wie zijn we Wat is onze visie Meer informatie. Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven

Wie zijn we Wat is onze visie Meer informatie. Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven Visie aanpak verduurzaming vastgoed gemeente Eindhoven Wie zijn we? Gestart in 1986 Duurzaamheid zit in onze genen Ruim 110 medewerkers Woningbouw, utiliteit, overheid, gezondheidszorg, onderwijs, monumenten,

Nadere informatie

Grip op vastgoed in de zorg

Grip op vastgoed in de zorg Grip op vastgoed in de zorg 1 Context grote veranderingen in de ouderenzorg De zorg is ingrijpend aan het veranderen. Mede door de Hervormingsagenda Langdurige Zorg (HLZ), zullen in 2020 belangrijke veranderingen

Nadere informatie

Profiel Raad van Toezicht. Stichting de Woonmensen/ KWZA

Profiel Raad van Toezicht. Stichting de Woonmensen/ KWZA Profiel Raad van Toezicht Stichting de Woonmensen/ KWZA KP 14 november 2012 1 Inleiding Uitgangspunt voor de bezetting van de Raad van Toezicht is, dat deze bestaat uit generalisten die gezamenlijk een

Nadere informatie

de toegevoegde waarde

de toegevoegde waarde de toegevoegde waarde MEER DAN EEN DAK BOVEN JE HOOFD ONZE ERVARING LEERT DAT... Driehoek Vastgoed biedt u expertise op het gebied van huis vesting en vastgoedbeheer. Voor iedere organisatie is huisvesting

Nadere informatie

Business Continuity Management conform ISO 22301

Business Continuity Management conform ISO 22301 Business Continuity Management conform ISO 22301 Onderzoek naar effecten op de prestaties van organisaties Business continuity management gaat over systematische aandacht voor de continuïteit van de onderneming,

Nadere informatie

Symposium VOGON. Effecten van financiering op kwaliteit. Donderdag 6 juli 2006

Symposium VOGON. Effecten van financiering op kwaliteit. Donderdag 6 juli 2006 Symposium VOGON Effecten van financiering op kwaliteit Donderdag 6 juli 2006 Rechtbank Haarlem en Rekenkamer Den Haag 2 Inleiding 1. Onderscheid Real Estate en Corporate Real Estate 2. Doelstellingen CRE

Nadere informatie

Lid Raad van Toezicht GGZ Westelijk Noord-Brabant Bestuurlijke ervaring in een complexe omgeving, bij voorkeur zorgorganisatie

Lid Raad van Toezicht GGZ Westelijk Noord-Brabant Bestuurlijke ervaring in een complexe omgeving, bij voorkeur zorgorganisatie Lid Raad van Toezicht GGZ Westelijk Noord-Brabant Bestuurlijke ervaring in een complexe omgeving, bij voorkeur zorgorganisatie Korte schets profiel Binnen de Raad van Toezicht van Geestelijke GezondheidsZorg

Nadere informatie

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG

VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG VASTGOEDFINANCIERING IN DE ZORG PIM DIEPSTRATEN Doorn, 1 december 2015 AGENDA 1 Financieringsstrategie zorginstelling 2 Huidige financiers en het WFZ 3 Perspectief investeerder op de zorgmarkt 4 Alternatieve

Nadere informatie

BrabantZorg Lid Raad van Toezicht

BrabantZorg Lid Raad van Toezicht BrabantZorg Lid Raad van Toezicht BrabantZorg Lid Raad van Toezicht, portefeuille Vastgoed BrabantZorg Vanuit 35 locaties en met ruim 5.500 enthousiaste medewerkers in Noordoost-Brabant biedt BrabantZorg

Nadere informatie

FAQ Medisch Specialist 2015

FAQ Medisch Specialist 2015 FAQ Medisch Specialist 2015 Bij medisch specialisten in dienstverband leven tal van vragen rondom de integrale bekostiging en de consequenties van ontwikkelde organisatiemodellen voor 2015. Dit document

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

1.3 CIZ Het Centrum Indicatiestelling Zorg als bedoeld in artikel 1 onder b van het Zorgindicatiebesluit.

1.3 CIZ Het Centrum Indicatiestelling Zorg als bedoeld in artikel 1 onder b van het Zorgindicatiebesluit. REGELING Declaratie AWBZ-zorg Gelet op artikel 37 en artikel 38 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg), heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de volgende regeling vastgesteld; Artikel 1. Begripsbepalingen

Nadere informatie

Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak

Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak 1 Over de Zorgbalans: achtergrond en aanpak 1.1 De Zorgbalans beschrijft de prestaties van de gezondheidszorg In de Zorgbalans geven we een overzicht van de prestaties van de Nederlandse gezondheidszorg

Nadere informatie

2016D21474. Lijst van vragen

2016D21474. Lijst van vragen 2016D21474 Lijst van vragen De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een aantal vragen voorgelegd aan de Algemene Rekenkamer inzake het rapport Resultaten verantwoordingsonderzoek

Nadere informatie

Onderzoek huisvesting Veiligheidsregio Groningen. informatiebijeenkomst. 4 juli 2014

Onderzoek huisvesting Veiligheidsregio Groningen. informatiebijeenkomst. 4 juli 2014 Onderzoek huisvesting Veiligheidsregio Groningen informatiebijeenkomst 4 juli 2014 Huisvesting Grote differentiatie, complex Gebouwen 10 jaar: BTW-consequenties Geen overtuigende argumenten 40 kazernes

Nadere informatie

Activiteiten Resco Partners

Activiteiten Resco Partners Activiteiten Resco Partners 2011 Wie zijn wij: Resco Partners is een onafhankelijk team van vastgoeddeskundigen met jarenlange ervaring en een veelzijdige kennis van zaken. Resco Partners adviseert over

Nadere informatie

NVTG bijeenkomst 17 september 2015. Uitbesteden van (technische) diensten bij Carinova. ing G.T. Ligtenberg RVGM Regisseur Vastgoed & Huisvesting

NVTG bijeenkomst 17 september 2015. Uitbesteden van (technische) diensten bij Carinova. ing G.T. Ligtenberg RVGM Regisseur Vastgoed & Huisvesting NVTG bijeenkomst 17 september 2015 Uitbesteden van (technische) diensten bij Carinova ing G.T. Ligtenberg RVGM Regisseur Vastgoed & Huisvesting Carinova zorgvisie De Context Politieke ontwikkeling en zorg

Nadere informatie

Modulehandleiding IMOVGM60M4: Overheid en Vastgoed

Modulehandleiding IMOVGM60M4: Overheid en Vastgoed Modulehandleiding IMOVGM60M4: Overheid en Vastgoed Opleiding: Vastgoed en Makelaardij Cluster : IMO Studiejaar: 4 Periode: jaar 4, kwartaal 2 EC s: 2 Auteur: M. R. de Voogd Datum: november 2011 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Managementsamenvatting

Managementsamenvatting Managementsamenvatting Erasmus Universiteit Rotterdam: CSR paper De route naar Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen in algemene ziekenhuizen. De strategische verankering van MVO in de dagelijkse activiteiten

Nadere informatie

Bevolkings- en woningbehoeftenprognoses provincie Noord-Brabant en regio West-Brabant

Bevolkings- en woningbehoeftenprognoses provincie Noord-Brabant en regio West-Brabant VERSLAG BETREFT Bouwberaad West-Brabant DATUM 1 maart 2012 VOORZITTER J.P. Schouw VERSLAG Bijeenkomst Bouwberaad West-Brabant Opening en toelichting De voorzitter van het Bouwberaad, de heer J.P. Schouw,

Nadere informatie

Accommodatiebeleid Maatschappelijke Voorzieningen

Accommodatiebeleid Maatschappelijke Voorzieningen Maatschappelijke Voorzieningen Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Hilversum 1 Inhoudsopgave Samenvatting 3 1 Inleiding 8 2 Huisvestingsstrategie en eigendomsstrategie 10 3 Cultuur 15 4 Sociale voorzieningen

Nadere informatie

Bantopa Terreinverkenning

Bantopa Terreinverkenning Bantopa Terreinverkenning Het verwerven en uitwerken van gezamenlijke inzichten Samenwerken als Kerncompetentie De complexiteit van producten, processen en services dwingen organisaties tot samenwerking

Nadere informatie

Berekeningsmethodiek NHC in de Care

Berekeningsmethodiek NHC in de Care TNO-rapport - TNO-060-UTC-2011-00078 Berekeningsmethodiek NHC in de Care Datum 4 mei 2011 Auteur(s) Norman Egter van Wissekerke Oscar Verhoeff Henk Sijsling Aantal pagina's 8 Opdrachtgever Projectnaam

Nadere informatie

Strategische inkoop. a. De behoefte en vraag van gebruikers is leidend bij de levering van. Door Henk Rietveld en Leon-Paul de Rouw Augustus 2004

Strategische inkoop. a. De behoefte en vraag van gebruikers is leidend bij de levering van. Door Henk Rietveld en Leon-Paul de Rouw Augustus 2004 Strategische inkoop Door Henk Rietveld en Leon-Paul de Rouw Augustus 2004 1. Inleiding Vanuit vraaggericht facility management streeft de facilitaire organisatie naar een optimale aansluiting tussen facilitaire

Nadere informatie

Bijlage 05 Stad en Regio Sleutelprojecten

Bijlage 05 Stad en Regio Sleutelprojecten Bijlage 05 Stad en Regio Sleutelprojecten Toelichting sleutelprojecten programma Stad en Regio 2012-2015/17 1 1 Inlichtingen bij dhr. A.J.H.P. Elferink, (026) 3599756, e-mailadres a.elferink@gelderland.nl

Nadere informatie

indien ten behoeve van het getrouwe beeld een nadere toelichting noodzakelijk is in een jaarrekening die voldoet aan de Regeling Verslaggeving WTZi

indien ten behoeve van het getrouwe beeld een nadere toelichting noodzakelijk is in een jaarrekening die voldoet aan de Regeling Verslaggeving WTZi Audit Alert 25 Verklaringen bij jaarrekeningen van AWBZ- en GGZ-instellingen indien ten behoeve van het getrouwe beeld een nadere toelichting noodzakelijk is in een jaarrekening die voldoet aan de Regeling

Nadere informatie

Verpleging en verzorging (V&V)

Verpleging en verzorging (V&V) Bijlage 1 : Aanscherping ZZP-omschrijvingen en algoritmen Op verzoek van VWS zijn de zorgzwaartepakketten (ZZP s) voor de AWBZ inhoudelijk aangescherpt en de algoritmen in het ZZP-registratieprogramma

Nadere informatie

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven!

Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Slimme zet! Vindingrijk in vastgoedopgaven! Postbus 711 3900 AS Veenendaal Kerkewijk 26 3901 EG Veendaal (T) 0318-55 19 60 (F) 0318-55 19 61 (M) info@ingeniousvastgoed.nl (I) www.ingeniousvastgoed.nl Haar

Nadere informatie

BentVoorbeeld. Proces en informatie onderzoek DECLA. consultancy. Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F.

BentVoorbeeld. Proces en informatie onderzoek DECLA. consultancy. Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F. BentVoorbeeld Proces en informatie onderzoek DECLA consultancy Versie : 1.0 Datum : 3 juli 2013 Auteur : D.W.F. Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 2 INTRODUCTIE... 4 3 OPDRACHTOMSCHRIJVING EN SCOPE... 5 4

Nadere informatie

Bouwen voor Zorg. Meer tijd voor zorg door bedrijfsprocesgericht ontwerpen van zorgvastgoed

Bouwen voor Zorg. Meer tijd voor zorg door bedrijfsprocesgericht ontwerpen van zorgvastgoed Bouwen voor Zorg Meer tijd voor zorg door bedrijfsprocesgericht ontwerpen van zorgvastgoed Meer tijd voor Zorg Introductie De Nederlandse zorgmarkt verandert snel en drastisch. Door vergrijzing en een

Nadere informatie