LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD FICHES

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD FICHES"

Transcriptie

1 LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD FICHES

2 LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD - FICHES PRO 7

3 GROTE BOMEN & KLEINE BOMEN GROTE BOMEN... Vroeger plantten de boeren hoogstamfruitbomen. Elke boerderij had zijn hoogstamboomgaard waar vee kon grazen. Er is een rijke traditie met honderden verschillende streekrassen, allemaal verschillende appels, met elk hun eigen vorm en smaak. Hoogstammen zijn sterke grote bomen. Je plukt de appels vanop een ladder of je moet hard aan de takken schudden. Als je een hoogstamboom plant, moet je 10 jaar wachten voor hij vruchten draagt. Zo een boom kan wel 100 jaar worden. Sommige fruitboeren kiezen voor hoogstamfruitbomen. Ze kiezen voor traditie, voor cultuur, voor landschap en natuur....of KLEINE BOMEN? Sinds 1950 zie je vooral laagstamfruitbomen. Kleine fruitbomen met een korte stam zijn laagstammen. Ze zijn makkelijker te verzorgen. Er passen ook meer bomen in een laagstamboomgaard. Het plukken gaat vlotter, je hebt geen ladder nodig. Laagstammen geven al na 2 jaar vruchten. Oude bomen worden vervangen door nieuwe. Dit gebeurt om de 15 jaar. Veel fruitboeren kiezen nu voor een laagstamboomgaard. BIOBOMEN De bio-fruitboer plant hoogstammen of laagstammen. Hij kiest meestal laagstammen en vooral die rassen die minder gevoelig zijn voor ziekten en plagen. Hij verzorgt de grond en de bomen goed, want hij wil gezonde bomen die veel lekkere vruchten dragen. PRO 7 LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD - FICHE 1

4 DEZE APPEL IS EEN RAS APART Laagstammen en hoogstammen bestaan uit verschillende delen. Het onderste deel van de stam met de wortels heet onderstam. Het bovenste gedeelte met takken en bladeren heet de ent. ENTEN De boomkweker heeft de onderstam en de ent toen ze nog klein waren, met entwas en draad aan elkaar vastgemaakt. Dit heet enten. Een laagstam wordt op ca. 15 cm geënt, een hoogstam op ca. 2 m. De onderstam met de wortels bepaalt de groeikracht van de boom. De ent bepaalt het appelras. De boomkweker kiest een tak van een boom die lekkere en mooie vruchten draagt als ent zodat de nieuwe boom precies zulke vruchten zal dragen. Je ziet in deze boomgaard verschillende bomen van verschillende rassen. De appels verschillen in grootte, vorm en smaak. Sommige rassen zijn eerder rijp en worden vroeger geoogst dan andere. RASSEN Elk ras is herkenbaar en heeft een eigen naam. Bij enkele bomen staan kaartjes met de naam van het ras. LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD - FICHE 2 PRO 7

5 MOTTEN VLIEGEN IN DE VAL! Jij wil het niet, de fruitboer wil het niet, maar soms gebeurt het toch: je bijt in een appel en vindt een rups en rottigheid middenin. Dit is de rups van de fruitmot. Fruitmotten vliegen s nachts. Dan willen de vrouwtjes paren. Hiervoor maken ze een parfum: een feromoon. De mannetjes komen daar op af. De motten paren, en het vrouwtje legt haar eieren op een appel. De rupsen komen uit en eten zich een weg door de appel tot in het klokhuis. IN DE VAL Wat kan een bio-fruitboer doen tegen fruitmotten? Mensen hebben het feromoon van de vrouwtjesfruitmot nagemaakt. De bio-fruitboer plaatst een dopje met feromoon in een val. Mannetjes ruiken het feromoon, vliegen naar de val en denken daar een vrouwtje te vinden. Ze zijn gefopt en worden gevangen. Slechts weinig mannetjes vinden een vrouwtje. Hierdoor zijn er maar weinig rupsen! NUTTIGE INSECTEN De bio-fruitboer gebruikt nooit giftige synthetische bestrijdingsmiddelen om zijn appels te beschermen. Natuuridentieke middelen zoals feromonen worden wel gebruikt tegen schadelijke insecten. Soms past de boer ook biologische bestrijding toe: hij zet nuttige insecten in tegen schadelijke. Hij kan ook natuurlijke middelen gebruiken zoals zwavel tegen schimmels. Dit ligt vast in Europese regels. Omdat zwavel ook nuttige insecten doodt, gebruikt een biologische fruitteler deze stoffen liever niet. Er is nood aan onderzoek naar appelrassen die minder gevoelig zijn voor schimmels, want dan moet de bio-fruitteler geen zwavel meer gebruiken. PRO 7 LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD - FICHE 3

6 JAAG STIL EN HAIKU JAAG STIL Een bio-boomgaard is een bijzondere plaats om even stil te worden. HAIKU De haiku (meervoud haiku s) is een Japanse dichtvorm die een sterke natuurervaring verwoordt. Een haiku bestaat uit zeventien lettergrepen die verdeeld staan over drie versregels: eerst vijf, dan zeven en daarna weer vijf. Haiku gaat over iets dat de dichter echt ziet. Hij beschrijft een waarneming zoals een foto dus geen mening, gevoel of beleving. Woorden als fijn, mooi, lekker, vervelend, leuk... komen niet in haiku voor. De regels hoeven niet te rijmen. Een haiku is altijd nu, in de tegenwoordige tijd. Haiku-dichters gebruiken nooit de woorden ik, jij, wij, jullie, zij, mijn, jouw en ons. IN DE MORGENZON ZIT EEN KLEIN BRUIN BOLLETJE STIL STEENUIL TE ZIJN LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD - FICHE 4 PRO 7

7 BEESTJES: VRIEND OF VIJAND VIJAND De fruitboer wil veel goede appels oogsten. Dieren die de oogst opeten of aan de wortels of de bladeren vreten, ziet hij dus liever niet. De grootste belagers: reeën woelratten schadelijke insecten zoals bladluizen en rupsen schadelijke mijten zoals de roestmijt kraai-achtigen VRIEND Er zijn andere dieren die de bioboer kunnen helpen omdat zij de vijanden van zijn vijanden zijn. En een vijand van een vijand is in dit geval een vriend. Enkele vrienden: koolmezen nuttige insecten zoals lieveheersbeestjes, gaasvliegen en oorwormen spinnen roofmijten zoals de fluweelmijt uilen roofvogels vossen De bio-fruitboer wil dat er veel vrienden in zijn boomgaard leven. Hij zal bijvoorbeeld nestkastjes voor de koolmezen hangen. De bioboer past biologische bestrijding toe. Zo probeert hij het aantal schadelijke dieren onder controle te houden zonder giftige synthetische pesticiden te gebruiken. Bladluis wordt opgegeten door lieveheersbeestje. PRO 7 LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD - FICHE 5

8 IN DE WINTER SNOEIEN In de winter rusten de bomen. Dan moet je niets doen in de boomgaard, zou je kunnen denken. Niets is minder waar. Wintertijd is snoeitijd. De fruitboer snoeit zijn bomen want: 1. zo verouderen de bomen minder snel. 2. zo is de lichtinval beter 3. zo worden zieke takken weggesnoeid Doordat de wind en de zon tussen de takken spelen, drogen takken en bladeren snel op in de zomer en hebben ze minder last van schimmelziekten. Bomen snoeien is een echte kunst! Je moet er op letten dat de wonden niet besmet raken. Dit kan door de juiste snoeitechniek, eventueel door wondverzorging en door te snoeien op het juiste moment. Gezonde bomen zijn belangrijk voor een bioboer. Hij wil voorkomen in plaats van genezen, want hij mag geen synthetische middelen tegen ziektes gebruiken. BEMESTEN Om de bomen gezond en groeikrachtig te houden, krijgen ze einde winter/begin lente ook een portie mest. Dat is nodig omdat de bodem anders uitgeput geraakt. De bomen gebruiken elk jaar voedingstoffen voor de groei van vruchten, takken en bladeren. De bioboer gebruikt geen kunstmest, maar dierlijke mest en groenbemesting. Hij bemest ook niet te veel want hij weet dat te veel meststoffen de evenwichtige groei verstoren dat overbemesting een gevaar voor natuur, milieu en gezondheid betekent. LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD - FICHE 6 PRO 7

9 IN DE LENTE Het verhaal van de bloemetjes en de bijtjes BLOEMEN BIJEN NECTAR APPELS In de lente komen de fruitbomen in bloei. Dan zitten de takken vol met bloesems. Elk bloempje bestaat uit vijf witroze kroonblaadjes en vijf groene kelkblaadjes. In het midden staat de stamper met daarrond de meeldraden. De stamper is vrouwelijk. De meeldraden zijn de mannelijke bloemdelen. Op de meeldraden zitten stuifmeelkorrels. Bloemen kunnen in vruchten veranderen als er bestuiving gebeurt. Dit betekent dat stuifmeel van de ene bloem naar de andere moet worden overgebracht. Dit gebeurt door de wind en door insecten zoals bijen en hommels. De bijen vliegen van bloem tot bloem, aangetrokken door de kleur en de zoete nectar in de bloemen. Bij het opzuigen van de nectar blijven wat stuifmeelkorrels aan hun lijf plakken. Bij de volgende bloem die ze bezoeken laten ze wat korrels op de stamper vallen en wordt de bloem bevrucht. Pas na de bevruchting groeit er uit de bloem een appeltje. PRO 7 LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD - FICHE 7

10 IN DE ZOMER In de zomer groeien de appels aan de boom. Op het einde van de zomer beginnen ze te rijpen. GROEIEN DUNNEN SCHADE Een appel kan groeien omdat de bladeren van de boom vergelijkbaar zijn met kleine fabriekjes die werken op zonne-energie. In de bladeren maakt de boom suikers en aminozuren (de bouwstenen van eiwitten). Ze worden via de takken en de stam naar de groeiende vruchten vervoerd. Soms hangen er te veel vruchten op de boom. Dan moet de fruitboer het fruit dunnen. Hij zorgt ervoor dat de mooiste vruchten overblijven. Helaas kan er vanalles misgaan: een late hagelbui kan appels beschadigen met putjes en bulten. te veel zon kan de schil van de appels verbranden. schimmels en ziekten kunnen de boom aantasten en ziek maken. schadelijke insecten kunnen de bladeren en de vruchten beschadigen. beschadigde vruchten kunnen rotten aan de boom. Omdat bioboeren geen synthetische bestrijdingsmiddelen of kunstmest gebruiken, is de opbrengst vaak lager dan bij gangbare fruitboeren. De kunst is om op tijd te zien wat er mis loopt, zodat niet de hele oogst verloren gaat. Als een rotte appel op tijd wordt weggesneden, kunnen zijn buren verder groeien en rijpen. LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD - FICHE 8 PRO 7

11 IN DE HERFST OOGSTEN In de herfst zijn de vruchten rijp. De appels worden met de hand geoogst in de maanden september en oktober. Het plukken moet heel voorzichtig verlopen om de vruchten niet te kwetsen. De appels worden gesorteerd volgens ras en grootte. Vruchten die niet helemaal volmaakt zijn, worden ook geoogst. Van deze appels kan appelmoes of appelsap worden gemaakt. VERKOPEN BEWAREN OVERWINTEREN De bioboer kan de appels verkopen in een boerderijwinkel of hij kan ze naar de veiling brengen die ze aan de groothandel of de supermarkt verkoopt. Soms werken boeren ook samen met Voedselteams die kunnen zorgen voor een fruitabonnement voor jouw familie. Een deel van de oogst wordt in koelcellen bewaard. Zo kunnen we het hele jaar appels eten. De boom heeft in de nazomer knoppen gemaakt en reservestoffen opgeslagen. Als het kouder wordt, verliest de boom zijn bladeren. Zo bereidt hij zich voor om de winter door te komen. PRO 7 LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD - FICHE 9

12 LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD - FICHES PRO 7

LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD WERKBLADEN

LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD WERKBLADEN LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD WERKBLADEN 2 LEVEN IN DE BIO-APPELBOOMGAARD - WERKBLADEN GROTE BOMEN & KLEINE BOMEN Grote bomen... of kleine bomen? Zijn de bomen in deze boomgaard hoogstammen of laagstammen?

Nadere informatie

WERKBLADEN VOOR DE LEERLINGEN

WERKBLADEN VOOR DE LEERLINGEN BIO? DA S LOGISCH! INTROLES VOOR DE 2 e GRAAD 1 LESUUR WERKBLADEN VOOR DE LEERLINGEN 2 BIO? DA S LOGISCH? - WERKBLADEN VIDEO: GEERT HOSTE Wat is biologische voeding? Schrijf zoveel mogelijk termen op die

Nadere informatie

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE 1 e GRAAD 2 LESUREN FICHES VOOR DE LEERLINGEN FICHE 1 - A WORTELEN Biowortelen die kiest voor natuur en milieu. Bio kiest voor natuur en milieu! De biowortelboer teelt

Nadere informatie

Het onderste deel van de stamper is het vruchtbeginsel. Hierin liggen de eicellen. Na bevruchting groeien hier vruchten.

Het onderste deel van de stamper is het vruchtbeginsel. Hierin liggen de eicellen. Na bevruchting groeien hier vruchten. Bloemen en zaad Voor voortplanting heb je zaad nodig. Maar waar komt zaad vandaan? Om dat te kunnen uitleggen, moet je weten hoe een bloem is opgebouwd en wat bestuiving en bevruchting is. Opbouw van een

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2012 tijdvak 1 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie GT-0191-a-12-1-b Glastuinbouw informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 6 en beantwoord dan vraag 38 tot en

Nadere informatie

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE 1 e GRAAD 1 LESUUR FICHES VOOR DE LEERLINGEN FICHE 1 - A WORTELEN Biowortelen van een bioboer die kiest voor natuur en milieu. Bio kiest voor natuur en milieu! De biowortelboer(in)

Nadere informatie

Suchmann. Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen

Suchmann. Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen Suchmann Natuur, hoofdstuk Lente en natuurverschijnselen Wanneer: Dinsdagmiddag 6-13-20 & 27 april De kinderen worden in groepjes verdeeld van 3 of 4 kinderen. Ieder groepje krijgt een onderwerp toebedeeld

Nadere informatie

Insectenbloemen worden dus alleen door bijen bezocht. Hieronder zie je een cartoon waarin beide soorten bloemen zijn afgebeeld.

Insectenbloemen worden dus alleen door bijen bezocht. Hieronder zie je een cartoon waarin beide soorten bloemen zijn afgebeeld. Les 3: de bij en de bloem (deel 1) De vorige lessen heb je veel geleerd over de bouw van de bij. Zo heb je goed naar zijn kop en poten gekeken. Door het tekenen weet je nu hoe de bij in elkaar zit en je

Nadere informatie

Voortplanting. Lesbrief. Werkgroep Schoolactiviteiten. I.V.N. afd.hengelo. Tel. O74 2770390

Voortplanting. Lesbrief. Werkgroep Schoolactiviteiten. I.V.N. afd.hengelo. Tel. O74 2770390 Voortplanting Lesbrief Werkgroep Schoolactiviteiten I.V.N. afd.hengelo Tel. O74 2770390 1 Deze lesbrief wordt U aangeboden door het I.V.N. afd. Hengelo Voortplanting = zorgen voor jonge planten A. Inleiding

Nadere informatie

De vier seizoenen in de boomgaard

De vier seizoenen in de boomgaard Verantwoordelijke uitgever: Ann Cloet - Tel 056.860.150 De vier seizoenen in de boomgaard Draaiboek de animatie rond «Boomgaard» Voornaam:... Realisatie : CRIE Moeskroen en (Stad Moeskroen) Editie Jaar

Nadere informatie

De lente! Werkboekje leeftijd: 10+

De lente! Werkboekje leeftijd: 10+ De lente! Werkboekje leeftijd: 10+ Seizoenen De lente begint meestal op 21 maart. Soms kan het begin van de lente ook vallen op 20 maart. Dat heeft te maken met de stand van de zon. Afgesproken is dat

Nadere informatie

Nachtvlinders. Glasvleugelpijlstaart. De sint-jansvlinder is een dagactieve nachtvlinder

Nachtvlinders. Glasvleugelpijlstaart. De sint-jansvlinder is een dagactieve nachtvlinder Nachtvlinders Wist je dat er 2 groepen vlinders zijn? De ene groep noemen we dagvlinders, de andere groep noemen we nachtvlinders. Het verschil tussen dag- en nachtvlinders lijkt heel simpel: dagvlinders

Nadere informatie

De scholen regelen zelf het vervoer naar de locatie.

De scholen regelen zelf het vervoer naar de locatie. l Veel kinderen eten slecht, weten niet waar hun eten vandaan komt en hebben zo verhoogde kans op Obesitas. Met dit project gaan we met de kinderen naar de plek waar het eten vandaan komt. Groenten- en

Nadere informatie

NME-leerroute Vlinders en spinnen in het park

NME-leerroute Vlinders en spinnen in het park NME-leerroute Vlinders en spinnen in het park 4 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Kijk eens om je heen. Op heel veel plekken staan grote en kleine bloemen. Als het mooi weer is

Nadere informatie

Natuur & Milieu Educatie

Natuur & Milieu Educatie Natuur & Milieu Educatie Groep 4-5 Het kleine diertjes hotel Excursie Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Leerdoelen, doelgroep, samenvatting 3. Lesschema

Nadere informatie

"An apple a day keeps the doctor away!" Het kweken van een voortreffelijk gezonde hap

An apple a day keeps the doctor away! Het kweken van een voortreffelijk gezonde hap L E E S T E K S T "An apple a day keeps the doctor away!" Het kweken van een voortreffelijk gezonde hap Er is ongetwijfeld iemand die deze uitspraak voor jou kan vertalen. Misschien kan je het zelf wel.

Nadere informatie

De appelboomgaard. voor de leerkracht

De appelboomgaard. voor de leerkracht De appelboomgaard voor de leerkracht Lespakket voor de 2de graad lager onderwijs met een leidraad voor de leerkracht en leuke invulbladen voor de leerlingen www.west-vlaanderen.be/landbouweducatie Het

Nadere informatie

3 Waarom houdt de boomkweker van (sommige) diertjes?

3 Waarom houdt de boomkweker van (sommige) diertjes? 3 Waarom houdt de boomkweker van (sommige) diertjes? Nuttige en schadelijke insecten in de boomkwekerij. Bas en Balthazar liggen te soezen in de zon als Fran fluitend de tuin komt ingelopen. Ze was de

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. GT-0191-a-11-2-b Jakobskruiskruid - Informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 5 en beantwoord dan vraag 38

Nadere informatie

Bijen en bestuiving in de fruitteelt bij open teelten

Bijen en bestuiving in de fruitteelt bij open teelten Bijen en bestuiving in de fruitteelt bij open teelten ABTB ANI LLTB ZLTO VBBN Bijen en bestuiving van fruit bij open teelten Bloei, bestuiving en bevruchting spelen een essentiële rol bij de vorming van

Nadere informatie

Samenvatting Thema 5 Planten Brugklas Nectar

Samenvatting Thema 5 Planten Brugklas Nectar Samenvatting Thema 5 Planten Brugklas Nectar 5.1 4 organen van de plant: Wortels o Opnemen water met voedingsstoffen (mineralen) o Stevigheid o Opslag van reservestoffen Stengel o o Transport van water

Nadere informatie

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkboekje Natuur en milieu educatie Naam: Groep 7 Fruit in de mix Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkblad 1 Waar komt ons fruit vandaan? Vul 1. Teken het klassikale woordenweb die

Nadere informatie

Afwijkingen bestrijden

Afwijkingen bestrijden Afwijkingen bestrijden De ziekte- of schadeveroorzaker is al aanwezig en je bent tot de conclusie gekomen dat er bestreden moet worden. Welke methode ga je dan hanteren? Er zijn verschillende methoden

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie

Vierde leerjaar. www.lessenpakket.be

Vierde leerjaar. www.lessenpakket.be Vierde leerjaar 4 Vrolijke kippen Doelen vaststellen hoe kippen leven in een biologisch bedrijf; enkele kenmerken van een biologisch legkippenbedrijf vernemen; tekeningen aanvullen i.v.m. een natuurlijk,

Nadere informatie

Groenten onder glas 1. Op het land 2. Blad 1. Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten.

Groenten onder glas 1. Op het land 2. Blad 1. Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten. 5 Lastige woorden Blad Groenten onder glas Verbouwen (van groente) Iets laten groeien. Insect Een klein diertje met zes poten. Ziektekiem Een bacterie of virus waar je ziek van kunt worden. Stapelbed Bedden

Nadere informatie

oork omen v an ziekten en pl agen

oork omen v an ziekten en pl agen Inhoud 3 1. Over deze brochure 4 2. Eerst wat geschiedenis 4 - Vroeger 4 - Het eerste bestrijdingsmiddel 4 - Meer middelen 4 - Bestrijdingsmiddelenwet 5 - Gevolgen voor het milieu 5 - Andere soorten bestrijdingsmiddelen

Nadere informatie

Lesbrief Fruitbomen Proef de Smaak van Flevoland

Lesbrief Fruitbomen Proef de Smaak van Flevoland Lesbrief Fruitbomen Proef de Smaak van Flevoland Inhoudsopgave LESBRIEF FRUITBOMEN... 1 PROEF DE SMAAK VAN FLEVOLAND... 1 INHOUDSOPGAVE... 2 INTRODUCTIE PROEF DE SMAAK VAN FLEVOLAND... 3 DE LESBRIEF IN

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 en woensdag 15 april 2015 vervolg. Dit is het vervolg op het eerste deel van mijn verslag.

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 en woensdag 15 april 2015 vervolg. Dit is het vervolg op het eerste deel van mijn verslag. De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 en woensdag 15 april 2015 vervolg Beste natuurliefhebber/- ster, Dit is het vervolg op het eerste deel van mijn verslag. Een week geleden zag ik alleen nog maar

Nadere informatie

INSECTEN. werkboekje

INSECTEN. werkboekje INSECTEN werkboekje 20 maart 2009 Dag lieve kleine vlinder Waar vlieg je toch naartoe? Breng jij misschien de eitjes weg, ben jij nu al moe? Jouw eitjes worden rupsjes. die groeien heel erg vlug. ook krijgen

Nadere informatie

Hoe bladluisplagen voorkomen

Hoe bladluisplagen voorkomen Hoe bladluisplagen voorkomen Een teveel aan bladluizen = een tekort aan bladluiseters. Beter voorkomen dan genezen. En ja, bladluizen voorkomen is mogelijk en het is zelfs niet eens moeilijk: Maak je tuin

Nadere informatie

Bijen en zo. Villa Augustus 6 mei 2014. Adriaan Guldemond, CLM Eva Cossee

Bijen en zo. Villa Augustus 6 mei 2014. Adriaan Guldemond, CLM Eva Cossee Bijen en zo Villa Augustus 6 mei 2014 Adriaan Guldemond, CLM Eva Cossee Maar eerst een BIJENQUIZ Alle antwoorden staan in Het lied van de honing Vraag 1: Hoe lang leeft een bijenkoningin? 1 jaar of 5 jaar

Nadere informatie

Biologische bestrijding in bloembolgewassen

Biologische bestrijding in bloembolgewassen Praktijkonderzoek Plant & Omgeving Bollen, Bomen & Fruit Biologische bestrijding in bloembolgewassen Cor Conijn Onderzoeker insecten en aaltjes Bloembollen Biologische bestrijding in bloembolgewassen Detectie,

Nadere informatie

Bijenhoudersvereniging St Ambrosius Boxtel

Bijenhoudersvereniging St Ambrosius Boxtel januari In deze maand zijn de hommelkoninginnen nog in hun winterslaap. februari Op een warme dag komt een hommelkoningin uit haar schuilplaats en gaat op zoek naar voedsel. Als het kouder wordt moet ze

Nadere informatie

Breng meer leven in je tuin! door Dik Vonk*

Breng meer leven in je tuin! door Dik Vonk* Breng meer leven in je tuin! door Dik Vonk* Samenvatting van de lezing die Dik op woensdag 9 april 2014 op het Zoetermeerse Stadhuis heeft gegeven. Georganiseerd door de gemeente Zoetermeer in samenwerking

Nadere informatie

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van LESPAKKET ECOLOGIE HAVO / VWO Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK ELAND Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie hebt, volgen

Nadere informatie

Aftekenlijst. Naam: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20

Aftekenlijst. Naam: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Aftekenlijst 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. Naam: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Werkblad 1 Schematisch

Nadere informatie

HOOGSTAMFRUIT HEMMEN. vogelgezang. Dat het boven de 20 graden was en zonnig, maakte dat iedereen zich in opperbest humeur bevond.

HOOGSTAMFRUIT HEMMEN. vogelgezang. Dat het boven de 20 graden was en zonnig, maakte dat iedereen zich in opperbest humeur bevond. Voor u ligt de vijfentwingstigse nieuwsbrief van het project Hoogstamfruit Hemmen. In deze nieuwsbrief vindt u onder andere een donateursverslag van de bloesempicknick, nieuws uit de hoogstamboomgaarden

Nadere informatie

Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli

Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli KB8 Tijdsinvestering: 45 minuten 1/2 3/4 5/6 7/8 lente zomer herfst winter Vlinders. Tijdstip: op een mooie zonnige dag in mei, juni of juli 1. Inleiding Vlinders in alle kleuren en maten spreken de mensen

Nadere informatie

Presentatie. Afsterven steenfruitbomen. Klantendag Stonefruitconsult. Echteld Donderdag 7 maart. Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO

Presentatie. Afsterven steenfruitbomen. Klantendag Stonefruitconsult. Echteld Donderdag 7 maart. Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO oetermeer Presentatie Afsterven steenfruitbomen Klantendag Stonefruitconsult Echteld Donderdag 7 maart Met medewerking van Marcel Wenneker van PPO Boomuitval Grotere verliezen aan bomen binnen steenfruit

Nadere informatie

Project Planten ABC. Week 1ABC: Algemeen

Project Planten ABC. Week 1ABC: Algemeen Project Planten ABC Week 1ABC: Algemeen Info: Planten Planten eten, ademen en groeien. Sommige planten houden van natte grond. Anderen van droge grond. Sommige planten houden van veel zon en warmte. Anderen

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 11 februari 2014

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 11 februari 2014 De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 11 februari 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Het was afgelopen dinsdag opnieuw een mooie lenteachtige winterdag. Er stond een stevige wind, maar de zon scheen

Nadere informatie

Kun je appelbomen zaaien?

Kun je appelbomen zaaien? 5 Kun je appelbomen zaaien? 1. Wie vindt de verschillende manieren van vermeerdering? In onderstaande tekst zitten verschillende vermeerderingswijzen verborgen. Alle zinnen moet je zien als een aaneenschakeling

Nadere informatie

Vrijheid in exporteren van appels en peren. Nieuw: Affirm

Vrijheid in exporteren van appels en peren. Nieuw: Affirm Vrijheid in exporteren van appels en peren. Nieuw: Affirm TM Met Affirm gaat fruit de hele wereld rond Want Affirm is dé nieuwe rupsenbestrijder in appels en peren. Onmisbaar vanwege zijn effectiviteit

Nadere informatie

Je spreekbeurt of werkstuk over biologische appelteelt!

Je spreekbeurt of werkstuk over biologische appelteelt! Je spreekbeurt of werkstuk over biologische appelteelt! Ga je voor school een spreekbeurt houden of een werkstuk maken? Dan hebben wij een heel leuk onderwerp voor je: biologische appels telen. En waarom

Nadere informatie

Appel weelde. 26_30_Passie.indd 26 06-08-12 13:04

Appel weelde. 26_30_Passie.indd 26 06-08-12 13:04 Appel weelde 26_30_Passie.indd 26 06-08-12 13:04 Passie Passie voor eten beperkt zich niet tot de eettafel. Het begint bij de oorsprong van ons voedsel: de makers. gezondnu zoekt in heel Nederland mensen

Nadere informatie

De milieu-impact van al deze overbodige kilometers verschilt van voertuig tot voertuig. Dit komt omdat niet elk voertuig evenveel CO 2

De milieu-impact van al deze overbodige kilometers verschilt van voertuig tot voertuig. Dit komt omdat niet elk voertuig evenveel CO 2 Groenten en fruit van het seizoen Wie door de groenten- en fruitafdeling van de lokale supermarkt loopt, krijgt vaak het gevoel dat de wereld aan zijn voeten ligt. Je vindt er boontjes uit Kenia, tomaten

Nadere informatie

Lessuggesties voor groep 3 & 4

Lessuggesties voor groep 3 & 4 Lessuggesties voor groep 3 & 4 1 Inhoud pakket - Achtergrondinformatie vindt u op: www.rotterdam.nl/downloadslesmateriaal - Leskaarten met lessuggesties groep 3 & 4 - Materialen van het pakket: Leskaart

Nadere informatie

hagelschade (geen open) sorteerschade ( > dan 24 uur na sortering) Perenbladvlo 5% vd vruchten met een max opp. van 0,5 cm2

hagelschade (geen open) sorteerschade ( > dan 24 uur na sortering) Perenbladvlo 5% vd vruchten met een max opp. van 0,5 cm2 Conference versie: 27-10-11 Klasse 1.1 Grond Kleur (zie foto's) Grondkleur afwijking Bronskleur is geen keurcriterium kleur 1 5 % kleur 2 hol en vuchtvlees bruin open beschadigin gen - Rot/ stek - Scald

Nadere informatie

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Inhoud Inhoud... 2 1. De Melkveehouderij in onze streek... 3 1.1 Onze streek... 3 1.2 Wat is veen?... 3 1.3 Boeren vanaf het begin... 3 1.4 Koeien melken...

Nadere informatie

NME- leerroute Vlinders en spinnen in de wijk. s-hertogenbosch, BBS Nieuw-Zuid - groep 4 -

NME- leerroute Vlinders en spinnen in de wijk. s-hertogenbosch, BBS Nieuw-Zuid - groep 4 - NME- leerroute Vlinders en spinnen in de wijk s-hertogenbosch, BBS Nieuw-Zuid - groep 4 - Voorwoord Wat een mooi initiatief van scholen om de natuur, de wijk en de kinderen van een basisschool met elkaar

Nadere informatie

Voortplanting bij planten

Voortplanting bij planten Voortplanting bij planten Opdracht 1 1. Wanneer spreken we van ongeslachtelijke voortplanting? 2. Een uitloper en een wortelstok zijn beide stengels waaraan jonge planten ontstaan. Wat is het verschil

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2009 tijdvak 2 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-GT-2-b Informatie - Aardappels Lees eerst informatie 1 tot en met 8 en beantwoord dan vraag 37 tot en

Nadere informatie

gebrouwen en nog veel meer!

gebrouwen en nog veel meer! 2 Fantaziehuiskrant november 2013 Inleiding: De afgelopen vier maanden hebben we weer van alles meegemaakt op het Fantaziehuis, in deze krant kun je lezen wat er zoal gebeurde! In de zomermaanden hadden

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF 37 September 2010. Beste,

NIEUWSBRIEF 37 September 2010. Beste, NIEUWSBRIEF 37 September 2010 Beste, Je hebt via www.atelierartisjok.be ingetekend op de nieuwsbrief. De nieuwsbrief zal je wat meer wegwijs maken in diverse thema's rond planten en tuinarchitectuur. Suggesties

Nadere informatie

DE BOMEN DOOR HET BOS ZIEN

DE BOMEN DOOR HET BOS ZIEN DE BOMEN DOOR HET BOS ZIEN FSC Forest Kids Achtergrond rond bomen en bos DE BOOM Bomen zijn de grootste leden van het plantenrijk en bestaan in heel wat verschillende soorten, maar vrij typisch voor bomen

Nadere informatie

2. Biotoop ( habitat = de natuurlijke woonomgeving ) is ideaal met de volgende kenmerken:

2. Biotoop ( habitat = de natuurlijke woonomgeving ) is ideaal met de volgende kenmerken: De steenuil. 1. Paspoort: Athena noctua vidalii ( Godin van de nacht ) Vanuit de Griekse mythologie verwijzend naar Athene ( de godin van de wijsheid ). Hier komt een ondersoort van de Athena noctua noctua

Nadere informatie

Feestelijke ijsklontjes

Feestelijke ijsklontjes Algemene richtlijnen voor eten uit de natuur Probeer zo hoog mogelijk te plukken Was alles altijd goed Als je twijfelt, eet het niet! Pluk niet op plekken waar honden/katten poepen en plassen Feestelijke

Nadere informatie

Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving

Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving Docentenhandleiding Onderzoek Leefomgeving Doelgroep: Groep 6,7 en 8 Leerstofgebied: Natuur en techniek Werkvorm: Buiten in groepjes van 3 leerlingen Duur: 45 minuten buiten + 30 minuten nabespreken in

Nadere informatie

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013 uitgave januari 2013 Winterslaap Met filmpjes, werkblad en puzzels groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers

Nadere informatie

Samenvatting Planten VMBO 4a Biologie voor Jou

Samenvatting Planten VMBO 4a Biologie voor Jou Samenvatting Planten VMBO 4a Biologie voor Jou 2.1 Ongeslachtelijke voortplanting = voortplanting waarbij geen bevruchting plaats vindt; hierbij groeit een stukje van de volwassen plant uit tot een nieuwe

Nadere informatie

Lessuggesties voor groep 1 & 2

Lessuggesties voor groep 1 & 2 Lessuggesties voor groep 1 & 2 1 Inhoud pakket - Achtergrondinformatie vindt u op: www.rotterdam.nl/downloadslesmateriaal - Leskaarten met lessuggesties groep 1 & 2 - Materialen van het pakket: Leskaart

Nadere informatie

De knoppen van de fruitbomen krijgen kleur, nog even en dan gaan ze open.

De knoppen van de fruitbomen krijgen kleur, nog even en dan gaan ze open. De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 1 april 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, De temperatuur was aangenaam, er stond weinig wind en de zon deed haar best om er een perfecte dag van te maken. Maar

Nadere informatie

Winterslaap. groep 5/6

Winterslaap. groep 5/6 Winterslaap groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers 8 Werkblad winterslaap 15 Schrijf je eigen e-boek 16

Nadere informatie

Een glazen dak boven je hoofd. Welke groenten en fruit worden in serres geteelt?

Een glazen dak boven je hoofd. Welke groenten en fruit worden in serres geteelt? Een glazen dak boven je hoofd Deze leuke gekleurde draden vind je in serres. Ze dienen om planten te leiden, maar daarover vertellen we later meer. Je hebt kleine serres in tuinen, maar ook hele grote

Nadere informatie

Gallen. Er is een nieuwe druk verschenen van Het Gallenboek. Een mooie gelegenheid om eens kennis te maken met Gallen.

Gallen. Er is een nieuwe druk verschenen van Het Gallenboek. Een mooie gelegenheid om eens kennis te maken met Gallen. Stichting Natuurvrienden Capelle aan den IJssel e.o. november 2010 nummer 8 Gallen Vorig jaar is er een nieuwe druk verschenen van het Gallenboek. Dit is een boek, waarin alle Nederlandse gallen staan,

Nadere informatie

NATUURVRIENDELIJK TUINIEREN HOE MAAK IK VAN MIJN TUIN EEN NATUURPARADIJS?

NATUURVRIENDELIJK TUINIEREN HOE MAAK IK VAN MIJN TUIN EEN NATUURPARADIJS? NATUURVRIENDELIJK TUINIEREN HOE MAAK IK VAN MIJN TUIN EEN NATUURPARADIJS? De gemeente Hellevoetsluis wil de hoeveelheid groen en de verscheidenheid aan planten en dieren in de stad vergroten. Naast het

Nadere informatie

Insecticiden binnenshuis

Insecticiden binnenshuis Insecticiden binnenshuis Tegen vliegende insecten in huis Vliegen, wespen, muggen en motten kunnen worden geweerd met spuitbussen. Spar U kan plakstrippen en elektrische verstuivers gebruiken. Tegen muggen

Nadere informatie

Velt vzw Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze

Velt vzw Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze Velt vzw Vereniging voor Ecologische Leef- en Teeltwijze Ecologische voeding en landbouw, moestuin, siertuin, milieubelei d,. Thierry Maréchal Milieu, Voeding en Gezondheid Biologische / Ecologische landbouw

Nadere informatie

Paddenstoelen De herfst is echt paddenstoelentijd. Vooral als het buiten lekker vochtig is schieten de paddenstoelen als paddenstoelen uit de grond!

Paddenstoelen De herfst is echt paddenstoelentijd. Vooral als het buiten lekker vochtig is schieten de paddenstoelen als paddenstoelen uit de grond! Paddenstoelen De herfst is echt paddenstoelentijd. Vooral als het buiten lekker vochtig is schieten de paddenstoelen als paddenstoelen uit de grond! Raadseltje: Een stoel in een bakje zie ik in de koelkast

Nadere informatie

De tomaten van Looije

De tomaten van Looije De tomaten van Looije Inhoudsopgave 1. Even voorstellen 2. Tomaten 3. Bij ons in de kas 4. Vragen voor je klas 5. Succes 1. Even voorstellen Hoi! Wat leuk dat je meer over de tomaten van Looije wilt weten!

Nadere informatie

VRUCHTWISSELING OP KINDERTUINEN BIJ SCHOOL EN BIJ HUIS

VRUCHTWISSELING OP KINDERTUINEN BIJ SCHOOL EN BIJ HUIS VRUCHTWISSELING OP KINDERTUINEN BIJ SCHOOL EN BIJ HUIS 1.V R U C H T W I S S E L I N G Dit verhaal gaat over vruchtwisseling. Vruchtwisseling betekent dat je planten niet steeds op dezelfde plek zaait

Nadere informatie

KRIEBELENDE KRUIPERTJES

KRIEBELENDE KRUIPERTJES KRIEBELENDE KRUIPERTJES Een insectenwandeling over het dreuzelpad door natuurtuin 't Loo voor kinderen van groep 1-4 onder leiding van een volwassene. 2 Een insectentocht over het dreuzelpad door natuurtuin

Nadere informatie

KRIEBELENDE KRUIPERTJES

KRIEBELENDE KRUIPERTJES 13 Plattegrond dreuzelpad KRIEBELENDE KRUIPERTJES Dit boekje is onderdeel van het eindproject van de IVN natuurgidsencursus van Henriëtte Beers, Fred van Hoof en Afke Schoo. Maart 2003. IVN afd. Bergeijk-Eersel

Nadere informatie

Een zadenwandeling over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 1-4 onder begeleiding van een volwassene.

Een zadenwandeling over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 1-4 onder begeleiding van een volwassene. 2 Een zadenwandeling over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 1-4 onder begeleiding van een volwassene. De vetgedrukte tekst kan door de begeleider voorgelezen worden, of in eigen

Nadere informatie

Rode bosmier SOORTEN MIEREN

Rode bosmier SOORTEN MIEREN Rode bosmier De rode bosmier ontdek je soms al snel. Als je bijvoorbeeld in het bos loopt en dan ergens gaat zitten. Opeens zitten ze overal. In je broekspijpen, op je arm, tot in je sokken aan toe! En

Nadere informatie

De Natuurkalender. Het klimaat verandert en de natuur doet mee, heb jij het al gemerkt? Lesbrief over de relatie tussen klimaatverandering en natuur

De Natuurkalender. Het klimaat verandert en de natuur doet mee, heb jij het al gemerkt? Lesbrief over de relatie tussen klimaatverandering en natuur De Natuurkalender Het klimaat verandert en de natuur doet mee, heb jij het al gemerkt? Lesbrief over de relatie tussen klimaatverandering en natuur Docentenhandleiding Basisonderwijs COLOFON Check it out!

Nadere informatie

SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD

SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE

Nadere informatie

SPEURTOCHT THEMA BUSH. voor groep 8 / brugklas VO

SPEURTOCHT THEMA BUSH. voor groep 8 / brugklas VO SPEURTOCHT THEMA BUSH voor groep 8 / brugklas VO Deze Bush-speurtocht bevat open en meerkeuze vragen. Bij de meerkeuze vragen is steeds één antwoord goed. Denk er ook aan, dat je de paden niet mag verlaten.

Nadere informatie

Werkstuk wizard Hulpvragen

Werkstuk wizard Hulpvragen Hulpvragen Hulpvragen dieren Waarnemen Hoe ziet het dier eruit? Hoe beweegt het dier? Welke geluiden maakt het dier? Hoe voelt het dier aan? Hoe reageert het dier op je? Hoe neemt het dier waar? Leven

Nadere informatie

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van

LESPAKKET ECOLOGIE. Naam. Dierenrijk is onderdeel van LESPAKKET ECOLOGIE VMBO Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK SPOREN Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie hebt, volgen hier

Nadere informatie

natuurboekje van zomer 2015

natuurboekje van zomer 2015 natuurboekje van zomer 2015 HOI! EIND VAN DE ZOMER tot in oktober bramen tijd! De bramen zijn rijp en je kunt plukken. Een braam gaat van groen naar rood naar zwartblauw. Zwartblauwe bramen zijn rijp.

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 2. Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b Bijlage VMBO-KB 2009 tijdvak 2 biologie CSE KB Deze bijlage bevat informatie. 945-0191-a-KB-2-b Informatie - Aardappels Lees eerst informatie 1 tot en met 8 en beantwoord dan vraag 39 tot en met 48. Bij

Nadere informatie

De kolibrie. Lievelingsbloemen

De kolibrie. Lievelingsbloemen Kolibries zijn piepkleine, kleurrijke vogeltjes. Ze eten nectar. Die halen ze met hun lange bek uit de bloemen. Soms lusten ze ook een spinnetje. Lievelingsbloemen Kolibries houden van buisvormige en borstelige

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 2006

Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 2006 Bijlage VMBO-GL en TL-COMPEX 26 tijdvak 1 BIOLOGIE CSE GL EN TL COMPEX Deze bijlage bevat informatie. 613-1-589b DUINEN INFORMATIE 1 DUINGEBIEDEN Het grootste deel van de Nederlandse kust bestaat uit duingebieden.

Nadere informatie

Opdrachtkaarten Herfst

Opdrachtkaarten Herfst Zandspoor Opdrachtkaarten Herfst Zandspoor Opdrachtkaarten Herfst Je gaat in het duingebied onderzoek doen naar allerlei dingen die met zand te maken hebben. De materialen die daarvoor nodig zijn, zitten

Nadere informatie

Tobi en. de wilde bijen

Tobi en. de wilde bijen Tobi en de wilde bijen Het is eindelijk paasvakantie en Tobi komt aan op de boerderij van zijn oom. Zijn nichtje Hanna wacht al op hem. Ze knuffelt Tobi en lacht: Kom, we gaan spelen! Lachend en pratend

Nadere informatie

Ongeslachtelijke voortplanting: een deel van een organisme groeit uit tot een nieuw organisme

Ongeslachtelijke voortplanting: een deel van een organisme groeit uit tot een nieuw organisme Samenvatting Thema 2: Planten Basisstof 1 Ongeslachtelijke voortplanting: een deel van een organisme groeit uit tot een nieuw organisme - Gebeurt door mitose (gewone celdeling) - Alle nakomelingen hebben

Nadere informatie

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 januari 2014

De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 januari 2014 De Wiershoeck- Kinderwerktuin, dinsdag 14 januari 2014 Beste natuurliefhebber/- ster, Natuurlijk was ik ook afgelopen dinsdag weer op fotosafari op De Wiershoeck en de Kinderwerktuin. Het was relatief

Nadere informatie

Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw.

Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Hier zien jullie alweer de zesde uitgave van ons jeugdblad. Nieuwsgierig wat de Oele nu weer heeft te vertellen. Lees maar gauw. Vlinders in de tuin Vooral op warme dagen kun je veel vlinders zien in allerlei

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep 3-4

Voorbereiding post 5. Kleuren om (van) te snoepen Groep 3-4 Voorbereiding post 5 Kleuren om (van) te snoepen Groep 3-4 Welkom bij IVN Valkenswaard Dit is de powerpointserie als voorbereiding op post 5: Kleuren om (van) te snoepen voor groep 3 en 4. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

NME-leerroute Vlinders en spinnen in het bos

NME-leerroute Vlinders en spinnen in het bos NME-leerroute Vlinders en spinnen in het bos 4 Groep 1 Tilburg, BS Antares Inleiding Kinderen meer in contact brengen met de natuur, dat is de doelstelling van het project Brede scholen als groen netwerk

Nadere informatie

Snoeien. Snoeien van hagen: worden meestal gesnoeid in mei en augustus - september Bodembedekkers: alle 2 jaren bij snoeien tot op 5 cm.

Snoeien. Snoeien van hagen: worden meestal gesnoeid in mei en augustus - september Bodembedekkers: alle 2 jaren bij snoeien tot op 5 cm. Snoeien Dode en zieke takken zullen bij alle heesters weggesnoeid worden; lucht en licht moeten in de gesteltakken kunnen doordringen. Uitzondering voor de heesters die een schaduw of halfschaduwplaats

Nadere informatie

Uilen. Inleiding. Zintuigen van de uil. De jonkies van een uil. Soorten uilen

Uilen. Inleiding. Zintuigen van de uil. De jonkies van een uil. Soorten uilen Uilen Inleiding Ik wil mijn spreekbeurt houden over de uil, omdat ik het een leuk dier vind en ik vind de uil altijd heel wijs kijken. Uilen zijn nachtdieren. Daarom zie je ze zelden. Er leven 134 soorten

Nadere informatie

Op ontdekkingstocht door de boerderij

Op ontdekkingstocht door de boerderij Op ontdekkingstocht door de boerderij Dag iedereen! Ga je mee op zoek naar dieren en planten die je op de boerderij vindt? Het gaat niet over koeien, varkens, kippen, wortelen en nog zoveel meer. We speuren

Nadere informatie

Een basisschool project van het IVN Veldhoven / Vessem voorjaar 2012

Een basisschool project van het IVN Veldhoven / Vessem voorjaar 2012 Een basisschool project van het IVN Veldhoven / Vessem voorjaar 2012 Doelgroep: Midden- en Bovenbouw Basisonderwijs: groep 5-8 jaargetijde: Voorjaar, zomer, herfst plaats: Bij school, in een park, in een

Nadere informatie

1 In het begin. In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde.

1 In het begin. In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde. 1 In het begin GENESIS 1:1-25 In het begin leefde alleen God. De Heere God is er altijd geweest. En Hij maakte de hemel en de aarde. De aarde is nat en donker. God wil van de aarde iets heel moois maken.

Nadere informatie

Bio-industrie. Wat is de bio-industrie? Om hoeveel dieren gaat het eigenlijk. De legbatterij

Bio-industrie. Wat is de bio-industrie? Om hoeveel dieren gaat het eigenlijk. De legbatterij Bio-industrie Wat is de bio-industrie? Bio betekent,,leven'' en industrie is een verzamelnaam voor fabrieken. Bio-industrie is een nieuw woord voor bepaalde moderne vormen van veeteelt. In de veeteelt

Nadere informatie

Groep 4 t/m 8. De regio zit vol energie! Informatieblad + Docentenhandleiding. Bijen. www.natuurmilieuweb.nl

Groep 4 t/m 8. De regio zit vol energie! Informatieblad + Docentenhandleiding. Bijen. www.natuurmilieuweb.nl Energieneutraal 2040 Aalsmeer - Amstelveen - Diemen - Ouder-Amstel - Uithoorn Groep 4 t/m 8 Informatieblad + Docentenhandleiding De regio zit vol energie! www.natuurmilieuweb.nl Overzicht Informatieblad:

Nadere informatie

Afsluitende rapportage

Afsluitende rapportage Afsluitende rapportage 1. Datum 1 april 2014 2. Projecttitel: Nieuwe biorassen (weinig ziektegevoelige appel- en perenrassen) /14635 en Onderzoek aan nieuwe generatie robuuste weerbare appel- en perenrassen

Nadere informatie