Europa verdient beter. Concept Verkiezingsprogramma Europees Parlement 2014

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Europa verdient beter. Concept Verkiezingsprogramma Europees Parlement 2014"

Transcriptie

1 Europa verdient beter Concept Verkiezingsprogramma Europees Parlement 2014 November

2 Concept Verkiezingsprogramma Europees Parlement 2014 Op 25 november 2013 publiceerde D66 het concept verkiezingsprogramma voor de verkiezingen van het Europees Parlement op 22 mei Dit concept is kritisch over de huidige staat van de Europese Unie. Europa moet democratischer, transparanter en slagvaardiger. En ja, D66 kiest voor de euro en meer economische samenwerking. Het is wel de hoogste tijd dat de fundamentele gebreken eindelijk, en binnen democratische spelregels, worden aangepakt. De boodschap is helder: niets doen en visieloos doormodderen helpen ons niet verder. Voor D66 is het duidelijk wat nut en noodzaak van Europese samenwerking zijn, individuele landen kunnen sommige problemen niet aan. De keuze voor de kiezer tekent zich duidelijk af. Aan de ene kant staat D66 met haar heldere keuze voor een beter Europa. Daar tegenover een enkele partij die zo snel mogelijk wil stoppen met Europese samenwerking. Daartussen in de politieke partijen, de VVD en PvdA voorop, die uitdagingen benoemen maar die niet komen met oplossingen om Europa echt uit te rusten voor de uitdagingen van de 21ste eeuw. De kiezer die alles wil laten zoals het is, kan daar terecht. De komende weken kunnen leden van D66 op bijeenkomsten verspreid door het land over de voorstellen discussiëren en voorstellen indienen om de tekst te amenderen. Op het congres van 7 en 8 februari 2014 in Amsterdam wordt over deze voorstellen gestemd en wordt uiteindelijk de definitieve tekst van het verkiezingsprogramma door de leden vastgesteld. Dit document bevat de tekst van het concept verkiezingsprogramma met regelnummering voor de delen die geamendeerd kunnen worden. De algemene inleiding en de inleidingen per hoofdstuk zijn niet te amenderen. De inhoud moet gezien worden in samenhang met het verkiezingsprogramma voor de Tweede Kamerverkiezingen zoals vastgesteld door het D66 congres in het najaar van Op Congres 98 zijn voorstellen besproken om te komen tot een vergrote kwaliteit van het debat in D66. Het congres heeft onder andere besloten bij de vaststelling van het Europees verkiezingsprogramma in februari 2014 te experimenteren met een nieuwe procedure. Het doel van deze proef is meer tijd vrij te maken voor discussie over de meest belangrijke onderwerpen. Voorafgaand aan het congres zullen daartoe de ingediende amendementen worden onderverdeeld in drie categorieën. In principe worden alleen die amendementen die op hoofdpunten betrekking hebben plenair behandeld, tenzij in een e-vote voorafgaand aan het congres voldoende leden vinden dat specifieke andere amendementen ook plenair behandeld moeten worden, en op basis daarvan al dan niet plenair op het voorjaarscongres 2

3 worden behandeld. In ditzelfde kader heeft het congres besloten dat discussies over het conceptprogramma en over amendementen beter gefaciliteerd kunnen worden. Daartoe vinden in de komende weken een vijftal bijeenkomsten plaats verdeeld over het land. Tijdens deze bijeenkomsten zal de programmacommissie het conceptprogramma nader toelichten en is er tijd gereserveerd voor het bespreken en formuleren van amendementen. Een overzicht van deze bijeenkomsten vindt u op Volledige informatie over het indienen van amendementen op dit concept verkiezingsprogramma vindt u aan het eind van dit document. 3

4 Inhoudsopgave 5 Naar een veel beter Europa (algemene inleiding, niet amendeerbaar) 7 Europa zorgt voor werk en duurzame welvaart Inleiding, niet amendeerbaar Amendeerbaar deel 24 In Europa koesteren we de vrijheid Inleiding, niet amendeerbaar Amendeerbaar deel 28 Europa: onze stem in de wereld Inleiding, niet amendeerbaar Amendeerbaar deel 32 De Europese Unie moet beter: democratischer, transparanter, slagvaardiger Inleiding, niet amendeerbaar Amendeerbaar deel 38 Informatie over indienen amendementen (niet amendeerbaar) 4

5 Naar een veel beter Europa Europa maakt zich op voor verkiezingen. 500 miljoen mensen bepalen met hun stem de toekomst van ons continent. Europese integratie bracht duurzame vrede en veiligheid. Europese integratie bracht economische groei en welvaart. Die verworvenheden zijn niet vanzelfsprekend. Voor een vrije en welvarende toekomst moeten we verder bouwen aan een sterk Nederland in een sterk Europa. Nu hebben we de kans die volgende stap te zetten. D66 durft die keuze te maken. In een wereld met steeds meer afhankelijkheid over grenzen heen vormt Europese integratie het fundament onder onze individuele vrijheid. Ooit was Europa een toekomstdroom. Nu is Europa een dagelijkse werkelijkheid geworden. In de afgelopen 60 jaar is Nederland tot in zijn haarvaten verbonden geraakt met Europa. D66 is ervan overtuigd dat die integratie onmisbaar is voor een vrije en welvarende toekomst van ieder individu. In een wereld waar uitdagingen als veiligheid, energie, verduurzaming en immigratie grenzen overschrijden, is een slagvaardig Europa cruciaal. Door onderlinge relaties, verbondenheid, begrip en verdraagzaamheid vormt Europese integratie een waarborg voor individuele vrijheid en vrede. Juist voor Nederland. Geen land is voor zijn veiligheid, zijn politieke gewicht in de wereld en zijn economische welvaart zo afhankelijk van intensieve samenwerking met de landen om ons heen. Daarom moeten wij voorop lopen in het beter maken van de Europese Unie. De Unie kent nog vele gebreken. We zitten in een crisis die nu al meer dan 5 jaar duurt. Economisch én politiek. Te veel mensen, vaak jongeren, zijn werkloos, de economie staat stil, overheidsbegrotingen komen maar niet op orde. In een wereld waarin niet langer landen, maar steeds meer de continenten de toon zetten, verliest Europa stapje voor stapje aan invloed. Toch aarzelt Europa om die fundamentele problemen aan te pakken. Wordt op de rem getrapt door Europese leiders die geen grip op de problemen krijgen. Waarom stellen zij het nationaal belang boven het Europees belang, boven het algemeen belang? Wanneer gaan zij de begrijpelijke zorgen van mensen echt serieus nemen? Want mensen maken zich zorgen. Over de toekomst van de euro. Over hun pensioenen en spaargeld. Over de reikwijdte en de omvang van Europa. Over de ondoorzichtige besluitvorming over hun hoofden heen. Over de ondoordringbare bureaucratieën die in de weg staan van slagvaardig handelen. Over de kostbare verdeeldheid onder Europese leiders. 5

6 Om bij de volgende Europese verkiezingen in 2019 niet nog steeds met een verdeeld en machteloos Europa te zitten, moeten we nu vooruit. Er wachten Europa uitdagingen van wereldformaat. Klimaat, energie, grondstoffenschaarste, veiligheid en migratie. De vraag is: hoe ga je daar als politiek mee om? Wijs je op de bedreigingen of de kansen? Praat je mensen naar de mond of bied je perspectief? Een enkele partij kiest bewust voor de afbraak van Europa. De meeste andere partijen benoemen gretig wat er mis is, maar zwijgen als gevraagd wordt naar oplossingen. Niets doen en visieloos doormodderen brengen ons niet verder. D66 is ervan overtuigd dat Europa veel beter kan. Veel beter moet. Veel beter verdient. Problemen los je niet op door lijdzaam toe te kijken, maar door daadkrachtig op te treden. Wij treden de toekomst van ons continent met vertrouwen tegemoet. Nu is dè kans te kiezen voor een Europa dat duurzame economische groei aanjaagt en ons een sterke stem in de wereld geeft. Nu is dè kans te kiezen voor een transparanter en democratischer Europa. Nu is dè kans vrijheid, rechtsgelijkheid, ruimte voor diversiteit, verdraagzaamheid en verbondenheid zeker te stellen voor alle mensen in Europa en deze waarden met kracht in de rest van de wereld uit te dragen. Europa staat aan de vooravond van de verkiezingen van het Europees Parlement. 500 miljoen Europeanen krijgen de kans om te kiezen. D66 kiest ook. Wij willen nu vooruit. Europa beter maken, slagvaardiger, democratischer. D66 kiest voor een sterk Nederland in een sterk Europa. Marty Smits - Voorzitter Programmacommissie D66 Robert Farla, Kirsten Nienhuis, Timo Kansil, Joost Sneller, Michiel Hendrix, Anne van Meer, Jieskje Hollander - Leden Programmacommissie D66 6

7 Europa zorgt voor werk en duurzame welvaart De Europese Unie is voor Nederland van economisch levensbelang. Wij zijn een handelsnatie. Onze vrije export naar EU-lidstaten levert jaarlijks 120 miljard euro op. Anderhalf miljoen Nederlanders danken hun baan aan de export naar EU-landen. De Europese vrije interne markt moet de komende jaren worden vervolmaakt. Voor diensten, voor digitale ondernemers en voor grensoverschrijdend vervoer. Vrij verkeer van werknemers is daarbij voor D66 een groot goed. D66 wil deze mobiliteit van arbeid bevorderen, met oog voor sociale gevolgen. Handel met landen buiten de Europese Unie moet eenvoudiger worden. Een vrije interne markt en vrije handel met onze omgeving creëert onmiddellijk welvaart en werk. Een gezonde Europese economie is duurzaam en groen. Een gezonde economie zorgt voor een hoge levensstandaard, maar maakt niet méér op dan onze planeet ons kan geven. Nederland is te klein om zelf de omslag te bewerkstelligen. De overgang naar zo n groene economie kan alleen op Europees niveau slagvaardig worden ingezet. D66 strijdt voor een Europese economie van hergebruiken in plaats van opmaken. Een economie waarin we voorop lopen met groene technologie en groene banen. Waar consumenten in staat zijn weloverwogen keuzes te maken. Waar natuur en biodiversiteit beschermd en hersteld worden. Waar alle hulpbronnen op duurzame wijze worden beheerd. Op land, op zee en in de lucht. Investeren in slimme economische groei is investeren in de kansen van Europa. Europa moet meer investeren in onderwijs en onderzoek, beter gebruik maken van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën en door innovatie beter inspelen op maatschappelijke uitdagingen. Investeren in de toekomst van mensen, niet in de economie van gisteren. Dat is de beste manier om Nederland en Europa uit de crisis te halen. Groei creëert nieuwe bedrijvigheid en nieuwe banen. Groei is meer dan geld alleen. Groei gaat om welzijn. Groei is de zuurstof van onze samenleving. Groei jaag je als overheid niet aan door niets te doen of door verandering tegen te houden. Groei breng je door hervorming van de economie, door het versterken van de interne markt en door ruimte te maken voor investeringen in onderwijs en innovatie. Het fundament voor concurrerende en duurzame groei is een Europese monetaire unie die toekomstbestendig en gezond is. De euro heeft handel drijven in heel Europa voor bedrijven eenvoudiger en goedkoper gemaakt. Daarmee vormt de euro voor D66 een fundament 7

8 onder onze groei en welvaart. Toch sluiten wij onze ogen niet voor de fundamentele problemen met onze munt. Het gemak waarmee regeringen regels voor gezonde financiën aan hun laars lapten, staat ons helder voor de geest. D66 wil de problemen voortvarend aanpakken. Alleen zo komen we in heel Europa tot gezonde overheidsfinanciën, gezonde banken en economieën die naar elkaar toe groeien. 8

9 Europa als één vrije interne markt Versterken van de interne markt We laten kansen liggen met de Europese interne markt. Het vrij verkeer van diensten, van juridische diensten tot verzorging, is in de praktijk nauwelijks vrij te noemen. Door barrières weg te nemen creëren we meer kansen op werk en economische groei. De dienstenrichtlijn moet niet alleen met dubbele inzet worden toegepast, maar ook worden uitgebreid naar andere sectoren, bijvoorbeeld medische diensten. D66 pleit voor het terugdringen van het aantal beschermde beroepen, van rijinstructeur tot luchtverkeersleider. Wij willen alle ruimte voor start-ups. Daarbij biedt e-commerce een enorm potentieel. Ter bevordering hiervan moet er zo snel mogelijk een open Europese markt voor veilige betalingen komen. Nationale barrières nemen we weg door geharmoniseerde normen en regels over zaken als algemene voorwaarden, leverplichten, klachtenrechten en teruggave van producten. Door het eenduidig garanderen van de rechten van consumenten in een open Europese markt beschermen we de consument én bevorderen we de handel. Eén Europese energiemarkt Europa geeft per jaar 500 miljard euro uit aan de import van fossiele brandstoffen. Dat moet anders. Om te komen tot een duurzame en toekomstbestendige energievoorziening, is het cruciaal dat we binnen Europa samen optrekken. Samen investeren in betere transportverbindingen tussen landen en ruimte maken voor meer uitwisseling van energie. Dan kunnen wij er in slagen energiekosten te beheersen. Dan kunnen we snel de transitie maken naar een duurzame, CO 2 -arme energievoorziening. Dan kunnen we ons minder afhankelijk maken van Rusland en de Arabische landen voor gas en olie. Wegnemen barrières voor grensoverschrijdend vervoer Afzonderlijke nationale regels blokkeren te vaak grensoverschrijdend vervoer. D66 wil dat de lidstaten heldere Europese vervoersstandaarden afspreken. Van wegenvignetten tot eisen aan rij- en rusttijden. Van rijbewijzen tot veiligheidssystemen op het spoor en verbetering van gebrekkige spoor- en wegverbindingen. Een gemeenschappelijk Europees luchtruim Vliegtuigen moeten nu in Europa nog te vaak omvliegen en de luchtverkeersleiding is nog te versnipperd. D66 wil snel naar één Europees luchtruim. Dit maakt vliegen veiliger, 9

10 goedkoper en energie-efficiënter. Wij willen dat de Europese Commissie namens de Europese Unie als één blok met andere landen onderhandelt over luchtvaartverdragen. Europees betalen en bankieren Eén interne markt voor betaalverkeer maakt de handel en economische activiteiten tussen landen eenvoudiger en goedkoper. Betaal- en creditkaarten en systemen waarmee we geld overboeken, ook via internet en mobiele telefoon, moeten beter op elkaar aansluiten. Het meenemen van je rekeningnummer bij een overstap naar een andere bank moet door heel Europa eenvoudiger worden, net als schuldeninning over grenzen heen. Dit alles is beter voor bedrijven en consumenten. Eén Europese digitale markt Mensen bewegen zich digitaal makkelijker over grenzen dan fysiek. D66 wil daarom de muren tussen landen in de digitale wereld slechten. Europese internettoegang voor hetzelfde tarief als in het thuisland. Meer grensoverschrijdende e-commerce. Open standaarden op Europees niveau en Europese data die via deze open standaarden beschikbaar komt. Wij willen gegarandeerde netneutraliteit, omdat dat een gelijk speelveld creëert en ruimte biedt voor innovatie. D66 liep voorop in de strijd tegen de bedreiging van internetvrijheid door de ACTA-voorstellen (Anti-Counterfeiting Trade Agreement Handelsovereenkomst ter bestrijding van namaak). Een tweede ACTA moet voorkomen worden. Dit vraagt om nieuwe spelregels. Voor D66 betekent dit een hoog beschermingsniveau van onze privacy, met voldoende ruimte om Europees te kunnen innoveren en ondernemen. Daarom ondersteunt D66 Europese initiatieven voor de modernisering en Europese harmonisering van het auteursrecht, waarbij dat auteursrecht niet mag leiden tot inperking van de internetvrijheid. Digitale veiligheid Digitalisering biedt ongekende kansen over grenzen heen. Daartegenover staan ook risico's. Net als de kansen wil D66 ook de risico s zoveel mogelijk Europees adresseren. Identiteitsdiefstal en fraude zijn een groeiend en onvoldoende onderkend probleem. D66 wil een Europees meldpunt voor identiteitsfraude dat helpt de fraude in alle lidstaten te bestrijden. Europese samenwerking bij digitale opsporing is noodzakelijk. We zijn voor Europese afspraken over omgang met veiligheidslekken in computersystemen en software. Daarnaast is er gemeenschappelijk beleid nodig tegen kwaadwillende hackers, maar ook steun en vrijwaring van personen die veiligheidslekken melden (responsible disclosure). D66 bepleit ook Europese samenwerking op digitale defensie (zoals een Europese oefening op het gebied van cyberwarfare) Ten slotte moet, net als bij conventionele wapensystemen, de export van digitale wapens getoetst worden. 10

11 Bevorderen concurrentie De consument, maar ook de economie in haar geheel, is gebaat bij gezonde concurrentie. Concurrentie dwingt tot efficiëntie en innovatie. Ook in tijden van crisis willen wij dat Europese en nationale mededingingsautoriteiten zeer actief en streng zijn. Er moet wel ruimte zijn om, onder transparant toezicht en met behoud van toegankelijkheid van markten, voorop te lopen in verduurzaming. In Europa moeten we de verhouding tussen interne marktregels rond staatsteun, aanbesteding en publieke diensten beter regelen. Wij willen uitzonderingen tot het minimum beperken. In ieder geval is een grondige evaluatie nodig van de huidige, zogenaamde horizontale, uitzonderingsregeling. De Europese Commissie heeft vastgesteld dat 40% van de staatssteun die in dat kader is verleend, niet volgens de regels is toegekend. Boven een bepaalde grens zijn Europese aanbestedingen een goed instrument om nieuwe toetreders en het MKB een echte kans te geven. Daarbij moet een eerlijke en transparante beoordeling van kwaliteit en prijs voorop staan. Administratieve lasten moeten tot een minimum worden beperkt. Terugdringen regeldrukte Overheden hebben een natuurlijke neiging steeds meer regels in te stellen. Die regeldrukte leidt tot hoge administratieve lasten en vormt een barrière tegen vernieuwing. D66 wil dat de Europese Commissie zich volledig richt op het terugdringen van administratieve lasten. D66 steunt het voortzetten van de Europese Actal. Wetgeving moet worden getoetst op de gevolgen voor de regeldrukte. Ook een horizonbepaling voor wetten kan helpen de regeldruk te verminderen. Zo wordt de politiek bij iedere regel die ophoudt te bestaan, gedwongen expliciet de afweging te maken of deze verlengd moet worden. Afstemmen van belastingregels Ieder land heeft nu zijn eigen belastingstelsel. D66 wil dat dit zo blijft. Wel pleiten wij voor betere uitwisseling van informatie om belastingontduiking en -fraude te bestrijden en belastingparadijzen aan te pakken. Door het BTW-systeem te vereenvoudigen en binnen Europa meer te harmoniseren, kunnen we administratieve lasten terugdringen. Met het invoeren van een eenduidige grondslag voor het vaststellen van de vennootschapsbelasting kunnen bedrijven eenvoudiger in meerdere landen actief zijn. Meer handel, eerlijke groei Hoe meer handel en economische activiteit, hoe beter voor Europa en voor Nederland exportland in het bijzonder. Het wegnemen van handelsbarrières zal de economie snel, en zonder grote overheidsuitgaven, een stimulans geven. Een spoedige afronding van het EU- VS handelsverdrag zorgt voor economische groei en banen aan beide kanten van de 11

12 Atlantische oceaan. Voor D66 zijn daarbij hoogwaardige bescherming van milieunormen en arbeidsomstandigheden, en strakke regels voor bescherming van persoonsgegevens een voorwaarde voor instemming. De EU moet samen met handelspartners optrekken tegen protectionisme, bijvoorbeeld in de BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China). Wereldwijde handelsregels blijven een belangrijk doel. De huidige bilaterale onderhandelingen kunnen een impuls geven aan de vastgelopen Doha-onderhandelingen. Bij al deze handelsovereenkomsten willen we niet alleen vrije, maar ook eerlijke en duurzame handel. Vrij verkeer van mensen binnen de Europese Unie Werken waar je wilt D66 is groot voorstander van het vrij verkeer van werknemers binnen Europa. Dat geeft Nederlanders de vrijheid om in andere landen aan het werk te gaan. Omgekeerd kunnen we buitenlands talent naar ons land halen om knelpunten op de Nederlandse arbeidsmarkt op te lossen, zoals het tekort aan mensen met een technische achtergrond. Op langere termijn helpt het de krapte op de arbeidsmarkt door vergrijzing tegengaan en op korte termijn draagt het bij aan het oplossen van de grote jeugdwerkloosheid die Europa teistert. Om deze mobiliteit te vergroten willen wij een verbeterde erkenning van diploma s en beroepskwalificaties. Vrij verkeer van diensten en van werknemers moet ook nadrukkelijk worden geregeld voor de zorgsector en medische sector. Wanneer wij arbeidsvoorwaarden, regels over arbeidsomstandigheden en onderdelen van de sociale zekerheid beter op elkaar afstemmen, nemen we barrières voor mobiliteit weg. D66 vindt dat van personen die een beroep doen op Nederlandse sociale voorzieningen verwacht mag worden dat zij Nederlands leren. Tegengaan oneerlijke concurrentie arbeidsmarkt Terwijl vrij verkeer van goederen en kapitaal zich goed ontwikkelt, blijft vrij verkeer van personen achter. In het Europa van de open grenzen is er één open arbeidsmarkt. Het streven naar meer mobiliteit voor werknemers mag niet leiden tot uitbuiting van buitenlandse werknemers of uitholling van de arbeidsmarktpositie van Nederlanders. De huidige lappendeken van regelingen voor arbeidsmobiliteit en migratie leidt tot misstanden en misbruik. Er moet dringend een vereenvoudiging komen, waarbij regels simpel, helder en eerlijk zijn. Bij een Europese arbeidsmarkt horen ook Europese werknemersrechten, zoals vastgelegd in het EU Handvest van de Grondrechten. Bestaande regels over zaken als 12

13 arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden, veiligheid en gezondheid op het werk, moeten veel beter worden nageleefd. Schijnconstructies moeten actief worden bestreden. Deze taak ligt primair bij onze nationale overheid en arbeidsinspectie, die hiervoor de benodigde tijd en middelen moet inzetten. Hierbij moet gegevensuitwisseling sterk verbeterd worden. Opruimen van praktische barrières voor mobiliteit binnen de Europese Unie Wie verhuist naar een ander EU-land ervaart nog teveel problemen en onnodige obstakels. Verzekeringen kunnen niet worden meeverhuisd, internet- en telefoonaansluitingen moeten worden gewijzigd, auto s moeten worden herkeurd, stemmen is lastig en pensioenen kunnen niet worden meegenomen. Wie vanuit het buitenland een of 0900-nummer wil bellen, ooit bedoeld om meer gemak voor mensen te creëren, slaagt er niet in een verbinding tot stand te brengen. D66 wil dat er een actieplan komt om deze praktische problemen aan te pakken. Alleen zo zorgen we ervoor dat de voordelen van een verenigd Europa voor iedereen binnen handbereik komen. Moderne sociale zekerheid die aansluit bij mobiele mensen In veel Europese landen, ook in Nederland, moet de sociale zekerheid worden gemoderniseerd. Regelingen gaan nog te vaak uit van traditionele gezinssituaties, banen voor het leven en het altijd werken binnen de grenzen van één land. D66 wil een moderne sociale zekerheid, die aansluit bij het werkende leven van vandaag. Flexibiliteit, diversiteit en mobiliteit moeten maximaal gefaciliteerd worden. Dat begint met regels voor grenswerkers. Rigide toepassing van het woon-/werklandbeginsel kan leiden tot schrijnende situaties. Bij modernisering van ons pensioenstelsel wil D66 aandacht voor mensen die ervoor kiezen een langere periode in een ander land te wonen en te werken. Werken in het buitenland mag niet leiden tot onherstelbare gaten in de opbouw van pensioen. Een Europees pensioenvolgsysteem, waarmee je vanuit het buitenland zicht blijft houden op je lopende pensioenregeling in je thuisland, kan daarbij een nuttig instrument zijn. Robuuste pensioenen Nederland beslist, net als andere Europese lidstaten, zelf over de inrichting van zijn pensioenstelsel. Binnen de Eurozone zijn toekomstbestendige pensioenstelsels essentieel voor de stabiliteit van onze gezamenlijke munt. Daarom hebben lidstaten zich in het Stabiliteits- en Groeipact verplicht om pensioenstelsels toekomstbestendig en betaalbaar te maken. 13

14 Een toekomstbestendig pensioenstelsel houdt rekening met nieuwe arbeidspatronen en een evenredige belasting van verschillende generaties. In binnen- en buitenland zien wij meer en meer individuele pensioenoplossingen, waarbij mensen zelf op een eigen rekening sparen voor hun pensioen. Een beter werkende interne markt voor financiële dienstverlening zal de kwaliteit en prijs van dit soort producten verbeteren. Dat brengt een gezond pensioensysteem dichterbij. Gezondheidszorg dichtbij mensen D66 wil dat gezondheidszorg zoveel mogelijk dicht bij mensen georganiseerd wordt. De patiënt centraal met waar mogelijk eigen regie. Elke lidstaat richt de gezondheidszorg naar eigen inzicht in. Gezonde overheidsfinanciën en eerlijke concurrentie zijn daarbij van belang. D66 wil dat Nederlandse zorgverzekeringen ook in het buitenland gelden. Mensen moeten zonder zorgen mobiel kunnen zijn, zoals al is afgesproken. Daarnaast is er in grensgebieden behoefte aan afspraken over het optimaal aanbieden van zorg aan mensen aan beide kanten van de grens, bijvoorbeeld in Nederland, Duitsland en België. D66 wil daarnaast de kwaliteit van de zorg verbeteren door efficiënte toelating van geneesmiddelen zonder overbodige duplicatie. Door internationale erkenning van medische diploma's en werkervaring voor medisch talent. Door strenge Europese regels voor medische technologie en apps die innovatie niet belemmeren. Door kwaliteitsinformatie internationaal uit te wisselen. D66 wil een Europese zwarte lijst voor artsen, zodat een geschorste arts niet over de grens weer aan het werk kan komen. De uitstekende Nederlandse zorg maken wij, als exportproduct, meer toegankelijk voor mensen uit de rest van de Europese Unie. Naar de meest concurrerende en duurzaamste economie Groene groei D66 streeft naar een radicale verduurzaming van onze samenleving en economie. Niet als doel op zich, maar vanuit onze waarden van rechtvaardigheid, verantwoordelijkheid, ook voor komende generaties, en ons liberaal rentmeesterschap. D66 wil een Europese economie die niet draait om gebruiken en opmaken, maar om circuleren en hergebruiken. Van een op fossiele brandstoffen gebaseerde economie naar een biobased economie. Waarin uiteindelijk alle gebruikte grondstoffen en energie zijn afgeleid uit hernieuwbare biologische bronnen. Waarin schoon loont en de vervuiler betaalt. Waarin we duurzame initiatieven aanjagen. Wij zien afval als grondstof. Hogere inzamelingsdoelen, hoogwaardig 14

15 hergebruik en het voorkomen van verbranding moeten in Europese wetgeving worden vastgelegd. Met bedrijven en bedrijfstakken worden harde afspraken gemaakt over het uiteindelijk sluiten van grondstofketens. Met een "Schengen" voor afval, waarbij transport van afval tussen landen zonder uitgebreide vergunningen mogelijk is, versnellen we de transitie naar een circulaire economie. Door een verschuiving van belastingen op arbeid naar belasting op grondstoffen en vervuiling moedigen we hergebruik aan. Het gebruik van duurzame biogrond- en brandstoffen mag niet ten koste gaan van voedselgewassen of de natuur. Daarom willen wij Europese criteria voor duurzame biobrandstoffen. De overheid geeft het goede voorbeeld bij duurzaamheideisen aan de opdrachten die zij verleent. Door negatieve externe effecten van vervuilend gedrag door te berekenen in prijzen van grondstoffen, kunnen we economische keuzes positief beïnvloeden. Zo pakt Europa de kans een wereldleider te zijn in deze groene economie van de toekomst. Ruimte voor duurzame vernieuwing Duurzame innovaties botsen soms met bestaande regels. Het duurt te lang om steeds de betreffende regels te wijzigen. Om duurzame initiatieven aan te jagen wil D66 proeftuinen voor duurzame experimenten aanwijzen. In deze proeftuinen halen we tijdelijk de Europese en nationale regels weg die belemmerend werken voor duurzame vernieuwing, bijvoorbeeld voor een periode van 5 jaar. Wanneer specifieke mededingingsregels duurzame innovatie in de weg staan, moet het mogelijk zijn om, onder scherp toezicht, duurzame experimenten op te zetten. Europa als voorloper in het oplossen van het klimaatprobleem Nederland kan de klimaatverandering niet alleen oplossen. Bij opwarming van de aarde betalen we echter wel mede de rekening. D66 wil daarom nieuwe, bindende, internationale klimaatafspraken, waarin alle grote opkomende economieën meedoen. Na jarenlange stilstand komt er nu eindelijk beweging in zowel de VS als China. Nu heeft Europa de kans om door te zetten. D66 houdt daarom vast aan een ambitieus klimaatbeleid met bindende Europese klimaatdoelstellingen. De doelen voor 2050 staan al vast, een reductie met 80-95%. Ook voor 2030 willen wij snel ambitieuze en concrete doelen vaststellen, op basis van solide indicatoren: 45-50% CO 2 -reductie, 30% energiebesparing en 30% duurzame energieproductie. Daarvoor is het van belang dat het emissiehandelssysteem in de periode tussen nu en 2020 beter werkt met een CO 2 -prijs die hoog genoeg is om te innoveren. Dit vraagt om voldoende schaarste aan emissierechten om ook rekening te houden met de tussentijdse groei van hernieuwbare energie. Uitbreiding van het systeem met de sectoren luchtvaart en scheepvaart zal verder bijdragen aan de beoogde reductie. 15

16 Tegelijkertijd zullen we nationaal, regionaal en lokaal aan de slag moeten. Lokale klimaatagenda's, samenwerking met de private sector en de ontwikkeling van vernieuwende vormen van financiering, bijvoorbeeld via een groene investeringsbank, zijn daarbij noodzakelijk. Snel naar een gezamenlijke duurzame energievoorziening D66 wil naar een volledig duurzame energievoorziening in Europa in Bindende doelstellingen voor hernieuwbare energie én voor vermindering van het energieverbruik zijn noodzakelijk. De goedkoopste energie is immers de energie die je niet gebruikt. D66 wil alle milieuvervuilende subsidies en belastingvoordelen voor fossiele energie afbouwen en een CO 2 -label voor alle fossiele brandstoffen. Voor een efficiënte omschakeling naar duurzame energie moeten de nationale energienetwerken in Europa op elkaar worden aangesloten en slimmer worden. D66 wil dat Europa gaat investeren in zulke zogenaamde 'smart en super grids'. Pas dan kunnen we zonne- en windenergie uitwisselen op een Europese energiemarkt. Concurrentie op de energiemarkt en toegang en deelname door nieuwe ondernemers en mensen zelf zullen een positief effect hebben op de prijs. Door meer uniforme en consistente spelregels jagen we innovatie en vernieuwing aan. Een slagvaardig Europa dat met één stem spreekt is op energiegebied een cruciale speler in de wereld. Europa moet naar een gezamenlijke aanpak richting energieleveranciers en doorvoerlanden van buiten de Europese Unie. Duurzaam transport D66 wil duurzaam transport stimuleren: liever over water en spoor dan over de weg of door de lucht. De Europese waterwegen vormen een milieuvriendelijker alternatief voor de weg. Dus moeten knelpunten worden aangepakt en de overgang van weg en spoor naar water verbeterd worden. Milieu- en kwaliteitsnormen voor scheepvaart en geluid- en trillingsnormen voor goederenvervoer per spoor moeten in EU-verband worden afgesproken. Europa moet versneld de omslag maken naar schone auto's. D66 durft ambitieus te zijn: in 2050 rijden er wat ons betreft alleen nog maar auto's zonder schadelijke uitstoot. Wij willen investeren in goede en op elkaar aansluitende spoornetwerken, voor reguliere en voor hogesnelheidstreinen. Zorgen voor schone lucht Luchtvervuiling houdt zich niet aan landsgrenzen. D66 neemt de gezondheidsrisico s van luchtverontreiniging zeer serieus. Er zijn nog steeds te veel mensen in Europa die dagelijks ongezonde lucht inademen. Als het om onze gezondheid gaat, kunnen we niet ambitieus 16

17 genoeg zijn. Wij willen dat de lucht in Europa in 2020 kwalitatief zo verbeterd is dat er geen aanzienlijke schade meer wordt aangericht aan gezondheid en milieu. Bescherm de Europese natuur Europa is een mooi en veelzijdig continent met schitterende natuur. De natuur is echter op veel plekken versnipperd. De druk door de intensieve landbouw, verkeer en industrie is groot. Tegelijkertijd zien we herstel van natuur en de terugkeer van diersoorten. D66 kiest bewust voor het investeren in het behoud en versterken van een mooie, schone en veerkrachtige leefomgeving. Wij komen afspraken over de bescherming daarvan na. D66 wil de kernnatuurgebieden van Europa verbinden tot een grensoverschrijdend Europees natuurnetwerk. Alle Natura 2000 gebieden en de aangewezen soorten en habitats uit de Vogel- en Habitatrichtlijn moeten in 2020 in goede staat verkeren. In Europa's zeeën en de Atlantische oceaan vinden we in 2020 zeereservaten waar een gezond ecosysteem voorop staat. Achteruitgang van biodiversiteit stoppen en omkeren Diversiteit van soorten is essentieel voor de kracht van de natuur. In 2020 moet daarom de achteruitgang van biodiversiteit niet alleen gestopt zijn, maar hebben we ook beschadigde gebieden hersteld. De Europese Biodiversiteitstrategie tot 2020 moet uitgevoerd worden. Bescherming van biodiversiteit, in Europa en daarbuiten, wordt geïntegreerd in alle beleidsterreinen van de Europese Unie. Omdat de aantasting van biodiversiteit wereldwijd een urgent probleem is, dient Europa mondiaal met één stem te spreken tegen bijvoorbeeld stroperij, ontbossing, overbevissing en de illegale handel in dierenproducten zoals ivoor. Europa is één van de grote inkopers van grondstoffen in de wereld. De eisen die wij stellen aan wat we kopen en aan de productie van grondstoffen hebben een direct effect op biodiversiteit, natuur en leefbaarheid in vooral Afrika, Latijns-Amerika en Azië. Daarom wil D66 dat wij alleen duurzame grondstoffen als gecertificeerd duurzaam hout en soja importeren. Dat begint met afspraken met grote afnemers, maar wordt op den duur een verplichting voor iedereen. Landbouw krachtig en duurzaam maken De Europese landbouwsector moet sterk, innovatief en duurzaam zijn. Een radicale hervorming van het Europees landbouwbeleid is hard nodig. De huidige inkomenssteun moet versneld afgebouwd worden. Geen sector wordt sterker van structurele afhankelijkheid van subsidies. 17

18 D66 wil veel minder landbouwsubsidies. Deze worden alleen nog verstrekt voor het stimuleren van innovatie en het verminderen van de druk op milieu en natuur. Er mogen geen betalingen meer gaan naar personen die nauwelijks landbouwactiviteiten uitvoeren of niet het economische risico dragen van de landbouwactiviteiten. Wij willen het antibioticagebruik in de veehouderij om andere dan ziektebestrijdingredenen sterk terugdringen, omdat dit slecht voor onze gezondheid en voor het milieu is. Wij zien biotechnologie als kans en willen belemmeringen voor de toepassing ervan wegnemen. De keuzevrijheid voor de consument die dergelijke producten niet wil consumeren, blijft bestaan. D66 wil boeren meer en actief bij natuurbeheer betrekken. Wij zien boeren als ondernemers die op eigen benen moeten kunnen staan. Waar boeren echter bijzondere maatregelen treffen om de natuur te beschermen, bijvoorbeeld door natuurbeheer of door geen of minder gif te gebruiken, kunnen ze daarvoor beloond worden. Duurzaam vissen Verduurzaming van de visserij is noodzakelijk en zorgt aantoonbaar voor gezondere natuur en een visserijsector met toekomst. Europa moet daarom alleen duurzame visvangst toestaan. D66 is voorstander van strikte EU-quota, meerjarenplannen voor visbestanden, toepassing van duurzame vistechnieken en het verbieden van niet-duurzame technieken. Het overboord gooien van (bij)vangsten is onaanvaardbaar. De Europese Unie moet de capaciteit van de vissersvloot actief verminderen. De EU moet een voortrekker blijven in de bescherming van bedreigde vissoorten, in internationaal verband en in bilaterale verdragen. Samen water managen D66 wil in Europees verband afspraken blijven maken over het waterbeheer van gedeelde watergebieden, zoals de aanleg van dammen, stuwen, overstroomgebieden en dijken. De manier waarop stroomopwaarts gelegen landen met hun water omgaan heeft gevolgen voor de waterveiligheid van lager gelegen gebieden. Wij willen dat landen samen oplossingen vinden voor waterveiligheid, bijvoorbeeld door water meer ruimte te geven en overloopgebieden uit te kiezen. Als het om water gaat willen wij dat de vervuiler en de gebruiker betaalt, hierdoor bevorderen we efficiënter watergebruik en vermindering van de wateronttrekking waarmee we droogte en vervuiling tegengaan. In 2015 moet de waterkwaliteit in de Europese Unie aanzienlijk verbeterd zijn. Beschaafd omgaan met dieren Mensen moeten altijd beschaafd omgaan met dieren. Onnodig leed moet worden voorkomen. D66 stelt daarom strenge en uniforme voorwaarden aan de bio-industrie. Wij 18

19 willen scherpere controles op de duur van diertransporten en de omstandigheden waaronder dieren vervoerd worden. De Europese Unie moet de ontwikkeling en het gebruik van alternatieven voor dierproeven stimuleren. Wij willen dat Europa een voorbeeld neemt aan Nederland als het gaat om strenge regulering van het houden van exotische huisdieren. Dit moet onderdeel zijn van de aanpak van het toenemende probleem van wild life crime en stroperij. Investeren in slimme groei: onderwijs, kennis en innovatie Structureel anders begroten, structureel meer geld naar onderwijs, en innovatie Europa moet investeren in slimme economische groei. Meer investeren in onderwijs en onderzoek, beter gebruik maken van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën en meer aandacht voor innovatie. Overheidsbegrotingen, ook die van de Europese Unie zelf, moeten daarom fundamenteel anders. D66 wil af van de starre Europese 7-jaarsbegroting, waarin vooral geld naar landbouwsubsidies en regiofondsen gaat. Wij willen meer flexibele begrotingen gericht op innovatie, duurzame infrastructuur en kennis. En wij verwachten dat over deze begroting tijdig en duidelijk verantwoording wordt afgelegd. Om een flinke impuls te geven aan kennis en innovatie in de Europese economie, pleit D66 voor een structurele verhoging van de Europese uitgaven aan onderwijs en onderzoek, te financieren door halvering van de landbouwsubsidies. Sterker onderwijs en meer innovatie over grenzen heen De kwaliteit van het Europese onderwijs is gebaat bij internationale mobiliteit en uitwisseling van studenten, docenten en onderzoekers. Dit kan verder ondersteund worden door het effectiever maken van bestaande Europese programma s zoals Erasmus + waarmee studenten op uitwisseling kunnen naar andere landen. Ons goede onderwijs kan een exportproduct zijn wanneer Ierse, Poolse en Spaanse studenten hier hun opleiding volgen. Door diploma s en studieresultaten internationaal te erkennen, vinden talent en opleiding elkaar sneller en beter. Het aanvragen en verkrijgen van een visum voor onderwijs- en onderzoekuitwisseling moeten gemakkelijker worden. Wetenschappers moeten eenvoudig en zonder grote sociale zekerheidsproblemen in een ander Europees land aan de slag kunnen. De Europese Unie moet grensoverschrijdende samenwerking tussen universiteiten en onderzoeksinstituten stimuleren en hiervoor meer geld beschikbaar stellen. Zo gaan prestaties en de internationale aantrekkingskracht van de Europese topuniversiteiten en - hogescholen omhoog. Aandacht voor internationaal ondernemerschap en talenkennis, 19

20 beginnend bij Duits en Frans, in alle delen van het voortgezet onderwijs in Nederland versterkt de fundamenten voor internationale economische groei. Grensoverschrijdend onderwijs ligt het meest voor de hand in grensgebieden. Praktische barrières, zoals in leerlingenvervoer, moeten hier worden verwijderd. Innovatie Om mee te tellen in de wereldeconomie is investeren in onderzoek en innovatie cruciaal. Zo verbeteren we de concurrentiepositie van Europa. Het nieuwe Europese onderzoeks- en innovatieprogramma Horizon 2020 is een belangrijke stap in uitwerking van die ambitie, maar bij lange na niet voldoende. Europa heeft een grote toegevoegde waarde bij het aanjagen van onderzoek. Innovatie moet daarom de rode draad zijn in vrijwel alle Europese investeringsprogramma s. De bureaucratie moet drastisch verminderd worden, toegang tot financiering verbeterd en meer ruimte voor publiekprivate samenwerking is noodzakelijk. Excellente projecten en talent krijgen dan alle ruimte. Door de hele onderzoeksketen heen, zodat praktijkgericht onderzoek en wetenschappelijke kennis elkaar aanvullen en versterken. Daarbij is nauwere samenwerking met het bedrijfsleven van groot belang om zo ook het MKB als belangrijke banenmotor te ondersteunen. Europa aantrekkelijker maken voor talent van buiten In heel Europa ontstaan in de toekomst tekorten aan mensen met specifieke vaardigheden. Dat maakt het extra van belang dat Europa aantrekkelijk is voor toptalent uit de hele wereld. Europese landen zijn nu vaak te terughoudend in het aantrekken van talent. Beleid wordt teveel door elk land afzonderlijk ingericht. Wij willen een actief Europees migratiebeleid gericht op het binnenhalen van talentvolle mensen van buiten de Europese grenzen. Uitdragen van Europese cultuur en erfgoed Beeldende kunst, literatuur, theater, film en bouwkunst zijn uitingen van onze gezamenlijke geschiedenis, van onze waarden en van ons perspectief op de samenleving. Kunstenaars liepen en lopen vaak voorop in maatschappelijke vernieuwing. Alleen daarom al zijn ze belangrijk. Mensen moeten in Europa vrij zijn om zich artistiek te uiten. Voor kunstenaars en de creatieve industrie geldt de vrije markt en bescherming tegen concurrentievervalsing. D66 koestert de verschillende geluiden die de lokale of regionale culturen in Europa vertegenwoordigen. Binnen Europa verwachten we van elk land dat het zijn, en daarmee eigenlijk ons aller erfgoed onderhoudt. Waar nodig zetten we daar Europese middelen voor in. Wij willen dat Europa in de wereld onze historische en hedendaagse kunst en cultuur actief deelt. Ook op die manier dragen wij ons perspectief op samenleving, vrijheid, democratie en mensenrechten uit. Dat kan bijvoorbeeld door culturele missies, gezamenlijke 20

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker

Verkiezingsprogramma D66 Maastricht 2014-2018. Samen Sterker Samen Sterker Internationalisering > wegnemen barrières grensoverschrijdend vervoer > werken waar je wilt > meer innovatie over de grenzen heen Internationalisering Maastricht is de meest internationale

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma Europees Parlement 2014

Verkiezingsprogramma Europees Parlement 2014 Inhoud 5 Inleiding 6 Europa zorgt voor werk en duurzame welvaart > Europa als één vrije interne markt > Vrij verkeer van mensen binnen de Europese Unie > Naar de meest concurrerende en duurzaamste economie

Nadere informatie

Concept Verkiezingsprogramma Europees Parlement 2014. Nu vooruit D66. Europa verdient beter

Concept Verkiezingsprogramma Europees Parlement 2014. Nu vooruit D66. Europa verdient beter Nu vooruit D66 Europa verdient beter Inhoud 5 Inleiding 6 Europa zorgt voor werk en duurzame welvaart > Europa als één vrije interne markt > Vrij verkeer van mensen binnen de Europese Unie > Naar de meest

Nadere informatie

Wie zijn wij? Waar staan wij voor? Onze mensen

Wie zijn wij? Waar staan wij voor? Onze mensen Prioriteiten 2014-2019 Wie zijn wij? Wij zijn de grootste politieke familie in Europa, gedreven door een centrumrechtse politieke visie. Wij vormen de Fractie van de Europese Volkspartij (christendemocraten)

Nadere informatie

Verkiezingen Tweede Kamer 2012

Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Verkiezingen Tweede Kamer 2012 Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Financiën dr. Edwin van Rooyen Update: 6-9-2012 Tussen de politieke partijen in Nederland bestaat aanzienlijke verdeeldheid

Nadere informatie

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van

WAAR WIJ VOOR STAAN. Socialisten & Democraten in het Europees Parlement. Fractie van de Progressieve Alliantie van WAAR WIJ VOOR STAAN. Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten in het Europees Parlement Strijden voor sociale rechtvaardigheid, het stimuleren van werkgelegenheid en groei, hervorming

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering

Europa in crisis. George Gelauff. Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Europa in crisis George Gelauff Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering Opzet Baten en kosten van Europa Banken en overheden Muntunie en schulden Conclusie 2 Europa in crisis Europa veruit

Nadere informatie

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad

Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Moeilijke besluiten voor de Europese Raad Korte omschrijving: Leerlingen gaan aan de slag met actuele Europese dilemma s. Er zijn vijf dilemma s. U kunt zelf kiezen welke dilemma s u aan de orde stelt.

Nadere informatie

Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat

Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat De verkiezingsprogramma s 2010 vergeleken: Nederlandse politieke partijen langs de Europese meetlat Edwin van Rooyen 1 Wat willen de Nederlandse politieke partijen met de Europese Unie? Welke ambitie hebben

Nadere informatie

Wie bestuurt de Europese Unie?

Wie bestuurt de Europese Unie? Wie bestuurt de Europese Unie? De Europese Unie (EU) is een organisatie waarin 28 landen in Europa samenwerken. Eén ervan is Nederland. Een aantal landen werkt al meer dan vijftig jaar samen. Andere landen

Nadere informatie

Wie zijn wij? Waar staan wij voor? Onze mensen

Wie zijn wij? Waar staan wij voor? Onze mensen Resultaten 2009-2014 Wie zijn wij? Wij zijn de grootste politieke familie in Europa, gedreven door een centrumrechtse politieke visie. Wij vormen de Fractie van de Europese Volkspartij (christendemocraten)

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 21 501-33 Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie Nr. 538 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie economische en monetaire zaken. MEDEDELING AAN DE LEDEN nr. 22/2005

EUROPEES PARLEMENT. Commissie economische en monetaire zaken. MEDEDELING AAN DE LEDEN nr. 22/2005 EUROPEES PARLEMENT 2004 ««««««««««««2009 Commissie economische en monetaire zaken MEDEDELING AAN DE LEDEN nr. 22/2005 Betreft: Bijdrage van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Bijgevoegd vindt u de bijdrage

Nadere informatie

Van koeien naar kennis D66

Van koeien naar kennis D66 Van koeien naar kennis D66 D66-agenda voor Europese innovatie Nieuwe Europese Groei D66 wil een Europa dat kiest voor duurzame economische groei. Een Europa dat klaar is om de uitdagingen van de toekomst

Nadere informatie

Wat doen wij voor u?

Wat doen wij voor u? Wat doen wij voor u? NL Wat doen wij voor u? Europa is de afgelopen jaren getroffen door een internationale economische en financiële crisis van ongekende omvang. Sociale zekerheid, gezondheidszorg, pensioenen

Nadere informatie

Wat doen wij voor u?

Wat doen wij voor u? Wat doen wij voor u? NL Wat doen wij voor u? Europa is de afgelopen jaren getroffen door een internationale economische en financiële crisis van ongekende omvang. Sociale zekerheid, gezondheidszorg, pensioenen

Nadere informatie

Manifest voor de Rechten van het kind

Manifest voor de Rechten van het kind Manifest voor de Rechten van het kind Kinderen vormen de helft van de bevolking in ontwikkelde landen. Ongeveer 100 miljoen kinderen leven in de Europese Unie Het leven van kinderen in de hele wereld wordt

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

Quiz: Welk standpunt hoort bij welke partij?

Quiz: Welk standpunt hoort bij welke partij? Quiz: Welk standpunt hoort bij welke partij? Korte omschrijving werkvorm In deze quiz testen uw leerlingen hun kennis over de standpunten van enkele partijen over belangrijke Europese kwesties. Ze verbinden

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?)

Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?) Werkvel opdracht 17 (Wat kunnen wij in Europa aan grensoverschrijdende problemen doen?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie kijken naar grensoverschrijdende problemen. Dit doen jullie

Nadere informatie

Sterker, Slimmer, Schoner

Sterker, Slimmer, Schoner Sterker, Slimmer, Schoner D66 visie op duurzaamheid en groei C100 01-11-2014 Stientje van Veldhoven Groene genen Van Mierlo Terlouw Club van Rome Richtingwijzer: streef naar een duurzame en harmonieuze

Nadere informatie

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid

Duurzaamheid in Amersfoort: kansen en inspiratie Het Amersfoorts Afwegingskader Duurzaamheid Duurzaamheid in : kansen en inspiratie Het s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid s Afwegingskader Duurzaamheid Leefomgeving Dit project draagt bij aan een gezond woon- en werkklimaat

Nadere informatie

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken

Van belang. Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken Van belang Het verhaal van de Nederlandse Vereniging van Banken De som der delen De uitdagingen van de sector Door de NVB Van belang De nieuwe realiteit In Nederland zijn ruim tachtig Nederlandse en buitenlandse

Nadere informatie

De Politieke Ledenraad van de PvdA op 14 november 2015 bijeen te Amersfoort,

De Politieke Ledenraad van de PvdA op 14 november 2015 bijeen te Amersfoort, Korten op EU subsidies Solidariteit éen van de belangrijkste principes is in de sociaaldemocratie, In Europa grote verdeeldheid heerst aangaande het opvangen en herverdelen van vluchtelingen; Enkele landen

Nadere informatie

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?)

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie onderzoeken hoe de Nederlandse politieke partijen over de Europese

Nadere informatie

1. De detailhandel in Nederland

1. De detailhandel in Nederland 1 2 1. De detailhandel in Nederland De detailhandel is een belangrijke economische sector die wordt gekenmerkt door een zeer arbeidsintensief karakter. Er werken ongeveer 750.000 mensen. Het belang voor

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Visiedocument Neutralis. Visiedocument Neutralis 2013-06- 07

Visiedocument Neutralis. Visiedocument Neutralis 2013-06- 07 Visiedocument Neutralis 1 Inhoudsopgave: 1. Doel Visiedocument.... 3 2. Ontwikkelingen in de wereldeconomie... 4 3. Ontwikkelingen in de Nederlandse economie. 6 4. Ontwikkelingen binnen de financiële branche

Nadere informatie

Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009

Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009 Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid (better schools through health) 17 juni 2009 Vilnius resolutie: betere scholen door gezondheid 17 juni 2009 Inleiding Onderwijs en gezondheid hebben een

Nadere informatie

Gedragscode. SCA Gedragscode

Gedragscode. SCA Gedragscode SCA Gedragscode 1 Gedragscode SCA Gedragscode SCA wil op sociaal- en milieutechnisch verantwoorde wijze omgaan met haar belanghebbenden en op basis van respect, verantwoordelijkheid en uitmuntendheid een

Nadere informatie

Standpunten politieke partijen over Europa

Standpunten politieke partijen over Europa Standpunten politieke partijen over Europa Uitbreiding EU - De komende jaren treden geen nieuwe lidstaten toe tot de EU, met uitzondering van Kroatië. - Geen enkel land treedt toe als het niet voldoet

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas

Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Kijktip: Nieuwsuur in de Klas Korte omschrijving werkvorm De leerlingen beantwoorden vragen over de Europese politiek aan de hand van korte clips van Nieuwsuur in de Klas. Leerdoel De leerlingen leren

Nadere informatie

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein

Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein Kans op Amerikaanse dubbele dip is klein De Verenigde Staten gaan meestal voorop bij het herstel van de wereldeconomie. Maar terwijl een gerenommeerd onderzoeksburo recent verklaarde dat de Amerikaanse

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

VERNIEUWING EN BESTUURLIJKE TRANSPARANTIE!

VERNIEUWING EN BESTUURLIJKE TRANSPARANTIE! Provinciale Staten verkiezingen Noord-Holland TIJD VOOR VERNIEUWING EN BESTUURLIJKE TRANSPARANTIE! PARTIJOVERSCHRIJDEND SAMENWERKEN Vanuit de Vrouwen Partij kiezen wij ervoor om met de thema s gelijke,

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT WERKDOCUMENT. Commissie cultuur en onderwijs 7.3.2008

EUROPEES PARLEMENT WERKDOCUMENT. Commissie cultuur en onderwijs 7.3.2008 EUROPEES PARLEMENT 2004 Commissie cultuur en onderwijs 2009 7.3.2008 WERKDOCUMENT inzake het voorstel voor het besluit van het Europees Parlement en de Raad tot invoering van een actieprogramma ter verhoging

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming

EUROPEES PARLEMENT. Commissie interne markt en consumentenbescherming. van de Commissie interne markt en consumentenbescherming EUROPEES PARLEMENT 2004 2009 Commissie interne markt en consumentenbescherming 2008/0143(CNS) 14.11.2008 ONTWERPADVIES van de Commissie interne markt en consumentenbescherming aan de Commissie economische

Nadere informatie

MODULE II. Wat heb jij aan de Europese Unie?

MODULE II. Wat heb jij aan de Europese Unie? MODULE II Wat heb jij aan de Europese Unie? In de Europese Unie ben je als consument goed beschermd. Producten moeten aan allerlei veiligheidsvoorschriften voldoen, reclame mag niet misleidend zijn en

Nadere informatie

Pagina 1/6. Speerpunten 2013 Autoriteit Consument & Markt

Pagina 1/6. Speerpunten 2013 Autoriteit Consument & Markt Speerpunten 2013 Autoriteit Consument & Markt De Autoriteit Consument & Markt (ACM) bevordert kansen en keuzes voor bedrijven en consumenten. Kansen voor innovatie, nieuwe producten, diensten en aanbieders.

Nadere informatie

Brief van Commissievoorzitter Barroso aan de voorzitter van het Europees Parlement, de heer Martin Schulz

Brief van Commissievoorzitter Barroso aan de voorzitter van het Europees Parlement, de heer Martin Schulz EUROPESE COMMISSIE MEMO Brussel, 11 september 2013 Brief van Commissievoorzitter Barroso aan de voorzitter van het Europees Parlement, de heer Martin Schulz Geachte voorzitter, In de State of the Union

Nadere informatie

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD

ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD ONS ENGAGEMENT VOOR UW TOEKOMST ONTCIJFERD UW TOEKOMST ONTCIJFERD we creëren sociale welvaart met vier bouwstenen 1 meer jobs 2 stijgende koopkracht 3 sociale zekerheid voor iedereen 4 een toekomst voor

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Recht en Criminaliteit in cyberspace

EUROPEES PARLEMENT. Recht en Criminaliteit in cyberspace EUROPEES PARLEMENT TIJDELIJKE COMMISSIE ECHELON-INTERCEPTIESYSTEEM SECRETARIAAT MEDEDELING TEN BEHOEVE VAN DE LEDEN De leden treffen als aanhangsel een document aan met de titel Recht en Criminaliteit

Nadere informatie

Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment

Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment Code VINCI Leveranciers Global Performance Commitment Contents P. 2 Introductie P. 2 VINCI s commitments P. 4 Leveranciers commitments P. 6 Implementatie 1 15 april 2012 Introductie Deze Code «Global Performance

Nadere informatie

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra

B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra B-85 Green Deal verduurzamen dierenbeschermingcentra Partijen: 1. De Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, de heer drs. M.J.M. Verhagen en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,

Nadere informatie

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren,

Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau, Dames en heren, Vrijdag 10 september 2010 Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Comité van de Regio s Resource Efficient Europa Mevrouw de voorzitter, Geachte leden van het Bureau,

Nadere informatie

Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur,

Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur, Aan de leden van de commissie cultuur Tweede Kamer der Staten Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag 8 november 2012, Amsterdam Geachte Tweede Kamer commissieleden voor cultuur, Op 21 november 2012 staat

Nadere informatie

Beter worden in wat we samen zijn!

Beter worden in wat we samen zijn! Beter worden in wat we samen zijn! Wie zijn we? Wat doen we? De gemeenten in de regio Stedendriehoek werken samen. Samen staan we sterk en maken we ons sterk voor het nog verder verbeteren van het VESTIGINGSKLIMAAT.

Nadere informatie

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte.

We zijn op ontdekkingsreis, in een gebied waar de huidige systemen leidend zijn maar onvoldoende werken. Bij een ontdekkingsreis hoort ruimte. Het speelveld De wereld om ons heen verandert razend snel. De richting is duidelijk, de sociale zekerheid wordt geprivatiseerd. Samen bouwen we aan een vernieuwende structuur om de arbeidsmarkt essentieel

Nadere informatie

GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE. De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement

GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE. De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement GENDERGELIJKHEID SOLIDARITEIT ACTIE De werkzaamheden van GUE/NGL in de Commissie rechten van de vrouw en gendergelijkheid van het Europees Parlement Gendergelijkheid, solidariteit, actie Voor politieke

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie 2015Z08639 Datum 27 mei 2015

Nadere informatie

Commissie juridische zaken. aan de Commissie industrie, onderzoek en energie

Commissie juridische zaken. aan de Commissie industrie, onderzoek en energie EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie juridische zaken 25.6.2013 2013/2063 (INI) ONTWERPADVIES van de Commissie juridische zaken aan de Commissie industrie, onderzoek en energie inzake het vrijmaken van

Nadere informatie

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010

Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Boodschap uit Gent voor Biodiversiteit na 2010 Belgisch voorzitterschap van de Europese Unie: Conferentie over Biodiversiteit in een veranderende wereld 8-9 september 2010 Internationaal Conventiecentrum

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

Take your chances Europe needs you

Take your chances Europe needs you EUROPEAN COMMISSION Neelie Kroes Vice-President of the European Commission responsible for the Digital Agenda Take your chances Europe needs you Toespraak ter ere van de Opening van het Collegejaar 2012-2013

Nadere informatie

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl

MVO. Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Be-Pall International BV Zilverstraat 4, 8211 AN Lelystad Tel 0320-234940 http:/www.be-pall.nl Een bedrijf waar Mensen gezamenlijk werken aan een kwalitatief en milieuvriendelijk product, rekening houdend

Nadere informatie

AMBITIES HOLLAND FINTECH

AMBITIES HOLLAND FINTECH AMBITIES HOLLAND FINTECH 1 infrastructuur Holland FinTech streeft naar het creëren van transparantere, toegankelijke (digitale) financiële diensten en financiële van het allerbeste niveau door middel van

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie werkgelegenheid en sociale zaken

EUROPEES PARLEMENT. Commissie werkgelegenheid en sociale zaken EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie werkgelegenheid en sociale zaken 22 november 2001 PE 305.739/1-17 AMENDEMENTEN 1-17 ONTWERPVERSLAG - Piia-Noora Kauppi (PE 305.739) over de mededeling van de Commissie

Nadere informatie

Verklaring omtrent de sociale rechten en de industriële betrekkingen bij LEONI

Verklaring omtrent de sociale rechten en de industriële betrekkingen bij LEONI Verklaring omtrent de sociale rechten en de industriële betrekkingen bij LEONI Preambule LEONI legt aan de hand van deze verklaring de principiële sociale rechten en beginselen vast. Deze vormen de basis

Nadere informatie

EUROPESE SOCIAAL-DEMOCRATEN: VOORSTANDER VAN DE EUROPESE GRONDWET

EUROPESE SOCIAAL-DEMOCRATEN: VOORSTANDER VAN DE EUROPESE GRONDWET EUROPESE SOCIAAL-DEMOCRATEN: VOORSTANDER VAN DE EUROPESE GRONDWET EUROPESE SOCIAAL-DEMOCRATEN: VOORSTANDER VAN DE EUROPESE GRONDWET Richard Corbett, lid van het EP De Europese grondwet is een grote verbetering

Nadere informatie

Het creëren van een innovatieklimaat

Het creëren van een innovatieklimaat Het creëren van een innovatieklimaat Bertholt Leeftink Directeur- Generaal Bedrijfsleven & Innovatie Inhoud 1. Waarom bedrijven- en topsectorenbeleid? 2. Verdienvermogen en oplossingen voor maatschappelijke

Nadere informatie

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd

Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd Regelingen en voorzieningen CODE 5.1.4.22 Slimme energiemeters vanaf 1.1.2012 ingevoerd bronnen vraag en antwoord ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I), 23.2.2011, www.rijksoverheid.nl

Nadere informatie

De rol van biomassa in de energietransitie.

De rol van biomassa in de energietransitie. De rol van biomassa in de energietransitie. Bert de Vries Plaatsvervangend directeur-generaal Energie, Telecom en Mededinging, Ministerie van Economische Zaken Inhoud 1. Energieakkoord 2. Energietransitie

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

INDUSTRIE EN SAMENLEVING HET VIZIER OP 2025. De bijdrage van de industrie aan de kwaliteit van leven in 2025

INDUSTRIE EN SAMENLEVING HET VIZIER OP 2025. De bijdrage van de industrie aan de kwaliteit van leven in 2025 INDUSTRIE EN SAMENLEVING HET VIZIER OP 2025 De bijdrage van de industrie aan de kwaliteit van leven in 2025 Startnotitie: Naar een Visie voor de Nederlandse industrie 28 maart 2010 Naar de Visie 2025 -

Nadere informatie

oin&case_law_summary=false&dts_dom=all&excconsleg=true&typeofactstatus=com_join &type=advanced&subdom_init=all_all&dts_subdom=all_all

oin&case_law_summary=false&dts_dom=all&excconsleg=true&typeofactstatus=com_join &type=advanced&subdom_init=all_all&dts_subdom=all_all Fiche 3: Mededeling over het btw-actieplan 1. Algemene gegevens a) Titel voorstel Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad en het Europees Economisch en Sociaal comité over een actieplan

Nadere informatie

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft

Minder emissies, betere bereikbaarheid. Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft Minder emissies, betere bereikbaarheid Afscheid Frans v.d. Steen, 26 juni 2014 Huib van Essen, manager Verkeer, CE Delft CE Delft Onafhankelijk, not-for-profit consultancy, opgericht in 1978 Ca. 40 medewerkers

Nadere informatie

Opdrachtblad A: De Raad van Ministers Opdrachtblad B: De prioriteiten van het Nederlands voorzitterschap

Opdrachtblad A: De Raad van Ministers Opdrachtblad B: De prioriteiten van het Nederlands voorzitterschap VERDIEPING: DE PRIORITEITEN VAN NEDERLAND KORTE OMSCHRIJVING WERKVORM Nederland heeft drie prioriteiten voor het voorzitterschap opgesteld: een innovatieve EU, een EU die zich beperkt tot hoofdzaken en

Nadere informatie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie

Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Europese EFRO-subsidies voor innovatie en CO 2 -reductie Via het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) stimuleert Europa de regionale

Nadere informatie

Inbreng VEMW Open consultatie RLi Energieadvies 2050

Inbreng VEMW Open consultatie RLi Energieadvies 2050 Woerden, 29 mei 2015 Inbreng VEMW Open consultatie RLi Energieadvies 2050 Visie VEMW VEMW behartigt de belangen van de zakelijke energie- en watergebruikers in Nederland. Nederland kent al decennia een

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016

Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Toelichting criteria kleine projecten Brabant C versie 18-01-2016 Om in aanmerking te komen voor een subsidie tussen 25.000 en 65.000 euro moet een project aan de volgende criteria voldoen: 1. het project

Nadere informatie

gelet op artikel 63, eerste alinea punt 3 van het EG-Verdrag,

gelet op artikel 63, eerste alinea punt 3 van het EG-Verdrag, P5_TA(2002)0591 Verblijfstitel met een korte geldigheidsduur * Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de verblijfstitel met een korte

Nadere informatie

- Effectief Klimaatbeleid -

- Effectief Klimaatbeleid - - Effectief Klimaatbeleid - In opdracht van CE-Delft 18.0177 November 2008 Trendbox BV Inhoud Inleiding Doelstelling en onderzoeksopzet Doelgroep en steekproefverantwoording Veldwerk en rapportage Conclusies

Nadere informatie

Perspectief voor de Achterhoek

Perspectief voor de Achterhoek Perspectief voor de Achterhoek 1 Perspectief voor de Achterhoek Aanleiding Op 23 september organiseerde De Maatschappij met Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek een interactieve bijeenkomst met als doel

Nadere informatie

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner

Watersysteem van de Toekomst: vervolg debat-diner Memo Aan deelnemers diner-debat Eye Kopie aan Contactpersoon Rik van Terwisga Datum 8 januari 2015 Onderwerp Vervolg Debat-diner "Watersysteem van de Toekomst" Watersysteem van de Toekomst: vervolg

Nadere informatie

Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie. Zicht op de toekomst. 22 september 2014

Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie. Zicht op de toekomst. 22 september 2014 Nederlandse Vereniging voor Manuele Therapie 22 september 2014 Inhoud 1. Inleiding en aanleiding 2. Strategische outline 3. De markt en de vereniging 4. Strategische domeinen 5. Beweging 1. Inleiding en

Nadere informatie

Aan: voorzitter en leden van de programmacommissies van politieke partijen

Aan: voorzitter en leden van de programmacommissies van politieke partijen Den Haag, 2 maart 2010 Aan: voorzitter en leden van de programmacommissies van politieke partijen Betreft: programma-advies U werkt momenteel aan het verkiezingsprogramma van uw politieke partij. Deze

Nadere informatie

Hieronder treft u aan een samenvatting van de onderwerpen op de agenda van de Transportraad van 11 maart 2013.

Hieronder treft u aan een samenvatting van de onderwerpen op de agenda van de Transportraad van 11 maart 2013. GEANNOTEERDE AGENDA EU TRANSPORTRAAD 11 MAART 2013 Hieronder treft u aan een samenvatting van de onderwerpen op de agenda van de Transportraad van 11 maart 2013. Tijdens de Transportraad zal een beleidsdebat

Nadere informatie

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO

Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Ab Arbo-advisering i en duurzaamheid + MVO Esther Loozen Atze Boerstra (Stanley Kurvers) NvvA Symposium 2010 1 Programma Introductie door Esther Loozen Korte inleiding over duurzaamheid+ MVO door Atze

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 28 mei 2008 (04.06) (OR. en) 9935/08 SOC 316 COMPET 194 VERSLAG van: het Comité van permanente vertegenwoordigers (1e deel) aan: de Raad EPSCO Nr. vorig doc.: 9081/08

Nadere informatie

Handvest van de grondrechten van de EU

Handvest van de grondrechten van de EU Handvest van de grondrechten van de EU A5-0064/2000 Resolutie van het Europees Parlement over de opstelling van een handvest van de grondrechten van de Europese Unie (C5-0058/1999-1999/2064(COS)) Het Europees

Nadere informatie

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa

Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Hoofdstuk 7 Samenwerking in Europa Vroeger voerden Europese landen vaak oorlog met elkaar. De laatste keer was dat met de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Er zijn in die oorlog veel mensen gedood en er

Nadere informatie

Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR

Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR Associatie Raamwerk Overeenkomst tussen de Republiek Suriname en MERCOSUR De Argentijnse Republiek, de Federatieve Republiek Brazilië, de Republiek Paraguay, de Republiek ten oosten van de Uruguay, de

Nadere informatie

Lijst van prioritaire voorstellen 2015

Lijst van prioritaire voorstellen 2015 EU-prioriteiten 2015 Lijst van prioritaire voorstellen 2015 Ieder jaar bepaalt de Tweede Kamer aan welke Europese onderwerpen zij extra aandacht wil geven. De Tweede Kamer maakt daarvoor een selectie uit

Nadere informatie

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence

Hengelo, april 2013. 02 Gedragscode Twence Gedragscode Twence Twence in Hengelo is een (inter)nationale speler op de markt van grondstoffen en duurzame energie met hoogwaardige verwerking van afvalstromen en biomassa. Met innovatieve technieken

Nadere informatie

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU?

Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Factsheet 1 WAAROM EEN INVESTERINGSPLAN VOOR DE EU? Als gevolg van de wereldwijde economische en financiële crisis heeft de EU met een laag investeringsniveau te kampen. Alleen met gezamenlijke gecoördineerde

Nadere informatie

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING. bij

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING. bij EUROPESE COMMISSIE Brussel, 10.9.2014 SWD(2014) 274 final WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE SAMENVATTING VAN DE EFFECTBEOORDELING bij het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement

Nadere informatie

Wat is een constitutie?

Wat is een constitutie? Wat is een constitutie? Veel landen op de wereld worden op een democratische manier bestuurd. Een democratie staat echter niet op zichzelf. Bij een democratie hoort namelijk een rechtsstaat. Democratie

Nadere informatie

Toespraak ter gelegenheid van de opening van de afvalverbrandingsinstallatie ReEnergy 1 Roosendaal, 12/10/11.

Toespraak ter gelegenheid van de opening van de afvalverbrandingsinstallatie ReEnergy 1 Roosendaal, 12/10/11. Toespraak ter gelegenheid van de opening van de afvalverbrandingsinstallatie ReEnergy 1 Roosendaal, 12/10/11. Monsieur le Président Directeur-General de GdF Suez, Geachte Gouverneur, Geachte Burgemeester,

Nadere informatie

Wij leggen rekenschap af over:

Wij leggen rekenschap af over: VRAGEN Het afleggen van rekenschap. ANTWOORDEN TOELICHTING / VOORBEELDEN VRAAG 1. Onze organisatie legt rekenschap af over onze effecten op de maatschappij, de economie en het milieu. Welke activiteiten

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie interne markt en consumentenbescherming. Commissie interne markt en consumentenbescherming

EUROPEES PARLEMENT. Commissie interne markt en consumentenbescherming. Commissie interne markt en consumentenbescherming EUROPEES PARLEMENT 2004 2009 Commissie interne markt en consumentenbescherming 9.11.2007 WERKDOCUMENT over het voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn

Nadere informatie