Zorg bij de toiletgang en incontinentie. Handreiking voor het management

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zorg bij de toiletgang en incontinentie. Handreiking voor het management"

Transcriptie

1 Zorg bij de toiletgang en incontinentie Handreiking voor het management

2 Uitgave ActiZ Oudlaan 4, 3515 GA Utrecht postbus 8258, 3503 RG Utrecht telefoon fax Publicatienummer: ActiZ, novmber 2006 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van ActiZ. Getracht is een zo betrouwbaar mogelijke uitgave te verzorgen. Evenwel kan geen aansprakelijkheid aanvaard worden voor eventuele onjuistheden die in de tekst voorkomen. Slechts de tekst van de formele wet en de interpretatie daarvan in de jurisprudentie zijn geldend.

3 Inhoudsopgave Inleiding 5 Wat is incontinentie? 7 Wat kan het management doen? 8 1. Bespreken met de cliëntenraad 8 2. Sense of urgency kweken 8 3. Benoemen verantwoordelijke lijnmanager 9 4. Instellen werkgroep toiletgang 9 5. Ontwikkelen van een visie en vastleggen in een gedragscode Inventariseren randvoorwaarden De nieuwe visie communiceren en later successen vieren Organiseren van optimale zorg rond de toiletgang per afdeling Versterken en ruimte geven Monitoren Opnemen in het kwaliteitssysteem Slot 14 Literatuur Bijlage

4

5 Inleiding Incontinentie is een groot probleem voor veel cliënten. Zelf naar het toilet kunnen gaan en zo lang mogelijk continent blijven zijn voor iedereen heel belangrijke aspecten van de kwaliteit van leven. Zorg bij de toiletgang verdient daarom topprioriteit van een ieder die in de zorg werkt. Functionele en onbehandelde incontinentie komt veel voor, maar is met de inzet van allen die werkzaam zijn in de zorg terug te dringen. ActiZ, SCA Hygiëne Products Nederland b.v. en Sting, beroepsvereniging voor de verzorging, hebben ter ondersteuning van de verzorgenden, teamleiders en het management in de zorg drie documenten ontwikkeld 1. Voor verzorgenden de Handleiding Verantwoorde Zorg bij toiletgang en incontinentie van SCA, voor de teamleiders Lesbrief Zorg bij de toiletgang en incontinentie van Sting, en voor het management Handreiking Zorg bij de toiletgang en incontinentie van ActiZ. Voorliggende handreiking is bedoeld om het management van zorgorganisaties te ondersteunen bij het aanpakken van problemen bij de toiletgang van zorgbehoevende ouderen. Een van de beschikbare literatuurstukken waarop deze handreiking gebaseerd is, is de Richtlijn voor continentiestoornissen van het CBO uit In de loop van 2008 wordt de richtlijn geactualiseerd. Deze handreiking, de handleiding voor de verzorgenden en de lesbrief zullen zo nodig aangepast worden aan de hand van de nieuwe richtlijn. De handreiking voor het management en voor de verzorgenden zijn besproken met enkele verpleeghuisartsen. De handleiding voor de verzorgenden is ook voorgelegd aan twee teams van verzorgenden. Wij hebben hun commentaar verwerkt in de teksten. Mede door hun inzet en deskundig commentaar zijn de teksten geworden tot wat ze zijn. 1 Verpleeghuisartsen kunnen behalve uit deze documenten ook putten uit de Richtlijn voor continentiestoornissen van het CBO en eventueel de NHG-standaarden. Voor de fysiotherapeuten heeft het KNGF in 2005 hun richtlijn voor stress urine-incontinentie uit 1998 herzien, en de oefentherapeuten Cesar beschikken eveneens over een richtlijn voor de eigen beroepsgroep. 5

6 6

7 Wat is incontinentie? Incontinentie is het onvermogen urine of feces op te houden. Urineincontinentie komt bij ouderen veel voor, van 29% bij zelfstandig wonende ouderen tot 90% van de cliënten in verpleeghuizen. De combinatie van incontinentie voor urine en feces komt voor bij 55% van de mensen met incontinentie in verpleeghuizen. De oorzaken van urine-incontinentie kunnen somatisch zijn (de blaas kan weinig urine bevatten of de sluitspier werkt niet goed), cognitief (dementie, bijvoorbeeld het toilet niet meer kunnen vinden), of het gevolg zijn van mobiliteitsstoornissen. Ook kan het zijn dat het gebouw niet erg meewerkt : niet genoeg toiletten (wachten!), obstakels onderweg. Ook onvoldoende hulp kan incontinentie in de hand werken (hanteren van de kleding). De variëteit aan oorzaken maakt vakkundige diagnostiek noodzakelijk. Incontinentie kan huidproblemen veroorzaken, de mobiliteit verminderen (of er door veroorzaakt worden), hospitalisatie in de hand werken en de kans op vallen vergroten. Incontinentie vermindert de ervaren kwaliteit van leven. Het kan de oorzaak zijn van andere problemen, zoals niet meer in gezelschap durven zijn, wat eenzaamheid en verveling in de hand werkt; of niet genoeg drinken, wat gezondheidsproblemen kan veroorzaken of verergeren. De kwaliteit van leven neemt onvermijdelijk af als er geen sprake meer is van continentie. De verwachting is dat door zorg op maat te bieden bij de toiletgang veel functionele incontinentie voorkomen kan worden. Verzorgenden, medici, paramedici en management van de organisatie kunnen daar ieder een steentje aan bijdragen. De handreiking voor de verzorgenden, de lesbrief voor teamleiders en de handreiking voor het management bieden gericht aanknopingspunten. Ook het protocol en deze handreiking kunnen dienen als inspiratiebron. 7

8 Wat kan het management doen? 1. Bespreken met de cliëntenraad De cliëntenraad is een belangrijke gesprekspartner van de Raad van Bestuur wanneer het gaat om de zorgverlening. De uitkomsten van metingen van bijvoorbeeld de nieuwe IGZ-vragenlijst (waarin onder andere gevraagd wordt naar het percentage cliënten met incontinentie), of de Landelijke Prevalentie Meeting van de Universiteit van Maastricht, of de RAI (Resident Assessment Instrument), worden besproken met de cliëntenraad. Naar aanleiding hiervan kunnen cliëntenraad en Raad van Bestuur samen een visie op zorg bij de toiletgang en zorg bij incontinentie ontwikkelen. Wensen van de cliënten en hun vertegenwoordigers ten aanzien van verbeteringen in de zorg worden besproken en door het management meegenomen in de beleidsontwikkeling. 2. Sense of urgency kweken Het besef dat het anders moet, maar ook anders kan, dat incontinentie geen hopeloze zaak is of vanzelfsprekend hoort bij het ouder worden, motiveert medewerkers hun gedrag te veranderen en 'alles uit de kast te halen' om het leven van hun cliënten waar mogelijk te veraangenamen. Alle medewerkers in de organisatie moeten doordrongen zijn van de ernst van (onnodige) incontinentie en van de gevolgen hiervan voor de kwaliteit van leven van de cliënt. Door de juiste materialen op tijd in te zetten kan het ongemak en eventuele hinderlijke gevolgen van incontinentie voor de cliënt tot een minimum beperkt worden. Ook moeten ze doordrongen worden van het feit dat incontinentie vaak te behandelen en zelfs te voorkomen is. Het kweken van een besef van urgentie is een van de eerste stappen in een verbetertraject. Hoe kweek je een sense of urgency? Waardoor gaan management en medewerkers beseffen dat het anders moet en ook anders kan? Het bespreken van de uitkomsten van metingen van de Landelijke Prevalentie Meeting van de Universiteit van Maastricht, de RAI of van de nieuwe IGZ-vragenlijst (waarin onder andere gevraagd wordt naar het percentage cliënten met incontinentie) met het lijnmanagement en in de teams 8

9 is een eerste stap. De handleiding voor de verzorgenden van SCA geeft veel informatie en handvatten om de praktijk van alledag te verbeteren. De lesbrief van Sting geeft teamleiders handvatten in het begeleiden van hun team. Dat geeft perspectief en zicht op hoe het anders kan. Door periodiek metingen te blijven uitvoeren en resultaten breed in de organisatie te bespreken (van hoog tot laag binnen alle teams, afdelingen, disciplines en diensten) blijft het onderwerp op de agenda en de noodzaak op ieders netvlies. Door successen en succesjes te vieren ziet iedereen dat alle inspanningen zin hebben en tot resultaat leiden. Dat motiveert tot blijvende inspanning om de zorg op een hoger plan te brengen. 3. Benoemen verantwoordelijke lijnmanager Een andere stap is het benoemen van een verantwoordelijke voor dit onderwerp: (een lid van) de Raad van Bestuur wijst daartoe een manager aan. De verantwoordelijke manager stuurt en monitort de verbeteringen in de zorg en alle randvoorwaardelijke processen daar omheen. Zij of hij enthousiasmeert en faciliteert de medewerkers, aan wie de uitvoering gedelegeerd wordt. De aangewezen verantwoordelijke onderhoudt een korte lijn met de Raad van Bestuur en/of is zelf beslissingsbevoegd. Monitoren houdt in: bij de start afspraken maken met betrokkenen (bijvoorbeeld de werkgroep die hieronder genoemd wordt), middelen, tijdpad en resultaten afspreken en regelmatig de voortgang van het proces bespreken aan de hand van gemaakte afspraken. 4. Instellen werkgroep toiletgang Om een onderwerp zoals toiletgang/incontinentiezorg vorm te geven in beleid en uitvoering zou een (tijdelijke) werkgroep ten behoeve van de ontwikkeling van een visie en de praktische aanpak geïnstalleerd kunnen worden. Om een belangrijk onderdeel van de zorg te expliciteren en eventueel te verbeteren is het noodzakelijk dat een aantal betrokkenen daar aandacht en energie aan kan besteden. Zij moeten 'vrijgesteld' worden om de ruimte te krijgen te vergaderen, een cursus of training te volgen, een teamoverleg te instrueren, enz. Op basis van een duidelijke opdracht van het management met een globale tijdsaanduiding stelt de werkgroep een plan van aanpak op en voert dit uit. In de werkgroep participeren deskundigen op het gebied van incontinentie, zorginhoud en -organisatie, facilitaire dienst en 9

10 medewerkers met zekere beslissingsbevoegdheid. Bijvoorbeeld verzorgenden, verpleeghuisarts, paramedici, facilitair, MT- of directielid. De werkgroep rapporteert periodiek aan MT en/of Raad van Bestuur. 5. Ontwikkelen van een visie en vastleggen in een gedragscode. Onder leiding van de werkgroep zouden management en medewerkers met elkaar een visie kunnen ontwikkelen waarin men onder woorden brengt hoe men om wil gaan met problemen rond de toiletgang. Veel zorgbehoevende ouderen hebben problemen met de toiletgang. Een uitgesproken visie daaromtrent, die richting geeft aan het handelen van alle betrokkenen is dan op zijn plaats. Wanneer men als uitgangspunt heeft de cliënt te ondersteunen in het leven van zijn leven zoals hij dat wenst (zie visiedocument Op weg naar normen voor Verantwoorde Zorg), dan zou een dergelijke visie kunnen luiden: ons beleid is gericht op een normale toiletgang voor iedereen, en cliënten die het niet meer zelf kunnen, helpen wij zo veel en zo snel als mogelijk. In de praktijk betekent dat dat wij individueel afspraken maken met elke cliënt over de toiletgang uitgaande van het uitgangspunt een normale toiletgang voor iedereen met hulp waar en wanneer nodig, op elk gewenst tijdstip. Ook cliënten die incontinentiemateriaal gebruiken worden geholpen bij de toiletgang waar en wanneer zij dat wensen. Zo worden ook voor de nacht met iedere cliënt afzonderlijk afspraken gemaakt, voor zover een cliënt dat nog kan. Als de cliënt niet meer zelf kan verwoorden wat hij wil, wordt op een andere manier afgestemd op zijn wensen. Dan komt het aan op professionele deskundigheid van de medewerker om signalen op te vangen, wensen en ongemakken te observeren en daar adequaat op in te spelen. Voorbeeldregels gedragscode: Privacy en integriteit van de cliënt worden gerespecteerd; de medewerker onthoudt zich van machtsmisbruik. Wij bieden een normale toiletgang voor iedereen met hulp waar en wanneer nodig, op de manier zoals de cliënt dat wenst. Ook cliënten die incontinentiemateriaal gebruiken worden geholpen bij de toiletgang waar en wanneer zij dat wensen. De maximale wachttijd om naar het toilet geholpen te worden is 5 minuten. 10

11 6. Inventariseren randvoorwaarden Een heldere visie op hoe je de zorg wil bieden is noodzakelijk, maar niet voldoende. Er kunnen daadwerkelijke obstakels zijn waarom het niet lukt het te doen zoals misschien wel iedereen zou willen. De werkgroep onderzoekt welke belemmeringen er in de organisatie aanwezig zijn voor een optimale toiletgang en incontinentiezorg voor alle cliënten. Er kunnen gebouwelijke redenen zijn (te weinig toiletten, te ver van de huiskamer), personele, materiële (incontinentiemateriaal), of alledrie. De werkgroep gaat zelf op onderzoek uit en zoekt zonodig deskundigen, intern en zonodig extern (verzorgenden op de afdelingen, ergotherapeut, fysiotherapeut, technische dienst) die mee kunnen denken. Voor aanvullende informatie zie literatuurlijst. Andere randvoorwaarden voor het leveren van goede zorg zijn kennis en kunde van de zorgverleners. Met als doel hen te ondersteunen is een handreiking voor verzorgenden ontwikkeld met achtergrondkennis (summier) hoe een normale toiletgang te bevorderen. De handreiking biedt bouwstenen voor het ontwikkelen van afdelingsgebonden protocollen. De handreiking is te downloaden van de website van ActiZ. Randvoorwaarden zijn bijvoorbeeld: - Zijn de toiletten toegankelijk? (gemakkelijk en snel te bereiken) - Zijn de noodzakelijke en juiste hulpmiddelen aanwezig? (handgrepen, ) - Is er hulp op het juiste moment? (neemt men de tijd om te helpen?) - Is er voldoende kennis over dit onderwerp aanwezig bij de verschillende disciplines? Manieren om eventuele kennistekorten weg te werken zijn klinische lessen door collega s (van verschillende disciplines) met de benodigde expertise, collega s van buiten zoals incontinentieverpleegkundigen van de leverancier van incontinentiematerialen of van de thuiszorg. - Het benoemen van een specialist/aandachtsvelder in een team, afdeling of voor de hele organisatie (kennis beschikbaar houden in de organisatie + fungeert als pleitbezorger die iedereen enthousiast maakt en bij de les houdt) - Kunnen vrijwilligers en mantelzorgers hierin een rol spelen? Overleg dit bijvoorbeeld met de vrijwilligerscoördinator

12 De werkgroep inventariseert per afdeling, bespreekt de bevindingen op de afdeling en in het MT. Samen wordt gezocht naar oplossingen. Een rapport met aanbevelingen wordt opgesteld en besproken in het MT, dat verantwoordelijk is voor het in gang zetten van aanpassingen en beleid. Het kan gaan om aanpassen van verlichting, verbouwen, rolstoelen of planten in de gang verplaatsen, scholing van medewerkers (klinische lessen, themabesprekingen in het team), pauzes anders plannen, enz. 7. De nieuwe visie communiceren en later successen vieren Gebruik alle kanalen in de organisatie om iedereen op de hoogte te brengen en te houden van het verbetertraject, van het begin doorlopend tot het eind. Leg de urgentie van het probleem uit, de te behalen winst voor de cliënten maar ook voor de medewerkers, laat familie aan het woord. Vertel over de visie, de doelen, het plan van aanpak, concreet te verwachten acties, en als alles loopt, meet de eerste successen of succesjes breed uit. Doe dit zo snel mogelijk, of organiseer zelf successen. Laat iedereen meedelen in het succes, zet medewerkers die een bijdrage geleverd hebben in het zonnetje. 8. Organiseren van optimale zorg rond de toiletgang per afdeling Het 'echte' werk gebeurt op de afdelingen, in de teams, in de directe zorg. De werkgroep moet dus naar de teams toe. De teams worden ondersteund door de werkgroep met het opstellen van een plan van aanpak en een eigen protocol. In het plan van aanpak wordt met tijdpad en taakverdeling vastgelegd hoe de noodzakelijke randvoorwaarden gerealiseerd gaan worden en hoe de zorg daadwerkelijk gaat verbeteren. Afhankelijk van de te nemen maatregelen worden hierin ondersteunende diensten als de technische dienst, de keuken, personeelszaken, (para)medische diensten of de vrijwilligerscoördinator, betrokken. Bespreek in een MDO wat de beste zorg rond de toiletgang voor alle cliënten individueel is. De handleiding voor de verzorgenden Zorg bij de toiletgang en (in)continentiezorg' biedt hiertoe handvaten. Bespreek dit uiteraard met de cliënt en/of diens mantelzorgers. Een nieuwe behandeling of begeleiding wordt in overleg met de cliënt vastgesteld. Bij cliënten die opgenomen worden cq 'inhuizen' wordt de zorg rond de toiletgang van meet af aan meegenomen. In het nieuwe model Zorgleefplan worden daartoe 12

13 binnen verschillende domeinen voorbeeldvragen genoemd die de EVV'er zou kunnen stellen aan de cliënt om gewoontes en wensen in kaart te brengen en daaromtrent afspraken te maken met de cliënt. 9. Versterken en ruimte geven Teams en individuele verzorgenden hebben vakkennis, zelfvertrouwen, ruimte en vertrouwen van het management nodig om de zorg te kunnen leveren die de cliënt wenst. Wanneer verzorgenden écht kunnen luisteren naar hun cliënten, of onbevooroordeeld kunnen observeren en signaleren, kan de cliënt vertellen of anderszins aangeven hoe hij het liefst geholpen wil worden. Dit vereist vakkennis en een open houding van de verzorgenden. De verzorgenden moeten vervolgens de ruimte krijgen op de wensen van de cliënt in te gaan of open met het management over randvoorwaarden te kunnen praten. Routines moeten losgelaten kunnen worden, onorthodoxe oplossingen moeten mogen. Die ruimte moet zowel door het management aan de verzorgenden gegeven kunnen worden als door verzorgenden onderling aan elkaar. Dat vergt zelfvertrouwen en sturingskunst van alle managers, zeker ook van degenen die direct op de werkvloer meewerken zoals teamleiders en opleidingsfunctionarissen. 10. Monitoren Hou de voortgang van het verbetertraject in de gaten. Hoe staat het met de scores op de drie indicatoren betreffende incontinentiezorg op het nieuwe formulier van de IGZ? Dat betekent dat deze scores bijgehouden en gerapporteerd worden, per kwartaal of per maand bijvoorbeeld. Zo kan gemeten worden of alle inspanningen resultaat hebben en de zorg verbetert. Als dit niet het geval is, is dat aanleiding te zoeken naar oorzaken en het plan van aanpak eventueel hierop aan te passen. Laat teams regelmatig rapporteren wat de stand van zaken is betreffende de verbeteracties (Is de handleiding voor verzorgenden besproken in het team? Hebben ze een eigen protocol gemaakt? enz.). Ook tijdens het project geformuleerde doelstellingen voor andere diensten (facilitair, (para)medisch, enz.) dienen gemonitord en geëvalueerd te worden. 13

14 11. Opnemen in het kwaliteitssysteem Zaken die in dit traject ontwikkeld zijn zoals visie, gedragscode, afdelingsprotocollen verdienen een plaats in het kwaliteitssysteem. Zoals in een kwaliteitssysteem te doen gebruikelijk zijn de documenten voorzien van datum van vaststelling, afgesproken evaluatiedatum, verantwoordelijke en diens paraaf, en een vermelding wie geautoriseerd is tot bijstellen. Het nieuw ontwikkelde beleid wordt hiermee opgenomen in de kwaliteitscyclus van ontwikkelen, uitvoeren, monitoren en bijstellen, de `plan-do-check-act`-cyclus. Het nieuw ontwikkelde beleid voor zorg bij de toiletgang en incontinentiezorg wordt zo geïntegreerd in bestaand zorgbeleid en daarmee van project gepromoveerd tot normale praktijk. 12. Slot Incontinentie is een groot probleem voor cliënten. Door de krachten te bundelen hopen ActiZ, Sting en SCA u handvatten gegeven te hebben de zorg bij de toiletgang van uw cliënten te ondersteunen en te verbeteren waar nodig. Het implementeren van vernieuwing in de praktijk van alledag valt niet mee, ook niet als er mooie en goede instrumenten zijn, zoals de handleiding voor verzorgenden. Daarom zijn de lesbrief voor de teamleiders en voorliggende handreiking voor het management geschreven. Wij hopen dat met dit instrument, naast de andere twee instrumenten, u 11 concrete stappen te hebben geschetst die u op weg helpen naar verantwoorde zorg bij de toiletgang. Wij wensen u daarbij veel succes. 14

15 Literatuur Richtlijn voor continentiestoornissen, Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO, Utrecht 1999 Leidraad psychogeriatrie, Miessen E.A. (red.), Bohn, Stafleu Van Loghum, Houten/Mechelen, 2003 Het Geriatrie formularium, een praktische leidraad Redactie: DR. P.A.F. JANSEN, Prof. Dr. P.G.A.M. Froeling, Prof. Dr Th. B. Voorn en Drs. J.W.G. Schellekens Uitgeverij: Bohn Stafleu Van Loghum, Houten, 2004 Incontinentie in het verpleeghuis een combinatie van urine en feces incontinentie Paul van Houten, Marcel Ooms, Dinnus Frijters en Miel Ribbe, In Tijdschrift voor vphg, Vol 31, no 3/2006 Leiderschap bij verandering, Academic Service, John P. Kotter, september

16 Bijlage In het Toetsingskader zijn drie indicatoren voor Verantwoorde zorg opgenomen met betrekking tot (in)continentiezorg, te weten: Indicator 4.6 uit het Toetsingskader: % incontinentiegevallen waarbij de diagnose incontinentie een arts of incontinentieverpleegkundige betrokken is. Indicator 4.7 uit het Toetsingskader: prevalentie urineincontinentie (% cliënten waarbij sprake is van urineincontinentie). Indicator 4.8: % cliënten met een verblijfskatheter? Bovengenoemde indicatoren worden gerapporteerd via het IGZformulier GGT (Gelaagd en Gefaseerd Toezicht). 16

Verantwoorde zorg bij toiletgang en incontinentie:

Verantwoorde zorg bij toiletgang en incontinentie: Verantwoorde zorg bij toiletgang en incontinentie: Optimaliseren zorg bij toiletgang Verminderen functionele incontinentie Aanpak plotselinge en chronische incontinentie Deze handleiding is bestemd voor

Nadere informatie

Model. Zorgleefplan. Verantwoorde zorg. Een korte handreiking voor gebruik

Model. Zorgleefplan. Verantwoorde zorg. Een korte handreiking voor gebruik Model Zorgleefplan Verantwoorde zorg Een korte handreiking voor gebruik De cliënt m Het zorgleefplan als instrument voor Verantwoorde zorg Het model Zorgleefplan Verantwoorde zorg is bestemd voor de medewerkers

Nadere informatie

Verantwoorde zorg in de palliatieve fase

Verantwoorde zorg in de palliatieve fase Verantwoorde zorg in de palliatieve fase Driekwart van de Nederlanders brengt de laatste fase van zijn leven door in een verpleeg- of verzorgingshuis, of met ondersteuning van thuiszorg. Verantwoorde zorg

Nadere informatie

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan

Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Zorgleefplan, ondersteuningsplan en begeleidingsplan Methodisch werken met zorgleefplan, ondersteuningsplan of begeleidingsplan Om goede zorg en/of ondersteuning te kunnen geven aan een cliënt is het werken

Nadere informatie

Publieksversie bij het rapport van de Stuurgroep Kwaliteitskader Verantwoorde Zorg Verpleging, Verzorging en Zorg Thuis (VV&T)

Publieksversie bij het rapport van de Stuurgroep Kwaliteitskader Verantwoorde Zorg Verpleging, Verzorging en Zorg Thuis (VV&T) Publieksversie bij het rapport van de Stuurgroep Kwaliteitskader Verantwoorde Zorg Verpleging, Verzorging en Zorg Thuis (VV&T) Deze publieksversie wordt u aangeboden door de Stuurgroep Verantwoorde Zorg,

Nadere informatie

Toolkit. Familieparticipatie

Toolkit. Familieparticipatie Toolkit Familieparticipatie April 2013, Vilans De materialen en teksten uit deze toolkit kunt u gratis printen en downloaden. Zorgorganisaties kunnen dit materiaal kopiëren, aanpassen en aanvullen met

Nadere informatie

Wat vinden uw cliënten van de zorg thuis?

Wat vinden uw cliënten van de zorg thuis? Wat vinden uw cliënten van de zorg thuis? onderzoek naar ervaringen met de zorg Opdrachtgever: dr. D.H.M. Frijters D.J. Homberg, MSc dr. H.C.M. Kamphuis drs. S.J.W. de Kroon drs. J.J.A. Stavenuiter drs.

Nadere informatie

Samen werken aan betere zorg. Handreiking voor begeleiding van cliëntenraden betrokken bij verbetertrajecten

Samen werken aan betere zorg. Handreiking voor begeleiding van cliëntenraden betrokken bij verbetertrajecten Samen werken aan betere zorg van cliëntenraden betrokken bij verbetertrajecten INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 Participatie van cliënten... 4 De rol van de cliëntenraad in verbetertrajecten... 6 Het stappenplan:

Nadere informatie

Programma Veiligheid

Programma Veiligheid Programma Veiligheid Verpleging Verzorging Thuiszorg Plan van Aanpak 2008 en verder 22 november 2007 ActiZ, vereniging van zorgondernemers In afstemming en samenwerking met: LOC, Landelijke Organisatie

Nadere informatie

Plan van Aanpak woon-en zorgcentrum de Westerkim 2013 n.a.v. inspectiebezoek (20 september 2012) i.h.k.v. 2 e fase gefaseerd toezicht

Plan van Aanpak woon-en zorgcentrum de Westerkim 2013 n.a.v. inspectiebezoek (20 september 2012) i.h.k.v. 2 e fase gefaseerd toezicht Algemeen Op 20 september 2012 heeft de Inspecteur voor de Volksgezondheid, de heer C. Dekker, in het kader van de tweede fase van gefaseerd toezicht een inspectiebezoek gebracht aan de Westerkim. Doel

Nadere informatie

Mobiliteit & Incontinentie. 27 september 2011

Mobiliteit & Incontinentie. 27 september 2011 Mobiliteit & Incontinentie 27 september 2011 Martine Verdu 2 3 Als we niet naar het toilet kunnen als we moeten, zijn we allemaal incontinent (Chester, 1998) Drie kansen in beleid A. Voorkomen dat incontinentie

Nadere informatie

Beleid Beweegstimulering

Beleid Beweegstimulering Beleid Beweegstimulering Inleiding Zinzia Zorggroep onderkent het belang van kwaliteit van leven, zij streeft er naar excellente zorg met kleur te bieden. Dit streven is onder andere verwoord in het strategie

Nadere informatie

Uitgave Stichting Perspekt, keurmerk in de zorg Utrecht, mei 2009

Uitgave Stichting Perspekt, keurmerk in de zorg Utrecht, mei 2009 Uitgave Stichting Perspekt, keurmerk in de zorg Utrecht, mei 2009 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm

Nadere informatie

valpreventie voor psychogeriatrische cliënten

valpreventie voor psychogeriatrische cliënten valpreventie voor psychogeriatrische cliënten Aantal valincidenten in verpleeghuizen In verpleeghuizen wordt veel gevallen. Jaarlijks vallen verpleeghuiscliënten gemiddeld 2 keer. Psychogeriatrische cliënten

Nadere informatie

Projectplan. Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers. [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen

Projectplan. Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers. [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen Projectplan Aanpak laaggeletterdheid bij patienten en/of medewerkers [Naam organisatie] [auteur] [datum] Werken aan taal heeft veel voordelen [Naam organisatie] vindt het belangrijk om alert te zijn op

Nadere informatie

Verpleegkundige Niveau 4 en 5. Taak- en functieomschrijving

Verpleegkundige Niveau 4 en 5. Taak- en functieomschrijving Verpleegkundige Niveau 4 en 5 Taak- en functieomschrijving Januari 2015 Evaluatie Q1 2016 Inhoudsopgave Taak en functie omschrijving Verpleegkundige PZ 8.8.2.5 BL 1. Evita 3 Evita Visie en doelstelling

Nadere informatie

Methodiek en systematiek voor de verpleegkundige beroepsuitoefening

Methodiek en systematiek voor de verpleegkundige beroepsuitoefening Methodiek en systematiek voor de verpleegkundige beroepsuitoefening Helen I. de Graaf-Waar Herma T. Speksnijder Methodiek en systematiek voor de verpleegkundige beroepsuitoefening Houten 2014 Helen I.

Nadere informatie

Vrijwilligersondersteuning in het verzorgings- en verpleeghuis in de laatste levensfase 1

Vrijwilligersondersteuning in het verzorgings- en verpleeghuis in de laatste levensfase 1 Vrijwilligersondersteuning in het verzorgings- en verpleeghuis in de laatste levensfase 1 Beschrijving werkwijze 1 Gebaseerd op de eindevaluatie Vrijwilligersondersteuning in het verzorgings- en verpleeghuis

Nadere informatie

Netwerk palliatieve terminale zorg in Oostelijk Zuid-Limburg

Netwerk palliatieve terminale zorg in Oostelijk Zuid-Limburg Netwerk palliatieve terminale zorg in Oostelijk Zuid-Limburg Visie op Palliatieve Terminale Zorg in Oostelijke Zuid-Limburg en de rol van het netwerk PTZ Inleiding Mensen die terminaal zijn terminale patiënten

Nadere informatie

De toon gezet: één taal voor kwaliteit

De toon gezet: één taal voor kwaliteit De toon gezet: één taal voor kwaliteit Actie Actie Publieksversie bij het rapport van de Stuurgroep Kwaliteitskader Verantwoorde zorg Verpleging, Verzorging en (VV&T) Verantwoorde zorg wat is dat? Winst

Nadere informatie

DRAAIBOEK BIJSCHOLING SIGNALEREN = IETS DOEN MET WAT JE OPVALT

DRAAIBOEK BIJSCHOLING SIGNALEREN = IETS DOEN MET WAT JE OPVALT DRAAIBOEK BIJSCHOLING SIGNALEREN = IETS DOEN MET WAT JE OPVALT Met dit draaiboek (en de daarbij behorende bijlagen) kunt u een bij- of nascholingsbijeenkomst organiseren over signaleren. Deze bij- of nascholing

Nadere informatie

In 10 stappen van project naar effect!

In 10 stappen van project naar effect! In 10 stappen van project naar effect! een handleiding voor slim zorgen > Betrek de belangrijke sleutelpersonen > Stel projectteam samen & kies pilotteams > Screen de huidige situatie > Organiseer een

Nadere informatie

Van je nachtmerries af

Van je nachtmerries af Van je nachtmerries af 2 van je nachtmerries af Dit boek, Van je nachtmerries af, is onderdeel van de reeks Protocollen voor de GGZ. Serie Protocollen voor de GGZ De boeken in de reeks Protocollen voor

Nadere informatie

Ontwikkelplan Inzicht in cliëntervaringen

Ontwikkelplan Inzicht in cliëntervaringen Ontwikkelplan Inzicht in cliëntervaringen 1a. Niveau Ervaren kwaliteit van leven door de cliënt. 1b. Kwaliteitsthema Cliëntervaring Het werken aan dit kwaliteitsthema maakt onderdeel uit van de integrale

Nadere informatie

Wat vinden uw bewoners van de zorg?

Wat vinden uw bewoners van de zorg? Wat vinden uw bewoners van de zorg? Prismantonderzoek naar ervaringen met de zorg in uw instelling (verzorgingshuis) L.G. Bosman dr. D.H.M. Frijters drs. J.J.M. Geraets K.D. Hekkert, MSc. D.J. Homberg,

Nadere informatie

De relatie tussen incontinentie, toiletgangvaardigheden en morbiditeit in verpleeghuizen.

De relatie tussen incontinentie, toiletgangvaardigheden en morbiditeit in verpleeghuizen. Samenvatting De relatie tussen incontinentie, toiletgangvaardigheden en morbiditeit in verpleeghuizen. Continentie gaat in de westerse wereld samen met het gebruik van het water closet, in de volksmond

Nadere informatie

Samenwerken: eerste suggesties

Samenwerken: eerste suggesties is een project van Vilans i.s.m. MOVISIE, V&VN, Agora, ActiZ en VGN. Samenwerken: eerste suggesties We bieden een eerste overzicht van diverse suggesties en ideeën om de samenwerking tussen vrijwilligers

Nadere informatie

Incontinentie bij kwetsbare ouderen. Zorg voor normale toiletgang WWW.ZORGVOORBETER.NL

Incontinentie bij kwetsbare ouderen. Zorg voor normale toiletgang WWW.ZORGVOORBETER.NL Incontinentie bij kwetsbare ouderen Zorg voor normale toiletgang WWW.ZORGVOORBETER.NL Dr P van Houten specialist ouderengeneeskunde 2015 Waarom aandacht voor normale toiletgang en incontinentie Eigenwaarde

Nadere informatie

PROBLEEMINVENTARISATIE, ZORGBEHANDELPLAN EN FRADIE

PROBLEEMINVENTARISATIE, ZORGBEHANDELPLAN EN FRADIE PROBLEEMINVENTARISATIE, ZORGBEHANDELPLAN EN FRADIE De probleeminventarisatie is een overzicht van beperkingen en problemen op verschillende levensgebieden: lichamelijke gezondheid, emotioneel welbevinden,

Nadere informatie

Visiedocument Zorggroep Almere 2010-2015. Goede maat en juiste toon

Visiedocument Zorggroep Almere 2010-2015. Goede maat en juiste toon Visiedocument Zorggroep Almere 2010-2015 Goede maat en juiste toon 0 2015 2010 2015 2010 2015 0 2015 2010 2015 2010 2015 2010 2015 2010 2015 2010 0 2015 2010 2015 2010 2015 2010 2015 2010 2015 2010 2015

Nadere informatie

Functiebeschrijving Verzorgende

Functiebeschrijving Verzorgende Functiebeschrijving Organisatie: Regionale Thuiszorg Oude en Nieuwe Land Afdeling: Eenheid Zorg Functie: Integraal manager: Regiomanagers Zorg Vastgesteld door directeur d.d.: 14 oktober 2003 Peildatum:

Nadere informatie

Vaste Commissie Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Vaste Commissie Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20018 2500 EA Den Haag Vaste Commissie Volksgezondheid, Welzijn en Sport Postbus 20018 2500 EA Den Haag Utrecht, 14 november 2015 Betreft: AO Kwaliteit verpleeghuiszorg 18 november 2015 Geachte leden, Volgende week voert u een

Nadere informatie

Belevingszorg.nl. Programma s voor (weer) meer kleur in het leven. voor. leven

Belevingszorg.nl. Programma s voor (weer) meer kleur in het leven. voor. leven Zorg voor leven Programma s voor (weer) meer kleur in het leven Belevingszorg.nl Notities Belevingszorg.nl Belevingszorg Programma s Belevingszorg... geeft het leven (weer) kleur Vanuit het thema Belevingszorg

Nadere informatie

Toetsingskader. Voor de langdurige zorg. Van goede zorg verzekerd

Toetsingskader. Voor de langdurige zorg. Van goede zorg verzekerd Toetsingskader Voor de langdurige zorg Van goede zorg verzekerd 2 Het Toetsingskader voor de langdurige zorg Het Toetsingskader voor de langdurige zorg 3 Wat is het Toetsingskader? Het Toetsingskader is

Nadere informatie

Ondersteuning bij de implementatie van de handleiding voor verzorgenden

Ondersteuning bij de implementatie van de handleiding voor verzorgenden Lesbrief Zorg bij de toiletgang en incontinentie Ondersteuning bij de implementatie van de handleiding voor verzorgenden Lesbrief Zorg bij de toiletgang en incontinentie Ondersteuning bij de implementatie

Nadere informatie

Van taak naar resultaat. Resultaatgerichte functiebeschrijvingen: Focus op de klant

Van taak naar resultaat. Resultaatgerichte functiebeschrijvingen: Focus op de klant Van taak naar resultaat Resultaatgerichte functiebeschrijvingen: Focus op de klant De uitdagingen van deze tijd De VVT-sector staat voor grote uitdagingen. De zorgvraag neemt toe en verandert bovendien

Nadere informatie

Helpt het hulpmiddel?

Helpt het hulpmiddel? Helpt het hulpmiddel? Het belang van meten Zuyd, Lectoraat Autonomie en Participatie Faculteit Gezondheidszorg Dr. Ruth Dalemans, Prof. Sandra Beurskens 08-10-13 Doelstellingen van deze presentatie Inzicht

Nadere informatie

1 RAPPORT. Rapport naar aanleiding van het algemeen toezichtbezoek aan zorgcentrum De Heemhaven te Heemstede op 21 september 2004

1 RAPPORT. Rapport naar aanleiding van het algemeen toezichtbezoek aan zorgcentrum De Heemhaven te Heemstede op 21 september 2004 1 RAPPORT Rapport naar aanleiding van het algemeen toezichtbezoek aan zorgcentrum De Heemhaven te Heemstede op 21 september 2004 Amsterdam, januari 2005 2 INSPECTIE VOOR DE GEZONDHEIDSZORG Inhoudsopgave

Nadere informatie

Documentenanalyse Veiligheidsvisitatiebezoek

Documentenanalyse Veiligheidsvisitatiebezoek Ingevuld door: Naam Instelling: Documentenanalyse Veiligheidsvisitatiebezoek In de documentenanalyse wordt gevraagd om verplichte documentatie en registraties vanuit de NTA 8009:2007 en HKZ certificatieschema

Nadere informatie

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling.

Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. Beleid en implementatie aanpak ouderenmishandeling. 1. Sociaal beleid in breder verband Ontwikkelen beleid: een complex proces Het ontwikkelen en implementeren van beleid voor preventie en aanpak van grensoverschrijdend

Nadere informatie

Toezicht op de toegankelijkheid en kwaliteit van de veteranenzorg met behulp van de CQ-index

Toezicht op de toegankelijkheid en kwaliteit van de veteranenzorg met behulp van de CQ-index 110309.08/03 Toezicht op de toegankelijkheid en kwaliteit van de veteranenzorg met behulp van de CQ-index Inleiding In oktober 2007 is het Landelijk Zorgsysteem Veteranen (LZV) van start gegaan. Het LZV

Nadere informatie

PROJECTPLAN MONDZORG IS HOOFDZAAK dd 30 maart 2011

PROJECTPLAN MONDZORG IS HOOFDZAAK dd 30 maart 2011 PROJECTPLAN MONDZORG IS HOOFDZAAK dd 30 maart 2011 A. Inleiding en deelnemende locaties en/of afdelingen Inleiding Aanleiding project Uit onderzoek in 2002 is gebleken dat de mondhygiënische zorg van verpleeghuisbewoners

Nadere informatie

AxionContinu heeft ten aanzien van het mantelzorgbeleid de volgende uitgangspunten geformuleerd:

AxionContinu heeft ten aanzien van het mantelzorgbeleid de volgende uitgangspunten geformuleerd: Mantelzorgbeleid 1. Wat is mantelzorg Mantelzorg is een overkoepelend begrip voor veel vormen van meer dan gebruikelijke zorg, die partners, ouders, kinderen, familieleden, vrienden en buren elkaar verlenen.

Nadere informatie

Vroege herkenning en behandeling van ondervoeding in Nederlandse Verpleegen Verzorgingshuizen ACHTERGRONDINFORMATIE

Vroege herkenning en behandeling van ondervoeding in Nederlandse Verpleegen Verzorgingshuizen ACHTERGRONDINFORMATIE Vroege herkenning en behandeling van ondervoeding in Nederlandse Verpleegen Verzorgingshuizen ACHTERGRONDINFORMATIE December 2008 INLEIDING Uit de LPZ meting van 2007 blijkt dat in verpleeg- en verzorgingshuizen

Nadere informatie

FUNCTIEBESCHRIJVING: LOCATIEMANAGER. Algemeen. Datum voorlopige vaststelling: 29-04-2015. Organisatie: Stichting Magentazorg

FUNCTIEBESCHRIJVING: LOCATIEMANAGER. Algemeen. Datum voorlopige vaststelling: 29-04-2015. Organisatie: Stichting Magentazorg FUNCTIEBESCHRIJVING: LOCATIEMANAGER Algemeen Organisatie: Stichting Magentazorg Organisatorische eenheid: raad van bestuur Opsteller functiebeschrijving: adviseur P&O Datum voorlopige vaststelling: 29-04-2015

Nadere informatie

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd Toetsingskader Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Van goede zorg verzekerd 2 Het Toetsingskader voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Het Toetsingskader voor

Nadere informatie

Nederlands. Burgerschap voor AG. M.C. Arnold-Klaarhamer

Nederlands. Burgerschap voor AG. M.C. Arnold-Klaarhamer Nederlands Nederlands Burgerschap voor AG M.C. Arnold-Klaarhamer Bohn Stafleu van Loghum Houten 2008 Ó Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel van Springer Uitgeverij, 2008 Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Medezeggenschap en Ondersteuningsplannen. Dialoog in de dagelijkse praktijk van cliëntenraden en zorgaanbieders

Medezeggenschap en Ondersteuningsplannen. Dialoog in de dagelijkse praktijk van cliëntenraden en zorgaanbieders 1 Medezeggenschap en Ondersteuningsplannen Dialoog in de dagelijkse praktijk van cliëntenraden en zorgaanbieders Workshops Marion Kersten VGN Stelling: Met de nieuwe Handreiking hebben medewerkers alles

Nadere informatie

Omgaan met ziekelijke jaloezie

Omgaan met ziekelijke jaloezie Omgaan met ziekelijke jaloezie Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook antwoord op de vraag

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Lingewaard

Aan de raad van de gemeente Lingewaard 6 Aan de raad van de gemeente Lingewaard *14RDS00194* 14RDS00194 Onderwerp Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen 2014-2017 1 Samenvatting In deze nieuwe Nota Risicomanagement & Weerstandsvermogen

Nadere informatie

ALLES IS BEWEGEN Beleid Vitaliteit Cliënten Intramurale Zorg

ALLES IS BEWEGEN Beleid Vitaliteit Cliënten Intramurale Zorg ALLES IS BEWEGEN Beleid Vitaliteit Cliënten Zorggroep Almere 31-1-2014 Pagina 1 van 7 1. INLEIDING 1.1 Aanleiding Nederland vergrijst in hoog tempo. Gezond ouder worden is hierdoor niet langer alleen de

Nadere informatie

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd

Toetsingskader. Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen. Van goede zorg verzekerd Toetsingskader Voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Van goede zorg verzekerd 2 Het Toetsingskader voor beroepsorganisaties en wetenschappelijke verenigingen Het Toetsingskader voor

Nadere informatie

Energiemanagementprogramma HEVO B.V.

Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Energiemanagementprogramma HEVO B.V. Opdrachtgever HEVO B.V. Project CO2 prestatieladder Datum 7 december 2010 Referentie 1000110-0154.3.0 Auteur mevrouw ir. C.D. Koolen Niets uit deze uitgave mag zonder

Nadere informatie

Kwaliteit meetbaar maken en verantwoorden

Kwaliteit meetbaar maken en verantwoorden Kwaliteit meetbaar maken en verantwoorden Inspectie voor de Gezondheidszorg drs. Jenneke van Veen Algemene leden vergadering VGN 27 juni 2006 Hoofdinspecteur Verpleging en chronische zorg www.igz.nl WAT

Nadere informatie

Signaleringsinstrument voor minimale kwaliteit van zorg door het team van verzorgenden op psychogeriatrische afdelingen van verpleeghuizen

Signaleringsinstrument voor minimale kwaliteit van zorg door het team van verzorgenden op psychogeriatrische afdelingen van verpleeghuizen Signaleringsinstrument voor minimale kwaliteit van zorg door het team van verzorgenden op psychogeriatrische afdelingen van verpleeghuizen Heb je de instructies voor het invullen (bijlage 6) gelezen? Weeknummer:

Nadere informatie

ActiZ MedewerkerMonitor najaar 2014 Terugkoppelingsbijeenkomst 13 januari 2015. Clemens van der Veen Marjon Peeters

ActiZ MedewerkerMonitor najaar 2014 Terugkoppelingsbijeenkomst 13 januari 2015. Clemens van der Veen Marjon Peeters ActiZ MedewerkerMonitor najaar 2014 Terugkoppelingsbijeenkomst 13 januari 2015 Clemens van der Veen Marjon Peeters Agenda Algemeen WNPS+ Marjon Uitkomsten Najaar 2014 Aantallen deelnemers Respons Sectorresultaten

Nadere informatie

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER)

STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) STAPPENPLAN BIJ HET MODEL STUURYSTEEM DECUBITUS (PROJECT DECUBITUSZORG IN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK; DOOR STUREN STEEDS BETER) Juni 2004 INLEIDING Voor u ligt een stappenplan dat gebaseerd is op de CBO-richtlijn

Nadere informatie

Verslag/rapport van het inspectiebezoek aan Berchhiem te Burgum en Haersmahiem te Buitenpost op 17 oktober 2013. Zwolle, november 2013

Verslag/rapport van het inspectiebezoek aan Berchhiem te Burgum en Haersmahiem te Buitenpost op 17 oktober 2013. Zwolle, november 2013 Verslag/rapport van het inspectiebezoek aan Berchhiem te Burgum en Haersmahiem te Buitenpost op 17 oktober Zwolle, november Zwolle, november Inhoud 1 Inleiding en conclusie 3 2 Bevindingen inspectiebezoek

Nadere informatie

Bewegingsgerichte zorg binnen AV Zorggroep

Bewegingsgerichte zorg binnen AV Zorggroep Bewegingsgerichte zorg binnen AV Zorggroep Inhoud Voorstelrondje AV Zorggroep Aanleiding Bewegingsgerichte Zorg Molenwaard Actief / Zederik in Beweging De Beweegcoach Invulling IGZ Bouwstenen Resultaten

Nadere informatie

Ervaringen thuiszorgcliënten V&V Huize het Oosten Gemeten met de CQI index

Ervaringen thuiszorgcliënten V&V Huize het Oosten Gemeten met de CQI index Ervaringen thuiszorgcliënten V&V Huize het Oosten Gemeten met de CQI index April 2014 Samenstelling: drs. Jeroen J. Haamers, Versie: april 2014 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1 CQI-onderzoek; achtergrond en

Nadere informatie

Beleidsplan Mantelzorg

Beleidsplan Mantelzorg Opsteller: Golein Klein Bramel Versie: 1 december 2010 Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE... 2 INLEIDING... 3 1. WAT IS MANTELZORG?... 3 2. VISIE OP MANTELZORG... 4 3. WAT KUNNEN MANTELZORGERS VERWACHTEN VAN

Nadere informatie

Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden

Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden Functiebeschrijving netwerk dementie regio Haaglanden Inleiding De voor de cliënt en zijn omgeving zeer ingrijpende diagnose dementie roept veel vragen op over de ziekte en het verloop hiervan maar ook

Nadere informatie

Leercoaching in het hbo. Student

Leercoaching in het hbo. Student Leercoaching in het hbo Student Leercoaching in het hbo Student Een kapstok om jezelf uit te dagen de regie over je leren te nemen Jette van der Hoeven 2e druk Bohn Stafleu van Loghum Houten 2009 Ó 2009

Nadere informatie

Rapport sluiting verzorgingshuizen

Rapport sluiting verzorgingshuizen Rapport sluiting verzorgingshuizen ActiZ is een ondernemende branchevereniging die haar leden faciliteert om een gezonde onderneming te kunnen exploiteren die hoogwaardige zorg en ondersteuning biedt.

Nadere informatie

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid?

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid? EmployabilityDriver Waarom een strategische discussie over employability beleid? We weten al een tijd dat door vergrijzing en ontgroening de druk op de arbeidsmarkt toeneemt. Het wordt steeds belangrijker

Nadere informatie

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent

Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Recept 4: Hoe meten we praktisch onze resultaten? Weten dat u met de juiste dingen bezig bent Het gerecht Het resultaat: weten dat u met de juiste dingen bezig bent. Alles is op een bepaalde manier meetbaar.

Nadere informatie

Mediation als alternatief

Mediation als alternatief Mediation als alternatief Mediation als alternatief Bemiddeling door hulp- en dienstverleners Bert la Poutré Michael Boelrijk Bohn Stafleu van Loghum Houten 2010 2010 Bohn Stafleu van Loghum, onderdeel

Nadere informatie

Niet meer depressief

Niet meer depressief Niet meer depressief Dit boek, Niet meer depressief; Werkboek voor de cliënt, is onderdeel van de reeks Protocollen voor de GGZ. Serie Protocollen voor de GGZ De boeken in de reeks Protocollen voor de

Nadere informatie

Melding Incidenten Cliënten. In verpleeg- en verzorgingshuizen

Melding Incidenten Cliënten. In verpleeg- en verzorgingshuizen Melding Incidenten Cliënten In verpleeg- en verzorgingshuizen f Melding Incidenten Cliënten In verpleeg- en verzorgingshuizen Uitgave Arcares 1 Oudlaan 4, 3515 GA Utrecht 1 postbus 8258, 3503 RG Utrecht

Nadere informatie

Meten in de praktijk

Meten in de praktijk Metenindepraktijk Metenindepraktijk Stappenplan voor het gebruik van meetinstrumenten in de gezondheidszorg Sandra Beurskens Roland van Peppen Eric Stutterheim Raymond Swinkels Harriët Wittink Bohn Stafleu

Nadere informatie

PROJECTPLAN Vroege herkenning en behandeling ondervoeding in revalidatiecentra

PROJECTPLAN Vroege herkenning en behandeling ondervoeding in revalidatiecentra PROJECTPLAN Vroege herkenning en behandeling in revalidatiecentra Voorbeeldversie A. Inleiding en deelnemende afdelingen Inleiding Ondervoeding is sinds 2010 een prestatie indicator voor de revalidatiecentra.

Nadere informatie

ZELFEVALUATIE KWALITEIT

ZELFEVALUATIE KWALITEIT ZELFEVALUATIE KWALITEIT Inhoudsopgave Inleiding... 3 1.1. Cliëntenraad... 4 1.2. Clienttevredenheid... 5 Interne metingen... 7 1.3. Veiligheid... 7 1.4. Zorginhoudelijke indicatoren... 8 2. Analyse personeelsbeleid...

Nadere informatie

Cognitieve therapie bij sociale angst

Cognitieve therapie bij sociale angst Cognitieve therapie bij sociale angst Dit boek, Cognitieve therapie bij sociale angst, is onderdeel van de reeks Protocollen voor de GGZ. Bij deze titel is tevens het werkboek voor cliënten te bestellen:

Nadere informatie

Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus)

Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus) Opleiding: Eerst Verantwoordelijke Verzorgende met plus (EVV met plus) De Eerst Verantwoordelijke Verzorgende (EVV er) is onmisbaar in de zorg en u wilt uw EVV er de juiste kennis en vaardigheden meegeven.

Nadere informatie

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen

Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Onderzoeksopzet Vrijwilligers in de Wmo Wmo-werkplaats Noord Jolanda Kroes Hanzehogeschool Groningen Inhoud 1. Inleiding 2 De Wmo-werkplaats 2 Schets van de context 2 Ontwikkelde producten 3 2. Doel onderzoek

Nadere informatie

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward

De zorg is onze passie, verbeteren ons vak. Productive Ward Productive Ward Verbeter de kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid van uw zorg door reductie van verspilling Brochure Productive Ward CBO 2012 CBO, Postbus 20064, 3502 LB UTRECHT Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Zorg op afstand. Hoe regel je het? Zo! Een handreiking voor zorgaanbieders

Zorg op afstand. Hoe regel je het? Zo! Een handreiking voor zorgaanbieders Zorg op afstand Hoe regel je het? Zo! Een handreiking voor zorgaanbieders Zorg op afstand 3 Zorg op afstand Informatie verstrekken aan de cliënt 5 Afspraken nakomen 7 Omgaan met privacy 9 De positie van

Nadere informatie

School en echtscheiding

School en echtscheiding School en echtscheiding Alledaagse begeleiding binnen een schoolbreed beleid Angelique van der Pluijm en Margit Grevelt School en echtscheiding Alledaagse begeleiding binnen een schoolbreed beleid Angelique

Nadere informatie

Dit onderzoek heeft als doel het in kaart brengen van de wensen van de cliënt en het waar nodig verbeteren/ optimaliseren van de dienstverlening.

Dit onderzoek heeft als doel het in kaart brengen van de wensen van de cliënt en het waar nodig verbeteren/ optimaliseren van de dienstverlening. Cliënt tevredenheidsonderzoek 2014-2015 Inleiding en samenvatting 1 In het kader van een cliënt tevredenheidsonderzoek heeft Olcea een vragenlijst samengesteld. Deze vragenlijst is bedoeld voor thuiswonenden

Nadere informatie

Zorg op afstand. Hoe regel je het? Zo! Een handreiking voor zorgaanbieders

Zorg op afstand. Hoe regel je het? Zo! Een handreiking voor zorgaanbieders Zorg op afstand Hoe regel je het? Zo! Een handreiking voor zorgaanbieders Zorg op afstand 3 Informatie verstrekken aan de cliënt 5 Afspraken nakomen 7 Omgaan met privacy 9 De positie van de mantelzorger

Nadere informatie

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder

Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan WTH Vloerverwarming in het kader van de CO2-Prestatieladder Communicatieplan, 22 Augustus 2014 1 Voorwoord Duurzaamheid is geen trend, het is de toekomst. Het is niet meer weg te denken

Nadere informatie

KWALITEIT IN DE ZORG bij Stichting Werkt voor Ouderen Vlissingen

KWALITEIT IN DE ZORG bij Stichting Werkt voor Ouderen Vlissingen KWALITEIT IN DE ZORG bij Stichting Werkt voor Ouderen Vlissingen Vlissingen, november 2006 Ineke de Haan, lid website commissie Kwaliteitskring Zeeland Ben van Belzen, Hoofd Personeelszaken en Renate Schubert,

Nadere informatie

Kwaliteit = 1.Veiligheid + 2.Duidelijkheid + 3.Continuïteit/duurzaam (budget) Kwaliteitsborging door de noodzakelijke randvoorwaarden aan te geven.

Kwaliteit = 1.Veiligheid + 2.Duidelijkheid + 3.Continuïteit/duurzaam (budget) Kwaliteitsborging door de noodzakelijke randvoorwaarden aan te geven. Workshop Kwaliteitsborging bij Thuisadministratie / TA. Vrijwilligers zijn een belangrijke schakel in de keten van schulddienstverlening. Zij maken voor de vele kwetsbare mensen in onze samenleving het

Nadere informatie

Werkzaamheden teamleider

Werkzaamheden teamleider Regio Venlo Werkzaamheden teamleider Project: Groene Weide Bestemd voor: Werkgroep team-coach/manager Van: Bertil Hoezen Laatst bijgewerkt: 18-09-2015. Termijn: Kort = 2015, Lang = 2015/2016 Groen; al

Nadere informatie

Bijlage 5: Model basisset kwaliteitseisen Wmo-ondersteuning voor zeer kwetsbare burgers

Bijlage 5: Model basisset kwaliteitseisen Wmo-ondersteuning voor zeer kwetsbare burgers Bijlage 5: Model basisset kwaliteitseisen Wmo-ondersteuning voor zeer kwetsbare burgers Samenvatting In de Wmo 2015 is geregeld dat er nieuwe taken naar gemeenten gaan. Het gaat om taken die tot 2015 vallen

Nadere informatie

Producten overzicht van Antroz antroposofische ouderenzorg. ten behoeve van de woon-/zorglocaties. Huize Valckenbosch en het Leendert Meeshuis

Producten overzicht van Antroz antroposofische ouderenzorg. ten behoeve van de woon-/zorglocaties. Huize Valckenbosch en het Leendert Meeshuis Producten overzicht van Antroz antroposofische ouderenzorg ten behoeve van de woon-/zorglocaties Huize Valckenbosch en het Leendert Meeshuis Een overzicht van de in 2010 geldende zorgzwaarte- pakketten

Nadere informatie

Ontwikkelplan De basis versterken, veilige en vertrouwde zorg

Ontwikkelplan De basis versterken, veilige en vertrouwde zorg Ontwikkelplan De basis versterken, veilige en vertrouwde zorg 1a. Niveau De basis versterken. 1b. Kwaliteitsthema De basis versterken. Het werken aan dit kwaliteitsthema maakt onderdeel uit van de integrale

Nadere informatie

LEERCOACH IN DE NETWERKSCHOOL. Verantwoordelijkheden

LEERCOACH IN DE NETWERKSCHOOL. Verantwoordelijkheden Leercoaches begeleiden studenten in hun leertraject, studievoortgang en ieontwikkeling binnen de Netwerkschool ROC Nijmegen. Deze notitie uit 2013 beschrijft de verantwoordelijkheden, bevoegdheden en kerntaken

Nadere informatie

Algemeen technisch medewerker

Algemeen technisch medewerker Algemeen technisch medewerker Algemene kenmerken Stichting Maatschappelijke Opvang Breda e.o. is een combinatie van voorzieningen in Breda en omgeving voor dak- en thuisloze mensen met langdurende of acute

Nadere informatie

ZO GEWOON MOGELIJK ZORGVISIE FRANKELANDGROEP

ZO GEWOON MOGELIJK ZORGVISIE FRANKELANDGROEP ZO GEWOON MOGELIJK ZORGVISIE FRANKELANDGROEP Laat mij doen met eigen vuur, wat ik verkies zoolang ik duur.. Willem Elsschot Zorgvisie: Zo gewoon mogelijk De Frankelandgroep vindt het van groot belang dat

Nadere informatie

Positionering van de specialist ouderen geneeskunde

Positionering van de specialist ouderen geneeskunde Positionering van de specialist ouderen geneeskunde Samenwerking tussen professional en bestuur/management Specialist ouderen genees kunde: betrokken professional en gesprekspartner Bestuurders of management

Nadere informatie

Evaluatie en verbetering kwaliteitsysteem

Evaluatie en verbetering kwaliteitsysteem Evaluatie en verbetering kwaliteitsysteem Versie : 00-00-00 Vervangt versie : 00-00-00 Geldig m.i.v. : Opsteller : ------------------- Pag. 1 van 5 Goedkeuringen : Datum: Paraaf: teamleider OK/CSA : DSMH

Nadere informatie

Ambulante mondzorg in het verpleeghuis in praktische zin. 6 maart 2015

Ambulante mondzorg in het verpleeghuis in praktische zin. 6 maart 2015 Ambulante mondzorg in het verpleeghuis in praktische zin. 6 maart 2015 1 Inhoud presentatie: Geriatrische patiënt; Doel geriatrische tandheelkunde; Waar en wanneer ging het mis, wat te doen?; Nog een taak;

Nadere informatie

Leven met angst voor ernstige ziektes

Leven met angst voor ernstige ziektes Leven met angst voor ernstige ziektes Van A tot ggz De boeken in de reeks Van A tot ggz beschrijven niet alleen oorzaak, verloop en behandeling van de onderhavige problemen, maar geven ook antwoord op

Nadere informatie

Hulp bij de keuze van een verpleeghuis of andere woonvorm

Hulp bij de keuze van een verpleeghuis of andere woonvorm Checklist oriëntatie woonvormen INFORMATIEBLAD behorend bij Van thuis naar verpleeghuis; ondersteuning van mensen met dementie en hun mantelzorgers. Handreiking voor zorgverleners (Groenewoud & de Lange

Nadere informatie

Recept 5: Hoe faciliteren we verbetering? Een recept voor een cultuur van verbeteren

Recept 5: Hoe faciliteren we verbetering? Een recept voor een cultuur van verbeteren Recept 5: Hoe faciliteren we verbetering? Een recept voor een cultuur van verbeteren Het gerecht Het resultaat: medewerkers met oog voor verbetering, in een organisatiecultuur waarin continu verbeteren

Nadere informatie

Hoofdstuk 3. Doel, middel en organisatie van het Chronic Care Model in termen van epilepsiezorg

Hoofdstuk 3. Doel, middel en organisatie van het Chronic Care Model in termen van epilepsiezorg Hoofdstuk 3. Doel, middel en organisatie van het Chronic Care Model in termen van epilepsiezorg Wanneer we de kernelementen van het Chronic Care Model toepassen op de epilepsiezorg dan praten we over de

Nadere informatie

De gebruiksaanwijzing is vooral bedoeld voor medewerkers die in de praktijk met dit kwaliteitssysteem aan de slag gaan.

De gebruiksaanwijzing is vooral bedoeld voor medewerkers die in de praktijk met dit kwaliteitssysteem aan de slag gaan. Inleiding prezo is het kwaliteitssysteem voor de sector Verpleging, Verzorging en Zorg Thuis (ouderenzorg) dat helpt te sturen op verantwoorde zorg. Het is gebaseerd op de normen voor Verantwoorde zorg.

Nadere informatie

Portier/baliemedewerker

Portier/baliemedewerker Portier/baliemedewerker Algemene kenmerken De functionaris is werkzaam binnen de Stichting Maatschappelijke Opvang Breda e.o., waaronder ressorteren dak- en thuislozenvoorzieningen Gaarshof en Weideveld,

Nadere informatie