Monitor OGGZ Zuid-Holland Noord

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Monitor OGGZ 2008-2009 Zuid-Holland Noord"

Transcriptie

1 ... Monitor OGGZ Zuid-Holland Noord Omvang risicogroepen en cliëntgroepen ten aanzien van preventie, signalering, opvang, zorg en rehabilitatie in de Openbare Geestelijke GezondheidsZorg

2 Colofon Opdrachtgever: gemeente Leiden Uitvoering: GGD Hollands Midden Auteur: Hanneke Tielen, epidemioloog Foto omslag: De Schuilplaats Leiden Publicatienummer: Rapport downloaden: Rapport bestellen: januari

3 INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING Achtergrond en beleidscontext Inleiding Landelijke en regionale ontwikkelingen Opzet en inhoud monitor Risicofactoren sociale uitsluiting OGGZ-ladder Omvangschatting risicogroepen Gegevens en bronnen Overlap cliëntregistraties Vergelijking gemeenten Wijzigingen Preventie Uitkeringsgerechtigden Schulden/ moeite met rondkomen Alleenstaande ouders Omvang risicogroepen Vergelijking 2009 met Conclusies Signalering Meldpunt Zorg en Overlast en Zorgoverleg Katwijk Dreigende huisuitzettingen Crisishulp Huiselijk geweld Conclusies Opvang en zorg Maatschappelijke opvang Verslavingszorg Case management en outreachende zorg Schuldhulpverlening Conclusies Rehabilitatie en woonbegeleiding Dagbesteding Begeleid wonen Ex-gedetineerden en veelplegers Conclusies Overlap tussen instellingen Kenmerken cliëntpopulatie Overlap tussen instellingen Conclusies Gemeenten vergeleken Risicoscores Signaleringsscores Zorgscores Samengestelde scores Relatie met aantal inwoners en stedelijkheidsgraad Conclusies Gegevensleveranciers Literatuur

4 4

5 SAMENVATTING Met de Monitor OGGZ heeft de GGD Hollands Midden voor de vierde keer systematisch gegevens verzameld voor preventie, signalering, opvang, zorg en rehabilitatie met betrekking tot het OGGZ-beleid. Risicogroepen zijn geschat op basis van de 2009-gezondheidspeiling van de GGD Hollands Midden en CBS-gegevens. Bij een groot aantal instellingen zijn cliëntgegevens opgevraagd. Preventie Drie groepen bij wie risicofactoren voor sociale uitsluiting vaak tegelijkertijd voorkomen zijn uitkeringsgerechtigden, mensen met schulden of grote moeite om rond te komen en alleenstaande ouders. Ongeveer 20% van de 20 tot en met 64-jarigen (circa mensen) behoort tot tenminste één van deze groepen. Ongeveer personen hebben ernstige psychische klachten, personen hebben ernstige lichamelijke gezondheidsklachten en circa personen hebben zowel ernstige psychische als ernstige lichamelijke gezondheidsklachten. In 2009 is het aantal uitkeringsgerechtigden en eenoudergezinnen toegenomen ten opzichte van Signalering Het totaal aantal gemelde zaken bij het Meldpunt Zorg en Overlast en het Zorgoverleg Katwijk schommelt al drie jaar rond de per jaar. Er is een toename van meldingen voor dreigende huisuitzetting, financiële problemen en energieafsluiting. Dit komt door convenanten die het Meldpunt heeft gesloten met woningcorporaties en energieleveranciers. De doelstelling voor 2013 van het Regionaal Kompas is een afname van het aantal huisuitzettingen met 75% ten opzichte van In 2009 zijn 108 huishoudens uitgezet en dit is een toename ten opzichte van Het aantal opgevangen personen in de crisisopvang van De Binnenvest neemt vanaf 2007 elk jaar af tot 104 in De extra inspanningen om de uitstroom te bevorderen die in 2007 leidden tot een toename van het aantal opgevangen personen lijkt in 2009 te zijn uitgewerkt. Vanaf 2007 is het aantal personen met een crisisinterventie door GGZ Rivierduinen elk jaar toegenomen tot bijna in Ongeveer 40% van deze cliënten was in 2008 en/of 2009 al bekend bij de GGZ. In 2008 zijn incidenten huiselijk geweld geregistreerd bij de politie (36 incidenten per inwoners; landelijk 39/ inwoners). In 2009 kregen 38 daders een tijdelijk huisverbod opgelegd. In 2008 zijn bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling betreffende kinderen meldingen binnengekomen. In Zuid-Holland wordt relatief veel kindermishandeling gemeld. Opvang en Zorg De doelstelling van het Regionaal Kompas voor 2013 is een afname van 75% van het aantal daklozen ten opzichte van de schatting in Het aantal feitelijk daklozen is in 2009 met ongeveer een derde gedaald ten opzichte van 2005 van bijna 500 naar iets meer dan 300. Maar er wordt wel veel gebruik gemaakt van de dagopvang. In 2009 zijn bij de Dagopvang Leiden van De Binnenvest personen ingeschreven, ongeveer evenveel als in De Schuilplaats in Leiden heeft ongeveer 100 bezoekers per keer. Het aantal bezoekers van het Open Venster in Alphen aan den Rijn is in 2009 sterk toegenomen (434 bezoekers) ten opzichte van het jaar ervoor (215 bezoekers). En het inloophuis van De Brug in Katwijk telt ongeveer 100 bezoekers per jaar. Ook de Nachtopvang Leiden wordt goed bezocht: 228 personen in 2009, een toename ten opzichte van het voorgaande jaar. Het aantal cliënten bij Brijder Verslavingszorg schommelt de laatste drie jaar tot en met 2009 rond de 1.800, van wie 249 cliënten methadon krijgen. Bij De Brug in Katwijk neemt het aantal cliënten toe 5

6 van 181 in 2007 naar 230 in Een derde van de cliënten van De Brug komt van buiten Zuid- Holland Noord. Het Mobiele Team van Brijder Verslavingszorg heeft in 2009 contact gehad met 96 verslaafden. Het aantal cliënten is in 2009 afgenomen ten opzichte van Het outreachende team van De Binnenvest bereikt steeds meer mensen. In 2009 heeft zij met 149 cliënten contact gehad. In 2007 was dit nog met 69 mensen. Er treedt bovendien een verschuiving op naar een gemiddeld jongere leeftijd van de cliënten. Eén persoon heeft zowel met het outreachende team van De Binnenvest als met het Mobiele Team van Brijder Verslavingszorg contact gehad. In 2009 zijn 562 cliënten met GGZ-case management. Dit aantal is stabiel in de afgelopen drie jaar. Het aantal aanvragen schuldhulpverlening is tussen 2007 en 2009 sterk toegenomen van naar Het percentage aanvragen dat tot een schuldregeling leidt is ook gestegen van 13% naar 30%. Rehabilitatie en begeleid wonen Het aantal bezoekers van de drie GGZ-dagactiviteitencentra is in de afgelopen drie jaar rond de Bij De Binnenvest hebben 111 daklozen in 2009 met de Veegploeg meegewerkt. Dit is een afname ten opzichte van In het Sociaal Pension van De Binnenvest schommelt het aantal bewoners tussen de 39 en 48 personen per jaar. Het aantal cliënten in beschermd wonen-huizen van GGZ Rivierduinen blijft in de drie jaren tot en met 2009 vrijwel constant 195. Het aantal personen dat van De Binnenvest woonbegeleiding krijgt is in 2009 sterk toegenomen ten opzichte van 2007 van 142 naar 356 personen. Ook voor GGZ Rivierduinen is in 2009 het aantal cliënten met woonbegeleiding sterk toegenomen ten opzichte van 2007 van 331 naar 559 cliënten. In 2009 zijn bijna 600 personen uit detentie ontslagen. De helft heeft korter dan een maand gezeten en negen op de tien korter dan een jaar. Naar schatting komt 40% in aanmerking voor nazorg. In Katwijk melden per jaar ongeveer 24 personen zich aan voor het project re-integratie verslaafde exgedetineerden. In 2009 kregen 15 personen een mentor toegewezen. In Leiden worden ongeveer 40 ex-gedetineerden per jaar opgevangen in het Exodushuis. Ongeveer de helft stroomt positief uit. In 2009 zijn in Zuid-Holland Noord 37 minderjarige veelplegers geregistreerd en 519 volwassen veelplegers. In verhouding iets minder dan het landelijk gemiddelde. Het aantal geregistreerde minderjarige en volwassen veelplegers is in de afgelopen drie jaar niet veel veranderd. Overlap tussen cliëntregistraties In 2009 deelt Brijder Verslavingszorg 438 cliënten met of GGZ Rivierduinen, of De Binnenvest of De Brug. De overlap met GGZ Rivierduinen is even groot als die met De Binnenvest. Van GGZ Rivierduinen staan 337 cliënten ook ingeschreven bij één van de overige drie instellingen. De grootste overlap is met Brijder Verslavingszorg. De Binnenvest deelt 296 cliënten met één van de overige instellingen. De grootste overlap is met Brijder Verslavingszorg. En tenslotte overlapt een derde deel van de cliënten van De Brug met de overige instellingen (51 personen). De overlap met GGZ Rivierduinen en Brijder Verslavingszorg is ongeveer even groot. Gemeenten vergeleken Naarmate gemeenten minder inwoners hebben of minder verstedelijkt zijn, wonen er minder mensen uit risicogroepen, wordt er naar rato van aantal inwoners minder gesignaleerd en zijn minder mensen in zorg. Noordwijkerhout valt op omdat zij als kleine weinig verstedelijkte gemeente hoog scoort op risicogroepen, signalering en zorg. Zoeterwoude, Noordwijkerhout en Hillegom hebben meer inwoners die tot de risicogroep behoren dan verwacht op basis van inwonertal en stedelijkheidsgraad. Daarnaast combineert Hillegom een hoge signaleringsscore met een lage zorgscore. In Rijnwoude is het precies andersom: een lage signaleringsscore met een hoge zorgscore. 6

7 1 Achtergrond en beleidscontext 1.1 Inleiding Elke twee jaar verzamelt de GGD Hollands Midden gegevens over sociaal kwetsbare groepen in de samenleving in de regio Zuid-Holland Noord. Dit rapport beschrijft de resultaten van de gegevensverzameling in Eerdere gegevensverzamelingen vonden plaats in , en Doel van de monitor Het doel van de monitor is het volgen van ontwikkelingen in aard en omvang van doelgroepen voor maatschappelijke opvang-, OGGZ- en verslavingsbeleid. De monitor volgt risicogroepen in de bevolking, de zorgconsumptie en het gebruik van voorzieningen in de tijd. De drie beleidsterreinen hebben een sterke overlap van doelgroepen (zie kader). Door samenvoegen van deze beleidsterreinen in één Wet Maatschappelijke Ondersteuning streeft men een verbeterde onderlinge afstemming na. Maatschappelijke opvang is een verzamelnaam voor diverse vormen van opvang voor kwetsbare groepen in de samenleving, bijvoorbeeld dak- en thuislozen of ex-psychiatrische patiënten. De voorzieningen variëren van het bieden van simpel onderdak tot meer intensieve vormen van begeleiding en rehabilitatie. De OGGZ is een containerbegrip voor alle activiteiten op het terrein van de geestelijke gezondheidszorg die niet op geleide van een vrijwillige, individuele hulpvraag worden uitgevoerd. Het belangrijkste element hieruit is dat er geen vraag om zorg is van de personen op wie de hulp zich richt. Niet de persoon zelf, maar derden brengen de hulp op gang. Preventie van psychische problemen is inbegrepen, onder andere gericht op externe omstandigheden die de problematiek mede veroorzaken of in stand houden. De ambulante verslavingszorg helpt verslaafden omgaan met hun verslaving, waarbij zij zoveel mogelijk re-integreren in de samenleving. De drie beleidsterreinen hebben gemeen dat zij zijn gericht op personen die op één of meer maatschappelijke terreinen zijn uitgesloten of waarvoor uitsluiting dreigt. Het gaat om sociale participatie, sociale integratie, eerste levensbehoeften, toegang tot huisvesting, werk, opleiding, gezondheidszorg, hulpverlening en diensten. 1.2 Landelijke en regionale ontwikkelingen Een aantal ontwikkelingen beïnvloedt de keuze van indicatoren voor de monitor. Hieronder worden ze kort beschreven. Het gaat om: - invoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning per beleidsvisie Zuid-Holland Noord Regionaal Kompas Zuid-Holland Noord Met volle kracht vooruit Inspectie Openbare Gezondheidszorg basisset indicatoren

8 1.2.1 Wet Maatschappelijke Ondersteuning De Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) beschrijft de gemeentelijke verantwoordelijkheid ten aanzien van de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg als volgt: Het signaleren en bestrijden van risicofactoren op het gebied van de openbare geestelijke gezondheidszorg, het bereiken en begeleiden van kwetsbare personen en risicogroepen, het functioneren als meldpunt voor signalen van crisis of dreiging van crisis bij kwetsbare personen en risicogroepen en het tot stand brengen van afspraken tussen betrokken organisaties over de uitvoering van de openbare geestelijke gezondheidszorg. (Staatsblad Koninkrijk der Nederlanden, 2006) 4 Voor de uitvoering van de wet zijn negen prestatievelden geformuleerd. De monitor verzamelt gegevens over de laatste drie prestatievelden: 7. maatschappelijke opvang, vrouwenopvang, adviesen steunpunten huiselijk geweld, 8. OGGZ, de openbare geestelijke gezondheidszorg en 9. ambulante verslavingszorg. Het doel van de WMO is dat iedereen moet kunnen meedoen in de maatschappij, maar wel zoveel mogelijk op eigen kracht en met eigen verantwoordelijkheid. Het doel van de OGGZ is het vroegtijdig signaleren en beïnvloeden van risicofactoren en beschermende factoren met het oog op het voorkomen en verminderen van uitsluiting en het realiseren van een aanvaardbare kwaliteit van leven voor kwetsbare mensen. Dit vraagt een inspanning van gemeenten ten aanzien van kwetsbare burgers, die graag willen meedoen, maar weinig zelfredzaam zijn Beleidsvisie Zuid-Holland Noord De gemeente Leiden heeft voor de periode voor de regio Zuid-Holland Noord beleidsdoelen geformuleerd in de nota Iedereen telt (Gemeente Leiden, 2006) 5. De nota kwam een jaar voor de invoering van de WMO uit, maar anticipeert hier wel al op. De uitgangspunten zijn: Dakloosheid en ernstige verslavingsproblemen zoveel mogelijk voorkomen. Ervoor zorgen dat mensen die dakloos of ernstig verslaafd zijn goed worden opgevangen. Waar en voor wie dit enigszins mogelijk is de weg vrij maken naar maatschappelijk herstel. Beperken van de overlast die sommigen van deze mensen voor hun omgeving veroorzaken. Het accent van het beleid dient te liggen op het beperken van de instroom in voorzieningen die bedoeld zijn als laatste vangnet en op het versnellen van de uitstroom uit deze voorzieningen door middel van een actieve begeleiding naar maatschappelijk herstel. Deze doelstelling sluit aan bij het plan van aanpak Regionaal Kompas Regionaal Kompas Zuid-Holland Noord Het Regionaal Kompas Volle kracht vooruit Zuid-Holland Noord is een uitvoeringsagenda behorend bij de beleidsnota Iedereen telt. Het is de regionale uitwerking van het Stedelijk Kompas om de aanpak van dakloosheid en daarmee samenhangende problemen een extra impuls te geven (gemeente Leiden, 2008) 6. 8

9 Beoogd resultaat van het Regionaal Kompas Zuid-Holland Noord in 2013: 1 alle daklozen in deze regio zijn in beeld en voorzien van een trajectplan 2 huisuitzettingen is met 75% afgenomen 3 er is altijd vervolgopvang geregeld indien een huisuitzetting onvermijdelijk is 4. het aanbod aan (al dan niet begeleide) woonvormen en zorgvoorzieningen is zowel in kwantitatief als kwalitatief opzicht toereikend om alle trajectplannen te kunnen realiseren 5. het totaal aantal daklozen is verminderd met 75% 6. de ervaren overlast als gevolg van dakloosheid is afgenomen met 25% Voor de uitvoering van de benodigde activiteiten zijn vijf themagroepen in het leven geroepen die aansluiten bij de prioriteiten van het Regionaal Kompas. Themagroep 1. sluitende aanpak ter voorkoming van huisuitzettingen 2. persoonsgerichte aanpak (PGA) 3. uitbreiding van (woon)voorzieningen 4. bevordering maatschappelijke participatie 5. uitbreiding voorzieningen en mogelijkheden voor dagbesteding De themagroepen worden bemenst vanuit een groot aantal instellingen: maatschappelijke opvang, GGZ, verslavingszorg, maatschappelijk werk, politie, woningcorporaties, schuldhulpverlening, welzijnswerk, Re-integratie Leiden, Meldpunt Zorg en Overlast en de gemeente. Indirect zijn betrokken: CIZ/Zorgkantoor, thuiszorg en instellingen voor verstandelijk gehandicapten (MEE en GEMIVA). De regie van het proces om tot de beoogde resultaten te komen ligt bij de centrumgemeente Leiden. Een werkconferentie in april 2007 vormde het startschot voor een gezamenlijke regionale uitwerking van de vijf speerpunten van het Stedelijk Kompas. Vanaf dat moment zijn de betrokken instellingen, onder leiding van de gemeenten in samenwerking met het Zorgkantoor, aan de slag gegaan met de opzet van een Regionaal Kompas. In mei 2008 en oktober 2009 zijn een tweede en derde conferentie gehouden. Een overzicht van de behaalde resultaten tot nu toe staat in de brochure van de gemeente Leiden Iedereen onder dak! Regionaal Kompas Zuid-Holland Noord, januari Inspectie Openbare Gezondheidszorg De Inspectie voor de Gezondheidszorg voert haar toezicht steeds meer selectief en risicogericht uit. Voor de openbare gezondheidszorg geldt vanaf 2008 dat de inspectie met een aantal indicatoren risico s wil opsporen. Hiertoe heeft zij een basisset indicatoren openbare gezondheidszorg opgesteld (IGZ, 2007) 7. Eén van de indicatoren is risicogroepen OGGZ. Deze indicator was in 2007 samengesteld uit negen risicogroepen. De indicatoren (dreigende) huisuitzettingen, aanvragen schuldhulpverlening, veelplegers, harddrugsverslaafden en residentieel daklozen zijn gestandaardiseerd door de werkgroep Onderzoek en registratie OGGZ van de vakgroep Epidemiologie van GGD Nederland (GGD Nederland, 2010) 8. De indicatoren zijn in 2010 opgenomen in de Basisset publieke gezondheidszorg 2010 van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ, 2010) 9. De indicatoren overlastmeldingen, woningvervuilingen, bemoeizorgklanten in zorg en multiprobleemgezinnen zijn niet gestandaardiseerd. Dit bleek vooralsnog niet mogelijk door gebrek aan eenduidige definities en de verscheidenheid aan vindplaatsen. 9

10 10

11 2 Opzet en inhoud monitor 2.1 Risicofactoren sociale uitsluiting Het centrale thema van de WMO is dat iedereen jong en oud, gehandicapt en niet-gehandicapt, autochtoon en allochtoon, met en zonder problemen volwaardig aan de samenleving kan deelnemen (ministerie VWS, 2004) 10. De mensen die tot de doelgroepen van de OGGZ behoren, doen juist niet (voldoende) mee, zijn uitgesloten of dreigen te worden uitgesloten van de maatschappij. De risicogroepen voor sociale uitsluiting zijn zeer heterogeen en de problemen heel divers. De kenmerken die zij met elkaar delen worden hieronder beschreven aan de hand van het model sociale uitsluiting van Gerda Jehoel-Gijsbers (2004) 11. De twee centrale kenmerken van sociale uitsluiting zijn 1) er is sprake van een tekort of achterstand op zowel het culturele als economische vlak met 2) het ontbreken van toekomstperspectief. Culturele uitsluiting achterstand sociale participatie: onvoldoende deelname aan formele en informele sociale netwerken, inclusief vrijetijdsbesteding; onvoldoende sociale ondersteuning; sociaal isolement; onvoldoende sociale betrokkenheid; voor allochtonen: ontbreken van contact met autochtonen. achterstand culturele integratie: onvoldoende naleving van centrale waarden en normen behorend bij actief sociaal burgerschap; gering arbeidsethos; geringe opleidingsbereidheid; niet stemmen; misbruik sociale zekerheid; delinquent gedrag; afwijkende pedagogische opvattingen; afwijkende opvattingen over rechten en plichten van vrouwen/mannen. Economische uitsluiting materiële achterstand (armoede): tekort aan middelen voor elementaire levensbehoeften en materiële goederen; life style deprivatie; problematische schulden; betalingsachterstanden (m.n. woonlasten); geen mogelijkheid om geld te lenen. geen toegang tot social rights ((semi-)overheidsinstellingen): wachtlijsten en/of (financiële) drempels voor gezondheidszorg, onderwijs (m.n. ten behoeve van kinderen), huisvesting, rechtsbijstand, maatschappelijke dienstverlening, schuldhulpverlening, arbeidsbemiddeling, sociale zekerheid, maar ook zakelijke dienstverlening zoals banken en verzekeringsinstellingen; onvoldoende veiligheid en leefbaarheid woonomgeving. Een groot aantal factoren verhoogt het risico op sociale uitsluiting. Deze paragraaf beschrijft de belangrijkste. Met andere woorden, de factoren die de sterkste samenhang hebben met sociale uitsluiting (Jehoel-Gijsbers, 2004) 11. Risicofactoren kunnen worden ingedeeld in wel en niet beïnvloedbaar door beleid. Hieronder staan de twee soorten risicofactoren op een rij. In elke rij staat de belangrijkste risicofactor met de sterkste samenhang met uitsluiting bovenaan en de factor met de zwakste samenhang onderaan. 11

12 Mate van samenhang van risicofactoren met sociale uitsluiting Niet beïnvloedbaar Samenhang met sociale uitsluiting Beïnvloedbaar Alleenstaande ouder Sterker Gering psychisch welbevinden Niet-westers allochtoon Slechte gezondheid Lage opleiding vader Werkloos Alleenstaand Laag inkomen Uitkeringsgerechtigd Slechte beheersing Nederlandse taal Zwakker Geringe ICT-vaardigheden a Lage opleiding Twee niet beïnvloedbare factoren ontbreken in dit rijtje, namelijk leeftijd en geslacht. Hogere leeftijd is eerder een beschermende dan een risicofactor. Met het ouder worden neemt het risico op uitsluiting af. Vrouwen wijken nauwelijks af van mannen, waarschijnlijk omdat veel uitsluitingskenmerken op huishoudniveau spelen. Alleenstaande ouders vormen een uitzondering. Zij zijn meestal vrouwen en het verhoogde risico treft dan ook vooral vrouwen. Cumulatie van risicofactoren Eén risicofactor alleen leidt meestal niet tot sociale uitsluiting. Naarmate er meer risicofactoren worden gecombineerd wordt de mate van sociale uitsluiting steeds groter. Hieronder staan voor de groep onder de 65 jaar en 65-plussers de combinatie van risicofactoren die een groot effect hebben op de mate van sociale uitsluiting (Jehoel-Gijsbers, 2004) 11. Onder 65 jaar Gering psychisch welbevinden Slechte gezondheid Laag inkomen Uitkeringsgerechtigd/werkloos 65-plus Gering psychisch welbevinden Slechte gezondheid Laag inkomen Niet verrichten van onbetaalde arbeid/ vrijwilligerswerk Bovenstaande combinatie van belangrijkste risicofactoren voor sociale uitsluiting is voor volwassenen en ouderen gelijk. Wanneer deze combinatie optreedt, voegen andere risicofactoren nog maar weinig toe. Alle vier de risicofactoren hebben een direct effect op sociale uitsluiting. Sociaal uitgesloten raken is een proces dat zich in de tijd afspeelt. Oorzaken en gevolgen kunnen elkaar in de loop der tijd afwisselen. Vooral een gering psychisch welbevinden lijkt eerder een gevolg dan oorzaak te zijn van uitgesloten zijn. Kanttekening Bovenbeschreven risicofactoren zijn niet specifiek voor sociale uitsluiting. Nagenoeg dezelfde zijn ook vastgesteld in relatie tot het ontstaan van psychische stoornissen, probleemgedrag en verslaving (Wolf, 2006) 12. a Niet alleen computervaardigheden maar ook basisvaardigheden zoals geld kunnen pinnen en kaartje voor het openbaar vervoer uit een automaat kunnen trekken 12

13 2.2 OGGZ-ladder Voor de opzet en indeling van de monitor is gebruik gemaakt van de zogenaamde OGGZ-ladder (Wolf, 2006) 12. De OGGZ-ladder geeft het proces van sociale uitsluiting weer. Zie onderstaand schema. Op trede nul staat de algemene bevolking. Men heeft een redelijke tot goede gezondheid, doet actief mee in de maatschappij en kan tegenslagen opvangen dankzij voldoende sociale steun. Bij de eerste trede gaat het om uiteenlopende risicogroepen waarbij sprake is van verminderd welzijn en minder goed in staat eigen problemen op te lossen. Dank zij voldoende steun van familie en vrienden, blijven de problemen beheersbaar. Op de tweede trede nemen de problemen in ernst toe. Er is sprake van opeenstapeling van problemen en ze houden langer aan. Steun uit de omgeving is gebrekkig of valt weg. De situatie is kwetsbaar en kan na een ingrijpende gebeurtenis snel verslechteren. OGGZ-ladder preventie algemene bevolking signalering vroeginterventie 0 1 opvang en zorg 2 4 feitelijk daklozen 3 rehabilitatie herstel Op de derde trede worden mensen afhankelijk van voorzieningen voor maatschappelijke opvang, psychiatrische en/of verslavingszorg. Zij hebben uiteenlopende, vaak meervoudige problemen. De afhankelijkheid van opvang en zorg kan tijdelijk of langdurig zijn. Op de vierde trede is de bodem van het bestaan bereikt. Deze feitelijk daklozen hebben geen huisvesting. Zij maken beperkt gebruik van de opvang- en zorgvoorzieningen. Zij overnachten op straat, vinden tijdelijk onderdak bij vrienden of familie, of komen bij de nachtopvang. 13

14 Op elke trede is een aantal interventies mogelijk door gemeente en instellingen. Op de nulde en eerste trede is preventie aan de orde. De tweede trede vraagt om signalering en vroeginterventie en toeleiding naar zorg. Op de derde en vierde trede hebben mensen passende opvang en zorg nodig. Bij elke trede kunnen gemeente en instellingen actief bijdragen aan rehabilitatie en herstel. De opzet van de monitor volgt de treden van de OGGZ-ladder met de functies (interventiemogelijkheden) die daarbij horen. De verzamelde gegevens zijn geordend volgens onderstaand schema preventie, signalering, opvang en zorg en rehabilitatie/re-integratie. Preventie Signalering Opvang en Zorg Rehabilitatie/Re-integratie Terwijl kwetsbare mensen de ladder afdalen, verandert hun hulpbehoefte en krijgen ze vaak met andere instellingen te maken. Tegelijkertijd kunnen op dezelfde trede verschillende instellingen actief zijn. Of men met de één of andere instelling te maken krijgt, hangt onder andere af van welke kenmerken of problemen op dat moment als belangrijk worden ervaren door de persoon zelf of door de omgeving. De ordening van gegevens volgens de OGGZ-ladder geeft zicht op: de verhouding in omvang tussen risicogroepen in de bevolking en gebruik van voorzieningen welke instellingen dezelfde functie uitoefenen op dezelfde trede en voor welke doelgroepen welke instellingen functies vervullen op meerdere treden 2.3 Omvangschatting risicogroepen Doelgroepen voor gemeentelijk preventiebeleid op het terrein van de OGGZ kunnen worden beschreven met zogenaamde risicoprofielen. Een risicoprofiel bestaat uit een aantal risicofactoren dat tegelijkertijd aanwezig is. In een risicoprofiel is sprake van een opeenstapeling van problemen, de zwaartelast neemt toe en de mens wordt kwetsbaar. Dit kan leiden tot een versnelling van het proces van toenemende sociale uitsluiting. In deze paragraaf worden risicoprofielen beschreven van drie kwetsbare groepen. De profielen zijn gebaseerd op het model sociale uitsluiting (paragraaf 2.1). De opeenstapeling van gering psychisch welzijn en slechte gezondheid samen met financiële problemen heeft een groot effect op het risico op sociale uitsluiting. Drie groepen bij wie deze problemen vaak tegelijkertijd voorkomen, zijn: - uitkeringsgerechtigden Mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering zijn mensen die door ziekte niet meer hetzelfde werk kunnen doen dan voordat zij ziek werden. Een bijstandsuitkering is voor mensen die niet meer kunnen voorzien in hun levensonderhoud en geen recht hebben op een andere uitkering omdat zij bijvoorbeeld niet in loondienst waren. Beide groepen hebben vaak psychische en/of lichamelijke gezondheidsklachten. 14

15 - mensen met problematische schulden en grote moeite met rondkomen Een tekort aan middelen om de vaste lasten en eerste levensbehoeften te betalen kan leiden tot stress die het psychisch welzijn negatief beïnvloedt. Omgekeerd heeft een slechte psychische gezondheid een negatief effect op het oplossend vermogen ten aanzien van financiële problemen waardoor deze kunnen verergeren. Zo zijn geld en gemoed verwikkeld in een negatieve spiraal die de opeenstapeling van problemen kunnen versnellen (Gorgievski-Duijvesteijn, 2005) alleenstaande ouders Van alleenstaande ouders ervaart een derde een tekort aan sociale contacten en heeft een derde voortdurend zorgen over de financiële situatie, een kwart heeft minimaal één betalingsachterstand (Jehoel-Gijsbers, 2004) 14. Uit de gezondheidspeilingen van de GGD Hollands Midden onder jongeren (GGD Hollands Midden, 2006) 15 en volwassenen (GGD Hollands Midden, 2006) 16 blijkt dat zowel kinderen uit eenoudergezinnen als alleenstaande ouders ongunstiger scoren op psychisch welzijn dan kinderen en ouders in tweeoudergezinnen. Bovenstaande drie groepen overlappen elkaar voor een deel. Een deel van de uitkeringsgerechtigden heeft schulden of grote moeite met rondkomen en een deel van de alleenstaande ouders is uitkeringsgerechtigd en heeft schulden of grote moeite met rondkomen. Op basis van de GGDgezondheidspeiling doen wij de volgende schattingen: - 39% van de alleenstaande ouders heeft schulden of grote moeite met rondkomen - 43% van de uitkeringsgerechtigden heeft schulden of grote moeite met rondkomen - 13% van de alleenstaande ouders is uitkeringsgerechtigd (70% heeft schulden of grote moeite met rondkomen) - de overlap tussen de drie groepen is ongeveer 20% De omvangschatting van de risicogroepen is tot stand gekomen door gebruikmaking van gegevens uit verschillende bronnen. Hieronder staan de bronnen en gegevens op een rij met een beschrijving van de werkwijze. Werkwijze - De aantallen uitkeringsgerechtigden en eenoudergezinnen per gemeente komen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS, 2009). - Om percentages te berekenen voor gering psychisch welzijn, slechte gezondheid en grote moeite met rondkomen en/of problematische schulden, is gebruik gemaakt van het databestand van de Gezondheidspeiling 2009 van GGD Hollands Midden onder 20 tot en met 64 jarige zelfstandig wonende inwoners van Zuid-Holland Noord. Het databestand bestaat uit een representatieve steekproef per gemeente. - Voor gering psychisch welzijn is als maat gebruikt: het percentage met een hoog risico op angsten/of depressieve klachten. Hoog risico wil zeggen dat voor hun psychische klachten professionele hulp geëigend is (Kessler, 2002) Voor een slechte gezondheid is als maat gebruikt: het percentage dat zich sterk beperkt voelt door één of meer chronische aandoeningen b. b Chronische aandoeningen: hoge bloeddruk, ernstige rugaandoening, astma/copd, gewrichtsslijtage heup/knie, ernstige aandoening nek/schouder, migraine/ernstige hoofdpijn, chronisch eczeem, ernstige aandoening elleboog/pols/hand, diabetes, ernstige darmstoornissen, psoriasis, chronische gewrichtsontsteking, incontinentie, kanker, hartinfarct, vernauwing bloedvaten buik/benen, beroerte, andere hartaandoening 15

Monitor. Maatschappelijke Opvang, OGGZ en Verslavingszorg

Monitor. Maatschappelijke Opvang, OGGZ en Verslavingszorg Monitor Maatschappelijke Opvang, OGGZ en Verslavingszorg Zuid-Holland Noord 2008 INHOUDSOPGAVE 1 Achtergrond en beleidscontext...5 1.1 Inleiding...5 1.2 Landelijke en regionale ontwikkelingen...5 2 Doelgroepen

Nadere informatie

Hoofstuk 2 Kader. Bijlage bij Beleidskader Maatschappelijk zorg en Beschermd wonen

Hoofstuk 2 Kader. Bijlage bij Beleidskader Maatschappelijk zorg en Beschermd wonen Hoofstuk 2 Kader Het Regionaal Kompas Zuid-Holland Noord 2008-2013 Leiden, als centrumgemeente voor de maatschappelijke opvang en verslavingszorg, is nu nog verantwoordelijk voor de aanpak van dakloosheid

Nadere informatie

Sociaal kwetsbare burgers in Eersel. Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris

Sociaal kwetsbare burgers in Eersel. Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris Sociaal kwetsbare burgers in Eersel Antje Eugster Onderzoeksfunctionaris Prestatievelden Wmo 1. Het bevorderen van sociale samenhang en leefbaarheid dorpen 2. Op preventie gerichte ondersteuning van jeugdigen

Nadere informatie

Monitor OGGZ 2012-2013 Zuid-Holland Noord

Monitor OGGZ 2012-2013 Zuid-Holland Noord Monitor OGGZ 2012-2013 Zuid-Holland Noord Omvang risicogroepen en cliëntgroepen ten aanzien van preventie, signalering, zorg en opvang in de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Colofon: Opdrachtgever:

Nadere informatie

Monitor OGGZ 2010-2011 Zuid-Holland Noord

Monitor OGGZ 2010-2011 Zuid-Holland Noord Monitor OGGZ 2010-2011 Zuid-Holland Noord Omvang risicogroepen en cliëntgroepen ten aanzien van preventie, signalering, zorg, opvang en rehabilitatie in de Openbare Geestelijke GezondheidsZorg Colofon:

Nadere informatie

MONITOR MAATSCHAPPELIJKE OPVANG, OGGZ EN VERSLAVINGSZORG ZUID-HOLLAND NOORD 2006

MONITOR MAATSCHAPPELIJKE OPVANG, OGGZ EN VERSLAVINGSZORG ZUID-HOLLAND NOORD 2006 MONITOR MAATSCHAPPELIJKE OPVANG, OGGZ EN VERSLAVINGSZORG ZUID-HOLLAND NOORD 2006 Monitor Maatschappelijke Opvang, OGGZ en Verslavingszorg Zuid-Holland Noord 2006 3 Colofon Opdrachtgever: gemeente Leiden

Nadere informatie

Wmo beleidsplan Maatschappelijke Zorg 2012-2014. Centrumgemeenteregio Zuid-Holland Zuid

Wmo beleidsplan Maatschappelijke Zorg 2012-2014. Centrumgemeenteregio Zuid-Holland Zuid Wmo beleidsplan Maatschappelijke Zorg 2012-2014 Centrumgemeenteregio Zuid-Holland Zuid Raadscarrousel Drechtsteden 2 oktober 2012 Opbouw presentatie 1. Maatschappelijke Zorg (Wmo prestatievelden 7, 8 en

Nadere informatie

Lichamelijke gezondheid (19-64 jaar)

Lichamelijke gezondheid (19-64 jaar) 2a GEZONDHEIDSPEILING 2005 Het doel van de gezondheidspeiling is het volgen van ontwikkelingen in gezondheid en gezond gedrag. Ruim.0 personen in de leeftijd van t/m 94 in de regio Zuid-Holland Noord hebben

Nadere informatie

VOLWASSENEN EN OUDERENPEILING 2012

VOLWASSENEN EN OUDERENPEILING 2012 VOLWASSENEN EN OUDERENPEILING De volwassenen en ouderenpeiling heeft als doel om op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en leefstijl van inwoners in kaart te brengen. Ongeveer.00 inwoners

Nadere informatie

Samenvatting en Beschouwing 19 64 jaar

Samenvatting en Beschouwing 19 64 jaar 7a GEZONDHEIDSPEILING 2005 Het doel van de gezondheidspeiling is het volgen van ontwikkelingen in gezondheid en gezond gedrag. Ruim 10.800 personen in de leeftijd van 19 t/m 94 jaar in de regio Zuid-Holland

Nadere informatie

Samenvatting en Beschouwing 65-94 jaar

Samenvatting en Beschouwing 65-94 jaar 7b GEZONDHEIDSPEILING 2005 Het doel van de gezondheidspeiling is het volgen van ontwikkelingen in gezondheid en gezond gedrag. Ruim 10.800 personen in de leeftijd van 19 t/m 94 jaar in de regio Zuid-Holland

Nadere informatie

Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar)

Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar) 3a Geestelijke Gezondheid (19 64 jaar) Deze factsheet beschrijft de resultaten van de gezondheidspeiling najaar 2005 van volwassenen tot 65 jaar in Zuid-Holland Noord met betrekking tot de geestelijke

Nadere informatie

Dakloos in Leiden 2013

Dakloos in Leiden 2013 Dakloos in Leiden 2013 Colofon: Opdrachtgever: Gemeente Leiden Uitvoering: GGD Hollands Midden Onderzoekers: M. van Veldhuizen, onderzoeker H. Tielen, epidemioloog Omvangschatting: Prof. Dr. PGM van der

Nadere informatie

Monitor Maatschappelijke Zorg 2012-2013 Midden-Holland

Monitor Maatschappelijke Zorg 2012-2013 Midden-Holland Monitor Maatschappelijke Zorg 2012-2013 Midden-Holland Omvang risicogroepen en cliëntgroepen ten aanzien van preventie, signalering, zorg en opvang in de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Colofon: Opdrachtgever:

Nadere informatie

Dreigende Energieafsluitingen Holland Rijnland 2012 2013

Dreigende Energieafsluitingen Holland Rijnland 2012 2013 Dreigende Energieafsluitingen Holland Rijnland 2012 2013 Het aantal energie afsluitingen neemt de laatste jaren toe. Dreigende energie afsluitingen zijn een signaal van problematische schulden en multiproblematiek.

Nadere informatie

Dakloos in Leiden. Telling en omvangschatting van de volwassen populatie

Dakloos in Leiden. Telling en omvangschatting van de volwassen populatie Dakloos in Leiden Telling en omvangschatting van de volwassen populatie 2011 Colofon: Opdrachtgever: Gemeente Leiden Uitvoering: GGD Hollands Midden Onderzoeker/ Auteur: dr. JM Rijkelijkhuizen, drs. JT

Nadere informatie

Tabak, cannabis en harddrugs

Tabak, cannabis en harddrugs JONGERENPEILING 0 ZUID-HOLLAND NOORD De jongerenpeiling heeft als doel om periodiek op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Dit is het eerste

Nadere informatie

Analyse Beschermd wonen regio Holland Rijnland 5 december 2014

Analyse Beschermd wonen regio Holland Rijnland 5 december 2014 Analyse Beschermd wonen regio Holland Rijnland 5 december 2014 1 Toelichting bij de analyse De centrumgemeente Leiden heeft op verschillende momenten in 2014 gegevens ontvangen over Beschermd wonen van

Nadere informatie

Analyse Beschermd wonen regio Holland Rijnland 23 oktober 2014

Analyse Beschermd wonen regio Holland Rijnland 23 oktober 2014 Analyse Beschermd wonen regio Holland Rijnland 23 oktober 2014 1 Toelichting bij de analyse De centrumgemeente Leiden heeft op verschillende momenten in 2014 gegevens ontvangen over Beschermd wonen van

Nadere informatie

OGGZ-monitor Midden-Holland 2008-2009 Aantallen geregistreerde cliënten in de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg

OGGZ-monitor Midden-Holland 2008-2009 Aantallen geregistreerde cliënten in de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg OGGZ-monitor Midden-Holland 2008-2009 Aantallen geregistreerde cliënten in de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Opdrachtgever: gemeente Gouda Auteur: dr. Josina M. Rijkelijkhuizen, epidemioloog GGD

Nadere informatie

1. Inleiding. 2. Doelen en uitgangpunten van het gemeentebestuur

1. Inleiding. 2. Doelen en uitgangpunten van het gemeentebestuur Programma van Eisen volgens TRILL voor Stichting Maatschappelijke Opvang (SMO) ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

Monitor begeleid wonen en bemoeizorg Twente 2013

Monitor begeleid wonen en bemoeizorg Twente 2013 metingen 2009-2012 Monitor begeleid wonen en bemoeizorg Twente 2013 A. Kruize B. Bieleman 1. Inleiding De wijze waarop de twee centrumgemeenten Almelo en Enschede, de maatschappelijke opvang willen vormgeven,

Nadere informatie

V O LW A S S E N E N

V O LW A S S E N E N LICHAMELIJKE GEZONDHEID V O LW A S S E N E N Volwassenen 2009 2 Volwassenenonderzoek 2009 Om inzicht te krijgen in de van de inwoners in haar werkgebied, heeft de GGD Zuid-Holland West in 2009 een schriftelijke

Nadere informatie

Wmo subsidiekader 2014. 1. Inleiding. Bijlage: Wmo subsidiekader 2014. Visie op maatschappelijke dienstverlening, outcome en indicatoren

Wmo subsidiekader 2014. 1. Inleiding. Bijlage: Wmo subsidiekader 2014. Visie op maatschappelijke dienstverlening, outcome en indicatoren Bijlage: Wmo subsidiekader 2014 Wmo subsidiekader 2014 Visie op maatschappelijke dienstverlening, outcome en indicatoren 1. Inleiding In onderstaande vindt u het Wmo subsidiekader 2014, op basis waarvan

Nadere informatie

Welzijn en (gezondheids)zorg

Welzijn en (gezondheids)zorg Hoofdstuk 14 Welzijn en (gezondheids)zorg 14.1 Inleiding Een belangrijke doelgroep voor het welzijns- en zorgbeleid zijn de ouderen. Dit hoofdstuk begint daarom met het in kaart brengen van deze groep

Nadere informatie

Ambitie: de doelgroep maatschappelijke zorg woont passend en zo zelfstandig mogelijk, heeft passende ondersteuning en participeert naar vermogen.

Ambitie: de doelgroep maatschappelijke zorg woont passend en zo zelfstandig mogelijk, heeft passende ondersteuning en participeert naar vermogen. Ambitie: de doelgroep maatschappelijke zorg woont passend en zo zelfstandig mogelijk, heeft passende ondersteuning en participeert naar vermogen. Om deze ambitie te realiseren, zetten we in op maatregelen

Nadere informatie

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen

Ouderenmonitor 2011. Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen. Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen Ouderenmonitor 2011 Gezondheidsonderzoek 65-plussers regio Nijmegen Gezondheidsonderzoek kinderen 0-12 jaar regio Nijmegen De Ouderenmonitor is een onderzoek naar de lichamelijke, sociale en geestelijke

Nadere informatie

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Voorstad Deventer

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Voorstad Deventer IJsselland Wijkgezondheidsprofiel Deventer Januari 2015 Wijkgezondheidsprofiel Dit wijkgezondheidsprofiel bestaat uit gegevens afkomstig van diverse bronnen, registraties en (bewoners)onderzoeken. Voor

Nadere informatie

Welzijn Nieuwe Stijl. preventie zorg en opvang. 27 juni 2011

Welzijn Nieuwe Stijl. preventie zorg en opvang. 27 juni 2011 Welzijn Nieuwe Stijl 27 juni 2011 Prestatieveld 7: het bieden van maatschappelijke opvang, waaronder vrouwenopvang Prestatieveld 8: het bevorderen van openbare geestelijke gezondheidszorg, met uitzondering

Nadere informatie

Holland Rijnland. Decentralisatie AWBZ Stuurgroep 25 september Wim Klei

Holland Rijnland. Decentralisatie AWBZ Stuurgroep 25 september Wim Klei Holland Rijnland Decentralisatie AWBZ Stuurgroep 25 september Wim Klei Onze opdracht Strategische keuze niveau van samenwerking bij de nieuwe taken in de Wmo Begeleiding (groep en individueel) Persoonlijke

Nadere informatie

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk

53% 47% 51% 54% 54% 53% 49% 0% 25% 50% 75% 100% zeer moeilijk moeilijk komt net rond gemakkelijk zeer gemakkelijk 30 FINANCIËLE SITUATIE In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de financiële situatie van de Leidse burgers. In de enquête wordt onder andere gevraagd hoe moeilijk of gemakkelijk men rond kan komen met het

Nadere informatie

B&W. Advies. Noodopvang en woningen bijzondere doelgroepen. Zoetermeer steeds ondernemend. \u,/.,;/ 9P..\9\.\ Zocx C?.3-.l.l.--2:c.

B&W. Advies. Noodopvang en woningen bijzondere doelgroepen. Zoetermeer steeds ondernemend. \u,/.,;/ 9P..\9\.\ Zocx C?.3-.l.l.--2:c. Zoefermeer VERGADERING B&W ó.d. IJ NOV 2009 B&W DM^nr. 2009/20150 Advies 090641 Datum: 03-11-2009 Versie: 1 Conform advies bésldtëh Noodopvang en woningen bijzondere doelgroepen Verantwoordelijk Portefeuille

Nadere informatie

DEELNEMERSBROCHURE. algemene informatie over de organisatie van de Vriendendienst

DEELNEMERSBROCHURE. algemene informatie over de organisatie van de Vriendendienst DEELNEMERSBROCHURE algemene informatie over de organisatie van de Vriendendienst Een initiatief van: Libertas Leiden Rivierduinen ActiVite Thuiszorg Groot Rijnland Valent Z u i d - H o l l a n d N o o

Nadere informatie

Meedoen en erbij horen

Meedoen en erbij horen Meedoen en erbij horen Resultaten van een mixed method onderzoek naar sociale uitsluiting Addi van Bergen, Annelies van Loon, Carina Ballering, Erik van Ameijden en Bert van Hemert NCVGZ Rotterdam, 11

Nadere informatie

Informatie 10 januari 2015

Informatie 10 januari 2015 Informatie 10 januari 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS ARMOEDE WERELDWIJD Wereldwijd leven ongeveer 1,2 miljard mensen in absolute armoede leven: zij beschikken niet over basisbehoeften zoals schoon drinkwater,

Nadere informatie

Maatschappelijke opvang, OGGZ en verslavingszorg. Monitor

Maatschappelijke opvang, OGGZ en verslavingszorg. Monitor Maatschappelijke opvang, OGGZ en verslavingszorg Monitor Regio Zuidoost-Brabant 2008 Colofon Opdrachtgever: Samenwerkingsverband Regio Eindhoven (SRE) Uitvoering: GGD Brabant-Zuidoost Auteurs: Antje Eugster

Nadere informatie

Monitor Regionaal Kompas Oost-Veluwe

Monitor Regionaal Kompas Oost-Veluwe meting 2008 Monitor Regionaal Kompas Oost-Veluwe M. van Zwieten B. Bieleman Monitor Regionaal Kompas Oost-Veluwe November 2009 I NTRAVAL Groningen-Rotterdam COLOFON St. INTRAVAL Postadres: Postbus 1781

Nadere informatie

Holland Rijnland. Monitor Aanpak Kindermishandeling

Holland Rijnland. Monitor Aanpak Kindermishandeling Holland Rijnland Monitor Aanpak Kindermishandeling 1 2012 Nederlands Jeugdinstituut Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of

Nadere informatie

Geestelijke gezondheid

Geestelijke gezondheid In dit onderdeel wordt ingegaan op de geestelijke gezondheid van ouderen. De onderwerpen die worden aangesneden zijn psychische stoornissen en eenzaamheid. Volgens gegevens uit de Rapportage 2001 van het

Nadere informatie

Gezondheidsenquête Drenthe 2003. Tabellenboek Borger-Odoorn

Gezondheidsenquête Drenthe 2003. Tabellenboek Borger-Odoorn Gezondheidsenquête Drenthe 2003 Tabellenboek Borger C.A. Bos, epidemioloog N. van Zanden, epidemioloog GGD Drenthe Overcingellaan 19 9401 LA Assen Tel.: 0592 306300 c.a.bos@ggddrenthe.nl n.van.zanden@ggddrenthe.nl

Nadere informatie

Afhankelijk van een uitkering in Nederland

Afhankelijk van een uitkering in Nederland Afhankelijk van een uitkering in Nederland Harry Bierings en Wim Bos In waren 1,6 miljoen huishoudens voor hun inkomen afhankelijk van een uitkering. Dit is ruim een vijfde van alle huishoudens in Nederland.

Nadere informatie

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Borgele en Platvoet Deventer

IJsselland. Wijkgezondheidsprofiel Borgele en Platvoet Deventer IJsselland Wijkgezondheidsprofiel Deventer Januari 2015 Wijkgezondheidsprofiel Dit wijkgezondheidsprofiel bestaat uit gegevens afkomstig van diverse bronnen, registraties en (bewoners)onderzoeken. Voor

Nadere informatie

Notitie categoriale bijzondere bijstand voor chronisch zieken, gehandicapten

Notitie categoriale bijzondere bijstand voor chronisch zieken, gehandicapten Notitie categoriale bijzondere bijstand voor chronisch zieken, gehandicapten 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Categoriale bijzondere bijstand 3. Doelgroep 4. Meerkosten chronisch zieken en gehandicapten

Nadere informatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie

Hoofdstuk 24 Financiële situatie Hoofdstuk 24 Financiële situatie Samenvatting De gemeente voert diverse inkomensondersteunende maatregelen uit die bedoeld zijn voor huishoudens met een lager inkomen. Zes op de tien Leidenaren zijn bekend

Nadere informatie

Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland

Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland Voorlopig tabellenboek Volwassenen- en seniorenenquête 2012 Flevoland 1 Dit is een voorlopige uitgave. Na de zomer 2013 komen definitieve tabellen beschikbaar. Gezondheidsenquête: volwassenen en senioren

Nadere informatie

Maatschappelijke opvang: trends en ontwikkelingen Verdiepingssessie Stedelijk Kompas Gemeente Eindhoven 31 maart 2015 Mathijs Tuynman

Maatschappelijke opvang: trends en ontwikkelingen Verdiepingssessie Stedelijk Kompas Gemeente Eindhoven 31 maart 2015 Mathijs Tuynman Improving Mental Health by Sharing Knowledge Maatschappelijke opvang: trends en ontwikkelingen Verdiepingssessie Stedelijk Kompas Gemeente Eindhoven 31 maart 2015 Mathijs Tuynman Deze presentatie Deze

Nadere informatie

1. Onderwerp OGGZ: Uitvoeringnotitie Beschermd Wonen

1. Onderwerp OGGZ: Uitvoeringnotitie Beschermd Wonen In Holland Rijnland werken samen: Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest, Teylingen, Voorschoten en Zoeterwoude

Nadere informatie

Samenvatting Klanttevredenheidsonderzoek Wmo en de Benchmarks Wmo resultaten over 2013

Samenvatting Klanttevredenheidsonderzoek Wmo en de Benchmarks Wmo resultaten over 2013 Samenvatting Klanttevredenheidsonderzoek Wmo en de Benchmarks Wmo resultaten over 2013 Klanttevredenheidsonderzoek Het KTO is een wettelijke verplichting wat betreft de verantwoording naar de Gemeenteraad

Nadere informatie

Regionaal Kompas Volle kracht vooruit

Regionaal Kompas Volle kracht vooruit Regionaal Kompas Volle kracht vooruit Zuid-Holland Noord 2008-2013 Mei 2008 Inhoudsopgave Samenvatting 3 1. Inleiding 9 2. Stand van zaken regio Zuid-Holland Noord 13 2.1 Omvang en aard van de problematiek

Nadere informatie

FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld. Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf

FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld. Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf FLEVOMONITOR 2006 Kwetsbare Groepen en Huiselijk Geweld Annemieke Benschop, Susan Place, Marije Wouters & Dirk J. Korf Dit onderzoek is uitgevoerd door het Bonger Instituut voor Criminologie van de Universiteit

Nadere informatie

Factsheet pedagogische hulp in Holland Rijnland 2013: welke plaats in het nieuwe jeugdbeleid?

Factsheet pedagogische hulp in Holland Rijnland 2013: welke plaats in het nieuwe jeugdbeleid? Factsheet pedagogische hulp in Holland Rijnland 2013: welke plaats in het nieuwe jeugdbeleid? Inleiding Met de invoering van de nieuwe Jeugdwet in 2015 is er veel veranderd in het jeugdbeleid van gemeenten.

Nadere informatie

Regionaal Kompas Zuid-Holland Noord. Iedereen onder dak!

Regionaal Kompas Zuid-Holland Noord. Iedereen onder dak! Zuid-Holland Noord Iedereen onder dak! januari 2010 Colofon Iedereen onder dak! is een uitgave van de gemeente Leiden, Afdeling Realisatie Team Stadsleven Eindredactie: Pico Communicatie, Leiden Fotografie:

Nadere informatie

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013

Samenvatting Twente. 2 van 6 Kernboodschappen Twente. Versie 2, oktober 2013 Samenvatting Twente Versie 2, oktober 2013 Twente varieert naar stad en platteland In Twente wonen 626.500 mensen waarvan de helft woont in één van de drie grote steden. Tot 2030 zal de Twentse bevolking

Nadere informatie

BESLUITEN. B&W-nr.: 07.0267 d.d. 6-3-2007

BESLUITEN. B&W-nr.: 07.0267 d.d. 6-3-2007 Behoudens advies van de commissie OWZ B&W-nr.: 07.0267 d.d. 6-3-2007 Onderwerp Ondertekening convenant Ketenaanpak jeugdbeleid, jeugdzorg en gezinsondersteuning (vroegsignalering en zorgcoördinatie) Zuid

Nadere informatie

Arbeidsgehandicapten in Nederland

Arbeidsgehandicapten in Nederland Arbeidsgehandicapten in Nederland Ingrid Beckers In 2003 waren er in Nederland ruim 1,7 miljoen arbeidsgehandicapten; 15,8 procent van de 15 64-jarige bevolking. Het aandeel arbeidsgehandicapten is daarmee

Nadere informatie

Gezond meedoen in Sittard-Geleen. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Sittard-Geleen. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Sittard-Geleen Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk

Nadere informatie

Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk

Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk Inwoners met een ernstig psychiatrische aandoening in de wijk Vanuit Taskforce EPA Utrecht: Gerard de Valk, Leidinggevende Altrecht F-ACT Projectleider proeftuinen Taskforce EPA MWU Marga Vink, beleidsmedewerker

Nadere informatie

Opmerkingen en onderzoeksuggesties vanuit de discussiegroepen symposium 16/10/2013 nav de tabellen over huisuitzettingen

Opmerkingen en onderzoeksuggesties vanuit de discussiegroepen symposium 16/10/2013 nav de tabellen over huisuitzettingen Bijlage 2 Opmerkingen en onderzoeksuggesties vanuit de discussiegroepen symposium 16/10/2013 nav de tabellen over huisuitzettingen 1. Wat is het aandeel feitelijke huisuitzettingen? 0,8% 0,7% 0,6% 0,5%

Nadere informatie

Begeleid Wonen. www.st-neos.nl. Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld

Begeleid Wonen. www.st-neos.nl. Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld Begeleid Wonen www.st-neos.nl Maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld De stichting Neos is een organisatie voor maatschappelijke opvang en aanpak huiselijk geweld. De organisatie richt zich

Nadere informatie

Bijlage 1. Afwegingskader ZRM Wonen en zorg

Bijlage 1. Afwegingskader ZRM Wonen en zorg Bijlage 1. Afwegingskader ZRM Wonen en zorg De zelfredzaamheidsmatrix (ZRM) (Bron: GGD Amsterdam) bevat onder andere het domein huisvesting. Het afwegingskader in deze bijlage is afgeleid van deze zelfredzaamheidsmatrix.

Nadere informatie

Inhoudsopgave Beginpagina...1 Vragenlijst...2 Afsluitende pagina...7

Inhoudsopgave Beginpagina...1 Vragenlijst...2 Afsluitende pagina...7 20151020 NETQ verwarde personen/ggz Inhoudsopgave Beginpagina...1 Vragenlijst...2 Afsluitende pagina...7 i Beginpagina Beste heer, mevrouw, Aedes krijgt van leden regelmatig signalen over overlast en andere

Nadere informatie

Onderwerp Dekking coalitieakkoord 2014 vanuit maatschappelijke opvang en verslavingsbeleid

Onderwerp Dekking coalitieakkoord 2014 vanuit maatschappelijke opvang en verslavingsbeleid Collegevoorstel Sector : MO Reg.nr. : 4432920 Opsteller : H. Pesser Telefoon : (033) 469 4802 Datum : 1 oktober 2013 User-id : PES1 www Onderwerp Dekking coalitieakkoord 2014 vanuit maatschappelijke opvang

Nadere informatie

Doelgroepen Stedelijk Kompas. Inventarisatie regio Nijmegen en Rivierenland

Doelgroepen Stedelijk Kompas. Inventarisatie regio Nijmegen en Rivierenland Inventarisatie regio Nijmegen en Rivierenland Onderzoek en Statistiek: Kenniscentrum Gemeente Nijmegen maart 2008 Inhoudsopgave 1 Totaalbeeld regio Nijmegen en Rivierenland 3 2 Inleiding 5 2.1 Achtergrond

Nadere informatie

Eenzaamheid onder ouderen

Eenzaamheid onder ouderen Eenzaamheid onder ouderen Een inventarisatie van de stand van zaken en van een mogelijke aanpak in Ede (versie 31 oktober 2011) Op 3 februari 2011 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen over eenzaamheid

Nadere informatie

Gezond meedoen in Nuth. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Nuth. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Nuth Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk op gezondheid

Nadere informatie

100.000 INWONERS KWETSBARE BURGERS IN EEN GEMEENTE MET...

100.000 INWONERS KWETSBARE BURGERS IN EEN GEMEENTE MET... IN EEN GEMEENTE MET... 100.000 MEE Zuid-Holland Noord biedt ondersteuning bij leven met een beperking in de gemeenten Alphen aan den Rijn - Delft - Den Haag ('s-gravenhage) - Hillegom - Kaag en Braassem

Nadere informatie

Vraag in beeld. Monitor maatschappelijke opvang, OGGZ en verslavingszorg

Vraag in beeld. Monitor maatschappelijke opvang, OGGZ en verslavingszorg Vraag in beeld Monitor maatschappelijke opvang, OGGZ en verslavingszorg Zuidoost-Brabant 2010 Colofon Opdrachtgever: Samenwerkingsverband Regio Eindhoven (SRE) Uitvoering: GGD Brabant-Zuidoost Auteurs:

Nadere informatie

Kantorenmonitor Holland Rijnland

Kantorenmonitor Holland Rijnland Kantorenmonitor Holland Rijnland Inhoud Voorwoord 4 Inleiding 4 Kantorenvoorraad in Holland Rijnland 7 Bestaande kantorenvoorraad 7 Kantoren 8 Kantorenstand 9 Ontwikkelingen in 21, 211 en 212 12 Kantorenvoorraad

Nadere informatie

Gezond meedoen in Stein. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014

Gezond meedoen in Stein. Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2014 Gezond meedoen in Stein Samenvatting Lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Dit is de samenvatting van het lokaal rapport Volksgezondheid Toekomst Verkenning 214 Een nieuwe kijk op gezondheid

Nadere informatie

Overijsselse dak- en thuislozenmonitor 2010

Overijsselse dak- en thuislozenmonitor 2010 Overijsselse dak- en thuislozenmonitor 2010 Overijsselse dak- en thuislozenmonitor 2010 4 Overijsselse dak- en thuislozenmonitor 2010 2.1 Dreigend daklozen Inhoudsopgave De groep mensen die dreigen dakloos

Nadere informatie

Doelstelling Voortgang bestuurlijk monitoren van OGGZ en GGZ regeling aan de hand van: Verslagen 2012 Plannen 2014

Doelstelling Voortgang bestuurlijk monitoren van OGGZ en GGZ regeling aan de hand van: Verslagen 2012 Plannen 2014 Voortgang OGGZ en GGZ regeling Doelstelling Voortgang bestuurlijk monitoren van OGGZ en GGZ regeling aan de hand van: Verslagen 2012 Plannen 2014 Wat is OGGZ De Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ)

Nadere informatie

Demografische gegevens ouderen

Demografische gegevens ouderen In dit hoofdstuk worden de demografische gegevens van de doelgroep ouderen beschreven. We spreken hier van ouderen indien personen 55 jaar of ouder zijn. Dit omdat gezondheidsproblemen met name vanaf die

Nadere informatie

deelrapport Kwetsbare burgers

deelrapport Kwetsbare burgers deelrapport Kwetsbare burgers Regionale Volksgezondheid Toekomstverkenning Zeeland 212 Inhoud Kernboodschappen 3 Kwetsbare burgers 4 Literatuur en websites 8 Gegevensbronnen 8 Lijst met afkortingen 8 J.M.

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam. nummer 5 maart 2013 Fact sheet nummer 5 maart 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam Er zijn ruim 133.000 jongeren van 15 tot en met 26 jaar in Amsterdam (januari 2012). Met de meeste jongeren gaat het goed in het onderwijs

Nadere informatie

OMNIBUSONDERZOEK NOORD- KENNEMERLAND 2005 PSYCHISCHE GEZONDHEID

OMNIBUSONDERZOEK NOORD- KENNEMERLAND 2005 PSYCHISCHE GEZONDHEID OMNIBUSONDERZOEK NOORD- KENNEMERLAND 2005 PSYCHISCHE GEZONDHEID Gemeente Alkmaar afdeling Onderzoek en Statistiek februari 2006 auteur: Monique van Diest afdeling Onderzoek en Statistiek gemeente Alkmaar

Nadere informatie

Nota van B&W. Onderwerp Subsidieaanvragen Openbare geestelijke gezondheidszorg en Collectieve preventie geestelijke gezondheidszorg 2007

Nota van B&W. Onderwerp Subsidieaanvragen Openbare geestelijke gezondheidszorg en Collectieve preventie geestelijke gezondheidszorg 2007 Nota van B&W Onderwerp Subsidieaanvragen Openbare geestelijke gezondheidszorg en Collectieve preventie geestelijke gezondheidszorg 2007 Portefeuille: H. van der Molen Auteur: G. Spijker Telefoon 5115584

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek MONITOR GEDETINEERDEN MET BIJSTAND, JANUARI - DECEMBER 2001. H.M. Ammerlaan. Divisie SRS Sector SAV

Centraal Bureau voor de Statistiek MONITOR GEDETINEERDEN MET BIJSTAND, JANUARI - DECEMBER 2001. H.M. Ammerlaan. Divisie SRS Sector SAV Centraal Bureau voor de Statistiek Divisie SRS Sector SAV MONITOR GEDETINEERDEN MET BIJSTAND, JANUARI - DECEMBER 2001 H.M. Ammerlaan Samenvatting: Sommige gedetineerden kunnen het laatste deel van hun

Nadere informatie

Bijlage III Het risico op financiële armoede

Bijlage III Het risico op financiële armoede Bijlage III Het risico op financiële armoede Zoals aangegeven in hoofdstuk 1 is armoede een veelzijdig begrip. Armoede heeft behalve met inkomen te maken met maatschappelijke participatie, onderwijs, gezondheid,

Nadere informatie

Monitor dakloosheid en chronische verslavingsproblematiek

Monitor dakloosheid en chronische verslavingsproblematiek Monitor dakloosheid en chronische verslavingsproblematiek Twente 2012 metingen 2006-2011 A. Kruize S. Biesma B. Bieleman 1. Inleiding De wijze waarop de twee centrumgemeenten en Enschede, de maatschappelijke

Nadere informatie

Blauwdruk Samenhangende zorg bijzondere groepen gemeente Zaltbommel en Maasdriel

Blauwdruk Samenhangende zorg bijzondere groepen gemeente Zaltbommel en Maasdriel Blauwdruk Samenhangende zorg bijzondere groepen gemeente Zaltbommel en Maasdriel 1. Inleiding Met de komst van de Wmo per 1 januari 2007 is Den Bosch centrumgemeente voor de Openbare Geestelijke gezondheidszorg

Nadere informatie

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling Advies 7 april 2010 1 2 Inhoudsopgave Samenvatting 5 Aanbevelingen 7 Aanleiding en context voor dit advies 9 Algemeen 11 Opmerkingen bij tekst en opzet van

Nadere informatie

Monitor dakloosheid en chronische verslavingsproblematiek Enschede 2014

Monitor dakloosheid en chronische verslavingsproblematiek Enschede 2014 metingen 2008-2013 Monitor dakloosheid en chronische verslavingsproblematiek Enschede 2014 A. Kruize B. Bieleman 1. Inleiding De wijze waarop de twee centrumgemeenten Almelo en Enschede, de maatschappelijke

Nadere informatie

Bijlage 1 Aanvullende informatie per hoofdstuk

Bijlage 1 Aanvullende informatie per hoofdstuk Bijlage 1 Aanvullende informatie per hoofdstuk In deze bijlage zijn, daar waar van toepassing, per hoofdstuk van het beleidskader toelichtende tekst en cijfers opgenomen. In het kort: bij hoofdstuk 2:

Nadere informatie

Inleiding. Familiale kwetsbaarheid en geslacht. Samenvatting

Inleiding. Familiale kwetsbaarheid en geslacht. Samenvatting Inleiding Depressie en angst zijn veel voorkomende psychische stoornissen. Het ontstaan van deze stoornissen is gerelateerd aan een breed scala van risicofactoren, zoals genetische kwetsbaarheid, neurofysiologisch

Nadere informatie

Beweging, voeding en. (over)gewicht

Beweging, voeding en. (over)gewicht JONGERENPEILING 2008 ZUID-HOLLAND NOORD De jongerenpeiling heeft als doel om periodiek op systematische wijze ontwikkelingen in gezondheid en gewoonten van jongeren in kaart te brengen. Dit is het eerste

Nadere informatie

Doelgroepenanalyse Resto VanHarte Amersfoort

Doelgroepenanalyse Resto VanHarte Amersfoort Doelgroepenanalyse Resto VanHarte Amersfoort Doelgroepen Iedereen is welkom bij Resto VanHarte. Maar mensen of groepen die sociaal geïsoleerd zijn of dreigen te raken krijgen onze speciale aandacht. Wij

Nadere informatie

VOLWASSENEN EN OUDERENPEILING 2009

VOLWASSENEN EN OUDERENPEILING 2009 VOLWASSENEN EN OUDERENPEILING 200 De volwassenen- en ouderenpeiling hee als doel om op systema sche wijze ontwikkelingen in gezondheid en gewoonten van inwoners in kaart te brengen. Bijna.0 inwoners in

Nadere informatie

Regionale VTV 2011. Levensverwachting en sterftecijfers. Referent: Drs. M.J.J.C. Poos, R.I.V.M.

Regionale VTV 2011. Levensverwachting en sterftecijfers. Referent: Drs. M.J.J.C. Poos, R.I.V.M. Regionale VTV 2011 Levensverwachting en sterftecijfers Regionale Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2011 Hart voor Brabant Deelrapport Levensverwachting en sterftecijfers Auteurs: Dr. M.A.M. Jacobs-van

Nadere informatie

Monitor Kwetsbare groepen. Gemeente Houten. Tekst en figuren Ellen Tromp (epidemioloog) en Marte van Rijnsoever Ontwerp voorkant rapport SWZ, Zeist

Monitor Kwetsbare groepen. Gemeente Houten. Tekst en figuren Ellen Tromp (epidemioloog) en Marte van Rijnsoever Ontwerp voorkant rapport SWZ, Zeist Gemeente Houten Monitor Kwetsbare groepen Gemeente Houten Tekst en figuren Ellen Tromp (epidemioloog) en Marte van Rijnsoever Ontwerp voorkant rapport SWZ, Zeist September 2009 2 3 Inhoudsopgave Voorwoord...

Nadere informatie

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009

Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar de speerpuntennotitie lokaal gezondheidsbeleid Boxmeer 2009 2011: Speerpunten voor Boxmeer?? Esther Hendriks 24 september 2009 Op weg naar speerpuntennotitie? Wat doen/deden we al? Welke gezondheidsproblemen

Nadere informatie

VERBETERPLAN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG, VERSLAVINGSZORG EN OPENBARE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG

VERBETERPLAN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG, VERSLAVINGSZORG EN OPENBARE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG VERBETERPLAN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG, VERSLAVINGSZORG EN OPENBARE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG Aanleiding Met het Verbeterplan Maatschappelijke Opvang, Verslavingszorg en Openbare Geestelijke Gezondheidszorg

Nadere informatie

Atlas voor gemeenten 2012:

Atlas voor gemeenten 2012: BestuursBestuurs- en Concerndienst Atlas voor gemeenten 2012: de positie van Utrecht notitie van Bestuursinformatie www.onderzoek.utrecht.nl Mei 2012 Colofon uitgave Afdeling Bestuursinformatie Bestuurs-

Nadere informatie

Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort

Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort Aanpak huiselijk geweld centrumgemeentegebied Amersfoort De bestrijding van huiselijk geweld is een van de taken van gemeenten op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO, nu nog prestatieveld

Nadere informatie

Informatie 17 december 2015

Informatie 17 december 2015 Informatie 17 december 2015 ARMOEDE: FEITEN EN CIJFERS Ondanks het aflopen van de economische recessie, is de armoede in Nederland het afgelopen jaar verder gestegen. Vooral het aantal huishoudens dat

Nadere informatie

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013

Fact sheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013 Fact sheet nummer 9 juli 2013 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2013 Er zijn in Amsterdam bijna 135.000 jongeren in de leeftijd van 15 tot 27 jaar (januari 2013). Veel jongeren volgen een opleiding of

Nadere informatie

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014

Factsheet. Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014. Werkloosheid stijgt naar 24% Definities. Nummer 6 juni 2014 Nummer 6 juni 2014 Monitor jeugdwerkloosheid Amsterdam 2014 Factsheet Ondanks eerste tekenen dat de economie weer aantrekt blijft de werkloosheid. Negen procent van de Amsterdamse beroepsbevolking is werkloos

Nadere informatie

1. Onderwerp Inzet en aanpak Volwasseneneducatie 2013

1. Onderwerp Inzet en aanpak Volwasseneneducatie 2013 In Holland Rijnland werken samen: Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest, Rijnwoude, Teylingen, Voorschoten

Nadere informatie

postbusŵgemëeñfeňoořdëľnveldľnl- uèťheenïe NOORDENVELD

postbusŵgemëeñfeňoořdëľnveldľnl- uèťheenïe NOORDENVELD G E M E E N T E R15.00047 III N O O R D E N V E L D B E Z O E K A D R E S t Raadhuisstraat 1 9301 AA Roden P O S T A D R E S Ť Postbus 109 9300 AC Roden î W E B S I T E / E - M A I L t www.gemeentenoordenveld.nl

Nadere informatie

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur

Inleiding. Doelen en uitgangspunten van het gemeentebestuur Inleiding TRILL is een methodiek die de verantwoordelijkheden en de te leveren prestaties van betrokken partijen in kaart brengt. Zo moet de ambtenaar de beleidsdoelstellingen die door het gemeentebestuur

Nadere informatie